​नयाँ दिल्ली: इतिहासमा १२ जुलाईको दिन धेरै महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको साक्षी रहेको छ। जनवरी १९४८ मा नाथुराम गोडसेको हातबाट महात्मा गान्धीको हत्या भएपछि राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) माथि लगाइएको प्रतिबन्धलाई १२ जुलाई १९४९ का दिन ससर्त फुकुवा गरिएको थियो।
​देश र विश्वको इतिहासमा १२ जुलाईको तारिखमा दर्ता भएका अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यस प्रकार छ:
​१२९०: इङ्ल्यान्डका सम्राट एडवर्ड प्रथमको आदेशमा यहुदीहरूलाई देश निकाला गरिएको थियो।
​१३४६: लक्जमबर्गका चार्ल्स चौथो रोमन साम्राज्यको शासक नियुक्त भए।
​१६७३: नेदरल्यान्ड्स र डेनमार्कबीच रक्षा सन्धिमा हस्ताक्षर भयो।
​१६७४: शिवाजीले इस्ट इन्डिया कम्पनीसँग सम्झौता गरे।
​१६९०: विलियम अफ अरेन्जको नेतृत्वमा प्रोटेस्टेन्टहरूले रोमन क्याथोलिक सेनालाई पराजित गरे।
​१८०१: अल्जिपिरासको युद्धमा बेलायतले फ्रान्स र स्पेनलाई पराजित गर्‍यो।
​१८१२: जनरल हुलको नेतृत्वमा अमेरिकी सेनाले क्यानडामाथि आक्रमण गर्‍यो।
​१८२३: भारतमा निर्मित पहिलो वाष्प इन्जिन (स्टीम इन्जिन) युक्त जहाज ‘डायना’ को कलकत्ता (अहिले कोलकाता) मा जलावतरण भयो।
​१८६२: अमेरिकी कांग्रेसले ‘मेडल अफ अनर’ लाई आधिकारिकता प्रदान गर्‍यो।
​१९१२: ‘क्वीन एलिजाबेथ’ अमेरिकामा प्रदर्शन हुने पहिलो विदेशी चलचित्र बन्यो।
​१९१८: टोकायामको खाडीमा जापानी युद्धपोतमा भएको विस्फोटमा ५०० जनाको मृत्यु भयो।
​१९३५: बेल्जियमले तत्कालीन सोभियत संघलाई मान्यता दियो।
​१९४३: प्रोचोरोभकाको युद्धमा रुसले नाजीहरूलाई हरायो, जसमा १२,००० जना मारिए।
​१९४९: महात्मा गान्धीको हत्यापछि आरएसएसमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध आजकै दिन फुकुवा गरिएको थियो।
​१९५७: अमेरिकी सर्जन लेरोय इ बर्नीले धुम्रपान र फोक्सोको क्यान्सरबीच सीधा सम्बन्ध रहेको तथ्य सार्वजनिक गरे।
​१९६०: भागलपुर र राँची विश्वविद्यालयको स्थापना भयो।
​१९७०: अलकनन्द नदीमा आएको भीषण बाढीले ६०० जनाको ज्यान लियो।
​१९९०: प्रसिद्ध सोभियत नेता तथा रुसी संसद्का अध्यक्ष बोरिस येल्तसिनले सोभियत कम्युनिस्ट पार्टीबाट राजीनामा दिए।
​१९९३: जापानमा ७.८ तीव्रताको भूकम्प जाँदा १६० जनाको मृत्यु भयो।
​१९९४: प्यालेस्टिनी मुक्ति संगठनका अध्यक्ष यासेर अराफात २७ वर्षको निर्वासित जीवन बिताएपछि गाजा पट्टी फर्किए।
​१९९७: नोबेल पुरस्कार विजेता मलाला युसुफजईको पाकिस्तानमा जन्म भयो।
​१९९८: फ्रान्स र ब्राजिलबीच भएको फुटबल विश्वकपको फाइनल खेल कुल १.७ अर्ब मानिसले हेरे।
​१९९८: १६ौँ विश्वकप फुटबलको फाइनलमा फ्रान्सले ब्राजिललाई ३-० ले हरायो।
​२००१: भारत र बंगलादेशबीच अगरतला र ढाका जोड्ने ‘मैत्री’ बस सेवा प्रारम्भ भयो।
​२००३: उत्तर र दक्षिण कोरिया आणविक हतियारको मुद्दामा वार्ता गर्न सहमत भए।
​२००५: प्रसिद्ध क्रिकेट अम्पायर डेभिड सेफर्डले सन्न्यास लिए।
​२००५: प्रिन्स अल्बर्ट द्वितीयले आधिकारिक रूपमा मोनाकोको राजकुमारका रूपमा पदभार सम्हाले।
​२००६: इजरायलले आफ्ना दुई सैनिकलाई बन्धक बनाएपछि लेबनानमाथि आक्रमण गर्‍यो।
