२५ जून: देश र विश्वको इतिहासमा आजको दिन

25 june on wood blocks-8470-63852107d1151474d1d3bc1e35cf6c98@1x

​नयाँ दिल्ली: २५ जून भारतीय र विश्व इतिहासमा एउटा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण दिन हो। यसलाई भारतमा आपत्काल (इमर्जेन्सी) को सुरुवातका रूपमा चिनिन्छ भने खेलकुदको संसारमा यसै दिन भारतले आफ्नो पहिलो क्रिकेट विश्वकप जितेको थियो।
​इतिहासमा २५ जूनका मुख्य घटनाहरू:
​१५२९: मुगल शासक बाबर बङ्गालमाथि विजय प्राप्त गरेर आफ्नो राजधानी आग्रा फर्किए।
​१७८८: भर्जिनिया अमेरिकाको संविधान अपनाउने १०औँ राज्य बन्यो।
​१८६८: अमेरिकाका राष्ट्रपति एन्ड्र्यु जोनसनले सरकारी कर्मचारीहरूका लागि दिनमा आठ घण्टा काम गर्ने कानुन पारित गरेका थिए।
​१९००: लर्ड माउन्टबेटन – ब्रिटिश राजनीतिज्ञ, नौसेना प्रमुख र भारतका अन्तिम भाइसरायको जन्म भएको थियो।
​१९०३: प्रसिद्ध लेखक, उपन्यासकार, निबन्धकार र आलोचक जर्ज अर्बेलको जन्म भएको थियो। उनको वास्तविक नाम एरिक आर्थर ब्लेयर था।
​१९०३: चन्द्रशेखर पाण्डे – प्रसिद्ध साहित्यकारहरूमध्ये एकको जन्म भएको थियो।
​१९०८: भारतीय स्वतन्त्रता सेनानी र पूर्व रक्षा मन्त्री वी. के. कृष्ण मेननको जन्म भएको थियो।
​१९०८: सुचेता कृपलानी – स्वतन्त्रता सेनानी एवं उत्तर प्रदेशकी मुख्यमन्त्री र भारतकी प्रथम महिला मुख्यमन्त्रीको जन्म भएको थियो।
​१९२४: मदन मोहन – बलिउड चलचित्र सङ्गीत निर्देशकको जन्म भएको थियो।
​१९३१: भारतका आठौँ प्रधानमन्त्री वी. पी. सिंहको जन्म भएको थियो।
​१९४१: फिनल्यान्डले सोभियत सङ्घमाथि आक्रमणको घोषणा गरेको थियो।
​१९४३: कार्ली साइमन – प्रसिद्ध अमेरिकी गायिका र गीतकारको जन्म भएको थियो।
​१९४७: एन फ्र्याङ्कको ‘डायरी अफ ए यङ्ग गर्ल’ आजकै दिन प्रकाशित भएको थियो। यसको करोडौँ प्रतिहरू बिकेका थिए र ६७ भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको थियो।
​१९५०: उत्तर र दक्षिण कोरियाबीच गृहयुद्ध सुरु भयो, जसले पछि गएर अन्तर्राष्ट्रिय शीतयुद्धको रूप लियो।
​१९५०: स्वामी सहजानन्द सरस्वती – भारतका राष्ट्रवादी नेता एवं स्वतन्त्रता सङ्ग्राम सेनानीको निधन भएको थियो।
​१९६१: रिकी गेर्भिस – प्रख्यात ब्रिटिश हास्य कलाकार र चलचित्र निर्माताको जन्म भएको थियो।
​१९६१: सतीश शाह – भारतका प्रसिद्ध हास्य कलाकारको जन्म भएको थियो।
​१९७४: बलिउड अभिनेत्री करिश्मा कपुरको जन्म भएको थियो।
​१९७५: मोजाम्बिकले पोर्चुगलबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो।
​१९७५: स्वतन्त्र भारतको इतिहासको सबैभन्दा कालो दिनहरूमध्ये एक, तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीको सिफारिसमा राष्ट्रपति फखरुद्दीन अली अहमदले देशमा राष्ट्रिय आपत्कालको घोषणा गरे। यसलाई अहिले ‘संविधान हत्या दिवस’ का रूपमा पनि चिनिन्छ।
