नयाँ दिल्ली: विश्व इतिहासमा १२ अगस्टको आफ्नै विशेष महत्व छ। यस दिन धेरै त्यस्ता घटनाहरू घटे जो इतिहासका पानाहरूमा सधैँका लागि दर्ता भएर रहेका छन्। १२ अगस्टको मितिमा दर्ता भएका प्रमुख घटनाहरूको सिलसिलावार विवरण यस प्रकार छ:
प्रमुख ऐतिहासिक घटनाहरू
१६०२: मुगल बादशाह अकबरका दरबारी मन्त्री अबुल फजलको सलिम मिर्जाको उक्साहटमा हत्या गरियो। सलिमले पछि जहांगीरको नामबाट मुगल सल्तनत सम्हाले।
१७६५: मुगल शासकले इलाहाबाद सन्धिअन्तर्गत इस्ट इन्डिया कम्पनीलाई बंगाल, बिहार र उडिसाको दीवानी सुम्पे।
१८३१: नेदरल्यान्ड्स र बेल्जियमबीच शान्ति सम्झौता भयो।
१८३३: अमेरिकाको सिकागो सहरको स्थापना आधिकारिक रूपमा एक सानो सहर (टाउन) को रूपमा भएको थियो, जहाँ सुरुवाती समयमा केवल ३५० जना जति मानिसहरू बस्थे। त्यसपछि ४ मार्च १८३७ मा यसलाई औपचारिक रूपमा पूर्ण सहर (सिटी) को दर्जा दिइयो।
१९०८: हेनरी फोर्डको फोर्ड मोटर कम्पनीले आफ्नो प्रसिद्ध ‘मोडल टी’ कार संसारसामु प्रस्तुत गर्यो।
१९१४: पहिलो विश्वयुद्धका क्रममा फ्रान्सले अस्ट्रिया-हङ्गेरीमाथि आक्रमणको घोषणा गर्यो।
१९२०: पोल्यान्ड र रुसबीच वारसको लडाइँ सुरु भयो।
१९२८: एम्स्टर्डममा नवौँ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेल समापन भयो।
१९३३: क्युबाका तानाशाह मचाडो वाई मोरालेस सैन्य तख्तापलटपछि बहामास भागिए।
१९३६: गोताखोर मार्जोरी गेस्ट्रिङ सबैभन्दा कान्छी (१३ वर्ष २६८ दिन) ओलम्पिक स्वर्ण पदक विजेता बनिन्।
१९४१: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा फ्रेन्च मार्सल हेनरी पेटेनले नाजी जर्मनीलाई पूर्ण समर्थन गरे।
१९५३: युनानको लोनियन द्वीपमा भूकम्पका कारण ४३५ जनाको मृत्यु भयो।
१९६०: नासाले आफ्नो पहिलो सफल सञ्चार उपग्रह इको-ए प्रक्षेपण गर्यो।
१९६२: पहिलोपटक एकैसाथ दुई जना मानिस अन्तरिक्षमा गए। सोभियत सङ्घले दुई अलग-अलग अन्तरिक्ष यान—भोस्तोक ३ र भोस्तोक ४ लाई एकैसाथ अन्तरिक्षमा पठाएको थियो। आन्द्रियान निकोलेभ भोस्तोक ३ बाट र पाभेल पोपोभिच भोस्तोक ४ बाट अन्तरिक्षमा गएका थिए।
१९७१: सिरियाले जोर्डनसँगको कूटनीतिक सम्बन्ध तोड्यो।
१९७२: अस्ट्रेलियाका इयान च्यापल र उनका भाइ ग्रेग च्यापल इङ्ल्यान्डविरुद्ध ओभलमा खेलिएको पाँचौँ एसेज टेस्ट म्याचको एउटै इनिङ्समा शतक बनाउने इतिहासकै पहिलो दाजुभाइ बने।
१९७६: लेबनानको गृहयुद्धका क्रममा, लेबनानी दक्षिणपन्थी क्रिस्चियन मिलिसिया (कटाएब/फलाङ्गिस्ट पार्टी) र उनका सहयोगीहरूले सिरियाली सेनाको सहयोगमा बेरुत नजिकैको तेल-अल-जातार प्यालेस्टिनी शरणार्थी शिविरमा कब्जा गरी भयानक नरसंहार गरे, जसमा हजारौँ मानिस मारिए।
१९७८: चीन र जापानले बेइजिङमा शान्ति तथा मित्रता सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे।
१९८१: आईबीएमले आफ्नो पहिलो पर्सनल कम्प्युटर प्रस्तुत गर्यो, जसको मूल्य १६ हजार डलर राखिएको थियो।
१९८४: लस एन्जलस, क्यालिफोर्नियामा २३औँ ओलम्पिक खेलको समापन भयो।
१९९१: भिभ रिचर्ड्स, डुजोन र मार्शलका लागि टेस्ट क्रिकेटमा अन्तिम दिन थियो।
