नयाँ दिल्ली: ​५ सेप्टेम्बरको दिन विशेष गरी भारतमा महान् दार्शनिक तथा देशका दोस्रो राष्ट्रपति डा. सर्वपल्ली राधाकृष्णनको जन्मजयन्ती (शिक्षक दिवस) र प्रसिद्ध समाजसेवी मदर टेरेसाको स्मृति दिवस (अन्तर्राष्ट्रिय दान/चैरिटी दिवस) का रूपमा चिनिन्छ।
जान्नुहोस् आजकाे केही महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक घटनाहरूका बारेमा~
​१६९८: इङ्गल्यान्डमा ईस्ट इन्डिया कम्पनीको प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा “द इङ्ग्लिश कम्पनी ट्रेडिङ टु द ईस्ट इन्डिज” को स्थापना।
​१७६३: राजमहल नजिकै भएको उदयनालाको युद्धमा मीर कासिम ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीको फौजसँग पराजित।
​१७९८: फ्रान्समा अनिवार्य सैन्य सेवा सम्बन्धी कानुन लागू।
​१८३६: स्याम ह्युस्टन टेक्सास गणतन्त्रका राष्ट्रपति निर्वाचित।
​१८३९: चीन र ब्रिटेनबीच पहिलो अफिम युद्ध सुरु।
​१९१४: प्रथम विश्वयुद्धका क्रममा ब्रिटेन, फ्रान्स र रुस (ट्रिपल एन्टेन्टे) बीच केन्द्रीय शक्तिहरूविरुद्ध एकबद्ध रहने सम्झौता (लन्डनको सन्धि)।
​१९४४: ब्रिटिस प्रधानमन्त्री विन्स्टन चर्चिलद्वारा स्कटल्यान्ड भ्रमण सुरु।
​१९६२: भारतमा पहिलो पटक डा. सर्वपल्ली राधाकृष्णनको जन्मजयन्तीलाई ‘शिक्षक दिवस’का रूपमा मनाउन सुरु।
​१९६६: लन्डनमा २ सेप्टेम्बर १६६६ देखि फैलिएको भीषण आगलागी (जसमा १३,००० घर र ८७ चर्च नष्ट भएका थिए) पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा।
​१९७२: म्युनिख ओलम्पिकका क्रममा प्यालेस्टिनी आतङ्कवादी समूह ‘ब्ल्याक सेप्टेम्बर’द्वारा ११ जना इजरायली खेलाडी र १ जना जर्मन प्रहरीको अपहरण तथा हत्या।
​१९७५: पोर्चुगलका प्रधानमन्त्री गोन्साल्भेजद्वारा पदबाट राजीनामा।
​१९८६: कराँचीमा अपहरण गरिएको ‘प्यान एम फ्लाइट ७३’ का यात्रुहरूको ज्यान जोगाउने क्रममा भारतीय विमान परिचारिका नीरजा भनोटको शहादत।
​१९८७: अमेरिकी टेनिस खेलाडी जोन म्याकनरोलाई विवादित बयानका कारण १७,५०० डलर जरिवाना।
​१९९१: नेल्सन मन्डेला अफ्रिकन नेसनल कङ्ग्रेसका अध्यक्ष चयन।
​१९९७: अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समितिद्वारा सन् २००४ को ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेल आयोजनाको जिम्मेवारी एथेन्सलाई दिने निर्णय।
​१९९९: पश्चिम एसिया शान्ति वार्तालाई अघि बढाउन इजरायलका प्रधानमन्त्री एहुद बराक र यासिर अराफातबीच इजिप्टको शर्म अल-शेखमा शान्ति सम्झौता।
​२०००: नील्जिमा लाम्बा रुसमा अन्तर्राष्ट्रिय महिला सङ्गठनको अध्यक्ष नियुक्त; यो पद सम्हाल्ने उनी पहिलो एसियाली महिला।
​२००१: फिजीको संसदीय निर्वाचनमा महेन्द्र चौधरी, जर्ज स्पेट र लाइसेनिया करासे विजयी।
​२००२: कान्दाहारमा एक विवाह समारोहमा सहभागी हुन पुगेका अफगानिस्तानका तत्कालीन राष्ट्रपति हामिद करजई आत्मघाती हमलाबाट बालबाल बच्न सफल।
​२००५: इन्डोनेसियाको सुमात्रामा मन्डला एयरलाइन्सको विमान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार १०४ र जमिनमा रहेका ३९ गरी १४३ जनाको मृत्यु।
​२००८: रतन टाटाको नेतृत्वमा ‘सोसाइटी अफ इन्डियन अटोमोबाइल म्यानुफ्याक्चरर्स’ को प्रतिनिधिमण्डलद्वारा भारतीय प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहसँग भेटवार्ता।
​२००९: भारतको नेसनल स्टक एक्सचेन्जद्वारा नियम उल्लङ्घनका कारण केही कम्पनी तथा सदस्यहरूमाथि प्रतिबन्ध।
​२०११: भारतीय बैंक सङ्घ र राष्ट्रिय भुक्तानी निगमद्वारा एटिएम मार्फत चेक क्लियरिङ गर्ने प्रविधि अन्तिम रूपमा स्वीकृत।
​२०१४: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार पश्चिम अफ्रिकी देशहरूमा इबोला भाइरसका कारण १,९०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु।
​२०१५: ​हङ्गेरीले अनुमति दिएपछि हजारौँ सिरियाली शरणार्थी अस्ट्रिया र जर्मनीको सीमातर्फ प्रस्थान।
​अफगानिस्तानको बाल्ख प्रान्तमा १३ जना हजारा अल्पसंख्यक पुरुषको हत्या।
​उत्तरी अलेप्पोमा सिरियाली विद्रोही र आईएसआईएस बीचको भिडन्तमा ४७ जनाको मृत्यु।
​ताजकिस्तानको दुसान्बेमा भएका हिंस्रक झडपमा २२ जनाको मृत्यु।
​नेपालका चन्द्रबहादुर डाङ्गी (विश्वकै सबैभन्दा होचा व्यक्ति – ५४.६ सेमी) को ७५ वर्षको उमेरमा निधन।
​टेनिस स्टार राफेल नडाल युएस ओपनको पाँचौँ सेटको खेलमा पराजित भई बाहिरिए।
​२०१६: ​काबुलमा रक्षा मन्त्रालय नजिकै भएका दुई आत्मघाती विस्फोटमा २४ जनाको मृत्यु।
​सिरियाका विभिन्न क्षेत्रमा भएका बम विस्फोटमा ४० भन्दा बढीको मृत्यु।
​अमेरिकी राष्ट्रपति बराक ओबामाद्वारा फिलिपिन्सका राष्ट्रपति रोड्रिगो दुतेर्तेसँगको प्रस्तावित बैठक रद्द।
​२०१७: ​भारतको बेङ्गलुरुमा वरिष्ठ पत्रकार गौरी लङ्केशको गोली हानी हत्या।
​भारतमा लखनउ मेट्रोको पहिलो व्यावसायिक खण्ड उद्घाटन।
​उत्तर कोरियाको आणविक परीक्षणपछि संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि अमेरिकी राजदूत निक्की हेलीद्वारा कडा टिप्पणी।
​स्विस कम्पनी ब्यारी क्यालेबोटद्वारा शङ्घाईमा विश्वकै पहिलो “रुबी चियाकलेट” सार्वजनिक।
​२०१८: ​जापानमा २५ वर्षयताकै शक्तिशाली आँधी ‘टाइफुन जेबी’का कारण ११ जनाको मृत्यु र भारी क्षति।
​दुबईबाट न्युयोर्क पुगेको एमिरेट्सको विमानका १९ जना यात्रु अचानक बिरामी परेपछि विमानलाई क्वारेन्टाइनमा राखियो।
​२०१९: ​ब्रिटिस संसद (हाउस अफ कमन्स) द्वारा “नो-डिल ब्रेक्जिट” रोक्ने ‘बेन एक्ट’ पारित।
​भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीद्वारा रुसको भ्लादिभोस्टोकमा आयोजित पूर्वी आर्थिक मञ्चमा सहभागिता।
​२०२०: ​मस्कोमा भारत र चीनका रक्षा मन्त्रीहरूबीच सीमा तनाव घटाउने विषयमा वार्ता।
​सुडान सरकार र विद्रोही समूहबीच सुडानलाई धर्मनिरपेक्ष राज्य बनाउने ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता।
​लिसा क्याम्पबेलले क्यानेडियन स्पेस एजेन्सीको पहिलो महिला अध्यक्षका रूपमा पदभार ग्रहण।
​२०२१: ​गिनीमा सैन्य विद्रोह; राष्ट्रपति अल्फा कोन्डे पक्राउ र सरकार विघटित।
​टोकियो पारालम्पिक खेलको समापन।
​२०२२: ​लिज ट्रस ब्रिटेनको कन्जर्भेटिभ पार्टीको नेता निर्वाचित (प्रधानमन्त्री बन्ने बाटो खुला)।
​चीनको सिचुआन प्रान्तमा ६.८ म्याग्निच्युडको भूकम्प जाँदा ९० भन्दा बढीको मृत्यु।
​काबुलस्थित रुसी दूतावास नजिकै आत्मघाती विस्फोटमा दुई रुसी कर्मचारीसहित ८ जनाको मृत्यु।
​२०२३: भारतमा जी-२० निमन्त्रणा पत्रमा ‘प्रेसिडेंट ऑफ भारत” लेखिएपछि ‘इंडिया’ र ‘भारत’ नामबारे ठुलो बहस सुरु।