​१९७५: मनोज कुमार पाण्डे – परमवीर चक्रबाट सम्मानित भारतीय सैनिकको जन्म भएको थियो।
​१९७७: आपत्कालको वार्षिकोत्सव २५ जुनलाई ‘कालो दिन’ का रूपमा मनाइन्छ।
​१९८३: कपिल देवको कप्तानीमा भारतीय क्रिकेट टोलीले लर्ड्सको मैदानमा वेस्ट इन्डिजलाई हराएर आफ्नो पहिलो ऐतिहासिक एकदिवसीय (ओडीआई) विश्वकप जितेको थियो।
​१९८६: सुधा सिंह – भारतकी प्रसिद्ध महिला एथलिटहरूमध्ये एकको जन्म भएको थियो।
​१९९१: स्लोभेनिया र क्रोएसिया स्वतन्त्र भए।
​१९९३: किम क्याम्पबेल क्यानडाकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन्।
​१९९५: अर्नेस्ट वाल्टन – भौतिकशास्त्रमा नोबेल पुरस्कारबाट सम्मानित आइरिस वैज्ञानिक, जसले पहिलो पटक जोन ककक्रफ्टसँग मिलेर एउटा कण त्वरक (पार्टिकल एक्सीलेटर) बाट परमाणुलाई विभाजित गरेका थिए, उनको निधन भएको थियो।
​१९९७: ज्याक्स-इभ्स कुस्टो – समुद्रको गहिराइको खोजी गर्ने प्रसिद्ध फ्रान्सेली अन्वेषक, वैज्ञानिक र पर्यावरणविद्को निधन भएको थियो।
​१९९८: अमेरिकाका राष्ट्रपति बिल क्लिन्टन ९ दिने भ्रमणका लागि चीन आइपुगे।
​१९९९: संयुक्त राज्य अमेरिकाद्वारा युगोस्लाभियाका राष्ट्रपति स्लोबोदान मिलोसेविचको गिरफ्तारीको सूचना दिनेलाई ५० लाख डलर पुरस्कारको घोषणा।
​२००२: अफगानिस्तानमा नयाँ मन्त्रिमण्डलले शपथ ग्रहण गर्‍यो।
​२००३: सिंगापुरका शीर्ष अधिवक्ता र भारतीय समुदायका प्रमुख सदस्य आर. पाल कृष्णनको मेलबर्नमा निधन।
​२००४: रुसद्वारा भारतसँग रणनीतिक साझेदारी बढाउने निर्णय।
​२००५: इरानको राष्ट्रपति निर्वाचनमा अति कट्टरपन्थी मानिएका महमुद अहमदिनेजादको जितको घोषणा।
​२००८: उत्तर प्रदेश सरकारले घर र घडेरीको रजिस्ट्रेसन सस्तो गर्दै त्यसमा लाग्ने स्टाम्प शुल्क ८% बाट घटाएर ५% बनायो।
​२००९: ‘चार्ली एन्जल्स’ फेम प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा लोकप्रिय मोडल फराह फसेटको निधन।
​२००९: ‘पपका राजा’ नामले प्रख्यात अमेरिकी गायक माइकल ज्याक्सनको निधन भएको थियो।
​२००९: शिव चरण माथुर – राजस्थानका दसौँ मुख्यमन्त्रीको निधन भएको थियो।
​२०१३: उत्तराखण्डमा बाढीका बेला उद्धार कार्य (रेस्क्यु मिसन) मा खटिएको वायुसेनाको एउटा हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। दुर्घटनामा चालक दलका सदस्यसहित २० जनाको ज्यान गएको थियो।
​२०१४: लुइस सुआरेजमाथि फिफा विश्वकपका क्रममा विपक्षी टोलीका खेलाडीलाई दाँतले टोकेको आरोप लागेको था।
​२०१७: भारतीय खेलाडी किदम्बी श्रीकान्तले अस्ट्रेलिया ओपन सुपर सिरिजको उपाधि जितेका थिए।
​२०१८: भारत र फ्रान्सले अन्तरिक्षको क्षेत्रमा आफ्नो रणनीतिक साझेदारीलाई प्रगाढ बनाउन ‘स्ट्र्याटेजिक स्पेस डायलग’ को सुरुवात गरे।
​२०१८: अमेरिकी ट्यारिफ र युरोपेली सङ्घको जवाफी नीतिहरूसँग जुध्न, मोटरसाइकल निर्माता हार्ले-डेभिडसनले आफ्नो केही उत्पादन विदेशमा स्थानान्तरण गर्ने घोषणा गर्‍यो।
