​दोहा: कतारको राजधानी दोहामा दुई देशबीच उच्च स्तरीय शान्ति वार्ता जारी रहेकै समयमा अमेरिका र इरानबीचको सैन्य टकराव पुनः उत्कर्षमा पुगेको छ। अमेरिकी सेनाले दक्षिणी इरानमा रहेका मिसाइल अखडा र समुद्रमा ‘माइन’ (विस्फोटक पदार्थ) बिछ्याउन लागेका इरानी डुङ्गाहरूलाई लक्षित गरी नयाँ हवाई आक्रमण गरेको छ। यस ताजा सैन्य कारबाहीले गत अप्रिल ८ देखि लागू भएको कमजोर युद्धविरामलाई थप सङ्कटमा पारेको छ।​अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले उक्त आक्रमणको पुष्टि गर्दै यसलाई “आत्मरक्षाको कारबाही” भनेको छ। सेन्ट्रकमका अनुसार क्षेत्रमा खटिएका अमेरिकी सैनिक र बन्दोबस्तीका सामानको सुरक्षाका लागि यो कदम चालिएको हो।​बन्दर अब्बास र होर्मुज जलडमरू मुख्य निशाना​प्राप्त जानकारी अनुसार अमेरिकी हवाई आक्रमणको मुख्य निशाना बन्दर अब्बास आसपासको क्षेत्र रहेको छ। यो क्षेत्र इरानको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण नौसैनिक र रणनीतिक केन्द्र हो, जुन विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील तेल आपूर्ति मार्ग ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुज’ नजिक अवस्थित छ।​इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले सो क्षेत्रमा धेरै शक्तिशाली विस्फोटका आवाजहरू सुनिएको र आक्रमण लगत्तै इरानको ‘एयर डिफेन्स सिस्टम’ सक्रिय पारिएको पुष्टि गरेका छन्।​दोहामा वार्ता जारी, तर सम्झौता अझै टाढा​यो सैन्य भिडन्त यस्तो समयमा भएको छ, जब दोहामा दुवै देशका उच्च अधिकारीहरू कूटनीतिक छलफलमा छन्। यस शान्ति वार्तामा इरानको शक्तिशाली प्रतिनिधिमण्डल सहभागी छ, जसमा:​संसद् प्रमुख मोहम्मद बाकर गालिबाफ​विदेशमन्त्री अब्बास अराघची​इरानको केन्द्रीय बैंकका गभर्नर रहेका छन्।​इरानी अधिकारीहरूका अनुसार वार्तामा केही आंशिक प्रगति भए पनि वर्तमान तनावका कारण तत्कालै कुनै ठोस र अन्तिम सम्झौता हुने सम्भावना भने कमै छ। स्रोतका अनुसार वार्ताको टेबुलमा होर्मुज जलडमरूलाई पुनः खोल्ने, इरानको आणविक सामग्रीमाथिको नियन्त्रण र विदेशमा रोक्का गरिएका इरानी रकम फुकुवा गर्ने जस्ता जटिल मुद्दाहरू रहेका छन्।​ट्रम्पको कडा माग र इरानको चुनौती​यो नाजुक मोडमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नयाँ बयानले विवादलाई थप बढाएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले कडा सर्त राख्दै माग गरेका छन्:​”इरानले आफ्नो प्रवर्द्धित युरेनियम, कि त पूर्ण रूपमा अमेरिकालाई बुझाउनुपर्छ, कि त अन्तर्राष्ट्रिय निगरानीमा पूर्ण रूपमा नष्ट गर्नुपर्छ।”​ट्रम्पको यो अडानबाट वासिङ्टन आणविक कार्यक्रमको मुद्दामा कुनै सम्झौता गर्ने पक्षमा नरहेको स्पष्ट हुन्छ।​अर्कोतर्फ, इरानले पनि झुक्न साफ इन्कार गरेको छ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का नयाँ प्रमुख मोहम्मद बाकर जोलगदरले अमेरिका र इजरायललाई चेतावनी दिँदै यस लडाइँमा “पछाडि हट्ने कुनै प्रश्नै नउठ्ने” स्पष्ट पारेका छन्। उनले यसलाई इरानको बलियो प्रतिरोध क्षमताको प्रतीकका रूपमा चित्रण गरे।​विश्व अर्थतन्त्रमा खतराको घण्टी​रणनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार एकातिर कूटनीतिक वार्ता र अर्कोतिर प्रत्यक्ष सैन्य आक्रमण हुनुले खाडी क्षेत्रको स्थिति कति विस्फोटक छ भन्ने देखाउँछ। यदि दोहा वार्ता कुनै निष्कर्ष बिना टुङ्गिएमा यसको सीधा र गम्भीर असर विश्व अर्थतन्त्र, विशेष गरी अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार र कच्चा तेलको आपूर्तिमा पर्ने निश्चित छ। फिलहाल, सम्पूर्ण विश्वको नजर दोहाको कूटनीतिक कोठा र खाडीको समुद्री सीमानामा टिकेको छ।