​नयाँ दिल्ली: १६ अगस्टको इतिहास भारत र विश्वका लागि धेरै महत्वपूर्ण घटनाहरूको साक्षी रहेको छ। यसमा १९४६ को ‘डायरेक्ट एक्सन डे’ (प्रत्यक्ष कारबाही दिवस) र २०१८ मा भारतका पूर्व प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीको निधनजस्ता प्रमुख घटनाहरू समावेश छन्।
​देश र विश्वको इतिहासमा १६ अगस्टको तारिखमा दर्ता भएका अन्य केही महत्वपूर्ण घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यस प्रकार छ:
​१६९१: अमेरिकाको भर्जिनियामा आधिकारिक रूपमा योर्कटाउन शहरको स्थापना र रूपरेखा तय गरिएको थियो। यसलाई भर्जिनियाको सभा (हाउस अफ बर्जेसेस) को बन्दरगाह अधिनियमअन्तर्गत योर्क नदीमा एक प्रमुख तम्बाकु व्यापार र प्रवेश बन्दरगाहका रूपमा स्थापना गरिएको थियो।
​१७७७: अमेरिकाले बेनिङ्टनको युद्धमा ब्रिटेनलाई हरायो।
​१७८७: टर्कीले रुसविरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो।
​१८५८: ब्रिटेनकी महारानी भिक्टोरियाले आन्ध्र महासागर (अटलांटिक) पार अमेरिकी राष्ट्रपति जेम्स बुखाननलाई पहिलो आधिकारिक टेलिग्राफ सन्देश पठाएकी थिइन्। ९८-९९ शब्दको यस बधाई सन्देश पुग्न लगभग १६ देखि १८ घण्टाको समय लागेको थियो।
​१८८६: महान सन्त तथा विचारक रामकृष्ण परमहंस देवको गोधूलि साँझमा अन्तिम सास समाप्त भयो (निधन भयो)।
​१९०४: स्वतन्त्रता सेनानी, कययत्री तथा कथाकार सुभद्रा कुमारी चौहानको जन्म भयो।
​१९०६: दक्षिण अमेरिकी देश चिलीमा आएको भीषण भूकम्पमा बीस हजार मानिसको मृत्यु भयो।
​१९१३: मेनाचेम बेगिन— इजरायलका छैटौँ प्रधानमन्त्री तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेताको जन्म भयो।
​१९१८: भारतको दोस्रो लोकसभाका सदस्य टी. गणपतिको जन्म भयो।
​१९२०: आन्ध्र प्रदेशका भूतपूर्व नवौँ मुख्यमन्त्री कोटला विजय भास्कर रेड्डीको जन्म भएको थियो।
​१९२४: लन्डनमा ‘डाभस प्लान’ लाई स्वीकृति मिल्यो, जसको उद्देश्य प्रथम विश्वयुद्धपछि जर्मनीमाथि लगाइएको भारी युद्ध-क्षतिपूर्तिलाई व्यवस्थित गर्नु थियो।
​१९२४: नेदरल्यान्ड र टर्कीबीच शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
​१९२८: भारतका प्रसिद्ध शिक्षाविद्, लेखक, राजनीतिक सिद्धान्तकार तथा राजनीति विज्ञानी रजनी कोठारीको जन्म भयो।
​१९४३: बुल्गेरियाका जार बोरिस तृतीयले जर्मनीमा एडोल्फ हिटलरसँग भेट गरेका थिए। यस बैठकमा हिटलरले बुल्गेरियामाथि आफ्ना देशका यहुदीहरूलाई जर्मनीलाई सुम्पन दबाब बनाएका थिए, जसलाई जार बोरिसले पन्छाउने प्रयास गरेका थिए।
​१९४६: मुस्लिम लिगले छुट्टै पाकिस्तानको मागलाई लिएर यस दिन ‘प्रत्यक्ष कारबाही दिवस’ (डायरेक्ट एक्सन डे) को घोषणा गरेको थियो, जसका कारण कलकत्ता (हाल कोलकाता) मा भयंकर साम्प्रदायिक दङ्गा भडकियो। यस हिंसामा कोलकातामा करिब ५,००० मानिस मारिए र १५,००० घाइते भए।
