​नयाँ दिल्ली: २६ मे को दिन भारत तथा विश्व इतिहासका पानाहरूमा विभिन्न महत्त्वपूर्ण र ऐतिहासिक घटनाहरूका कारण दर्ता भएको छ। इतिहासका पुस्तकहरूमा निकै महत्त्वका साथ पढिने आजको दिनका प्रमुख राजनीतिक, वैज्ञानिक, खेलकुद तथा सामाजिक घटनाक्रमहरू यस प्रकार छन्:
​महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक घटनाक्रमहरू~
​सन् १७३९(करनालको युद्ध): भारतको इतिहासमा ठूलो मोड ल्याउने करनालको युद्ध भएको थियो। पर्सिया (हालको इरान) का बादशाह नादिर शाहले मुगल बादशाह मुहम्मद शाहको सेनालाई पराजित गरेका थिए। यो पराजय यति ठूलो थियो कि नादिर शाहले दिल्लीमा कब्जा जमाई प्रसिद्ध ‘मजूर सिंहासन’ (मयूर सिंहासन) र कोहिनूर हीरा लुटेर लगेका थिए। यस युद्धले मुगल साम्राज्यलाई कमजोर बनाउँदै भारतमा विदेशी ताकतहरूका लागि बाटो खोलिदिएको थियो।
​सन् १८०५(नेपोलियनको घोषणा): नेपोलियन बोनापार्टले इटालीको मिलानमा आफूलाई “किङ अफ इटाली” (इटालीको राजा) घोषणा गरे। उनले लम्बार्डी क्राउन पहिरिएर शासनको सुरुवात गरेका थिए।
​सन् १८२२(नर्वेको चर्चमा आगलागी): नर्वेको एउटा गिर्जाघर (चर्च) मा भीषण आगलागी हुँदा १२२ जनाको मृत्यु भएको थियो।
​सन् १८६८(अमेरिकी राष्ट्रपतिमाथि महाभियोगको फैसला): अमेरिकाका राष्ट्रपति एन्ड्रयु जोन्सनको महाभियोगको सुनुवाइ समाप्त भएको थियो। उनी केवल एक भोटको अन्तरले बरी भएका थिए। अमेरिकी इतिहासमा कुनै राष्ट्रपतिमाथि महाभियोग चलाइएको यो पहिलो घटना थियो।
​सन् १८९७(‘ड्र्याकुला’ उपन्यासको प्रकाशन): लन्डनमा ब्राम स्टोकरको चर्चित उपन्यास ‘ड्र्याकुला’ पहिलो पटक प्रकाशित भएको थियो। यो गोथिक हरर उपन्यास भ्याम्पायर(पिशाच) कथाहरूको सबैभन्दा लोकप्रिय पात्र बन्यो, जसको प्रभाव आज पनि पुस्तक, चलचित्र र टेलिभिजनमा देख्न सकिन्छ।
​सन् १९१८(जर्जिया गणतन्त्रको स्थापना): जर्जिया एक लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका रूपमा स्थापित भएको थियो।
​सन् १९२६(लेबनानको संविधान): लेबनानले आफ्नो संविधानलाई अंगीकार गरेको थियो।
​सन् १९३८(हाउस अन-अमेरिकन एक्टिभिटिज कमिटी): संयुक्त राज्य अमेरिकामा ‘हाउस अन-अमेरिकन एक्टिभिटिज कमिटी’ ले आफ्नो पहिलो सत्र सुरु गरेको थियो।
​सन् १९४२(द्वितीय विश्वयुद्ध – गजलाको युद्ध): द्वितीय विश्वयुद्ध अन्तर्गत ऐतिहासिक ‘गजलाको युद्ध’ सुरु भएको थियो।
​सन् १९४८(अमेरिकी पब्लिक ल): अमेरिकी कंग्रेसले सार्वजनिक कानुन ८०-५५७ (Public Law 80-557) पास गरेको थाल्यो।
​सन् १९५७(जनता बीमा पोलिसी): भारतको मुम्बईमा पहिलो पटक ‘जनता बीमा पोलिसी’ को सुरुवात गरिएको थियो।
​सन् १९६१(एम्नेस्टी इन्टरनेसनलको स्थापना): विश्वभर मानवाधिकारको रक्षाका लागि लड्ने संगठन ‘एम्नेस्टी इन्टरनेसनल’ को जग राखिएको थियो। ब्रिटिश वकिल पिटर बेनेसनले यसको सुरुवात गरेका थिए।
