नयाँ दिल्ली: ​८९ वर्षअघि पर्दामा उतारिएको थियो किसानको पीडा, बक्स अफिसमा कमाल नगरे पनि प्राविधिक क्रान्तिका लागि इतिहासमा सुनौलो अक्षरले नाम दर्ज।
​भारतीय सिनेमाको इतिहासमा दशकौँसम्म श्यामश्वेत (ब्ल्याक एन्ड ह्वाइट) चलचित्रहरूको एकछत्र राज रह्यो। तर सन् १९३७ मा देशले आफ्नो पहिलो रङ्गीन चलचित्र प्राप्त गर्‍यो, जसको नाम थियो ‘किसान कन्या’। मुलुक विभाजन हुनुभन्दा ठीक १० वर्षअघि नै भारतले रङ्गीन चलचित्रको संसारमा कदम राखेको थियो। आर्देशिर इरानीको निर्माण र मोती बी. गिडवानीको निर्देशनमा बनेको यस चलचित्रलाई भारतको पहिलो पूर्ण रूपमा स्वदेशी अर्थात् देशमै तयार गरिएको ‘कलर फिचर फिल्म’ का रूपमा सम्झिने गरिन्छ। दिग्गज फिल्ममेकर आर्देशिर इरानी यसअघि नै देशको पहिलो बोलती चलचित्र ‘आलम आरा’ बनाएर इतिहासमा आफ्नो नाम दर्ज गराइसकेका क्रान्तिकारी व्यक्तित्व थिए र उनले नै दर्शकहरूलाई यो रङ्गीन उपहार दिएका थिए।
​यस ऐतिहासिक चलचित्रको कथा ग्रामीण भारतको परिवेश र गरिब किसानहरूको सङ्घर्षमा आधारित थियो। चलचित्रमा जमिन्दारहरूद्वारा गरिब किसानहरूमाथि गरिने शोषण र उनीहरूको अधिकारको लडाइँलाई निकै गम्भीरताका साथ पर्दामा उतारिएको थियो। स्वतन्त्रताभन्दा पहिलेको समयका अन्य चलचित्रहरू जस्तै यसमा पनि समाजको तितो यथार्थ र आम मानिसको आर्थिक विपन्नतालाई गहिराइपूर्वक देखाइएको थियो। चलचित्रमा पद्मादेवी, जिल्लो, गुलाम मोहम्मद र निसार जस्ता कलाकारहरूले मुख्य भूमिका निभाएका थिए। आजको पुस्ता यी नामहरूसँग परिचित नभए पनि उनीहरूको अभिनयले भारतीय सिनेमाको इतिहासको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण जग खडा गरेको थियो।
​प्राविधिक रूपमा ‘किसान कन्या’ लाई ‘सिनेकलर प्रोसेस’ प्रविधिबाट तयार गरिएको थियो, जसले दुईवटा रङहरूलाई मिलाएर काम गर्दथ्यो। यद्यपि, त्यो समयका रङहरू आजको आधुनिक सिनेमा जस्ता चम्किला र स्पष्ट हुँदैनथे, तर पनि पर्दामा चलिरहेका पात्रहरूलाई रङ्गीन रूपमा हेर्नु तत्कालीन दर्शकहरूका लागि कुनै जादुभन्दा कम थिएन। यो चलचित्र बक्स अफिसमा व्यावसायिक रूपमा ठूलो हिट वा ब्लकबस्टर साबित हुन सकेन, तर यसले भारतीय सिनेमामा रङ्गीन चलचित्र निर्माणको नयाँ बाटो खोलिदियो। आज भारतीय चलचित्र उद्योग प्राविधिक रूपमा संसारमै धेरै अगाडि निकलिसकेको भए तापनि करिब नौ दशकअघि रङ्गीन सिनेमाको क्रान्ति सुरुवात गर्ने ‘किसान कन्या’ लाई सधैँ एउटा बलियो कोशेढुङ्गाका रूपमा सम्मानका साथ सम्झिने गरिन्छ।