​ नयाँ दिल्ली: ​अमेरिका र इजरायलसँगको द्वन्द्व चर्किएसँगै ईरानको वास्तविक सत्ता कसको हातमा छ भन्ने प्रश्न पेचिलो बन्दै गएको छ। औपचारिक रूपमा २८ फेब्रुअरीमा आफ्ना पिता अली खामेनीको निधनपछि मोजतबा खामेनी देशको नयाँ सर्वोच्च नेता बनेका छन्। इरानी व्यवस्थामा यो पद सबैभन्दा शक्तिशाली मानिन्छ, जसले युद्ध, शान्ति र रणनीतिक मुद्दामा अन्तिम निर्णय लिने अधिकार राख्छ। तर वर्तमान परिस्थितिमा ईरानको सत्ता समीकरण निकै धमिलो देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ईरानी नेतृत्व आपसमा विभाजित रहेको दाबी गर्दै अमेरिकाले ईरानको सर्वसम्मत प्रस्तावको पर्खाइमा रहेको संकेत दिएका छन्। इरानी नेताहरूले जनतालाई मोबाइलमा सन्देश पठाउँदै देशमा कट्टरपन्थी वा उदारवादी कोही नभएको र सबै एक रहेको बताए पनि वास्तविकता भने फरक देखिएको छ।
​सर्वोच्च नेताको पद सम्हालेयता मोजतबा खामेनी सार्वजनिक रूपमा कतै देखिएका छैनन्। होर्मुज स्ट्रेट बन्द गर्ने जस्ता महत्वपूर्ण विषयमा उनका लिखित बयानहरू आए पनि दैनिक शासन प्रशासनमा उनको प्रत्यक्ष नियन्त्रणको प्रमाण भेटिएको छैन। इरानी अधिकारीहरूले उनी सुरुवाती आक्रमणमा घाइते भएको स्वीकार गरेका छन् भने न्यूयोर्क टाइम्सले उनी बोल्न नसक्ने अवस्थामा रहेको दाबी गरेको छ। दिवंगत अली खामेनी भाषण र प्रत्यक्ष हस्तक्षेपमार्फत विभिन्न गुटहरूबीच सन्तुलन कायम गर्थे, तर मोजतबाको अनुपस्थितिले निर्णय प्रक्रिया पहिलेको तुलनामा कम केन्द्रीकृत देखिएको छ। कतिपयले त उनी वास्तवमै शासन चलाउन सक्षम छन् कि छैनन् भन्ने प्रश्न समेत उठाउन थालेका छन्।
​कागजी रूपमा इरानको कूटनीतिक बागडोर राष्ट्रपति मसुद पेजेसकियान र विदेशमन्त्री अब्बास अराग्छीको हातमा छ। तर रणनीतिक निर्णयमा उनीहरूको पकड कमजोर देखिन्छ। कतिपय महत्वपूर्ण वार्ताहरूमा संसदका सभामुख मोहम्मद बगर गालिबाफले नै नेतृत्व गरिरहेका छन्। ईरानको सबैभन्दा ठूलो हतियार मानिएको होर्मुज स्ट्रेटको नियन्त्रण कूटनीतिज्ञको नभई अहमद वाहिदीको नेतृत्वमा रहेको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड (आईआरजीसी) को हातमा छ। स्पष्ट राजनीतिक निर्देशनको अभावमा आईआरजीसीको कार्यगत स्वायत्तता झन् बढेर गएको छ, जसले गर्दा देशको वास्तविक शक्ति अहिले पर्दा पछाडिबाट सञ्चालन भइरहेको आभास हुन्छ।
​यही अस्पष्टताका बीच संसदका सभामुख गालिबाफ एक प्रमुख पात्रका रूपमा उदाएका छन्। पूर्व आईआरजीसी कमाण्डर समेत रहेका उनले वार्तामा सक्रिय सहभागिता जनाउने र युद्धलाई व्यावहारिक आधारमा पेश गर्ने गरिरहेका छन्। उनले आफ्ना कदमहरू सर्वोच्च नेताको इच्छा बमोजिम भएको दाबी गरे पनि खामेनीसँगको उनको प्रत्यक्ष समन्वयको ठोस प्रमाण फेला परेको छैन। समग्रमा ईरानको सरकारी संयन्त्र चलिरहेको त छ, तर त्यहाँ पुख्ता निर्देशनको अभाव देखिन्छ। राष्ट्रपति सामेल छन् तर नेतृत्वमा छैनन्, कूटनीति सक्रिय छ तर निर्णायक छैन र सेनासँग शक्ति छ तर मार्गनिर्देश गर्ने कोही स्पष्ट व्यक्ति छैन। यो अवस्थाले ईरान अहिले आफ्नो प्रभाव र सत्ता केन्द्रहरूबीच तालमेल मिलाउन संघर्ष गरिरहेको संकेत गर्दछ।