९ नोभेम्बर: देश-दुनियाको इतिहासमा आजको दिन

IMG_a74cd4df-dbe4-4116-95af-06c2d7d0eb17

​नयाँ दिल्ली: भारतको इतिहासमा ९ नोभेम्बरको मिति विशेष रूपमा उत्तराखण्डको स्थापना दिवसको रूपमा दर्ज छ। छुट्टै उत्तराखण्डको राज्यको माग गर्दै वर्षौंसम्म चलेको लामो आन्दोलनपछि, ९ नोभेम्बर २००० मा उत्तराखण्डलाई भारतको २७ औँ राज्यको रूपमा भारतीय गणराज्यमा सामेल गरिएको थियो। सन् २००० देखि २००६ सम्म यसलाई ‘उत्तराञ्चल’को नामले चिनिन्थ्यो, तर जनवरी २००७ मा स्थानीय जनताको भावनाको सम्मान गर्दै यसको आधिकारिक नाम बदलकर ‘उत्तराखण्ड’ राखियो।
​उत्तर प्रदेशको भूभागबाट छुट्टिएर बनेको उत्तराखण्डको सिमाना उत्तरमा तिब्बत र पूर्वमा नेपालसँग जोडिएको छ। पश्चिममा हिमाचल प्रदेश तथा दक्षिणमा उत्तर प्रदेश यसका छिमेकी राज्यहरू हुन्। हिन्दी र संस्कृत भाषामा ‘उत्तराखण्ड’ शब्दको अर्थ “उत्तरी क्षेत्र वा भाग” हुन्छ। यसलाई ‘देवभूमि’ पनि भनिन्छ किनभने यो क्षेत्र धेरै प्राचीन धार्मिक स्थलहरूको केन्द्र त हो नै, साथै हिन्दु धर्ममा अत्यन्त पवित्र मानिने देशका दुई प्रमुख नदीहरू—गङ्गा र यमुना—को उद्गम स्थल पनि यहीं अवस्थित छ।
​९ नोभेम्बरका ऐतिहासिक तथा महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
​१५८०: स्पेन र इटालीका लगभग ६०० सैनिकहरूको एक टुकडीले आयरल्याण्डको केरीस्थित डिंगल प्रायद्वीपको स्मरविक हार्बरमा आक्रमण गर्‍यो। यो आक्रमण आयरिश विद्रोहीहरू (डेसमण्ड विद्रोह) को समर्थनमा गरिएको थियो, तर अङ्ग्रेजी सेनाले यस आक्रमणलाई पूर्ण रूपमा कुल्चियो।
​१७२९: स्पेनको सेभिल सहरमा ग्रेट ब्रिटेन, फ्रान्स र स्पेनको मध्य ‘सेभिलको सन्धी’ मा हस्ताक्षर गरियो, जसबाट १७२७–१७२९ को आङ्लो-स्पेनी युद्धको औपचारिक अन्त्य भयो। यस मुख्य सन्धीको केही साता पश्चात, २९ नोभेम्बर १७२९ मा डच गणराज्य पनि यस सम्झौतामा सामेल भयो।
​१७९४: रूसी सेनाहरूले पोलल्याण्डको राजधानी वार्सामा औपचारिक रूपमा प्रवेश गरी त्यसलाई पूर्ण नियन्त्रणमा लिए। यो घटना ‘कोसिउज्को विद्रोह’ को दमन र पोलिश-लिथुआनियाई राष्ट्रमण्डलको पतनको एक निर्णायक कडी थियो।
​१७९९: नेपोलियन बोनापार्टले एक कु (सत्तापलट) को माध्यमबाट फ्रान्सको सत्ता आफ्ना हातमा लिए। फ्रान्सेली क्रान्तिकारी पात्रो अनुसार यस ऐतिहासिक घटनालाई ‘१८ ब्रूमेयरको सत्तापलट’ भनिन्छ, जसले फ्रान्सेली क्रान्तिको अन्त्य गर्दै नेपोलियनको शासनको सूत्रपात गर्‍यो।
​१८८७: संयुक्त राज्य अमेरिकाले हवाईको पर्ल हार्बरमा विशेष अधिकार प्राप्त गर्‍यो। अमेरिका र हवाई साम्राज्यको मध्य १८७५ को पारस्परिक सन्धीलाई १८८७ मा संशोधित र संपुष्ट गरियो। यस सम्झौता अन्तर्गत अमेरिकी नौसेनालाई पर्ल हार्बरमा जहाजहरूको मर्मत र कोइला भण्डारण हेतू स्टेशन स्थापना गर्ने विशेष अधिकार प्राप्त भयो। यसको बदलामा हवाईबाट अमेरिकालाई निर्यात गरिने चिनी र अन्य उत्पादनहरूमा शुल्क-मुक्त व्यापारको अनुमति दिइयो।