​१९५४: पुडुचेरीमा फ्रान्सको शासनविरुद्ध भएको जनमत सङ्ग्रहमा मानिसहरूले भारतको पक्षमा मतदान गरेका थिए। यस ऐतिहासिक दिनलाई त्यहाँ ‘स्वतन्त्रता दिवस’ का रूपमा मनाइन्छ।
​१९५४: ओस्कार विजेता प्रसिद्ध क्यानेडियन चलचित्र निर्देशक (‘टाइटानिक’ र ‘अवतार’ फेम) जेम्स क्यामरुनको जन्म भयो।
​१९५६: हलिउडको क्लासिक ‘ड्रेकुला’ चलचित्रका प्रसिद्ध अभिनेता बेला लुगोसीको निधन भयो।
​१९५८: प्रसिद्ध अमेरिकी पप गायिका, गीतकार तथा अभिनेत्री म्याडोनाको जन्म भयो।
​१९६०: साइप्रसले ब्रिटेनबाट मुक्ति पायो। त्यहाँ यस दिनलाई स्वतन्त्रता दिवसका रूपमा मनाइन्छ।
​१९६२: प्रसिद्ध अमेरिकी हास्य अभिनेता तथा चलचित्र स्टार स्टिभ क्यारेलको जन्म भयो।
​१९६८: भारतीय राजनीतिज्ञ, सामाजिक कार्यकर्ता तथा आम आदमी पार्टीका संस्थापक अरविन्द केजरीवालको जन्म भयो।
​१९७०: राष्ट्रिय पुरस्कार विजेता लोकप्रिय बलिउड अभिनेता सैफ अली खानको जन्म भयो।
​१९७०: प्रसिद्ध अभिनेत्री मनीषा कोइरालाको जन्म भयो।
​१९७७: विश्वका सबैभन्दा लोकप्रिय अमेरिकी गायक एल्भिस प्रेस्लीको निधन भयो।
​१९९०: चीनले आफ्नो पहिलो आणविक परीक्षण गर्यो।
​१९९०: रुसमा अभ्यासका क्रममा दुई सुखोई विमान आकाशमै ठोक्किए।
​१९९१: भारतीय कम्युनिस्ट पार्टीका राजनीतिज्ञ तथा केरलाका भूतपूर्व मुख्यमन्त्री सी. अच्युत मेननको निधन भयो।
​१९९२: नाइजेल म्यानसेल हंगेरियन ग्रान्ड प्रिक्समा एयरटन सेनापछि दोस्रो स्थानमा रहेर फर्मुला वन विश्व च्याम्पियन बने।
​१९९२: क्यानडाको मोन्ट्रियलमा आयोजित १९९२ वर्ल्ड रोइङ च्याम्पियनसिपको समापन भयो।
​१९९३: इयान मर्डोकले पहिलोपटक डेबियन लिनक्स वितरणको सुरुवातको घोषणा गरे, जुन आज विश्वका सबैभन्दा लोकप्रिय लिनक्स सिस्टमहरूमध्ये एक हो।
​१९९३: दक्षिण अफ्रिकाले वाल्भिस खाडीमाथिको आफ्नो अधिकार र सार्वभौमसत्ता त्याग गर्यो, जसलाई पछि नामिबियालाई हस्तान्तरण गरियो।
​१९९४: आईबीएमको साइमन पर्सनल कम्युनिकेटर पहिलो स्मार्टफोनका रूपमा बिक्रीका लागि उपलब्ध भयो।
​१९९५: माइक्रोसफ्टले आफ्नो इन्टरनेट एक्सप्लोरर (संस्करण १.०) को पहिलो संस्करण जारी गर्यो, जसले अगाडि बढेर डिजिटल दुनियाँमा ‘ब्राउजर वार्स’ को सुरुवात गर्यो।
​१९९६: लियोनेल फर्नान्डिसले डोमिनिकन गणतन्त्रको राष्ट्रपति पद सम्हाले।
​१९९७: अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त पाकिस्तानी गायक नुसरत फतेह अली खानको निधन भयो।
​१९९८: अन्तरिक्ष विज्ञानको क्षेत्रमा नासाद्वारा ब्रह्माण्ड र विशाल तारा ‘एटा क्यारिना’ लाई लिएर अध्ययन तथा तस्बिरहरू जारी गरिए।
​१९९९: कोलम्बाइन हाई स्कूलमा विद्यार्थी र शिक्षकहरू कडा सुरक्षा प्रबन्धका साथ चार महिनापछि फर्किए। यो फिर्ती २० अप्रिल १९९९ मा भएको त्यो भयंकर नरसंहारपछि भएको थियो, जसमा १२ विद्यार्थी र १ शिक्षकको मृत्यु भएको थियो।
​२०००: प्रमुख भू-राजनीतिक समाचार पत्र ‘द ट्रिपोली पोस्ट’ अनलाइनलाई आधिकारिक रूपमा इन्टरनेटमा दर्ता गरिएको थियो।
​२०००: क्रिकेट इतिहासमा आजकै दिन अस्ट्रेलिया र दक्षिण अफ्रिकाबीच विश्वको पहिलो इन्डोर एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट म्याच खेलिएको थियो।
​२००१: यानिक सिनर— प्रसिद्ध इटालियन टेनिस खेलाडीको जन्म भयो।
​२००१: हबल अन्तरिक्ष टेलिस्कोपले सौर मण्डल बाहिर (एक्सोप्लानेट) स्थित ग्रह ‘ओसिरिस’ को वायुमण्डलमा पहिलोपटक सोडियम तत्वको प्रत्यक्ष पत्ता लगाएको थियो। यद्यपि यस ग्रहको खोज १९९९ मा भएको थियो, तर २००१ मा हबलद्वारा यसको वायुमण्डलको मापन गर्नु अन्तरिक्ष विज्ञानमा एक ऐतिहासिक कोशेढुङ्गा साबित भयो।
​२००१: भारतका प्रसिद्ध ब्याडमिन्टन खेलाडी लक्ष्य सेनको जन्म भयो।
​२००१: भारतीय भौतिक तथा मौसम वैज्ञानिक अन्ना मणीको निधन भयो।
​२००२: अफ्रिकी महिलाहरूको एक शान्ति ट्रेन महाद्वीपमा शान्तिको सन्देश दिनका लागि कम्पालादेखि जोहानेसबर्गका लागि चल्यो।
​२००३: लिबियाले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्लाई एक पत्र बुझाएर १९८८ को लकरबी बम विस्फोट (प्याम एम फ्लाइट १०३) मा आफ्ना अधिकारीहरूले गरेको कार्यको जिम्मेवारी औपचारिक रूपमा स्वीकार गर्यो।
​२००४: अस्ट्रेलियाली र अमेरिकी टोलीले एथेन्स ओलम्पिक नौकायानमा विश्व कीर्तिमान कायम गरे।
​२००५: वेस्ट क्यारिबियन एयरवेजबिचको फ्लाइट ७०८ भेनेजुएलाको माचिकेसनजिकै दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबै १६० जनाको मृत्यु भयो।
​२००५: स्विस भिक्षु तथा तैसे समुदायका संस्थापक ब्रदर रोजरको फ्रान्सको तैसेमा एक प्रार्थना सभाका क्रममा एक महिलाद्वारा हत्या गरियो।
​२००५: ‘टय स्टोरी’ र ‘कार्स’ जस्ता चलचित्रहरूसँग जोडिएका प्रसिद्ध अमेरिकी पटकथा लेखक तथा एनिमेटर जो र्यानफ्टको एक कार दुर्घटनामा निधन भयो।
​२००६: संयुक्त राष्ट्र परिषद्ले हैटीमा आफ्नो अभियानको अवधि ६ महिनाका लागि थप गर्यो।
​२००७: उत्तरी इराकमा भएका अत्यन्त घातक आत्मघाती बम हमलाहरूमा सयौँ मानिस मारिए, जुन इराक युद्धका सबैभन्दा काला दिनहरूमा गनिन्छ।
​२००८: कङ्गोमा खटिएका १२५ भारतीय पुलिस अधिकृतहरूलाई संयुक्त राष्ट्र शान्ति पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो।
​२००९: जर्मनीको बर्लिनमा भएको विश्व एथलेटिक्स च्याम्पियनसिपका क्रममा, जमैकाका महान धावक उसैन बोल्टले १०० मिटरको दौड मात्र ९.५८ सेकेन्डमा पूरा गरेर नयाँ विश्व कीर्तिमान बनाएका थिए, जुन आज पनि कायम छ।
​२०१०: कोलम्बियाको सान एन्ड्रेस द्वीपमा एयर्स एयरलाइन्सको एक बोइङ ७३७ विमान रनवेनजिकै दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा २ जनाको मृत्यु भयो र धेरै घाइते भए।
​२०१०: भारी मनसुनी वर्षाका कारण पाकिस्तानमा विनाशकारी बाढी आएको थियो, जसबाट देशको कुल भूभागको लगभग पाँचौँ भाग पानीमा डुबेको थियो र करिब २ करोड मानिस प्रभावित भएका थिए।