​२००७: अमेरिकी सेनाको अपाचे हेलिकप्टरले न्यु बग्दादमा हवाई आक्रमण गर्‍यो। यसमा रोयटर्स समाचार एजेन्सीका दुई पत्रकारसहित कैयौँ नागरिक मारिए।
​२००७: नासाको स्पेस शटल ‘अतलान्टिस’ अन्तरिक्ष स्टेशनका लागि सफलतापूर्वक प्रस्थान गर्‍यो।
​२००८: इन्टरनेट क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी याहु र माइक्रोसफ्टबीच गुगललाई कडा टक्कर दिनका लागि एउटा ठुलो विज्ञापन सम्झौता भयो।
​२००८: नासाको फिनिक्स मार्स ल्यान्डर अन्तरिक्ष यानले मङ्गल ग्रहको माटोको रासायनिक परीक्षणमा त्यहाँ पानीको अंश रहेको बलियो सङ्केत फेला पार्‍यो।
​२००९: नयाँ दिल्लीको जमरुदपुर इलाकामा मेट्रोका लागि बन्दै गरेको एउटा पुल अचानक भत्कियो। यस दुर्घटनामा ५ मजदुरको मृत्यु भयो र कैयौँ घाइते भए।
​२०१०: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसराे) ले पीएसएलभी-सी१५ रकेटमार्फत एकैसाथ पाँचवटा उपग्रहलाई अन्तरिक्षको कक्षामा सफलतापूर्वक स्थापित गर्‍यो।
​२०१०: भारतका शरथ कमलले इजिप्ट ओपनको उपाधि आफ्नो नाममा गरे।
​२०११: रुसको तातारस्तानमा ‘बुल्गारिया’ नामको एउटा क्रुज जहाज भोल्गा नदीमा डुब्यो। यो एउटा ठुलो त्रासदी थियो, जसमा कैयौँ मानिसले ज्यान गुमाए। यसका कारण भोलिपल्ट रुसमा राष्ट्रिय शोक घोषणा गरिएको थियो।
​२०११: ९ जुलाई २०११ मा औपचारिक रूपमा सुडानबाट अलग भई नयाँ देश ‘दक्षिण सुडान’ बनेको थियो। १२ जुलाई २०११ मा यस नयाँ देशको विदेश मन्त्रालय र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग मन्त्रालयको स्थापना गरियो।
​२०११: सौर्यमण्डलको सबैभन्दा टाढा रहेको ग्रह ‘नेप्चुन’ (वरुण) ले सन् १८४६ मा आफ्नो खोज भएयता सूर्यको पहिलो पूरा चक्कर (परिक्रमा) पूरा गर्‍यो।
​२०१२: सिरियाको ट्रेमसेह मा सेनाको कारबाहीमा २०० भन्दा बढी मानिस मारिए।
​२०१२: नाइजेरियाको रिभर्स स्टेटमा एउटा तेल ट्याङ्कर दुर्घटनाग्रस्त भयो। त्यसमा भीषण विस्फोट हुँदा ९० देखि १५५ जनाको दर्दनाक मृत्यु भयो।
​२०१२: उत्तर-पश्चिम पाकिस्तानमा युद्धका क्रममा, लाहोरमा बन्दुकधारीहरूले रातभर गरेको आक्रमणमा ९ जना प्रहरी अधिकारीको हत्या गरे।
​२०१३: पेरिसनजिकै एउटा यात्रुवाहक रेल दुर्घटना हुँदा ८ जनाको दर्दनाक मृत्यु भयो।
​२०१४: जर्मनीको फुटबल टोलीले फाइनल खेलमा अर्जेन्टिनालाई १-० ले हराउँदै फिफा विश्वकप २०१४ को उपाधि जित्यो।
​२०१५: नासाको अन्तरिक्ष यान ‘न्यू होराइजन्स’ प्लुटो ग्रहको सबैभन्दा नजिक पुग्यो। यसबाट मानव इतिहासमा पहिलोपटक प्लुटोको स्पष्ट र नजिकको तस्बिर सार्वजनिक भयो।
​२०१७: अन्टार्कटिकाको लार्सन सी आइस शेल्फबाट विश्वकै सबैभन्दा ठुलो हिमशिला (आइसबर्ग) टुटेर अलग भयो, जसको क्षेत्रफल करिब ६,००० वर्ग किलोमिटर थियो।
​२०१७: ब्राजिलका पूर्व राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला डा सिल्भालाई भ्रष्टाचार र मनी लाउन्ड्रिङको मुद्दामा दोषी ठहर गर्दै साढे नौ वर्षको जेल सजाय सुनाइयो।
​२०२०: टर्कीमा ऐतिहासिक ‘हागिया सोफिया’ भवनलाई सङ्ग्रहालय (Museum) बाट पुनः मस्जिदमा परिणत गर्ने निर्णय गरियो।
​२०२२: अमेरिकी सेनाले ड्रोन आक्रमणमा सिरियाका आईएस प्रमुखलाई मारिदियो।
