अर्थतन्त्र ८.६ प्रतिशतले संकुचित हुने खतरा

​दोहा: फारसको खाडीमा अवस्थित एउटा सानो मरुभूमि मुलुक कतार, जसको पहिचान कुनै समय मोती निकाल्ने र साना समुद्री व्यवसायमा मात्र सीमित थियो, प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को खोजीले यसको भाग्य रातारात बदलिदियो। सन् ९० को दशकमा कतारले ‘स्ट्रेट आँफ होर्मुज’ मार्फत विश्वभर ग्यास निर्यात गरेर संसारकै धनी देशहरूको सूचीमा आफ्नो नाम दर्ता गराउन सफल भएको थियो। तर, फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको युद्धका कारण होर्मुज स्ट्रेट बन्द भएपछि कतार अहिले गम्भीर आर्थिक संकटमा फसेको छ र यसको विश्वसँगको पहुँच लगभग कटेको छ।
​इरानी आक्रमण र कतारको ग्यास अर्थतन्त्रमा लागेको धक्का
कतारको ग्यास अर्थतन्त्रको मुटु मानिने ‘रस लाफान इन्डस्ट्रियल सिटी’ मा हालै इरानले मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेपछि कतारको ग्यास उत्पादन क्षमता १७ प्रतिशतले घटेको छ। रस लाफानका महत्वपूर्ण उपकरणमा क्षति पुगेपछि कतारको सबैभन्दा ठूलो ग्यास उत्पादन केन्द्र लगभग ठप्प अवस्थामा छ। राजधानी दोहाको दक्षिणमा अवस्थित विशाल हमाद पोर्टमा लोडिंग क्रेनहरू खामोश छन् र जहाजहरूको आवतजावत पूर्ण रूपमा रोकिएको छ। रणनीतिक सल्लाहकारहरूका अनुसार कतारको पूरै अर्थव्यवस्था ग्यास निर्यातमा टिकेकाले देश अहिले निकै चुनौतीपूर्ण आर्थिक मोडतर्फ अघि बढेको छ।
​अर्थतन्त्र ८.६ प्रतिशतले खुम्चने र पर्यटनमा परेको असर
ग्यास आपूर्ति रोकिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले कतारको आर्थिक विकास दरको अनुमान घटाउँदै यस वर्ष देशको अर्थव्यवस्था ८.६ प्रतिशतले सिकुर्जने प्रक्षेपण गरेको छ। युद्ध र क्षेत्रीय अस्थिरताका कारण कतारको पर्यटन र वैदेशिक व्यापारमा पनि ठूलो धक्का लागेको छ। अमेरिका र अन्य धेरै देशहरूले आफ्ना नागरिकका लागि यात्रा चेतावनी जारी गरेपछि विदेशी पर्यटकहरूको संख्या ह्वात्तै घटेको छ। मध्यपूर्वले पर्यटन क्षेत्रमा मात्रै दैनिक ६० करोड डलर नोक्सानी व्यहोरिरहेको अवस्थामा कतारका विलासी होटल र बजारहरू सुनसान बनेका छन्।
​हवाई मार्गबाट खाद्यान्न आपूर्ति र भारतमा यसको प्रभाव
आफ्नो आवश्यकताको झण्डै ९० प्रतिशत खाद्यान्न आयात गर्ने कतारले समुद्री बाटो बन्द भएपछि युरोप र अमेरिकाबाट आउने ताजी तरकारी र अनाज महँगो हवाई कार्गो वा साउदी अरबको सडकमार्ग हुँदै ट्रकमार्फत मगाउन थालेको छ। कतारको यो संकटले भारतलाई पनि ठूलो असर पार्ने देखिएको छ, किनकि भारतले आफ्नो कुल एलएनजी आयातको झण्डै ४० देखि ४७ प्रतिशत हिस्सा कतारबाटै खरिद गर्ने गर्दछ। कतारमा आपूर्ति ठप्प हुँदा भारतको ऊर्जा सुरक्षा र ग्यास आपूर्ति शृङ्खलामा प्रत्यक्ष असर पर्ने निश्चित छ। यद्यपि, ग्यास निर्यात बन्द भए पनि कतारसँग झण्डै ६०० अरब डलरको विशाल विदेशी बचत (सॉवरेन वेल्थ फन्ड) भएकाले देश तत्काल टाट पल्टिने खतरा भने छैन, तर विदेशी लगानीकर्ता र कामदारलाई देशमै टिकाइराख्नु सरकारका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ।