​गान्तोक: भारत र चीनबीचको ऐतिहासिक नाथुला सीमा व्यापार छ वर्षको लामो स्थगनपछि आजदेखि औपचारिक रूपमा पुनः सुरु भएको छ। ‘नो म्यान्स ल्यान्ड’ मा आयोजित विशेष समारोहका बीच भारतको सिक्किम सरकार र चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र (टीएआर) का अधिकारीहरूले आपसमा सौगात साटासाट गरी सन् २०२६ को व्यापारिक सिजनको घोषणा गरेका हुन्।
​उद्घाटनपछि शेराथाङस्थित ट्रेड मार्टमा विशेष समारोह आयोजना गरिएको थियो। कार्यक्रमका मुख्य अतिथि तथा सिक्किमका वाणिज्य एवं उद्योग, पर्यटन र नागरिक उड्डयन मन्त्री टीटी भोटियाले नाथुला व्यापार पुनः सञ्चालन हुनु सिक्किमको अर्थतन्त्रका लागि ऐतिहासिक उपलब्धि भएको बताए। “यसले सिक्किमको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउनेछ, रोजगारी सिर्जना गर्नेछ र स्थानीयका लागि जीविकोपार्जनका नयाँ अवसरहरू खुलाउनेछ,” मन्त्री भोटियाले भने।
​भारत सरकारको ‘एक्ट इस्ट पोलिसी’, ‘पीएम गति शक्ति’ र ‘विकसित भारत’ को अवधारणासँग मिल्दोजुल्दो यो कदमले सिक्किमलाई व्यापार, पर्यटन र क्षेत्रीय सम्बन्धको रणनीतिक ढोकाका रूपमा स्थापित गर्ने विश्वास उनले व्यक्त गरे। मन्त्री भोटियाका अनुसार नाथुला नाकाबाट हुने व्यापार र मानसरोवर यात्राको पुनरोत्थानले यस क्षेत्रको सांस्कृतिक, आध्यात्मिक र व्यापारिक महत्त्वलाई थप बढाएको छ।
​समारोहकी विशिष्ट अतिथि तथा क्षेत्र विधायक पामिन लेप्चाले यो ऐतिहासिक निर्णयले विशेष गरी ग्याथाङ र आसपासका सीमावर्ती गाउँका बासिन्दाहरूमा नयाँ उत्साह थपेको बताइन्। “यस व्यापारको मुख्य लाभ स्थानीय साना व्यापारी, यातायात व्यवसायी, मजदुर र युवाहरूले पाउनुपर्छ,” उनले भनिन्।
​वाणिज्य एवं उद्योग विभागकी सचिव कर्म डी युत्सोका अनुसार गत वर्ष भारत सरकारबाट प्राप्त निर्देशनानुसार युद्धस्तरमा पूर्वाधार मर्मतसम्भार गरी नाका व्यापारका लागि तयार पारिएको हो। वातावरण संरक्षणलाई ध्यानमा राख्दै नाथुला र शेराथाङ क्षेत्रलाई प्लास्टिकमुक्त क्षेत्र घोषणा गरिएको र व्यापारीहरूलाई आफ्नो प्लास्टिकजन्य फोहोर आफैं फिर्ता लैजान अनिवार्य गरिएको जानकारी पनि उनले दिइन्।
​समारोहका क्रममा सहभागी व्यापारीहरूलाई ‘सीमा व्यापार पास’ तथा क्याफेटेरिया सञ्चालनका लागि नियोग पत्र वितरण गरिएको थियो।
​तीन व्यापारिक नाकामध्ये एक
द्विपक्षीय व्यापार सम्झौताअनुसार भारतीय व्यापारीहरूका लागि नाथुलाबाट १६ किलोमिटर टाढा तिब्बत क्षेत्रमा रहेको ‘रेनचिङगाङ’ मा ट्रेड मार्ट तोकिएको छ भने चिनियाँ व्यापारीका लागि भारततर्फको ‘शेराथाङ’ ट्रेड मार्ट तोकिएको छ।
​सन् २००३ जुन २३ मा भारत र चीनबीच नाथुला पासमार्फत व्यापार विस्तार गर्ने सम्झौता भएको थियो। भारत र चीनबीच सीमा व्यापार हुने तीनवटा प्रमुख नाकाहरूमध्ये नाथुला एक हो। अन्य दुई नाकामा उत्तराखण्डको लिपुलेक र हिमाचल प्रदेशको शिपकी ला रहेका छन्।
​उद्घाटन समारोहमा सिक्किम सरकारका मन्त्री समडुप लेप्चा, विभिन्न क्षेत्रका विधायकहरू, भारतीय सेना, सशस्त्र सीमा बल (आईटीबीपी), भन्सार अधिकारीहरू र दुवै देशका सीमा व्यापारी प्रतिनिधिहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो।