नयाँ दिल्ली: इतिहासको पाना पल्टाएर हेर्यौ भने १७ जूनको तारिखमा कति हो कति महत्त्वपूर्ण घटनाहरू दर्ता भएका भेटिन्छन्। आजकै दिन विश्वप्रसिद्ध ‘स्ट्याच्यू अफ लिबर्टी’ अमेरिकाले फ्रान्सको तर्फबाट उपहारस्वरूप पाएको थियो। यस विशाल मूर्तिलाई १७ जूनकै दिन आधिकारिक रूपमा अमेरिकालाई सुम्पिएको थियो।
देश-दुनियाँको इतिहासमा आजको तारिखमा घटेका अन्य प्रमुख घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यस प्रकार छ:
१२३९: इङ्गल्याण्डका राजा एडवर्ड प्रथम (लङ्गश्याङ्क्स) को जन्म भएको थियो।
१६३१: आसफ खाँकी छोरी एवं मुगल सम्राट ‘खुर्रम’ (शाहजहाँ) की बेगम मुमताज महलको निधन भयो। विश्वका सात आश्चर्यहरूमध्ये एक मानिने ताजमहल यिनकै सम्झनामा बनाइएको हो। आफ्नो १४औँ सन्तानलाई जन्म दिने क्रममा उनको ज्यान गएको थियो।
१६७४: शाहजी भोंसलेकी पत्नी तथा छत्रपति शिवाजी महाराजकी वीर माता जीजाबाईको निधन भएको थियो।
१७०३: अङ्ग्रेज धर्मप्रचारक, धर्मशास्त्री एवं मेथोडिस्ट आन्दोलनका संस्थापक जोन वेस्लीको जन्म भएको थियो।
१७५६: नवाब सिराजुद्दौलालले ५० हजार सैनिकहरूका साथ कलकत्ता (अहिलेको कोलकाता) माथि आक्रमण गरेका थिए।
१७७५: अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्रामको बेला ऐतिहासिक ‘बङ्कर हिलको लड़ाई’ लडिएको थियो।
१७९९: नेपोलियन बोनापार्टले इटालीलाई आफ्नो साम्राज्यमा गाभेका थिए।
१८५५: ‘स्ट्याच्यू अफ लिबर्टी’ लाई न्युयोर्कको बन्दरगाहमा ल्याइपुर्याइयो।
१८५८: झाँसीकी रानी लक्ष्मीबाई ग्वालियर नजिकै कोटा-की-सरायमा अङ्ग्रेजहरूसित वीरतापूर्वक लड्दा-लड्दै वीरगतिको प्राप्त भइन्।
१८६२: भारतका पहिलो भाइसराय एवं कुशल राजनीतिज्ञ लर्ड क्यानिङको जन्म भएको थियो।
१८७१: अफ्रिकी-अमेरिकी कवि र उपन्यासकार जेम्स वेल्डन जोन्सनको जन्म भएको थियो।
१८८७: प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ तथा मध्य प्रदेश राज्यका भूतपूर्व मुख्यमन्त्री कैलाश नाथ काट्जुको जन्म भएको थियो।
१८९५: प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ता गोपाल गणेश आगरकरको जन्म भएको थियो।
१९०३: असमका प्रसिद्ध साहित्यकार, स्वतन्त्रता सेनानी एवं चलचित्र निर्माता ज्योति प्रसाद अग्रवालको जन्म भएको थियो।
१९१७: महात्मा गान्धीले साबरमती आश्रमभित्र रहेको ‘हृदय कुञ्ज’ लाई आफ्नो आवास बनाएका थिए।
१९२८: उडिसाका प्रख्यात सामाजिक कार्यकर्ता, स्वतन्त्रता सेनानी, पत्रकार, कवि तथा साहित्यकार गोपबन्धु दासको निधन भएको थियो।
१९३८: जापानले चीनविरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो।
१९४०: सोभियत सङ्घले लिथुआनिया, लाटभिया र एस्टोनियामाथि आफ्नो कब्जा जमाएको थियो।
१९४२: उत्तराखण्डका राजनीतिज्ञ तथा त्यहाँका दोस्रो मुख्यमन्त्री भगत सिंह कोश्यारीको जन्म भएको थियो।
१९४४: दोस्रो विश्वयुद्धका दौरान जर्मनीले आत्मसमर्पण गर्यो।