​१९१७: जोसेफ स्टालिन पहिलो पटक नयाँ बोल्शेविक सरकार (सोभियत संघको प्रारम्भिक सरकार) मा एक प्रमुख मन्त्रीको रूपमा सामेल भए। स्टालिनलाई ‘राष्ट्रिय मामिलाका जन आयुक्त’ को पद सुम्पियो, जस अन्तर्गत उनलाई पूर्व रूसी साम्राज्यका विभिन्न गैर-रूसी जातीय समूहहरू र अल्पसंख्यकहरूसँग सम्बन्धित मामिलाहरूको व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी दिइयो।
​१९१८: प्रथम विश्वयुद्धको समाप्तिसँगै जर्मन साम्राज्य (राजतन्त्र) को पतन भयो र लोकतान्त्रिक ‘वाइमार गणतन्त्र’ को जग बस्यो। यस दिन बर्लिनमा तीव्र गतिमा बदलिरहेको राजनीतिक घटनाक्रमले शताब्दीयौँ पुरानो होहेनजोलेर्न राजवंशाको अन्त्य गर्‍यो। युद्धमा पराजय, गम्भीर खाद्य सङ्कट र नौसैनिक विद्रोहका कारण जनआक्रोश चरम सीमामा पुगेको थियो। ९ नोभेम्बरसम्म जर्मन क्रान्तिको यो लहर राजधानी बर्लिनसम्म पुग्यो, जहाँ श्रमिक र सैनिकहरूले सडकमा उत्रिएर राजतन्त्रको अन्त्यको माग गरे। क्रान्तिलाई शान्त पार्ने उद्देश्यले चान्सलर प्रिन्स मक्स वोन बाडेनले ९ नोभेम्बरको मध्यान्हमा सम्राट विल्हेम द्वितीयको औपचारिक सहमति बिना नै उनीहरूका सिंहासन त्यागको घोषणा गरे। सैन्य समर्थन समाप्त भएपश्चात, विल्हेम द्वितीय तटस्थ देश नेदरल्याण्ड (हल्याण्ड) गए र आजीवन उतै निर्वासित रहे। राजतन्त्रको पतनको घोषणाको केही घण्टा पछि, सोशल डेमोक्रेटिक पार्टीका नेता फिलिप शाइडेम्यानले बर्लिनको रैहस्टैग (संसद भवन) को बार्दलीबाट ‘जर्मन गणतन्त्र’ को स्थापनाको घोषणा गरे। यसको मुख्य उद्देश्य वामपन्थी र कम्युनिस्ट समूहहरू (जस्तै स्पार्टासिस्ट लिग) लाई सोभियत शैलीको शासन स्थापित गर्नबाट रोक्नु थियो। प्रिन्स मक्सले चान्सलरको पद सोशल डेमोक्रेट नेता फ्रेडरिक एबर्टलाई सुम्पिए।
​१९२२: अल्बर्ट आइन्स्टाइनलाई वर्ष १९२१ को भौतिकशास्त्र (फिजिक्स) को नोबेल पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय गरियो। नोबेल समितिद्वारा कुनै कारणवश १९२१ को पुरस्कार विजेताको घोषणा वर्ष १९२२ मा गरिएको थियो।
​१९३७: द्वितीय चीन-जापान युद्धको दौरान जापानी सेनाले चीनको सांघाई सहरमा पूर्ण अधिकार जमायो।
​१९३८: जर्मनी र अस्ट्रियामा नाजीहरूले यहूदीहरूका पसल र प्रार्थनागृहहरूमा भीषण आक्रमण गरे, जसलाई ‘क्रिस्टलनाख्त’ भनिन्छ।
​१९४३: द्वितीय विश्वयुद्धबाट तहसनहस भएका देशहरू र शरणार्थीहरूलाई राहत तथा आर्थिक सहायता प्रदान गर्ने उद्देश्यले ‘संयुक्त राष्ट्र राहत तथा पुनर्स्थापना प्रशासन’ को स्थापना गरियो, जिसमा प्रारम्भिक चरणमा ४४ देशहरूले हस्ताक्षर गरी सहमति व्यक्त गरेका थिए।
