नयाँ दिल्ली: ब्रिक्स बिजनेस फोरममा भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेश्कियानले विश्व अर्थतन्त्रमा बढ्दो परिवर्तन र आर्थिक सहकार्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। तीनै नेताले सुरक्षित व्यापार मार्ग, आपूर्ति शृङ्खलाको निरन्तरता तथा स्थानीय मुद्राको प्रयोग बढाउनुपर्ने धारणा राख्दै विश्व वित्तीय व्यवस्थामा वैकल्पिक संरचनाको आवश्यकता औँल्याएका छन्।
डलरको विश्वव्यापी प्रभुत्वलाई चुनौती दिने ब्रिक्सका प्रयासप्रति अमेरिकाले आलोचना गरिरहेका बेला नेताहरूको यस्तो धारणा आएको हो। यसले विश्व अर्थतन्त्रमा अमेरिकी प्रभावको विकल्प निर्माण गर्ने ब्रिक्सको दीर्घकालीन महत्वाकांक्षा थप स्पष्ट भएको संकेत गरेको छ।
सुरक्षित समुद्री मार्ग र आपूर्ति शृङ्खला प्राथमिकतामा
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विश्व व्यापारको निरन्तरताका लागि सुरक्षित समुद्री मार्ग र निर्बाध आपूर्ति शृङ्खला अत्यावश्यक रहेको बताए। उनले भारत नौवहन स्वतन्त्रता तथा समुद्रमा यात्रा गर्ने नाविकहरूको सुरक्षाको दृढ समर्थक रहेको स्पष्ट पारे।
अमेरिका, इरान र इजरायलबीचको बढ्दो तनावका कारण होर्मुज जलडमरूमध्यमा अवरोधको जोखिम बढिरहेका बेला मोदीको यस्तो भनाइ आएको हो। उक्त क्षेत्रमा उत्पन्न हुने कुनै पनि अवरोधले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति तथा व्यापारिक मार्गमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।
मोदीले विश्व व्यापारलाई गतिशील बनाउन समुद्री मार्ग सुरक्षित हुनुपर्ने, आपूर्ति मार्ग खुला रहनुपर्ने र नाविकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित हुनुपर्नेमा जोड दिए।
“वैश्विक व्यापार तभी अघि बढ्न सक्छ जब समुद्री मार्ग सुरक्षित हुन्छन्, आपूर्ति मार्ग खुला रहन्छन् र नाविकहरू सुरक्षित हुन्छन्। यही कारण भारत नौवहन स्वतन्त्रता र नाविकहरूको सुरक्षाको दृढ समर्थक हो।”: ब्रिक्स बिजनेस फोरममा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी
बदलिँदो विश्व अर्थतन्त्रबारे पुटिनको संकेत
रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले विश्व अर्थतन्त्रमा संरचनात्मक र गहिरा परिवर्तन भइरहेको बताए। उनका अनुसार उदीयमान अर्थतन्त्रहरू क्रमशः ती परम्परागत आर्थिक शक्तिहरूको स्थान लिँदैछन्, जसले बीसौँ शताब्दीको उत्तरार्धमा विश्व आर्थिक विकासलाई नेतृत्व गरेका थिए।
पुटिनले स्थापित अर्थतन्त्रहरूसँग अझै पनि बलिया पक्ष रहेको स्वीकार गरे। विकसित पूर्वाधार, उन्नत प्रविधि तथा वैज्ञानिक क्षमताका कारण ती देशहरूको प्रभाव तत्काल समाप्त नहुने उनको संकेत थियो। तर विश्व अर्थतन्त्रको शक्ति सन्तुलन भने तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको उनले स्पष्ट पारे।
ब्रिक्सका नेताहरूको यस्तो अभिव्यक्तिले विश्व अर्थतन्त्रमा बहुध्रुवीय संरचनाको बहसलाई थप बल दिएको छ। स्थानीय मुद्रामा कारोबार विस्तार, सुरक्षित व्यापारिक मार्ग निर्माण र वैकल्पिक आर्थिक संयन्त्रको विकासलाई प्राथमिकता दिइएमा परम्परागत रूपमा अमेरिकी डलरमा निर्भर विश्व व्यापार प्रणालीमा क्रमिक परिवर्तन आउन सक्ने देखिन्छ।
यसरी ब्रिक्स बिजनेस फोरमबाट मोदी, पुटिन र पेजेश्कियानले आर्थिक सहकार्यलाई केन्द्रमा राख्दै विश्व व्यापार तथा वित्तीय व्यवस्थामा नयाँ विकल्पको आवश्यकता औँल्याएका छन्। उनीहरूको सन्देश केवल आर्थिक सहकार्यमा सीमित नरही बदलिँदो विश्व शक्ति सन्तुलनतर्फको संकेतका रूपमा समेत हेरिएको छ।