गडकरीको घोषणामाथि समीक्षात्मक विश्लेषण
नयाँ दिल्ली(देवेन्द्र के ढुङ्गाना): भारतका केन्द्रीय सडक परिवहन तथा राजमार्ग मन्त्री नितिन गडकरीले आफ्नो फेसबुकमा सिक्किमको मुख्य राजमार्गबारे गर्नुभएको घोषणा यस प्रकार छ:
“सिक्किममा, हामीले रङ्गपोदेखि रानीपुलसम्मको एनएच–१० लाई पक्की सोल्डरसहितको दुई–लेन राजमार्गमा विकास गर्न ९९३.६४ करोड रुपैयाँ स्वीकृत गरेका छौँ, जसमा सुरुङ, भायाडक्ट निर्माण र पहिरो तथा भासिने जोखिमयुक्त क्षेत्रहरूको उपचार समावेश छ।
यो परियोजनाले गान्तोक र सिक्किमभर सुरक्षित, छिटो र उत्थानशील सम्पर्क प्रदान गर्नेछ, जसमा चुनौतीपूर्ण हिमाली भू–भाग सुहाउँदा सुरुङ, भायाडक्ट, पुल, कट–एन्ड–कभर खण्ड र व्यापक ढलान–सुरक्षा उपायहरू हुनेछन्।
स्तरोन्नति गरिएको करिडोरले पर्यटन, कृषि, बागवानी र अत्यावश्यक वस्तुहरूको आवागमनलाई बढावा दिनेछ, साथै रक्षा कर्मचारी र आपूर्तिको आवागमनका लागि रणनीतिक सम्पर्कलाई सुदृढ पार्दै सिक्किमको समग्र सामाजिक–आर्थिक विकासमा योगदान पुर्याउनेछ।
“प्रगतिका हाइवे, गतिशक्ति”
संश्लेषणात्मक समीक्षा १. किन एनएच–१० सिक्किमको जीवनरेखा हो?
सिक्किमलाई भारतसँग जोड्ने एक मात्र भरपर्दो प्रमुख सडकमार्ग एनएच–१० हो। सिलिगुडीदेखि गान्तोकसम्म फैलिएको यो राजमार्ग हरेक वर्ष मनसुनमा तीस्ता नदीको बाढी र पहिरोका कारण हप्तौँसम्म बन्द हुने गर्छ। सन् २०२३ को तीस्ता बाढीपछि सिक्किम हप्तौँसम्म देशका अन्य भागबाट लगभग अलग भएको थियो।
त्यसैले ९९३.६४ करोड रुपैयाँको यो लगानी केवल सडक चौडा बनाउने काम मात्र होइन, सिक्किमको सम्पर्क तथा आपूर्ति प्रणालीलाई सुरक्षित राख्ने महत्वपूर्ण कवच पनि हो। २. प्रविधिको नयाँ सोच: पहाड काट्ने होइन, छेड्ने
पहिले पहाड काटेर सडक निर्माण गर्दा पहाडको प्राकृतिक स्थिरतामा असर पर्ने र पहिरोको जोखिम बढ्ने सम्भावना रहन्थ्यो। गडकरीले उल्लेख गर्नुभएको सुरुङ, भायाडक्ट र कट–एन्ड–कभर प्रविधि हिमाली भूगोलका लागि तुलनात्मक रूपमा उपयुक्त निर्माण पद्धति हुन सक्छ।
पहाडभित्रबाट सुरुङ निर्माण गर्ने र गहिरा खोँचमा पुलजस्तै भायाडक्ट निर्माण गर्दा पहाडको ढलानमा हुने हस्तक्षेप कम गर्न तथा पहिरोको जोखिम न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुग्न सक्छ। यो प्रविधि नेपालको पहाडी राजमार्ग निर्माणका लागि पनि सिक्नलायक हुन सक्छ। ३. तीन तहको लाभ
क. आर्थिक लाभ:
सिक्किमको अर्थतन्त्र पर्यटनका साथै अलैँची, अदुवा, सुन्तला लगायतका कृषि तथा बागवानीजन्य उत्पादनमा पनि निर्भर छ। सुरक्षित दुई–लेन सडक निर्माण भएपछि किसानका उत्पादनहरू छिटो बजारसम्म पुर्याउन सहज हुनेछ। सुधारिएको सडक सम्पर्कले पर्यटन क्षेत्रलाई पनि प्रोत्साहन गर्न सक्छ।
ख. सामरिक महत्त्व:
यो सडकको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष राष्ट्रिय सुरक्षा हो। सिक्किमको उत्तरी सीमा चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रसँग जोडिएको छ। नाथुला र डोक्लामजस्ता संवेदनशील क्षेत्रमा सेना तथा आवश्यक सामग्रीको आवागमनका लागि सडक सम्पर्कको विशेष सामरिक महत्त्व छ। त्यसैले एनएच–१० को सुदृढीकरण भारतको सुरक्षा पूर्वाधारका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ।
ग. गतिशक्ति योजनाको गति:
यो आयोजना प्रधानमन्त्री गतिशक्ति योजनाको व्यापक अवधारणासँग जोडिएको छ। यसको उद्देश्य सडक, रेल तथा हवाई सेवाजस्ता विभिन्न यातायात पूर्वाधारलाई समन्वित डिजिटल प्रणालीमार्फत जोडेर विकासको गति बढाउनु हो। “प्रगतिका हाइवे” भन्ने नारा यही सोचको प्रतीकका रूपमा लिन सकिन्छ।
निष्कर्ष
गडकरीको यो घोषणाले केन्द्र सरकारले सिक्किमजस्ता हिमाली राज्यलाई केवल भौगोलिक रूपमा टाढाको राज्यका रूपमा नभई आर्थिक तथा सामरिक दृष्टिले महत्वपूर्ण प्रवेशद्वारका रूपमा हेरिरहेको संकेत गर्छ।
९९३.६४ करोड रुपैयाँको यो सुरुङ तथा भायाडक्टमा आधारित परियोजना निर्धारित समयभित्र, आवश्यक प्राविधिक मापदण्ड र वातावरणीय सावधानी कायम राख्दै सम्पन्न हुन सकेमा सिक्किमको विकास र सडक bसम्पर्कका क्षेत्रमा नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्न सक्छ।
About Author
