नयाँ दिल्ली: विश्व इतिहासमा राजनीति, स्वतन्त्रता आन्दोलन, विज्ञान, खेलकुद, संस्कृति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका दृष्टिले धेरै महत्वपूर्ण घटनाहरू भएका छन्। यस दिन जन्मिएका तथा निधन भएका थुप्रै व्यक्तित्वहरूले पनि इतिहासमा अमिट छाप छोडेका छन्।
जुलाई ३१ का प्रमुख ऐतिहासिक घटनाहरू~
१६५८ – औरङ्गजेबले आफूलाई मुगल सम्राट घोषणा गरे।
१८५६ – न्यूजिल्यान्डको क्राइस्टचर्च सहरको औपचारिक स्थापना भयो।
१८६५ – अष्ट्रेलियामा विश्वकै प्रारम्भिक साना रेलमार्गमध्ये एक सञ्चालनमा आयो।
१९२४ – मद्रास प्रेसिडेन्सी क्लबले भारतमा प्रारम्भिक रेडियो प्रसारण सुरु गर्‍यो।
१९३३ – महात्मा गान्धीले साबरमती आश्रम त्यागे।
१९४० – जलियाँवाला बाग नरसंहारको बदला लिएका महान् भारतीय क्रान्तिकारी शहीद उधम सिंहलाई लन्डनको पेन्टनभिल जेलमा फाँसी दिइयो।
१९४८ – पश्चिम बंगाल सरकारले भारतको पहिलो राज्यस्तरीय सार्वजनिक बस (राज्य परिवहन) सेवा सुरु गर्‍यो।
१९४८ – न्यूयोर्क अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आयो।
१९५१ – जापान एयरलाइन्स (JAL) स्थापना भयो।
१९५४ – इटालीका पर्वतारोही अचिले कम्पाग्नोनी र लिनो लासेडेलीले विश्वको दोस्रो अग्लो हिमाल के–२ को पहिलो सफल आरोहण गरे।
१९७१ – अपोलो–१५ अभियानका अन्तरिक्ष यात्रीहरूले चन्द्रमामा पहिलो पटक लुनार रोभर (चन्द्र गाडी) चलाए।
१९८२ – सोभियत संघले आणविक परीक्षण गर्‍यो।
१९९१ – अमेरिका र सोभियत संघबीच सामरिक हतियार कटौतीसम्बन्धी START–I सन्धिमा हस्ताक्षर भयो।
१९९२ – जर्जिया संयुक्त राष्ट्रसंघ (UN) को सदस्य बन्यो।
१९९२ – नेपालमा थाई एयरवेजको विमान काठमाडौं नजिक दुर्घटनाग्रस्त हुँदा ११३ जनाको मृत्यु भयो।
१९९२ – सितारवादक पण्डित रविशंकरलाई रमन म्यागसेसे पुरस्कार प्रदान गरियो।
१९९३ – भारतको पहिलो तैरिने समुद्री संग्रहालय कोलकातामा उद्घाटन गरियो।
१९९५ – भारतमा पहिलो पटक मोबाइल फोनमार्फत आधिकारिक कुराकानी सम्पन्न भयो।
१९९८ – सार्कको दशौं शिखर सम्मेलन श्रीलंकाको कोलम्बोमा सम्पन्न भयो।
२००३ – इजरायल र प्यालेस्टाइनका सुरक्षा मन्त्रीबीच यरुशलममा वार्ता सम्पन्न भयो।
२००४ – बिआईएमएसटी-ईसी को नाम परिवर्तन गरी बिम्सटेक राखियो।
२००५ – उज्बेकिस्तानले अमेरिकी सेनालाई आफ्नो सैनिक अड्डा खाली गर्न आदेश दियो।
२००६ – क्युबाका नेता फिडेल क्यास्ट्रोले स्वास्थ्य समस्याका कारण सत्ता आफ्ना भाइ राउल क्यास्ट्रोलाई हस्तान्तरण गरे।
२००६ – श्रीलंकामा युद्धविराम समाप्त भई एलटीटीईसँगको हिंसा फेरि चर्कियो।
२००७ – भारतीय मूलका अमेरिकी चिकित्सक डा. सुधीर पारिखलाई पाल ह्यारिस अवार्ड प्रदान गरियो।
२००८ – थाइल्यान्डका पूर्वप्रधानमन्त्री थाक्सिन सिनावात्राकी पत्नीलाई कर छली मुद्दामा तीन वर्षको जेल सजाय सुनाइयो।
२०१० – जयपुरको ऐतिहासिक जन्तर–मन्तर युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत भयो।
२०१० – पाकिस्तानमा आएको भीषण बाढीमा करिब ९०० जनाको मृत्यु भयो।