१९९२: उत्तर अमेरिकी राष्ट्रहरू—संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोबीच स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता (नाफ्टा) सम्पन्न भयो।
१९९४: कङ्गो गणराज्यको राजधानी ब्राजाभिलको एक चर्चमा भागदौड हुँदा १४२ जनाको मृत्यु भयो।
१९९५: बौद्धिक सम्पत्ति अधिकारसँग जोडिएको महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि ‘युरेसियन पेटेन्ट सन्धि’ आधिकारिक रूपमा लागू भयो।
१९९५: ब्रिटेनका दुई प्रसिद्ध रक ब्यान्डहरू ब्लर र ओएसिसले आफ्ना नयाँ गीतहरू (“कंट्री हाउस” र “रोल विद इट”) ठ्याक्कै यही दिन रिलिज गरेका थिए, जसलाई ९० को दशकको सङ्गीत इतिहासको सबैभन्दा ठूलो प्रतिस्पर्धा मानियो।
१९९६: नासाले संयुक्त राष्ट्र सङ्घ र अन्य देशहरूका प्रशिक्षार्थीहरू सहित ३५ जना नयाँ अन्तरिक्ष यात्री उम्मेदवारहरूको समूहलाई तालिमका लागि ह्युस्टन पठायो।
१९९८: स्विट्जरल्यान्डका वाणिज्य बैंकहरू र होलोकस्टबाट बाँचेका पीडितहरूबीच तीन वर्षमा १.२५ अर्ब डलर भुक्तानी गर्ने सहमति भयो।
१९९९: युगोस्लाभियामा सरकारविरोधी प्रदर्शनहरूबीच प्रधानमन्त्री मोमिर बुलाटोभिचले मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन गरे।
१९९९: जेनेभा कन्भेन्सनको ५० वर्ष पूरा भएको अवसरमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घले एक उत्सव/समीक्षा सत्रको आयोजना गर्यो।
२०००: रुसको आणविक पनडुब्बी कुस्क (के-१४१) एक विस्फोटपछि बारेन्ट्स सागरमा डुब्यो, जसका कारण त्यसमा सवार सबै ११८ जनाको मृत्यु भयो।
२००१: क्यानडाको एडमन्टन सहरमा आयोजित ८औँ विश्व एथलेटिक्स च्याम्पियनसिप सफलतापूर्वक सम्पन्न भयो, जहाँ मोरोक्कोका धावक हिसाम एल गरुजले १५०० मिटर स्पर्धामा स्वर्ण पदक जिते।
२००१: क्यानडा र अमेरिकाबीच पेटेन्ट सुरक्षा अवधिसँग जोडिएको विवादमा क्यानडाद्वारा आफ्ना नियमहरूलाई ट्रिप्स सम्झौताअनुरूप बनाउने निर्धारित समयसीमा पूरा भयो।
२००२: कोलम्बियाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति अल्भारो उरिबेले देशमा सुरक्षा सङ्कटका कारण आपत्काल घोषणा गरे।
२००३: संयुक्त राज्य अमेरिकाले भारत र इजरायलबीचको फाल्कल सम्झौतालाई स्वीकृति दियो।
२००४: फ्रान्सका प्रसिद्ध स्ट्राइकर जिनेदिन जिदानले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलबाट सन्न्यास लिए।
२००४: सिया बहुल इराकी सहर नजफ र अन्य क्षेत्रहरूमा अमेरिकी फौज र सिया विद्रोहीहरू (महदी सेना) बीच भएको हिंसात्मक झडपमा १६५ इराकी मारिए।
२००६: युरोपेली प्रक्षेपण यान एरियन-५ ले जापानको सञ्चार उपग्रह र फ्रान्सको एक सैन्य उपकरणलाई सफलतापूर्वक अन्तरिक्षको कक्षामा स्थापित गर्यो।
२००७: अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाको यान इन्डेभरबाट अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन पुगेका यात्रीहरूले स्टेशनमा नयाँ बिम जडान गरे।
२००८: बृज बिहार रेलवे क्रसिङ नजिकै रोकिएका कालिन्दी एक्सप्रेस र पद्मावत एक्सप्रेस जुध्दा धेरै यात्रु घाइते भए।
२००८: आमिर खानलाई उनको चलचित्र ‘तारे जमिन पर’ का लागि गोलापुडी श्रीनिवास मेमोरियल अवार्ड प्रदान गरियो।