१९४४: आइसल्याण्डले डेनमार्कबाट पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो र यसै दिन त्यहाँ राष्ट्रिय दिवस मनाउन थालियो।
१९४५: भारतका भूतपूर्व लोक सभा महासचिव पी. डी. टी. आचार्यको जन्म भएको थियो।
१९५०: सर्जन रिचर्ड ललरले सिकागोमा विश्वकै पहिलो मिर्गौला प्रत्यारोपण (किडनी ट्रांसप्लांट) को सफल शल्यक्रिया गरे।
१९६३: अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले सार्वजनिक स्कूलहरूमा प्रभुको प्रार्थना (लॉर्ड्स प्रेयर) र बाइबल अनिवार्य रूपमा पढ्न लगाइने नियममाथि प्रतिबन्ध लगायो।
१९७०: हिन्दी सिनेमाका मशहूर निर्देशक र अभिनेता निशिकांत कामतको जन्म भएको थियो।
१९७२: अमेरिकामा चर्चित ‘वाटरगेट स्क्यान्डल’ को सुरुवात भयो, जसका कारण तत्कालीन राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सनले सन् १९७४ मा आफ्नो पदबाट राजीनामा दिनुपरेको थियो।
१९७३: भारतका सर्वश्रेष्ठ टेनिस खेलाडी लिएन्डर पेसको जन्म भएको थियो।
१९७४: ब्रिटेनको संसद भवनमा बम विष्फोट भयो, जसमा ११ जना घाइते भए।
१९८०: अमेरिकाले कुनै पनि संकटकालीन स्थितिमा प्रयोग गर्न सकियोस् भनी आफ्ना १६० वटा परमाणु मिसाइलहरू ब्रिटेनमा राख्ने घोषणा गर्यो।
१९८१: बलिउड अभिनेत्री अमृता रावको जन्म भएको थियो।
१९८५: डिस्कवरी च्यानलले पहिलो पटक अमेरिकामा आफ्नो प्रसारण सुरु गरेको थियो।
१९८५: साउदी अरबका राजकुमार सुल्तान बिन सलमान अल सऊद अन्तरिक्षमा जाने पहिलो अरब र मुस्लिम अन्तरिक्ष यात्री बने।
१९९१: भारतका पूर्व प्रधानमन्त्री राजीव गान्धीलाई मरणोपरान्त देशको सर्वोच्च नागरिक सम्मान ‘भारत रत्न’ दिने घोषणा गरियो।
१९९४: उत्तर कोरिया आफ्नो देशमा अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) लाई रहिरहन दिन सहमत भयो।
१९९५: मरुभूमिकरण र खडेरीको प्रभावबारे जनचेतना जगाउने उद्देश्यले पहिलो पटक विश्वव्यापी रूपमा ‘खडेरी रोकथाम दिवस’ मनाइयो।
१९९९: थाम्बो म्बेकी दक्षिण अफ्रिकाको राष्ट्रपति बनेपछि ताबो म्बेकी (लेकेव जुमा) त्यहाँका उपराष्ट्रपति नियुक्त भए। साथै कारगिल युद्धको पृष्ठभूमिमा आईएसआईद्वारा कारगिल जेहाद फण्डको स्थापना गरियो।
२००१: नेपालको शाही दरबार हत्याकाण्डको प्रसङ्गमा डाक्टरले दीपेन्द्रको रगतको जाँचमा रक्सीको मात्रा नपाइएको कुरा पुष्टि गरे।
२००२: कराँचीमा रहेको अमेरिकी वाणिज्य दूतावासलाई पुनः खोलियो।
२००३: फ्रान्समा १६५ जना इरानी आतङ्कवादीहरू पक्राउ परे।
२००४: मङ्गल ग्रहमा पृथ्वीका चट्टानहरूसित मिल्दाजुल्दा ढुङ्गाहरू फेला परे।
२००४: बग्दादमा रहेको सेनाको भर्ती केन्द्रमा भएको भीषण विष्फोटमा ४२ जनाको मृत्यु भयो।
२००८: भारतमा स्वदेशमै विकसित गरिएको हलुका लडाकु विमान ‘तेजस’ को बेङ्गलुरुमा सफलतापूर्वक परीक्षण गरियो।
२००८: क्यानडा सरकारले ‘तमिल वर्ल्ड मुभमेन्ट’ सङ्गठनलाई आतङ्कवादी समूहको सूचीमा दर्ता गर्यो।
