तेहरान: अमेरिकाको दबाब अभियान मुख्यतः हर्मुज जलडमरूमध्यमा केन्द्रित भइरहेका बेला पछिल्ला रिपोर्टहरूले इरानले मध्य एसियामार्फत स्थलमार्गबाट तेल तथा व्यापार सञ्चालन गर्ने वैकल्पिक बाटो विस्तार गरिरहेको देखाएका छन्।
चीनको सियानबाट इरानको तेहरानसम्म जाने मालवाहक रेलको संख्या बढेको बताइएको छ। यसअघि करिब हप्तामा एउटा रेल चल्ने गरेकोमा अहिले हरेक तीन–चार दिनमा एउटा रेल चल्न थालेको रिपोर्ट छ।
यी रेलहरू कजाकिस्तान–तुर्कमेनिस्तान–इरान हुँदै जाने मार्ग प्रयोग गर्छन्। यो समुद्री मार्गभन्दा फरक भएकाले खाडी क्षेत्रमा हुने नौसैनिक गस्ती र अवरोधको प्रत्यक्ष प्रभावबाट तुलनात्मक रूपमा बाहिर रहन्छ।
इरानी तेल अधिकारीहरूले समुद्री मार्गबाट हुने तेल निर्यातमा दबाब बढेपछि रेलमार्फत कच्चा तेल तथा इन्धन चीन पठाउन सकिने बताएका छन्। यसले दुई देशबीचको व्यापारलाई निरन्तरता दिन सहयोग गर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
तर विश्लेषकहरूका अनुसार रेलमार्गले समुद्री विशाल तेल ट्यांकरको क्षमता बराबर आपूर्ति गर्न सक्दैन। सामान्य रेल ढुवानीमा केही दशौं हजार ब्यारेल तेल मात्र बोक्न सकिन्छ भने एउटा Very Large Crude Carrier (VLCC) ले करिब २० लाख ब्यारेल कच्चा तेल बोक्न सक्छ।
चीन इरानी तेलको मुख्य खरिदकर्ता भएकाले चीनतर्फ बढेको रेल ढुवानीलाई समुद्री निर्यातमा आएको अवरोधबीचको सीमित तर विस्तार हुँदै गएको वैकल्पिक आपूर्ति मार्गका रूपमा हेरिएको छ।
यसले इरान र चीन दुवैले खाडी तथा हर्मुज जलडमरूमध्यमा निर्भरता कम गर्ने र स्थलमार्गबाट व्यापारिक मार्ग सुरक्षित राख्ने प्रयास गरिरहेको संकेत गर्छ।