२०१० – बिलियर्ड्स प्रशिक्षक सुभाष अग्रवाल द्रोणाचार्य पुरस्कारका लागि चयन भए।
२०१२ – भारतीय वैज्ञानिक प्रो. अशोक सेन मौलिक भौतिकी पुरस्कारका विजेता घोषित भए।
२०१२ – अमेरिकी पौडीबाज माइकल फेल्प्सले ओलम्पिक इतिहासमा सर्वाधिक पदक जित्ने कीर्तिमान बनाए।
२०१४ – पश्चिम अफ्रिकामा इबोला महामारीबाट मृत्यु हुनेको संख्या तीव्र रूपमा बढ्यो।
२०१६ – ब्राजिलको रियो दि जेनेरियोमा ओलम्पिक उद्घाटनको अन्तिम तयारी पूरा भयो।
२०१७ – भारतको वस्तु तथा सेवा कर (जीएसटी) लागू भएको पहिलो महिना पूरा हुँदै कर प्रणालीमा व्यापक सुधारको समीक्षा गरियो।
२०१८ – विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वभर दादुरा (मीजल्स) संक्रमण बढिरहेको चेतावनी दियो।
२०१९ – भारतले तीन तलाकसम्बन्धी विधेयक लागू गर्दै तत्काल तीन तलाकलाई गैरकानुनी घोषणा गर्‍यो।
२०२० – कोरोना महामारीका बीच विश्वभर संक्रमितको संख्या १ करोड ७० लाख नाघ्यो।
२०२१ – टोकियो ओलम्पिकमा विभिन्न देशले नयाँ कीर्तिमान कायम गरे, पदक तालिकामा चीन र अमेरिका अग्रस्थानमा रहे।
२०२२ – राष्ट्रमण्डल खेल बर्मिङ्घममा जारी रहँदा भारतले महत्वपूर्ण पदक जित्यो।
२०२३ – विश्वभर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) नियमनसम्बन्धी बहस तीव्र बन्यो।
२०२४ – पेरिस ओलम्पिक अन्तर्गत विभिन्न खेलमा विश्व कीर्तिमान र ऐतिहासिक प्रदर्शनहरू भए।
२०२५ – विश्वभर कृत्रिम बुद्धिमत्ता, जलवायु परिवर्तन र अन्तरिक्ष अनुसन्धानसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई प्राथमिकता दिइयो।
जुलाई ३१ मा जन्मिएका प्रमुख व्यक्तित्व~
१९०२ – के. शंकर पिल्लै (प्रसिद्ध भारतीय कार्टुनिस्ट)
१९०७ – दामोदर धर्मानन्द कोसाम्बी (गणितज्ञ तथा इतिहासकार)
१९१६ – मोहनलाल सुखाडिया (राजनीतिज्ञ, राजस्थानका पूर्वमुख्यमन्त्री)
१९२२ – बिल केसिङ (अमेरिकी लेखक)
१९२८ – भप्पी सोनी (भारतीय चलचित्र निर्देशक)
१९४१ – अमरसिंह चौधरी (गुजरातका पूर्वमुख्यमन्त्री)
१९४७ – मुमताज (बलिउड अभिनेत्री)
१९९२ – कियारा आडवाणी (भारतीय अभिनेत्री)
१९९८ – श्रीजा अकुला (भारतीय टेबल टेनिस खेलाडी)
टिप्पणी: मूल सूचीमा “प्रेमचन्द (१९८०)” उल्लेख गरिएको थियो, तर त्यो तथ्य गलत हो। प्रसिद्ध साहित्यकार मुन्शी प्रेमचन्दको जन्म ३१ जुलाई १८८० मा भएको हो।
जुलाई ३१ मा निधन भएका प्रमुख व्यक्तित्व~
१९१२ – ए. ओ. ह्युम (भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका संस्थापकहरूमध्ये एक)
१९४० – अमर शहीद उधम सिंह
१९४१ – आशुतोष दास (स्वतन्त्रता सेनानी)
१९६८ – श्रीपाद दामोदर सातवलेकर (विद्वान)
१९८० – मोहम्मद रफी (प्रसिद्ध भारतीय पार्श्वगायक)
२०२० – आर. डी. प्रधान (भारतका पूर्व गृहसचिव)
२०२१ – मान कौर (भारतीय एथलेटिक्स खेलाडी)
यसरी जुलाई ३१ स्वतन्त्रता आन्दोलन, विज्ञान, अन्तरिक्ष अनुसन्धान, पर्वतारोहण, सञ्चार प्रविधि, अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीति तथा सांस्कृतिक इतिहासका दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण दिनका रूपमा स्मरण गरिन्छ।