२००८: रूसले आफ्ना विनाशकारी रासायनिक हतियारहरूको भण्डार सन् २०१२ सम्ममा नष्ट गर्ने दिशामा कदम चाल्यो।
२००९: भारतको ऐतिहासिक ‘चन्द्रयान मिसन’ ले चन्द्रमाको नजिक पुगेर यस्ता तथ्याङ्कहरू एकत्र गर्यो, जसले त्यहाँ पानी भएको सङ्केत दियो।
२००९: अमेरिकी प्रतिनिधि सभाले राष्ट्रिय जलवायु नीतिलाई अघि बढाउन ऐतिहासिक ऊर्जा सुरक्षा र जलवायु परिवर्तन विधेयकमाथि महत्त्वपूर्ण कदम चाल्यो।
२०१०: फिफा विश्वकप २०१० मा स्विट्जरल्याण्डले ठुलो उलटफेर गर्दै प्रतियोगिताको दाबेदार मानिएको स्पेनलाई १-० ले हरायो।
२०१०: भारतीय रिज़र्व बैंक (आरबीआई) ले देशमा ‘बेस रेट प्रणाली’ लागू गर्ने घोषणा गर्यो।
२०११: नाटो का लडाकु विमानहरूले त्रिपोलीमा फेरि बमबारी सुरु गरे। अमेरिका र लिबियाका विद्रोहीहरूले मुअम्मर गद्दाफीको पद त्याग्ने र तीन महिनाभित्र चुनाव गराउने नयाँ प्रस्तावलाई अस्वीकार गरिदिए।
२०११: दक्षिण कोरियाले आफ्नो सैन्य क्षमता बढाउँदै उत्तर कोरियाको राजधानी प्योङयाङलाई निशाना बनाउन सक्ने अत्याधुनिक मिसाइलहरू तैनाथ गर्यो।
२०१२: भारतीय ब्याडमिन्टन स्टार साइना नेहवालले चीनकी ली शुएरुईलाई हराएर तेस्रो पटक इन्डोनेसिया ओपनको उपाधि आफ्नो नाममा गरिन्।
२०१२: सिरियाली राष्ट्रिय परिषद् (एसएनसी) का नेताहरूले संयुक्त राष्ट्र सङ्घलाई देशमा सशस्त्र शान्ति सैनिक पठाउन आग्रह गरे।
२०१३: मुसलधारे वर्षाका कारण उत्तराखण्ड र हिमाचल प्रदेशमा विनाशकारी बाढी र पहिरोको ताण्डव सुरु भयो। यस प्राकृतिक विपत्तिमा केदारनाथ धामलाई ठुलो क्षति पुग्यो र हजारौँ मानिसहरूले ज्यान गुमाए।
२०१३: जासूसी र भ्रष्टाचारको ठुलो राजनीतिक घोटालाका कारण चेक गणतन्त्रका प्रधानमन्त्री पेट्र नेकसले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।
२०१४: ब्राजिलमा आयोजित फिफा विश्वकपमा अमेरिकाले घानालाई २-१ को रोमाञ्चक खेलमा हराएर आफ्नो पहिलो जित दर्ता गर्यो।
२०१५: प्रश्नपत्र लीक भएको र इलेक्ट्रोनिक उपकरण प्रयोग गरेर चिट चोरिएको आरोप लागेपछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सन् २०१५-१६ को अल इन्डिया प्रि-मेडिकल टेस्ट (एआईपीएमटी) परीक्षा रद्द गरिदियो।
२०१५: मुम्बईको मलाड इलाकामा विषाक्त रक्सी (हूच) पिउनाले ९४ जनाको दर्दनाक मृत्यु भयो।
२०१५: जापानको सांसदले मतदान गर्ने कानुनी उमेर २० वर्षबाट घटाएर १८ वर्ष गर्ने प्रस्तावलाई मन्जूरी दियो।
२०१५: टर्कीका पूर्व राष्ट्रपति तथा सात पटकसम्म प्रधानमन्त्री बनेका सुलेमान डेमिरलको ९० वर्षको उमेरमा निधन भयो।
२०१६: बोको हरामका आतङ्कवादीहरूले नाइजेरियाको अदामावा राज्यको कुडा गाउँमा एउटा मलामी/अन्तिम संस्कार चलिरहेको ठाउँमा आक्रमण गरी १८ जना महिलाहरूको हत्या गरे।
२०१६: लेबर पार्टीकी सांसद जो कक्सको वेस्ट योर्कशायरमा एक दक्षिणपन्थी आक्रमणकारीले गोली हानी र चक्कु रोपेर हत्या गरिदिए।