​२०२२: आर्थिक सङ्कटका बीच तत्कालीन राष्ट्रपति गोटाबाया राजापाक्षेले आफ्नो राजीनामा पत्रमा हस्ताक्षर गरे।
​२०२४: मुम्बईमा उद्योगपति मुकेश अम्बानीका छोरा अनन्त अम्बानी र राधिका मर्चेन्टको भव्य विवाह समारोह आयोजना गरियो।
​२०२४: नेपालमा पहिरोमा परी दुईवटा बस त्रिशूली नदीमा खसे, जसमा ५० भन्दा बढी यात्रु बेपत्ता भए र कैयौँ भारतीय नागरिकले ज्यान गुमाए।
​२०२४: नेपालका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ को सरकार संसद्मा विश्वासको मत गुमाएका कारण ढल्यो।
​२०२५: पोल्यान्डकी इगा स्वियातेकले उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन गर्दै अमेरिकाकी अमान्डा अनिसिमोभालाई ६-०, ६-० ले हराएर आफ्नो पहिलो विम्बल्डन महिला एकल (सिंगल्स) उपाधि जितिन्।
​१२ जुलाईमा जन्मेका व्यक्तिहरू
​१८९५: दुर्गा प्रसाद खत्री – हिन्दीका प्रसिद्ध उपन्यास लेखकहरूमध्ये एक।
​१८९५: बकमिन्स्टर फुलर – अमेरिकी वास्तुकार र आविष्कारक।
​१९००: छवि बिस्वास – प्रसिद्ध बङ्गाली अभिनेता (चलचित्र: ‘कावुलीवाला’, ‘जलसाघर’)।
​१९०४: पाब्लो नेरुदा – चिलीका प्रसिद्ध कवि तथा नोबेल पुरस्कार विजेता।
​१९०९: बिमल राय – हिन्दी चलचित्रका एक महान् चलचित्र निर्देशक।
​१९०९: वी. शान्तारामको जन्म – भारतीय सिनेमाका दिग्गज चलचित्र निर्देशक (जसले ‘दो आँखें बारह हाथ’ र ‘झनक झनक पायल बाजे’ जस्ता उत्कृष्ट चलचित्रहरू बनाए)।
​१९१६: luडमिला पाभलिचेन्को – दोस्रो विश्वयुद्धकी वीर महिलाहरूमध्ये एक।
​१९५४: सुल्ताना बेगम – प्रसिद्ध भारतीय पार्श्व गायिका तथा अभिनेत्री।
​१९६२: शिव राजकुमार – कन्नड सिनेमाका मशहूर अभिनेता र सुपरस्टार।
​१९६५: सञ्जय माञ्जरेकर – पूर्व भारतीय क्रिकेट खेलाडी तथा चर्चित कमेन्टेटर।
​१९८२: अचन्त शरत कमल – भारतीय टेबल टेनिस खेलाडी।
​१९८३: मुनाफ पटेल – पूर्व भारतीय तीव्र गतिका बलर तथा २०११ विश्वकप विजेता टोलीका सदस्य।
​१९९७: पाकिस्तानमा मलाला युसुफजईको जन्म भएको थियो। उनी विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरकी नोबेल पुरस्कार विजेता हुन्।
​आजकै दिन भएका केही प्रमुख निधनहरू
​१४८९: दिल्लीका सुल्तान बहलोल खान लोदीको मृत्यु।
​१५३६: इरास्मस – डच मानवतावादी र दार्शनिक।
​१८०४: अलेक्जेन्डर ह्यामिल्टन – अमेरिकी राजनीतिज्ञ (फाउन्डिङ फादर)।
​१९८२: विश्वनाथ प्रसाद मिश्र – प्रख्यात साहित्यिक संस्था ‘प्रसाद परिषद’ का पूर्व सभापति।
​१९९९: राजेन्द्र कुमार – हिन्दी चलचित्रका प्रसिद्ध सदाबहार अभिनेता।
​१९९९: बिल ओवेन – ब्रिटिश अभिनेता (कॉमेडी शो स्टार)।
​२००२: घनश्यामभाई ओझा – भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका राजनीतिज्ञ तथा गुजरातका पूर्व मुख्यमन्त्री।
​२००५: पी. के. वासुदेवन नायर – भारतीय राजनीतिज्ञ, जसको सम्बन्ध ‘भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी’ सँग थियो।
​२०१२: दारा सिंह – विश्व प्रसिद्ध पहलमान तथा हिन्दी चलचित्रका अभिनेता।
​२०१३: हिन्दी सिनेमाका दिग्गज अभिनेता प्राण (“विलेन अफ द मिलेनियम”) को निधन।
​२०१३: अमर बोस – अमेरिकी वैज्ञानिक (बोस कर्पोरेसनका संस्थापक)।