​१९४५: दिल्लीको लाल किल्लामा आजाद हिन्द फौजका प्रमुख अधिकारीहरू—मेजर जनरल शाहनवाज खान, कर्नल प्रेम सहगल र कर्नल गुरबख्श सिंह ढिल्लोंमाथि ऐतिहासिक मुद्दा चलाइयो। ब्रिटिस सरकारद्वारा उनीहरूमाथि राजद्रोह (सम्राट विरुद्ध युद्ध छेड्ने), हत्या र प्रताडनाका गम्भीर आरोपहरू लगाइएका थिए।
​१९४७: गुजरातको जुनागढ रियासतलाई आधिकारिक रूपमा भारतीय संघमा मिलाइयो। जुनागढका तत्कालीन नवाब मुहम्मद महाबत खानजी तृतीयले १५ अगस्ट १९४७ मा पाकिस्तानमा गाभिने घोषणा गरेका थिए, जबकि त्यहाँको लगभग ८० प्रतिशत जनता भारतसँग बस्न चाहन्थे। भारत सरकार र सरदार वल्लभभाई पटेलको दूरदर्शिता तथा जन-विरोधको परिणाम स्वरूप ९ नोभेम्बर १९४७ मा भारतीय सेनाले जुनागढको प्रशासन आफ्नो नियन्त्रणमा लियो। फेब्रुअरी १९४८ मा जुनागढमा जनमत संग्रह गराइयो, जसमा भारी बहुमत (लगभग ९५ प्रतिशत भन्दा बढी मत) ले भारतको पक्षमा आफ्नो निर्णय सुनायो।
​१९५३: कम्बोडियालाई लगभग ९० वर्षको फ्रान्सेली औपनिवेशिक शासनबाट पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त भयो। यो ऐतिहासिक उपलब्धि राजा नोरोडोम सिहानोकको कूटनीतिक प्रयास र उनीहरूको ‘स्वतन्त्रताका लागि शाही अभियान’ को फलस्वरूप सम्भव भएको थियो।
​१९६२: संयुक्त राज्य अमेरिकाले नेभाडा परीक्षण स्थलमा परमाणु परीक्षण सम्पन्न गर्‍यो। वर्ष १९५१ देखि १९९२ को बीच अमेरिकाले यस परीक्षण स्थलमा कुल ९२८ घोषित परमाणु परीक्षण गर्‍यो, जसमा भूमिगत र वायुमण्डलीय परीक्षणहरू सामेल छन्।
​१९८५: ब्रिटेनका राजकुमार चाल्र्स र राजकुमारी डायना आफ्नो विवाह पश्चात प्रथम पटक संयुक्त रूपमा अमेरिकाको आधिकारिक भ्रमणमा पुगे। वाशिंगटन डी.सी. मा तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगन र प्रथम महिला न्यान्सी रेगनले ह्वाइट हाउसमा यस शाही दम्पतीको आत्मीय स्वागत गरे।
​१९८५: ग्यारी कास्परोभ (सोभियत संघ, वर्तमान अजरबैजानको बाकु) ले पूर्व विश्व चेस च्याम्पियन अनातोली कार्पोभ (ज््लाटोस्ट, सोभियत संघ) लाई १३-११ को स्कोरले पराजित गर्दै विश्व चेस च्याम्पियनसिपको उपाधि आफ्नो नाम गरे। विजयको समय ग्यारी कास्परोभको उमेर मात्र २२ वर्ष थियो र उनी इतिहासका सबैभन्दा कम उमेरका विश्व चेस च्याम्पियन बने।
​१९८९: तीन दशकसम्म पश्चिमी र पूर्वी बर्लिनलाई विभाजित गर्ने ‘बर्लिनको पर्खाल’ भत्काइयो। यस पर्खालको निर्माण १३ अगस्ट १९६१ मा गरिएको थियो र यसको लम्बाइ बढेर ४५ किलोमिटर पुगेको थियो। यो शीत युद्ध र विश्वव्यापी विभाजनको सबैभन्दा ठूलो प्रतीक मानिन्थ्यो। यसको ध्वंसबाट जर्मनीको एकीकरणको मार्ग प्रशस्त भयो र ३ अक्टोबर १९९० मा दुवै जर्मनी आधिकारिक रूपमा एक भए।