२०१७: मध्य पोर्चुगलको पेड्रोगो ग्रान्डे क्षेत्रमा लागेको भीषण डढेलोमा ६४ जनाको ज्यान गयो र २०० भन्दा बढी मानिस घाइते भए।
२०१७: जापानको तट नजिकै अमेरिकी नौसेनाको विध्वंसक जहाज ‘यूएसएस फिट्जगेराल्ड’ र फिलिपिन्सको मालवाहक जहाज ‘एसीएक्स क्रिस्टल’ आपसमा ठोक्किए। यस दुर्घटनामा ७ जना अमेरिकी नौसैनिकको मृत्यु भयो।
२०१८: ग्रीस र म्यासेडोनिया गणतन्त्रले प्रेस्पा तालको किनारमा एउटा ऐतिहासिक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। यस सम्झौताले दुवै देशबीच विगत तीन दशकदेखि चलिरहेको ‘म्यासेडोनिया नाम विवाद’ लाई सदाका लागि अन्त्य गरिदियो।
२०१८: दक्षिण अमेरिकी देश कोलम्बियामा इभान डुके नयाँ राष्ट्रपति चुनिए।
एसोसिएसन (आईएमए) को नेतृत्वमा देशभरिका करिब ५ लाख डाक्टरहरू हड़तालमा उत्रिए।
२०१८: इजिप्टका (मिस्र) पहिलो लोकतान्त्रिक रूपमा चुनिएका पूर्व राष्ट्रपति मोहम्मद मुर्सीको काहिरामा अदालतको सुनुवाइ चल्दाचल्दै निधन भयो।
२०१८: नाइजेरियाको कोन्डुगामा बोको हरामले गराएको आत्मघाती बम विष्फोटमा ३० जनाको मृत्यु भयो भने ४० भन्दा बढी घाइते भए।

२०१९: कोलकाताको एनआरएस मेडिकल कलेजमा डाक्टरहरूमाथि भएको कुटपिटको विरोधमा इन्डियन मेडिकल
२०२१: देशमा कोरोनाको दोस्रो लहरको कहर जारी थियो। यसै क्रममा रक्षा अनुसंधान एवं विकास संगठन(डीआरडीओ)द्वारा विकसित गरिएको एन्टि-कोभिड औषधि ‘२-डीजी’ कोरोनाका सबै भेरियन्टहरूविरुद्ध प्रभावकारी रहेको पाइयो।
२०२१: अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले ‘जुनटिन्थ’ राष्ट्रिय स्वतन्त्रता दिवसलाई कानुनको रूपमा मान्यता दिने विधेयकमा हस्ताक्षर गरे।
२०२१: अफगानिस्तानमा तालिबान र सुरक्षा बलहरूबीच संघर्ष चर्किएको थियो। काबुलको एउटा शिया बहुल इलाकामा भएको बम विष्फोटमा धेरै मानिसहरूले ज्यान गुमाए।
२०२२: असममा आएको भीषण बाढीका कारण १९ लाखभन्दा बढी मानिसहरू प्रभावित भए र राज्यका कतिपय भूभागहरू पानीमा डुबे।
२०२३: इतिहासमा पहिलो पटक रूसले बेलारुसमा आफ्ना परमाणु हतियारहरू पठायो र तिनलाई युक्रेनको सिमानामा फिक्स (तैनाथ) गरिदियो।
२०२४: इक्वेडरमा गएको भीषण पहिरोमा परी छ जनाको मृत्यु भयो भने ३० जना बेपत्ता भए।
२०२४: न्यू जलपाईगुडीमा एउटा मालगाडीले कञ्चनजङ्घा एक्सप्रेसलाई पछाडिबाट जोडदार ठक्कर दियो, जसमा धेरै मानिसहरूको मृत्यु भयो।
२०२५: ह्वाट्सएपको स्टेटस ट्याबमा पनि अब विज्ञापन देखाइने कुरा मेटा कम्पनीले आधिकारिक रूपमा पुष्टि गर्यो।
२०२५: पहलगामको बैसरन उपत्यकामा भएको आतङ्कवादी हमलापछि बन्द गरिएका १६ वटा पार्कहरूलाई पुनः सर्वसाधारणका लागि खोलियो।
महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सव~
विश्व मरुभूमीकरण र खडेरीविरुद्धको लड्ने दिवस (वर्ल्ड डे टू कॉम्बैट डेजर्टिफिकेशन एंड ड्राफ्ट): बन्जर भूमि (रुखो जमिन) र खडेरीको भयावह प्रभावबारे जनचेतना जगाउने उद्देश्यले आजको दिन संसारभरि यो दिवस मनाइने गरिन्छ।