​सन् १९६६(ब्रिटिश गियानाको स्वतन्त्रता): ब्रिटिश गियानाले बेलायती उपनिवेशबाट स्वतन्त्रता हासिल गरेको थियो।
​सन् १९६९(अपोलो १० को पृथ्वी फिर्ती): मानव इतिहासको पहिलो चन्द्र अवतरणका लागि आवश्यक सबै कम्पोनेन्टहरूको सफल आठ दिने परीक्षण पूरा गरी ‘अपोलो १०’ अन्तरिक्ष यान पृथ्वीमा फर्किएको थियो।
​सन् १९७२(एन्टी-ब्यालिस्टिक मिसाइल सम्झौता): संयुक्त राज्य अमेरिका र सोभियत संघ (रुस) ले ऐतिहासिक एन्टी-ब्यालिस्टिक मिसाइल सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
​सन् १९७३(बहरीनको संविधान): बहरिनले आफ्नो संविधानलाई औपचारिक रूपमा अपनाएको थियो।
​सन् १९८१(विमान दुर्घटना): अमेरिकी विमानवाहक जहाज ‘यूएसएस निमित्ज’ को फ्लाइट डेकमा एउटा ईए-६बी प्रोवलर विमान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा चालक दलका १४ जनाको मृत्यु र ४५ जना घाइते भएका थिए।
​सन् १९८३ जापानमा भूकम्प): जापानमा ७.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प जाँदा करिब १०० जनाको ज्यान गएको थियो।
​सन् १९८७(जाफना सैन्य अभियान): श्रीलंकाली सेनाले जाफ्नामा तमिल विद्रोहीहरू विरुद्ध ठूलो सैन्य अभियान सुरु गरेको थियो।
​सन् १९९१(जर्जियाको पहिलो राष्ट्रपति): सोभियत संघको पतनपछिको कालखण्डमा जर्जिया गणतन्त्रको पहिलो निर्वाचित राष्ट्रपति जियाद गामसाखुर्दिया बनेका थिए।
​सन् १९९१(थाइल्याण्ड विमान दुर्घटना): थाइल्याण्डको बैंकक नजिकै भएको भीषण विमान दुर्घटनामा २२३ जनाको मृत्यु भएको थियो।
​सन् १९९८(नेशनल सरी डे): अष्ट्रेलियामा पहिलो पटक राष्ट्रिय स्तरमा ‘नेशनल सरी डे’ (National Sorry Day) आयोजना गरियो, जसमा १० लाखभन्दा बढी मानिस सहभागी थिए।
​सन् १९९९(इसरोको कीर्तिमान र क्रिकेटमा विश्व रेकर्ड):
​भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो)ले आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटाबाट पहिलो पटक एकैसाथ ३ वटा स्याटेलाइट(भारत, दक्षिण कोरिया र जर्मनीका) प्रक्षेपण गरेर इतिहास रच्यो। इसरोले पहिलो पटक व्यावसायिक सम्झौता अन्तर्गत विदेशी स्याटेलाइट प्रक्षेपण गरेको थियो।
​क्रिकेटको मैदानमा भारतका सौरव गांगुली र राहुल द्रविडले श्रीलंका विरुद्धको एकदिवसीय खेलमा ३१८ रनको साझेदारी गर्दै तत्कालीन विश्व कीर्तिमान बनाएका थिए।
​सन् २०००(हिजबुल्लाहको विजय र्‍याली): दक्षिण लेबनानबाट इजरायली सुरक्षा बल फिर्ता भएपछि लाखौँ हिजबुल्लाह समर्थकहरूले आफ्ना नेता शेख हसन नसरल्लाहसँग विजय र्‍याली निकालेका थिए।
​सन् २००४(ओक्लाहोमा बमकाण्डमा फैसला): अमेरिकी सेनाका भूपू सैनिक टेरी निकोलसलाई ओक्लाहोमा सिटी बम विष्फोटमा सहयोग गरेको आरोपमा १६१ वटा हत्याको मामिलामा दोषी ठहर गरियो।
​सन् २००७(भारत-जर्मनी रक्षा सम्झौता): भारत र जर्मनीबीच सैन्य सहयोग प्रवर्द्धनका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण रक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