​१९९६: इवान्डर होलीफील्डले लास भेगासको एमजीएम ग्रान्ड गार्डेन एरिना मा माइक टाइसनलाई ११औँ राउण्डमा प्राविधिक नकआउट को जरिए पराजित गर्दै तेस्रो पटक विश्व हेभिवेट उपाधि जिते। यो विजयसँगै इवान्डर होलीफील्ड महान बक्सर मुहम्मद अली पछि तीन पटक विश्व हेभिवेट उपाधि हासिल गर्ने इतिहासका केवल दोस्रो बक्सर बने।
​१९९८: ब्रिटेनमा मृत्युदण्डमाथि पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइयो।
​२०००: उत्तर प्रदेशका पहाडी क्षेत्रहरूलाई छुट्ट्याएर उत्तराखण्ड (प्रारंभिक नाम उत्तराञ्चल) लाई भारतको २७ औँ राज्य बनाइयो।
​२००१: उत्तरी गठबन्धनका सेनाहरूले अमेरिकी विशेष बलहरूको हवाई समर्थनमा अफगानिस्तानको प्रमुख उत्तरी सहर मजार-ए-शरीफ कब्जा गरे। अमेरिकी हस्तक्षेप पश्चात तालिबान विरुद्ध गठबन्धन सेनाहरूको यो पहिलो ठूलो सामरिक विजय थियो। यस अभियानको नेतृत्व उज्बेक सैन्य नेता अब्दुल रसिद दोस्तम र अन्य कमाण्डरहरूले गरेका थिए।
​२००५: फ्रान्समा देशव्यापी नागरिक अशान्ति र दङ्गा नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले आपतकाल लागू गरियो। तत्कालीन राष्ट्रपति ज्याक्स शिराकले ८ नोभेम्बरमा यस आदेशलाई स्वीकृति प्रदान गरेका थिए, जो यस दिन मध्यरातबाट प्रभावी भयो।
​२००५: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदले स्पष्ट गर्‍यो कि इराकमा बहुराष्ट्रिय सेनाहरू ३१ डिसेम्बर २००६ सम्म तैनाथ रहनेछन्।
​२००५: जोर्डनको राजधानी अम्मानका तीन प्रमुख होटेलहरू (ग्रान्ड हयात, रेडिसन एसएएस र डेज इन) मा भएका समन्वित आत्मघाती बम विष्फोटमा ३ आक्रमणकारी सहित ६० व्यक्तिको मृत्यु भयो तथा १०० भन्दा बढी घाइते भए। सर्वाधिक विनाशकारी विष्फोट रेडिसन एसएएस होटेलको बलरूममा भयो, जहाँ एक जोर्डनियन जोडीको विवाह समारोह भइरहेको थियो। एक्लो यस विष्फोटमा ३८ जनाको ज्यान गएको थियो। इराकस्थित आतंकवादी सङ्गठन ‘अल-कायदा इन इराक’ र त्यसका नाइके अबू मुसाब अल-जरकावीले यी आक्रमणहरूको जिम्मेवारी लिए।
​२००८: जम्मु-कश्मीर नेशनल कन्फरेन्सले राज्य विधानसभा निर्वाचनका लागि आफ्ना उम्मेदवारहरूको नाम घोषणा गर्‍यो।
​२०१०: म्यानमारको आम निर्वाचनको तुरुन्त पश्चात करेन राज्यमा बर्मी सेना र ‘डेमोक्रेटिक करेन बुद्धिस्ट आर्मी’ को मध्य भएको हिंसक झडपका कारण लगभग २०,००० नागरिकहरू घर छाड्न बाध्य भए।
​२०१०: पूर्वी अफगानिस्तानको पक्तिया प्रान्तको श्वाक जिल्लामा भएको बम विष्फोटमा जिल्ला गभर्नर अली आबादीको मृत्यु भयो।
​२०११: पूर्वी टर्कीको भान प्रान्तमा ५.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गयो, जसले गर्दा धेरै भवनहरू (दुई होटेल सहित) ध्वस्त भए र दर्जनौँ मानिसहरूको ज्यान गयो।