​२०२४: ​इजरायली हवाइ आक्रमणमा वेस्ट बैङ्कको टुबास क्षेत्रमा ६ जना फिलिस्तीनीको मृत्यु।
​उत्तरी इराकमा टर्कीको ड्रोन आक्रमणमा ३ जनाको मृत्यु।
​२०२५: ​रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनद्वारा युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि सर्तसहित वार्ताको सम्भावनाबारे वक्तव्य।
​मुम्बई प्रहरीद्वारा अभिनेत्री शिल्पा सेट्टी र राज कुन्द्राविरुद्ध ६० करोड ठगी प्रकरणमा लुकआउट सर्कुलर जारी।
​प्रसिद्ध जन्मदिन~
​१६३८: लुई १४औँ – फ्रान्सका प्रसिद्ध राजा (‘द सन किङ’), जसको शासन युरोपेली इतिहासमै सबैभन्दा लामो रह्यो।
​१८४७: जेसी जेम्स – अमेरिकाका कुख्यात तथा चर्चित डाका।
​१८७२: चिदम्बरम पिल्लई – तमिल विद्वान तथा सामाजिक सुधारक।
​१८८८: डा. सर्वपल्ली राधाकृष्णन – भारतका प्रथम उपराष्ट्रपति तथा दोस्रो राष्ट्रपति।
​१९०५: वाचस्पति पाठक – प्रसिद्ध भारतीय उपन्यासकार।
​१९१०: फिरोज पेलिया – भारतीय क्रिकेटर।
​१९३३: लक्ष्मीनारायण रामदास – म्याग्सेसे पुरस्कार विजेता भारतीय शान्ति अभियान्ता।
​१९४६: फ्रेडी मर्करी – प्रसिद्ध रॉक ब्यान्ड ‘क्वीन’का मुख्य गायक तथा सङ्गीतकार।
​१९५१: माइकल किटन – हलिउड अभिनेता (‘ब्याटम्यान’, ‘बर्डम्यान’)।
​१९५२: विधु विनोद चोपडा – भारतीय फिल्म निर्देशक तथा निर्माता।
​१९७१: इरशाद कामिल – बलिउडका प्रसिद्ध गीतकार तथा कवि।
​१९७६: ​पंकज त्रिपाठी – लोकप्रिय भारतीय अभिनेता।
​क्यारिस भ्यान हाउटेन – डच अभिनेत्री (‘गेम अफ थ्रोन्स’की मेलिसान्ड्रे)।
​१९८६: प्रज्ञान ओझा – पूर्व भारतीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटर।
​१९९३: अजित सिंह यादव – भारतीय प्यारा एथलिट (भाला फ्याँक)।
प्रसिद्ध ​निधन~
​१५६६: सुलेमान द म्याग्निफिसन्ट – ओटोमन (उस्मानी) साम्राज्यका महान् सुल्तान।
​१८५७: अगस्ट कोम्टे – फ्रान्सेली दार्शनिक (‘समाजशास्त्रका जनक’)।
​१८७७: क्रेजी होर्स – अमेरिकाका मूल निवासी (रेड इन्डियन) ओगलाला सिउक्स जनजातिका ऐतिहासिक योद्धा।
​१९०२: रुडोल्फ भिरचो – जर्मन वैज्ञानिक (‘आधुनिक प्याथोलोजीका जनक’)।
​१९०६: लुडविग बोल्ट्जम्यान – अस्ट्रियाका भौतिक शास्त्री (साङ्ख्यिकीय मेकानिक्सका खोजकर्ता)।
​१९१८: रतनजी टाटा – ‘टाटा समूह’का संस्थापकहरूमध्ये एक।
​१९८६: नीरजा भनोट – प्यान एम फ्लाइट-७३ मा यात्रुहरूको ज्यान जोगाउँदा सहिद भएकी भारतीय परिचारिका (अशोक चक्र विजेता)।
​१९८८: गर्ट फ्रोबे – प्रसिद्ध जर्मन अभिनेता (जेम्स बन्ड फिल्म ‘गोल्डफिङ्गर’का भिलेन)।
​१९९१: शरद जोशी – प्रसिद्ध भारतीय व्यङ्ग्यकार।
​१९९५: सलिल चौधरी – हिन्दी सिनेमाका प्रसिद्ध सङ्गीतकार।
​१९९७: मदर टेरेसा – नोबेल शान्ति पुरस्कार (१९७९) विजेता तथा प्रसिद्ध समाजसेवी।
​२०१५: चन्द्रबहादुर डाङ्गी – नेपालका नागरिक, विश्वकै सबैभन्दा होचा व्यक्ति (गिनीज वर्ल्ड रेकर्ड होल्डर)।
​प्रमुख अवसर तथा दिवसहरू~
​शिक्षक दिवस (भारत): डा. सर्वपल्ली राधाकृष्णनको जन्मजयन्तीको अवसरमा मनाइने।
​अन्तर्राष्ट्रिय दान/चैरिटी दिवस (संयुक्त राष्ट्रसङ्घ): मदर टेरेसाको स्मृतिमा गरिबी निवारण र समाजसेवाप्रतिको जनचेतनाका लागि मनाइने।
​राष्ट्रिय पोषण सप्ताह/महिना (भारत): सेप्टेम्बरको पहिलो साता स्वास्थ्य र सही पोषणबारे सचेतना जगाइने कार्यक्रम।