​सन् २००८(चीनमा विनाशकारी बाढी): पूर्वी र दक्षिणी चीनमा आएको भीषण बाढीका कारण १४८ जनाको मृत्यु हुनुका साथै १.३ मिलियन (१३ लाख) मानिस प्रभावित भएका थिए।
​सन् २०१०(सर्वोच्च अदालतको ऐतिहासिक फैसला): भारतको सर्वोच्च अदालतले विवाह नगरी सँगै बस्ने जोडी (लिभ-इन-रिलेशनशिप) बाट जन्मिएका सन्तानलाई पनि आमाबाबुको सम्पत्तिमा अधिकार पाउने ऐतिहासिक फैसला सुनाएको थियो।
​सन् २०१४(प्रधानमन्त्री मोदीको पहिलो शपथ): नरेन्द्र मोदीले भारतको १५औँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा पहिलो पटक पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका थिए।
​सन् २०१५(समलिङ्गी विवाहलाई मान्यता): आयरल्याण्ड जनमत सङ्ग्रह (रेफरेन्डम) मार्फत समलिङ्गी विवाहलाई कानुनी मान्यता दिने विश्वको पहिलो देश बन्यो। एक रूढिवादी क्याथोलिक देशका लागि यो ठूलो सामाजिक परिवर्तन थियो।
​सन् २०१६(ऐतिहासिक अमेरिकी घोषणाहरू): अमेरिकी राष्ट्रपति बराक ओबामाले भियतनाममाथि दशकौँदेखि लगाइँदै आएको हतियार बिक्रीको प्रतिबन्ध हटाउने ऐतिहासिक घोषणा गरे।
​युरोपेली अन्तरिक्ष एजेंसी(ईएसए)ले अन्तरिक्षमा डार्क म्याटर र डार्क एनर्जीको खोजीका लागि ‘युक्लिड’ टेलिस्कोप मिसनको रूपरेखा तयार गर्‍यो।
​सन् २०१७(भूपेन हजारिका सेतु र इरानको चुनाव):
​भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले असममा ब्रह्मपुत्रको सहायक लोहित नदीमा बनेको भारतकै सबैभन्दा लामो(९.१५ किलोमिटर) पुल ‘भूपेन हजारिका सेतु’ (ढोला-सदिया पुल) को उद्घाटन गरे।
​इरानको राष्ट्रपति निर्वाचनमा हसन रूहानीले शानदार जित हासिल गर्दै पुन: सत्ता सम्हाले।
​सन् २०१८(आयरल्याण्ड र वेनेजुएलाको निर्णय):
​आयरल्याण्डका नागरिकहरूले गर्भपतनमा लगाइएको कडा प्रतिबन्ध हटाउने पक्षमा मतदान गरे।
​निकोलस मादुरो पुनः वेनेजुएलाको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भए।
​सन् २०२१(सुपर फ्लावर ब्लड मून): वर्षकै सबैभन्दा ठूलो र चम्किलो सुपरमून र पूर्ण चन्द्रग्रहण लागेको थियो, जसलाई ‘सुपर फ्लावर ब्लड मून’ नाम दिइएको थियो। यो एसिया, अष्ट्रेलिया र अमेरिकाका केही भागमा स्पष्ट देखिएको थियो।
​सन् २०२२(यासिन मलिकलाई जन्मकैद र अन्य घटना):
​टेरर फन्डिङ(आतंकवादी वित्तीय लगानी) मुद्दामा दिल्लीको एनआईए अदालतले काश्मिरी पृथकतावादी नेता यासिन मलिकलाई जन्मकैदको सजाय सुनायो।
​पश्चिम बंगाल सरकारले राज्यका विश्वविद्यालयहरूको चान्सलर(कुलाधिपति) का रूपमा राज्यपालको सट्टा मुख्यमन्त्रीलाई नियुक्त गर्ने ठूलो निर्णय गर्‍यो।
​उत्तर कोरियाको मिसाइल परीक्षणको जवाफमा अमेरिकाले कयौँ चिनियाँ र रुसी कम्पनीहरूमाथि नयाँ प्रतिबन्धहरू लगायो।
​सन् २०२३(जापानमा भूकम्प र मद्रास उच्च अदालत):
​जापानको टोकियोमा ६.१ रेक्टर स्केलको भूकम्पको धक्का महसुस गरिएको थियो।