२००९: भारतका प्रसिद्ध अर्थशास्त्री सी. रङ्गराजनलाई प्रधानमन्त्रीको आर्थिक सल्लाहकार परिषदको अध्यक्ष नियुक्त गरियो। उनले यस पदमा नियुक्तिपछि राज्यसभाको सदस्यताबाट राजीनामा दिए।
२०१०: संयुक्त राष्ट्र सङ्घ (यूएन)ले पाकिस्तानमा आएको भीषण बाढीका पीडितहरूका लागि ४५९ मिलियन डलरको आपत्कालीन सहयोगको अपिल गर्यो।
२०११: च्यानल द्विप समूहको जर्सी (सेन्ट हेलियर) मा चक्कु प्रहारको एक दर्दनाक घटनामा ६ जनाको मृत्यु भयो।
२०१२: ३०औँ ओलम्पिक खेलको लन्डनमा समापन भयो।
२०१३: बग्दाद (इराक) को उत्तरमा रहेको बलाद सहरको एक क्याफेमा आत्मघाती बम विस्फोट हुँदा ८ जनाको मृत्यु र २५ जना घाइते भए।
२०१३: जेसन डफनरले वर्ष २०१३ को पीजीए च्याम्पियनसिपको उपाधि आफ्नो नाममा गरे।
२०१३: इजरायलले अमेरिकाको मध्यस्थतामा हुने शान्ति वार्ताको पहिलो चरणअन्तर्गत २६ प्यालेस्टिनी कैदीहरूको सूची सार्वजनिक गर्यो।
२०१४: ह्युमन राइट्स वाचले मिस्र (इजिप्ट) मा रबा स्क्वायर हिंसा र प्रदर्शनकारीहरूको सामूहिक हत्याबारे आफ्नो विस्तृत प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्यो।
२०१५: चीनको उत्तरी सहर तियान्जिनमा भएको विस्फोटमा ५० जनाको मृत्यु भयो र कम्तीमा ७०० जना घाइते भए।
२०१६: अमेरिकी पौडीबाज माइकल फेल्प्सले रियो ओलम्पिकमा आफ्नो शानदार प्रदर्शन जारी राख्दै स्वर्ण पदक जिते।
२०१७: पाकिस्तानको बलुचिस्तानको क्वेटामो सेनाको एउटा ट्रक नजिकै भएको आत्मघाती विस्फोटमा ८ सैनिकसहित १५ जनाको मृत्यु भयो र ४० जना घाइते भए।
२०१७: उत्तर-पश्चिमी सिरियाको सार्मिनमा अज्ञात बन्दुकधारीहरूले ‘व्हाइट हेल्मेट्स’ सङ्गठनको कार्यालयमा हमला गरी त्यसका सात जना सदस्यको गोली हानी हत्या गरे।
२०१७: यमन जाने क्रममा लाल सागरमा प्रवासीहरूले भरिएका डुङ्गाहरू डुब्दा कम्तीमा ५६ अफ्रिकी प्रवासीको मृत्यु भयो।
२०१८: इन्डोनेसियाको लोम्बोकमा आएको विनाशकारी भूकम्पका कारण मरनेहरूको सङ्ख्या बढेर ४३६ भन्दा बढी पुग्यो।
२०१८: सिरियाको इडलिब प्रान्तको सरमादा सहरमा रहेको हतियार डिपोमा भयानक विस्फोट भयो, जसमा बालबालिकासहित करिब ६९ जनाको मृत्यु भयो।
२०१८: नासाले सूर्यको कोरोना (वातावरण) लाई छुने र अध्ययन गर्ने आफ्नो पहिलो अन्तरिक्ष मिसन यान ‘पार्कर सोलार प्रोब’ फ्लोरिडाको केप केनाभेरलबाट सफलतापूर्वक लन्च गर्यो।
२०१९: दक्षिण कोरियाले कूटनीतिक तनावका कारण जापानलाई आफ्नो भरपर्दो व्यापारिक साझेदार सूची (व्हाइट लिस्ट) बाट बाहिर निकाल्यो।
२०१९: हङकङमा भारी विरोध प्रदर्शनका कारण हङकङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उडान सञ्चालन ठप्प भयो र अधिकांश उडानहरू रद्द गर्नुपर्यो।
२०२०: रुस कोभिड-१९ भ्याक्सिन दर्ता गराउने विश्वकै पहिलो देश बन्यो।
२०२१: बेरुत (लेबनान) मा भएको भयानक विस्फोटपछि लेबनानका प्रधानमन्त्री हसन दियाबको सरकारले राजीनामा दियो।
२०२१: इङ्ल्यान्डको प्लाइमाउथ (कीहम) सहरमा एक भीषण सामूहिक गोलीकाण्ड भयो, जसमा आक्रमणकारीसहित कुल ६ जनाको मृत्यु भयो।
२०२२: बाल्कन (मोन्टेनेग्रो) को सेटिञ्जे सहरमा एक व्यक्तिले अन्धाधुन्ध गोली हानेर ११ जनाको ज्यान लिए।
