​नयाँ दिल्ली: देशको राजधानी नयाँ दिल्लीस्थित संसद मार्ग (कनट प्लेस) मा रहेको ऐतिहासिक जंतर-मंतर यतिबेला पुनः सरकारविरुद्धको विरोध-प्रदर्शन र नागरिक आन्दोलनको मुख्य केन्द्र बनेको छ। ३०० वर्षभन्दा पुरानो इतिहास बोकेको यो स्थल लोकतान्त्रिक आवाजको प्रतीक मात्र नभई भारतको प्राचीन वैज्ञानिक तथा खगोलीय सम्पदाको अद्वितीय नमुना पनि हो।
​सन् १७२४ मा मुगल सम्राट मोहम्मद शाहको शासनकालमा जयपुरका महाराजा सवाई जय सिंह द्वितीयले यस खगोलीय वेधशालाको निर्माण गराएका थिए। सूर्य, चन्द्रमा र ग्रह-नक्षत्रहरूको स्थिति तथा समयको सटीक गणना गर्नका लागि निर्मित यो वेधशालामा १३ वटा प्रमुख ढुंगाका खगोलीय यन्त्रहरू रहेका छन्। जसमध्ये ‘सम्राट यन्त्र’ (विश्वकै सबैभन्दा ठूलो घडी यन्त्र) मुख्य आकर्षण हो।
​सन् १९९३ देखि जंतर-मंतर दिल्लीको प्रमुख धरना तथा प्रदर्शन स्थलका रूपमा स्थापित भएको हो। यहाँ सन् २०११ को अन्ना हजारेको जनलोकपाल आन्दोलन, २०१२ को निर्भया न्याय आन्दोलन, २०१९-२० को नागरिकता ऐन (सीएए-एनसीआर) विरुद्धको प्रदर्शन र २०२३ को पहलवान (कुस्ती खेल) आन्दोलनजस्ता ऐतिहासिक प्रदर्शनहरू भइसकेका छन्।
​हाल भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण (एएसआई) द्वारा संरक्षित यो स्मारकले भारतको प्राचीन वैज्ञानिक प्रविधि र आधुनिक लोकतान्त्रिक चेतनालाई एकसाथ प्रस्तुत गर्दछ।