​२०१९: इजिप्टको सिनाई प्रायद्वीपको अल-अरिश सहरमा शङ्कास्पद आईएसआईएस आतङ्कवादीहरूले प्रहरी चौकीहरूमा आक्रमण गरे, जसमा ७ जना प्रहरी अधिकारी मारिए।
​२०२०: सूक्ष्म, साना तथा मझाैला उद्योग (एमएसएमई) क्षेत्रलाई राहत दिन सरकारले ‘संकटग्रस्त सम्पत्ति कोष- एमएसएमईका लागि अधीनस्थ ऋण’ (सीजीएसएसडी) को औपचारिक सुरुवात गरेको थियो।
​२०२०: इङ्ग्लिस प्रिमियर लिगमा लिभरपुलले ३० वर्षको लामो पर्खाइपछि आफ्नो पहिलो उपाधि जितेको थियो।
​२०२०: अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आफ्नो एउटा प्रतिवेदनमा पाकिस्तानमाथि आतङ्कवादलाई समर्थन गरेको आरोप लगाउँदै पाकिस्तानले भारत र अफगानिस्तानलाई निशाना बनाउने आतङ्कवादी समूहहरूलाई शरण दिइरहेको बताएको थियो।
​२०२१: न्युजिल्यान्डले फाइनल खेलमा भारतलाई हराएर पहिलो आईसीसी विश्व टेस्ट च्याम्पियनसिपको उपाधि आफ्नो नाम गर्‍यो।
​२०२२: असमका २८ भन्दा बढी जिल्लाहरूमा आएको भीषण बाढीका कारण स्थिति अत्यन्तै गम्भीर थियो र लाखौँ मानिस प्रभावित भएका थिए।
​२०२२: अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले ‘रो विरुद्ध वेड’ को ऐतिहासिक फैसलालाई उल्ट्याइदियो, जसले गर्दा देशमा करिब ५० वर्षदेखि कायम रहेको गर्भपतनको संवैधानिक अधिकार समाप्त भयो।
​२०२२: युक्रेनको सेभेरोडोनेट्स्क सहरको लडाइँपछि रुसी सेनाले सहरमाथि लगभग पूर्ण कब्जा जमाएको थियो।
​२०२३: ₹२००० का नोटहरू फिर्ता लिने भारतीय रिज़र्व बैंक(आरबीआई)को निर्णयपछि, ७२ प्रतिशतभन्दा बढी नोटहरू बैंकहरूमा फिर्ता जम्मा भए।
​२०२३: रुसमा निजी सैन्य कम्पनी वाग्नर ग्रुपले सशस्त्र विद्रोह गरेको थियो, जुन बेलारुसका राष्ट्रपतिको मध्यस्थतापछि उनका नेता पछि हटेसँगै समाप्त भयो।
​२०२४: मोल्दोभा र युक्रेनको युरोपेली सङ्घ (ईयू) मा प्रवेश बारे आधिकारिक रूपमा वार्ता सुरु भयो।
​२०२४: नैरोबीमा वित्त विधेयक २०२४ को विरुद्धमा भएको प्रदर्शनका क्रममा हजारौँ प्रदर्शनकारीहरूले केन्याली संसद् भवनमा तोडफोड र आक्रमण गरेका थिए।
​२०२४: १८औँ लोकसभाको सभामुख (स्पिकर) पदका लागि ऐतिहासिक निर्वाचनको स्थिति बन्यो। एनडीए (राष्‍ट्रीय जनतांत्रिक गठबंधन) का तर्फबाट ओम बिरला र विपक्ष (इन्डिया ब्लक) का तर्फबाट के. सुरेशले मनोनयन दर्ता गराए।
​२०२५: भारतले अन्तरिक्षमा ठुलो उपलब्धि हासिल गर्‍यो र एक्सओम-फोर मिसनमार्फत ४१ वर्षपछि अन्तरिक्षमा भारतीय झण्डा फहरायो।
​२०२५: भारतमा परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा ‘पासपोर्ट सेवा कार्यक्रम २.०’ र ई-पासपोर्ट सार्वजनिक गरियो।
​२०२५: इजरायल-इरान युद्धका कारण मध्यपूर्व (मिडल इस्ट) को हवाई क्षेत्र (एयरस्पेस) बन्द हुँदा विश्वभरका उडानहरूमा व्यापक असर पर्‍यो र भारतमा पनि ६० भन्दा बढी उडानहरू रद्द गर्नु परेको थियो।

About Author

Advertisement