​२०११: क्याथोलिक चर्चद्वारा विश्व युवा दिवस २०११ स्पेनको राजधानी म्याड्रिडमा सुरु भयो।
​२०११: इराकमा भएका धेरै समन्वयात्मक बम विस्फोट र हमलाहरूका कारण लगभग ८९ जनाले ज्यान गुमाए।
​२०११: प्रविधि जगतको दिग्गज कम्पनी गुगलले मोबाइल निर्माता कम्पनी मोटोरोला मोबिलिटीलाई १२.५ अर्ब डलरमा अधिग्रहण गर्ने ऐतिहासिक घोषणा गर्यो।
​२०१२: इस्लामिक सहयोग सङ्गठनले सिरियाको सदस्यता निलम्बित गर्यो, जबकि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले सिरियामा आफ्नो पर्यवेक्षक मिसन समाप्त गर्यो।
​२०१२: लैटिन अमेरिकी देश इक्वेडरले ब्रिटेनसँगको कूटनीतिक गतिरोधबीच विकिलिक्सका सह-संस्थापक जुलियन असाञ्जलाई राजनीतिक शरण दियो।
​२०१२: दक्षिण अफ्रिकाको मारिकानामा हडताल गरिरहेका खानी श्रमिकहरूमाथि प्रहरीले गोली चलायो, जसमा ३४ श्रमिकको मृत्यु भयो। यसलाई रङ्गभेदपछिको देशको सबैभन्दा हिंसात्मक प्रहरी कारबाही मानिन्छ।
​२०१३: फिलिपिन्सको सेब्यु नजिकै एक यात्री फेरी ‘एमभी सेन्ट थोमस एक्विनास’ एक मालवाहक जहाजसँग ठोक्किएर डुब्यो, जसबाट दर्जनौँ मानिसको मृत्यु भयो र धेरै बेपत्ता भए।
​२०१३: मस्कोमा आयोजित विश्व एथलेटिक्स च्याम्पियनसिपमा ब्रिटेनका नामी धावक मो फराहले ५,००० मिटर दौडको स्वर्ण पदक जितेर इतिहास रचे र उनी ओलम्पिकका साथै विश्व च्याम्पियनसिपमा पनि डबल लङ-डिस्टन्स च्याम्पियन बने।
​२०१३: भारतको आतंकवाद विरोधी कारबाहीअन्तर्गत दिल्ली प्रहरीको स्पेशल सेलले कुख्यात आतंकवादी अब्दुल करीम तुन्डालाई भारत-नेपाल सीमा नजिकै उत्तराखण्डको बनबासाबाट गिरफ्तार गर्यो।
​२०१४: जम्मु-कस्मिरको पुलवामामा बीएसएफको गाडीमा भएको आतंकवादी हमलामा दुई जवान सहिद भए।
​२०१५: पाकिस्तानी गुप्तचर संस्था आईएसआईका पूर्व प्रमुख हामिद गुलको निधन भयो।
​२०१५: सिरियाली वायुसेनाद्वारा विद्रोही-नियन्त्रित दोउमा शहरको बजारमा गरिएको भीषण हवाई हमलामा ९६ भन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाए।
​२०१५: इन्डोनेसियाको पापुआ प्रान्तमा ट्रिगाना एयर उडान २६७ पहाडमा ठोक्किएर क्र्यास भयो, जसमा ५४ जना मारिए।
​२०१६: रुसी वायुसेनाले सिरियाली विद्रोही र ठेगानाहरूमा हवाई हमला गर्नका लागि पश्चिमी इरानस्थित हमदान एयरबेसको प्रयोग गर्यो।
​२०१६: बहामासकी धावक साउने मिलरले रियु ओलम्पिक २०१६ मा डाइभ हानेर फिनिस लाइन पार गर्दै अमेरिकाकी स्टार एथलिट एलिसन फेलिक्सलाई हराएर स्वर्ण पदक जितिन्।
​२०१७: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सार्लोट्सभिल हिंसामा आफ्ना अभिव्यक्तिहरूपछि सिर्जित उथलपुथलबीच आफ्ना दुई प्रमुख व्यावसायिक परिषदहरू (अमेरिकन म्यानुफ्याक्चरिङ काउन्सिल र स्ट्राटेजी एन्ड पोलिसी फोरम) लाई आफैँ भङ्ग गरिदिए।
​२०१७: अमेरिकी, चिनियाँ र दक्षिण कोरियाली वैज्ञानिकहरूको एक टोलीले मानव भ्रूणको कोषहरूमा मुटुको एक घातक रोग पैदा गर्ने खराब डिएनएलाई सफलतापूर्वक सुधार (सम्पादन) गर्यो।