२०२३: भारतले ४-३ ले मलेसियालाई पराजित गर्दै रेकर्ड चौथो पटक एसियाली च्याम्पियन्स ट्रफी हक्की प्रतियोगिताको उपाधि जित्यो।
२०२३: फ्रान्सबाट प्रवासीहरूलाई लिएर गइरहेको डुङ्गा डुब्दा कम्तीमा ६ जनाको मृत्यु भयो।
२०२३: अमेरिकाको हावाई द्वीपको माउईमा लागेको भीषण डढेलोका कारण भारी विनाश भयो र ८० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
२०२४: जहानाबादको सिद्धेश्वर मन्दिरमा भागदौड मच्चिँदा ७ जना श्रद्धालुको मृत्यु भयो।
२०२४: पेरिसमा ३३औँ ओलम्पिकको समापन भयो।
२०२५: अमेरिकाले बलुच लिबरेसन आर्मीलाई आधिकारिक रूपमा विदेशी आतङ्कवादी सङ्गठन घोषणा गर्यो।
२०२५: भारतले बाङ््लादेशबाट आउने जुटका बोरा तथा अन्य धेरै उत्पादनहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगायो।
१२ अगस्टमा जन्मिएका प्रमुख व्यक्तिहरू~
१८८१: सेसिल बी. डेमिल – प्रभावशाली अमेरिकी चलचित्र निर्देशक।
१८८७: इर्विन श्रोडिङ्गर – नोबेल पुरस्कार विजेता अस्ट्रियाली भौतिकशास्त्री।
१९०८: रबिन बनर्जी – प्रसिद्ध वन्यजन्तु विज्ञ, वातावरणविद्, चित्रकार, फोटोग्राफर र वृत्तचित्र निर्माता।
१९१४: तेजी बच्चन – भारतीय सिनेमाका महानायक अमिताभ बच्चनकी आमा।
१९१९: विक्रम साराभाई – भारतीय अन्तरिक्ष कार्यक्रमका जनक तथा भारतीय भौतिक वैज्ञानिक।
१९३०: जोर्ज सोरोस – प्रसिद्ध अमेरिकी अर्बपति व्यवसायी तथा परोपकारी।
१९३१: इरफान हबीब – भारतीय इतिहासकार।
१९४२: नरेश त्रेहन – प्रसिद्ध कार्डियोभास्कुलर सर्जन तथा मेदान्ता अस्पतालका संस्थापक।
१९७२: ज्ञानेन्द्र पाण्डे – भारतीय क्रिकेटर।
१९९२: कारा डेलेभिञ्ज – लोकप्रिय बेलायती मोडल तथा अभिनेत्री।
१९९५: सारा अली खान – लोकप्रिय बलिउड अभिनेत्री।
१२ अगस्टमा भएका निधनहरू~
१८२७: विलियम ब्लेक – प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी कवि तथा चित्रकार।
१९१४: लरेन बेकल – प्रसिद्ध अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्री।
१९४५: जोर्ज सिड्नी अरुन्डेल – भारतका लागि आफ्नो जीवन समर्पित गर्ने अङ्ग्रेज व्यक्ति।
१९४६: काशीनाथ नारायण दीक्षित – भारतीय पुरातत्वका विद्वान्।
१९५५: थोमस मान – जर्मन उपन्यासकार तथा नोबेल पुरस्कार विजेता।
१९८२: हेनरी फोन्डा – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता।
१९८२: भगवतशरण उपाध्याय – प्रसिद्ध इतिहासविद्, विचारक तथा निबन्धकार।
१९८८: जिन-मिसेल बास्कियात – प्रसिद्ध अमेरिकी कलाकार।
१९९३: दयानन्द बान्दोदकर – भारतीय राज्य गोवाका पूर्व प्रथम मुख्यमन्त्री।
१९९७: गुलशन कुमार – प्रसिद्ध बलिउड निर्माता-निर्देशक तथा व्यवसायी।
२०१४: लरेन बेकल – हलिउडकी महान् अभिनेत्री।
१२ अगस्टका महत्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस (इंटरनेशनल यूथ डे): युवाहरूका मुद्दाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नका लागि प्रत्येक वर्ष १२ अगस्टमा मनाइन्छ।
विश्व हात्ती दिवस (वर्ल्ड एलीफैंट डे): हात्तीहरूको संरक्षण र सुरक्षाका लागि समर्पित दिन।









