नयाँ दिल्ली: २५ जून भारतीय र विश्व इतिहासमा एउटा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण दिन हो। यसलाई भारतमा आपत्काल (इमर्जेन्सी) को सुरुवातका रूपमा चिनिन्छ भने खेलकुदको संसारमा यसै दिन भारतले आफ्नो पहिलो क्रिकेट विश्वकप जितेको थियो।
इतिहासमा २५ जूनका मुख्य घटनाहरू:
१५२९: मुगल शासक बाबर बङ्गालमाथि विजय प्राप्त गरेर आफ्नो राजधानी आग्रा फर्किए।
१७८८: भर्जिनिया अमेरिकाको संविधान अपनाउने १०औँ राज्य बन्यो।
१८६८: अमेरिकाका राष्ट्रपति एन्ड्र्यु जोनसनले सरकारी कर्मचारीहरूका लागि दिनमा आठ घण्टा काम गर्ने कानुन पारित गरेका थिए।
१९००: लर्ड माउन्टबेटन – ब्रिटिश राजनीतिज्ञ, नौसेना प्रमुख र भारतका अन्तिम भाइसरायको जन्म भएको थियो।
१९०३: प्रसिद्ध लेखक, उपन्यासकार, निबन्धकार र आलोचक जर्ज अर्बेलको जन्म भएको थियो। उनको वास्तविक नाम एरिक आर्थर ब्लेयर था।
१९०३: चन्द्रशेखर पाण्डे – प्रसिद्ध साहित्यकारहरूमध्ये एकको जन्म भएको थियो।
१९०८: भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी र पूर्व रक्षा मन्त्री वी. के. कृष्ण मेननको जन्म भएको थियो।
१९०८: सुचेता कृपलानी – स्वतन्त्रता सेनानी एवं उत्तर प्रदेशकी मुख्यमन्त्री र भारतकी प्रथम महिला मुख्यमन्त्रीको जन्म भएको थियो।
१९२४: मदन मोहन – बलिउड चलचित्र सङ्गीत निर्देशकको जन्म भएको थियो।
१९३१: भारतका आठौँ प्रधानमन्त्री वी. पी. सिंहको जन्म भएको थियो।
१९४१: फिनल्यान्डले सोभियत सङ्घमाथि आक्रमणको घोषणा गरेको थियो।
१९४३: कार्ली साइमन – प्रसिद्ध अमेरिकी गायिका र गीतकारको जन्म भएको थियो।
१९४७: एन फ्र्याङ्कको ‘डायरी अफ ए यङ्ग गर्ल’ आजकै दिन प्रकाशित भएको थियो। यसको करोडौँ प्रतिहरू बिकेका थिए र ६७ भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको थियो।
१९५०: उत्तर र दक्षिण कोरियाबीच गृहयुद्ध सुरु भयो, जसले पछि गएर अन्तर्राष्ट्रिय शीतयुद्धको रूप लियो।
१९५०: स्वामी सहजानन्द सरस्वती – भारतका राष्ट्रवादी नेता एवं स्वतन्त्रता सङ्ग्राम सेनानीको निधन भएको थियो।
१९६१: रिकी गेर्भिस – प्रख्यात ब्रिटिश हास्य कलाकार र चलचित्र निर्माताको जन्म भएको थियो।
१९६१: सतीश शाह – भारतका प्रसिद्ध हास्य कलाकारको जन्म भएको थियो।
१९७४: बलिउड अभिनेत्री करिश्मा कपुरको जन्म भएको थियो।
१९७५: मोजाम्बिकले पोर्चुगलबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो।
१९७५: स्वतन्त्र भारतको इतिहासको सबैभन्दा कालो दिनहरूमध्ये एक, तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीको सिफारिसमा राष्ट्रपति फखरुद्दीन अली अहमदले देशमा राष्ट्रिय आपत्कालको घोषणा गरे। यसलाई अहिले ‘संविधान हत्या दिवस’ का रूपमा पनि चिनिन्छ।
१९७५: मनोज कुमार पाण्डे – परमवीर चक्रबाट सम्मानित भारतीय सैनिकको जन्म भएको थियो।
१९७७: आपत्कालको वार्षिकोत्सव २५ जुनलाई ‘कालो दिन’ का रूपमा मनाइन्छ।
१९८३: कपिल देवको कप्तानीमा भारतीय क्रिकेट टोलीले लर्ड्सको मैदानमा वेस्ट इन्डिजलाई हराएर आफ्नो पहिलो ऐतिहासिक एकदिवसीय (ओडीआई) विश्वकप जितेको थियो।
१९८६: सुधा सिंह – भारतकी प्रसिद्ध महिला एथलिटहरूमध्ये एकको जन्म भएको थियो।
१९९१: स्लोभेनिया र क्रोएसिया स्वतन्त्र भए।
१९९३: किम क्याम्पबेल क्यानडाकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन्।
१९९५: अर्नेस्ट वाल्टन – भौतिकशास्त्रमा नोबेल पुरस्कारबाट सम्मानित आइरिस वैज्ञानिक, जसले पहिलो पटक जोन ककक्रफ्टसँग मिलेर एउटा कण त्वरक (पार्टिकल एक्सीलेटर) बाट परमाणुलाई विभाजित गरेका थिए, उनको निधन भएको थियो।
१९९७: ज्याक्स-इभ्स कुस्टो – समुद्रको गहिराइको खोजी गर्ने प्रसिद्ध फ्रान्सेली अन्वेषक, वैज्ञानिक र पर्यावरणविद्को निधन भएको थियो।
१९९८: अमेरिकाका राष्ट्रपति बिल क्लिन्टन ९ दिने भ्रमणका लागि चीन आइपुगे।
१९९९: संयुक्त राज्य अमेरिकाद्वारा युगोस्लाभियाका राष्ट्रपति स्लोबोदान मिलोसेविचको गिरफ्तारीको सूचना दिनेलाई ५० लाख डलर पुरस्कारको घोषणा।
२००२: अफगानिस्तानमा नयाँ मन्त्रिमण्डलले शपथ ग्रहण गर्यो।
२००३: सिंगापुरका शीर्ष अधिवक्ता र भारतीय समुदायका प्रमुख सदस्य आर. पाल कृष्णनको मेलबर्नमा निधन।
२००४: रुसद्वारा भारतसँग रणनीतिक साझेदारी बढाउने निर्णय।
२००५: इरानको राष्ट्रपति निर्वाचनमा अति कट्टरपन्थी मानिएका महमुद अहमदिनेजादको जितको घोषणा।
२००८: उत्तर प्रदेश सरकारले घर र घडेरीको रजिस्ट्रेसन सस्तो गर्दै त्यसमा लाग्ने स्टाम्प शुल्क ८% बाट घटाएर ५% बनायो।
२००९: ‘चार्ली एन्जल्स’ फेम प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा लोकप्रिय मोडल फराह फसेटको निधन।
२००९: ‘पपका राजा’ नामले प्रख्यात अमेरिकी गायक माइकल ज्याक्सनको निधन भएको थियो।
२००९: शिव चरण माथुर – राजस्थानका दसौँ मुख्यमन्त्रीको निधन भएको थियो।
२०१३: उत्तराखण्डमा बाढीका बेला उद्धार कार्य (रेस्क्यु मिसन) मा खटिएको वायुसेनाको एउटा हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। दुर्घटनामा चालक दलका सदस्यसहित २० जनाको ज्यान गएको थियो।
२०१४: लुइस सुआरेजमाथि फिफा विश्वकपका क्रममा विपक्षी टोलीका खेलाडीलाई दाँतले टोकेको आरोप लागेको था।
२०१७: भारतीय खेलाडी किदम्बी श्रीकान्तले अस्ट्रेलिया ओपन सुपर सिरिजको उपाधि जितेका थिए।
२०१८: भारत र फ्रान्सले अन्तरिक्षको क्षेत्रमा आफ्नो रणनीतिक साझेदारीलाई प्रगाढ बनाउन ‘स्ट्र्याटेजिक स्पेस डायलग’ को सुरुवात गरे।
२०१८: अमेरिकी ट्यारिफ र युरोपेली सङ्घको जवाफी नीतिहरूसँग जुध्न, मोटरसाइकल निर्माता हार्ले-डेभिडसनले आफ्नो केही उत्पादन विदेशमा स्थानान्तरण गर्ने घोषणा गर्यो।
२०१९: इजिप्टको सिनाई प्रायद्वीपको अल-अरिश सहरमा शङ्कास्पद आईएसआईएस आतङ्कवादीहरूले प्रहरी चौकीहरूमा आक्रमण गरे, जसमा ७ जना प्रहरी अधिकारी मारिए।
२०२०: सूक्ष्म, साना तथा मझाैला उद्योग (एमएसएमई) क्षेत्रलाई राहत दिन सरकारले ‘संकटग्रस्त सम्पत्ति कोष- एमएसएमईका लागि अधीनस्थ ऋण’ (सीजीएसएसडी) को औपचारिक सुरुवात गरेको थियो।
२०२०: इङ्ग्लिस प्रिमियर लिगमा लिभरपुलले ३० वर्षको लामो पर्खाइपछि आफ्नो पहिलो उपाधि जितेको थियो।
२०२०: अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आफ्नो एउटा प्रतिवेदनमा पाकिस्तानमाथि आतङ्कवादलाई समर्थन गरेको आरोप लगाउँदै पाकिस्तानले भारत र अफगानिस्तानलाई निशाना बनाउने आतङ्कवादी समूहहरूलाई शरण दिइरहेको बताएको थियो।
२०२१: न्युजिल्यान्डले फाइनल खेलमा भारतलाई हराएर पहिलो आईसीसी विश्व टेस्ट च्याम्पियनसिपको उपाधि आफ्नो नाम गर्यो।
२०२२: असमका २८ भन्दा बढी जिल्लाहरूमा आएको भीषण बाढीका कारण स्थिति अत्यन्तै गम्भीर थियो र लाखौँ मानिस प्रभावित भएका थिए।
२०२२: अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले ‘रो विरुद्ध वेड’ को ऐतिहासिक फैसलालाई उल्ट्याइदियो, जसले गर्दा देशमा करिब ५० वर्षदेखि कायम रहेको गर्भपतनको संवैधानिक अधिकार समाप्त भयो।
२०२२: युक्रेनको सेभेरोडोनेट्स्क सहरको लडाइँपछि रुसी सेनाले सहरमाथि लगभग पूर्ण कब्जा जमाएको थियो।
२०२३: ₹२००० का नोटहरू फिर्ता लिने भारतीय रिज़र्व बैंक(आरबीआई)को निर्णयपछि, ७२ प्रतिशतभन्दा बढी नोटहरू बैंकहरूमा फिर्ता जम्मा भए।
२०२३: रुसमा निजी सैन्य कम्पनी वाग्नर ग्रुपले सशस्त्र विद्रोह गरेको थियो, जुन बेलारुसका राष्ट्रपतिको मध्यस्थतापछि उनका नेता पछि हटेसँगै समाप्त भयो।
२०२४: मोल्दोभा र युक्रेनको युरोपेली सङ्घ (ईयू) मा प्रवेश बारे आधिकारिक रूपमा वार्ता सुरु भयो।
२०२४: नैरोबीमा वित्त विधेयक २०२४ को विरुद्धमा भएको प्रदर्शनका क्रममा हजारौँ प्रदर्शनकारीहरूले केन्याली संसद् भवनमा तोडफोड र आक्रमण गरेका थिए।
२०२४: १८औँ लोकसभाको सभामुख (स्पिकर) पदका लागि ऐतिहासिक निर्वाचनको स्थिति बन्यो। एनडीए (राष्ट्रीय जनतांत्रिक गठबंधन) का तर्फबाट ओम बिरला र विपक्ष (इन्डिया ब्लक) का तर्फबाट के. सुरेशले मनोनयन दर्ता गराए।
२०२५: भारतले अन्तरिक्षमा ठुलो उपलब्धि हासिल गर्यो र एक्सओम-फोर मिसनमार्फत ४१ वर्षपछि अन्तरिक्षमा भारतीय झण्डा फहरायो।
२०२५: भारतमा परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा ‘पासपोर्ट सेवा कार्यक्रम २.०’ र ई-पासपोर्ट सार्वजनिक गरियो।
२०२५: इजरायल-इरान युद्धका कारण मध्यपूर्व (मिडल इस्ट) को हवाई क्षेत्र (एयरस्पेस) बन्द हुँदा विश्वभरका उडानहरूमा व्यापक असर पर्यो र भारतमा पनि ६० भन्दा बढी उडानहरू रद्द गर्नु परेको थियो।











