हिमाली राज्यमा बज्दैछ नेपाली धुनको नयाँ अर्थतन्त्र

गान्ताेक(देशबन्धु बिश्वामित्र): सिक्किमले आफ्नो पर्यटनको परिचय फेर्ने तयारी गरेको छ। हिमाल हेर्न आउने, फोटो खिच्ने र फर्कने परम्परागत पर्यटनको साटो अब सिक्किम राज्यले मानिसलाई संगीतका लागि बोलाउने, लामो समय राख्ने र घुमाउने योजना अघि सारेको छ। लाइभ संगीतलाई पर्यटन प्रवर्द्धनको नयाँ अस्त्र बनाउने यो रणनीतिले हिमाली राज्यको अर्थतन्त्रमा नयाँ लय थप्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यसै रणनीति अन्तर्गत नेपालको चर्चित फोक रक ब्याण्ड नेपथ्यले आगामी अक्टोबर एकतीसमा गान्तोकको पाल्जोर रंगशालामा प्रस्तुति दिने भएको छ। आयोजकले यसलाई नेपथ्यको सिक्किमको राजधानीमा पहिलो उपस्थिति भनेका छन्। लेट्स गेट लाउड सेलब्रेट सिक्किम नाम दिइएको यो कार्यक्रमलाई केवल एउटा साँगीतिक साँझका रूपमा मात्र नभई कन्सर्ट पर्यटनको औपचारिक सुरुवातका रूपमा हेरिएको छ। कार्यक्रमका प्रमुख संरक्षक विधायक सञ्जीत खरेलको भनाइमा मानिसहरु संगीतका लागि आऊन्, केही दिन बसून् र सिक्किम घुमून् भन्ने चाहना छ। उनको तर्क छ, कन्सर्टका लागि आउने दर्शकले होटल, यातायात, किनमेल र दृश्यावलोकनमा खर्च गर्छन्, जसले ठूला र साना सबै प्रकारका स्थानीय व्यवसायीलाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्छ।
यो सोच सिक्किमका मुख्यमन्त्री प्रेमसिंह तामाङ गोलेले अघि सारेको कन्सर्ट अर्थतन्त्रको अवधारणासँग जोडिएको छ। उनले विकास र आर्थिक वृद्धिका लागि कन्सर्टलाई माध्यम बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै आएका छन्। यसको एउटा सानो उदाहरण गत वर्ष पनि देखिएको थियो। पोजेटिभ भाइब्स इन्टरटेनमेन्ट नेटवर्कले गत वर्ष नोभेम्बर पन्ध्रमा गान्तोकमा गायक सत्राज राज वैद्यको कन्सर्ट आयोजना गरेको थियो। आयोजक संस्थाका संस्थापक निर्देशक विकेश कायस्थका अनुसार त्यस कन्सर्ट हेर्न सिक्किम बाहिरबाट दुई हजारभन्दा बढी दर्शक आएका थिए र उनीहरुले स्थानीय बजारमा तीन करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार गराएका थिए। यो तथ्यांक आयोजकले गरेको प्रारम्भिक अनुमान मात्र हो, स्वतन्त्र रुपमा पुष्टि भएको विवरण होइन।
सिक्किमको यो प्रयासलाई नागाल्याण्डको हर्नबिल पर्वसँग तुलना गरेर हेर्न सकिन्छ। संस्कृति र लाइभ संगीतले कसरी पर्यटक तान्न सक्छ भन्ने उदाहरण हर्नबिल पर्वले देखाइसकेको छ। सिलगढीका संगीतप्रेमी आशिष प्रधान, जो हर्नबिल पर्वका नियमित सहभागी हुन्, रक संगीतले युवा पुस्तामा आफ्नो आकर्षण बढाएको र सांस्कृतिक कार्यक्रमले पर्यटकलाई नागाल्याण्डबारे थप जान्न प्रेरित गर्ने बताउँछन्। सिक्किम पनि त्यही बाटोमा छ।
यस परिदृश्यमा नेपाली ब्याण्ड र कलाकारको उपस्थितिले विशेष अर्थ राख्छ। सन् १९९०मा स्थापना भएको नेपथ्य ग्रामीण नेपालका बोलीचालीमा आधारित, आदिवासी संगीतबाट प्रभावित समसामयिक गीतका लागि परिचित छ। गायक अमृत गुरुङको नेतृत्वमा रहेको ब्याण्डको सुरुवाती फोक पप ध्वनि पछि रकतर्फ मोडिएको हो। द्वन्द्वकालमा निकालिएको घटना एल्बमले शान्तिको पुकार गरेको थियो। यस्तो ब्याण्डको सिक्किममा प्रस्तुतिले केवल मनोरञ्जन मात्र दिँदैन, दुई हिमाली समाजबीचको सांस्कृतिक सेतुको काम पनि गर्छ। नेपाली भाषा र भावनासँग नजिक रहेको सिक्किमका लागि नेपाली कलाकारको आगमनले पर्यटनमा भावनात्मक लगाव पनि थप्नेछ। अब सिक्किम केवल हेर्ने ठाउँ होइन, सुन्ने, रमाउने र बाँच्ने गन्तव्य बन्दैछ, जहाँ पर्यटनको विकासमा संगीतको भूमिका निर्णायक हुन थालेको छ।