​२०१७: दक्षिण अफ्रिकामा जिम्बावेकी प्रथम महिला ग्रेस मुगाबेले एक २० वर्षीया मोडलमाथि कुटपिटको आरोपपछि कूटनीतिक छुट (इम्युनिटी) को माग गरिन्।
​२०१८: ‘क्वीन अफ सोल’ का नामले प्रसिद्ध अमेरिकी गायिका अरेथा फ्रान्कलिनको निधन भयो।
​२०१८: महान राजनीतिज्ञ, कवि र भारतका १०औँ प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीको लामो बिरामीपछि निधन भएको थियो।
​२०१९: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा जम्मु-कस्मिरबाट अनुच्छेद ३७० हटाउने भारतको निर्णयमा बन्द ढोकाभित्र अनौपचारिक बैठक भएको थियो।
​२०२०: प्रसिद्ध भारतीय क्रिकेट खेलाडी चेतन चौहानको निधन भएको थियो।
​२०२१: मलेसियाका प्रधानमन्त्री मुहिद्दिन यासिनले राजीनामा दिए।
​२०२२: भयंकर खडेरीको सामना गर्नका लागि चीनले याङ्त्जी नदी बेसिनका केही भागहरूमा क्लाउड सिडिङ (कृत्रिम भित्री वर्षा) कार्यक्रम सुरु गर्यो।
​२०२२: फिफाले तेस्रो पक्षको अनुचित प्रभावको कारण देखाउँदै अल इन्डिया फुटबल फेडरेसनलाई तत्काल प्रभावबाट निलम्बन गर्यो।
​२०२२: रुसले आफ्नो सैन्य-औद्योगिक प्रदर्शनीमा घरेलु अन्तरिक्ष स्टेशन ‘रास’ को भौतिक मोडल विश्वसामु प्रस्तुत गर्यो।
​२०२२: जम्मु-कस्मिरको पहलगामनजिकै ब्रेक फेल भएर आईटीबीपीका जवानहरूले भरिएको बस नदीमा खस्यो, जसमा ६ जवान सहिद भए।
​२०२३: पाकिस्तानको पञ्जाब प्रान्तको जरनवाला शहरमा कुरानको अपमानको आरोप लगाएर भिडले धेरै चर्च र इसाई समुदायका घरहरूमा तोडफोड तथा आगजनी गर्यो।
​२०२४: डब्लुएचओ को वैश्विक चेतावनीपछि पाकिस्तानमा मङ्कीपक्सको पहिलो केस दर्ता भयो।
​२०२५: अलास्कामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच करिब ३ घण्टासम्म बैठक भयो, जसमा धेरै मुद्दाहरूमा छलफल भयो तर युक्रेनमा युद्धविरामबारे सहमति हुन सकेन।
​२०२५: उत्तर-पश्चिम पाकिस्तान (खैबर पख्तूनख्वा क्षेत्र) मा भारी मनसुनी वर्षा र बाढीले भयंकर तबाही मचायो, जसमा ३२० भन्दा बढी मानिस मारिए।
​२०२५: भारतमा राष्ट्रपति भवनस्थित ‘अमृत उद्यान’ (पूर्ववर्ती मुगल गार्डेन) को ग्रीष्मकालीन वार्षिकोत्सव सर्वसाधारणका लागि १६ अगस्टदेखि सुरु भई १४ सेप्टेम्बरसम्मका लागि खुल्यो।
​१६ अगस्टका विशेष उत्सव तथा दिवसहरू:
​साइप्रसको स्वतन्त्रता दिवस: साइप्रस देशले १६ अगस्ट १९६० मा ब्रिटेनबाट स्वतन्त्रता पाएको थियो, त्यसैले त्यहाँ यो राष्ट्रिय दिवसका रूपमा मनाइन्छ।
​ठियोगको स्वतन्त्रता दिवस (भारत): भारतको हिमाचल प्रदेशस्थित ठियोग शहरका मानिसहरू १५ अगस्टको सट्टा १६ अगस्टमा स्वतन्त्रता दिवस (जलसा फेस्टिभल) मनाउँछन्, किनभने यहाँ १६ अगस्ट १९४७ मा पहिलो लोकतान्त्रिक सरकारको गठन भएको थियो।
​नेसनल एयरबोर्न डे (अमेरिका): अमेरिकी सेनाको पहिलो प्यारासुट छलाङ (१९४०) को सम्झनामा यो दिवस मनाइन्छ।