नयाँ दिल्ली: बांग्लादेशले आफ्नो सैन्य क्षमता विस्तार गर्ने क्रममा पाकिस्तान र चीनसँगको सम्बन्धलाई निकै तीव्रता दिएको छ। विशेषगरी वायु सेनाको क्षेत्रमा पाकिस्तानसँग सहकार्य गर्ने र रक्षा प्रविधिमा चीनको सहयोग लिने ढाकाको पछिल्लो कदमले यस क्षेत्रको भू-राजनीतिमा नयाँ बहस छेडिदिएको छ।
​पाकिस्तानसँगको सैन्य तालिम सम्झौता
बांग्लादेशी वायु सेना (बीएएफ) र पाकिस्तान वायु सेनाबीच पाइलट तथा प्राविधिकहरूको प्रशिक्षणका लागि एउटा समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर हुने अन्तिम तयारी भएको छ। यस सम्झौताको मुख्य उद्देश्य बांग्लादेशी पाइलटहरूलाई उच्चस्तरीय सैन्य तालिम उपलब्ध गराउनु र दुई देशबीचको रक्षा साझेदारीलाई बहुआयामिक बनाउनु हो। फेब्रुअरी २०२६ को चुनावपछि आएको बीएनपी (बीएनपी) नेतृत्वको सरकारले पनि यसअघिको अन्तरिम सरकारले सुरु गरेको पाकिस्तानसँगको सैन्य सामीप्यतालाई निरन्तरता दिएको देखिन्छ। हालै मात्र पाकिस्तानी सैन्य टोलीले बांग्लादेशको सरकारी सैन्य कारखाना ‘मिसिन टूल्स फ्याक्ट्री लिमिटेड’ को भ्रमण गरी उत्पादन प्रक्रिया र आपसी सहयोगका सम्भावनाबारे छलफल गरेका छन्।
​चीनको एन्टी-ड्रोन प्रविधि र राडार प्रणाली
अर्कोतर्फ, सुरक्षा चुनौतीलाई मध्यनजर गर्दै बांग्लादेशले चीनबाट अत्याधुनिक एन्टी-ड्रोन एकीकृत प्रणाली (सी-यूएएस र सी-यूएभी) भित्र्याएको छ। अप्रिल २०२६ को अन्तिम साता चिनियाँ विशेषज्ञहरूले ढाकामा करिब २० जना सैन्य अधिकारीहरूलाई यस प्रणालीको सञ्चालनबारे विशेष तालिम दिएका छन्। यो प्रणालीले राडार, रेडियो फ्रिक्वेन्सी स्क्यानर र इलेक्ट्रो-अप्टिकल क्यामेराको मद्दतले शत्रुको ड्रोन पत्ता लगाउने, ट्र्याक गर्ने र त्यसलाई निष्क्रिय पार्ने क्षमता राख्दछ। ढाका छावनी क्षेत्रमा रहेको एक महत्वपूर्ण सरकारी भवनको छतमा यो प्रणाली जडान गर्ने सेनाको योजना छ।
​क्षेत्रीय सुरक्षा र भारतमा पर्ने प्रभाव
बांग्लादेशको यो पछिल्लो सैन्य सक्रियता र पाकिस्तान-चीनसँगको बढ्दो निर्भरतालाई छिमेकी राष्ट्र भारतले निकै चासोका साथ हेरिरहेको छ। रक्षा विशेषज्ञहरूका अनुसार, एकातिर पाकिस्तानसँगको पाइलट तालिम र अर्कोतिर चिनियाँ राडार प्रविधिको विस्तारले दक्षिण एसियाको सामरिक सन्तुलनमा असर पार्न सक्छ। यो सहकार्यले दक्षिण एसियामा भारतको प्रभावलाई चुनौती दिने र चीनको उपस्थिति अझ बलियो बनाउने विश्लेषण गरिएको छ।