​न्यायाधीश संजय विजयकुमार गंगापुरवाला मद्रास उच्च अदालतको मुख्य न्यायाधीश नियुक्त भए।
​सन् २०२४(दिल्ली अस्पताल आगलागी): दिल्लीको शाहदरास्थित विवेक विहार इलाकामा रहेको एक अस्पतालमा भीषण आगलागी हुँदा ७ जना नवजात शिशुको दर्दनाक मृत्यु भएको थियो।
​सन् २०२५(रेड क्रस कार्यकर्ताको मृत्यु): गाजामा भएको आक्रमणका क्रममा रेड क्रसका दुई जना कार्यकर्ताको मृत्यु भएको थियो।
​२६ मे मा जन्मिएका प्रमुख व्यक्तिहरू~
​वीर सावरकर(सन् १८८३): महान् भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी, राजनीतिज्ञ तथा विचारक विनायक दामोदर सावरकरको जन्म भएको थियो।
​रामकिङ्कर बैज(सन् १९०६): भारतका प्रसिद्ध मूर्तिकार एवं चित्रकारको जन्म भएको थियो।
​जोन वेन(सन् १९०७): अमेरिकी चलचित्र इतिहासका सांस्कृतिक प्रतीक मानिने प्रसिद्ध अभिनेता तथा निर्देशकको जन्म भएको थियो।
​छगनराज चौपासनी वाला(सन् १९१२): भारतका प्रसिद्ध क्रान्तिकारीहरूमध्येका एकको जन्म भएको थियो।
​मनोरमा(सन् १९३७): दक्षिण भारतीय (तमिल) चलचित्र उद्योगकी प्रसिद्ध हास्य अभिनेत्रीको जन्म भएको थियो।
​सरताज सिंह(सन् १९४०): भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का वरिष्ठ नेताको जन्म भएको थियो।
​विलासराव देशमुख(सन् १९४५): महाराष्ट्रका पूर्व मुख्यमन्त्रीको जन्म भएको थियो।
​अरुणा रोय(सन् १९४६): भारतकी प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ता तथा राजनीतिज्ञको जन्म भएको थियो।
​हेलेना बोनहम कार्टर(सन् १९६६): ‘ह्यारी पोटर’ र ‘द क्राउन’ जस्ता विश्वप्रसिद्ध चलचित्र तथा श्रृंखलाहरूमा अभिनय गरेकी ब्रिटिश अभिनेत्रीको जन्म भएको थियो।
​लउरिन हिल(सन् १९७५): ग्रामी अवार्ड विजेता अमेरिकी गायिका, र्‍यापर तथा अभिनेत्रीको जन्म भएको थियो।
​सुशील कुमार(सन् १९८३): बेइजिङ ओलम्पिक खेलमा भारतका लागि कुस्तीतर्फ कांस्य पदक जित्ने प्रसिद्ध पहलवानको जन्म भएको थियो।
​२६ मे मा निधन भएका प्रमुख व्यक्तिहरू~
​चम्पक रमन पिल्लई(सन् १९३४): भारतीय राजनीतिक कार्यकर्ता तथा क्रान्तिकारीको निधन भएको थियो।
​श्रीकान्त वर्मा(सन् १९८६): हिन्दी साहित्यका प्रसिद्ध कथाकार, गीतकार, समीक्षक तथा राजनीतिज्ञको निधन भएको थियो।
​सिड्नी पोलक(सन् २००८): प्रसिद्ध अमेरिकी चलचित्र निर्देशक तथा अभिनेता, जसले ‘आउट अफ अफ्रिका’ चलचित्रका लागि ओस्कार पुरस्कार पाएका थिए।
​के. पी. एस. गिल(सन् २०१७): पञ्जाबको आतंकवाद नियन्त्रणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका पञ्जाबका दुई पटकका पुलिस महानिदेशक(डीजीपी) को निधन भएको थियो।
​रे लियोटा(सन् २०२२): हलिउडको प्रसिद्ध चलचित्र ‘गुडफेलाज'(Goodfellas) का लागि विशेष रूपमा चिनिने अमेरिकी अभिनेताको निधन भएको थियो।
​प्रमुख उत्सव तथा दिवस~
​राष्ट्रिय पेपर एयरप्लेन दिवस(National Paper Airplane Day): कागजको जहाज बनाएर उडाउने कला र बाल्यकालको सम्झना स्वरूप यो दिवस मनाइन्छ।