​२०१२: पश्चिम बंगालको कोलकातास्थित देशप्रिय पार्क क्षेत्रमा एक राज्य यातायात बस साइकल यात्रीलाई बचाउने क्रममा अनियन्त्रित भई पल्टियो। यो सडक दुर्घटनामा बस कन्डक्टर र एक महिला सहित ३ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भयो, जबकि १७ यात्री घाइते भए।
​२०१२: श्रीलंकाको कोलम्बोस्थित वेलिकाडा जेलमा बन्दी र सुरक्षाकर्मीबीच भएको हिंसक झडपमा कम्तीमा २७ जनाको मृत्यु भयो तथा दर्जनौँ अन्य घाइते भए।
​२०१२: दक्षिणी फ्रान्सको एभिनन सहर नजिक अल्जेरियन वायुसेनाको सी-२९५ सैन्य परिवहन विमान दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबै ६ व्यक्तिको मृत्यु भयो।
​२०१२: उत्तर म्यानमारमा तरल इन्धन बोकेको एक मालगाडी लिकबाट बाहिरियो र त्यसमा भीषण आगलागी भयो। इन्धन सङ्कलन गर्न जम्मा भएका स्थानीयहरू यसको चपेटामा पर्दा २५ देखि २७ व्यक्तिको मृत्यु भयो र ६० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१३: नाइजेरियाको उत्तरी सहर कानोमा सुरक्षा बल र आतंकवादी सङ्गठन बोको हरामबीच भएको भिडन्तमा ५ आतंकवादी र २ सैनिक मारिए।
​२०१३: बिहारको लखीसराय प्रहरीले पटना सिरियल ब्लास्टसँग जोडिएका आतंकवादीहरूलाई सहयोग गरेको आरोपमा ४ संदिग्धलाई पक्राउ गर्‍यो। २७ अक्टोबर २०१३ मा पटनाको गान्धी मैदान र रेल्वे स्टेसनमा भएको सिलसिलेवार बम विष्फोटको अनुसन्धानको क्रममा लखीसराय जिल्लामा यो ठूलो कारबाही गरिएको थियो।
​२०१४: ग्रान्ड बहामा टापु (बहामास) को फ्रीपोर्टमा अवतरण (ल्यान्डिङ) गर्ने क्रममा प्रतिकूल मौसमबीच एक निजी विमान (लियरजेट ३५ए) शिपयार्डको क्रेनसँग ठोक्किएर दुर्घटनाग्रस्त भयो। यो भीषण दुर्घटनामा विमानमा सवार सबै ९ जनाको मृत्यु भयो। मृतकहरूमा प्रसिद्ध अन्तर्राष्ट्रिय पादरी र प्रेरक वक्ता डा. माइल्स मुनरो, उनकी पत्नी रूथ मुनरो एवं उनका मन्त्रालयका अन्य वरिष्ठ सदस्यहरू सामेल थिए।
​२०१५: उत्तराखण्डको गमखल क्षेत्रमा एक यात्री बस अनियन्त्रित भई गहिरो खाडलमा खस्यो, जसबाट ७ जनाको मृत्यु भयो र २० अन्य घाइते भए।
​२०१५: अत्यन्त भीषण चक्रवात आँधी ‘मेघ’ यमनको सोकोत्रा टापु र मुख्य भूमिमा ठोक्कियो। यस प्राकृतिक विपद्का कारण टापुमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भयो र भारी क्षति भयो।
​२०१५: जोर्डनको राजधानी अम्मानको बाहिरी क्षेत्र अल-मुवाक्कारस्थित प्रहरी प्रशिक्षण केन्द्रमा एक स्थानीय प्रहरी कर्मचारीले गोली चलाए। यस घटनामा आक्रमणकारी सहित कुल ६ व्यक्तिको मृत्यु भयो (जसमा दुई अमेरिकी र एक दक्षिण अफ्रीकी प्रशिक्षक सामेल थिए) तथा ५ अन्य घाइते भए।
​२०१६: भारतमा ८ नोभेम्बरको राति ५०० र १००० रुपैयाँका पुराना नोटहरूको विमुद्रीकरणको घोषणा पश्चात, ९ नोभेम्बरमा देश भरका बैंक र एटीएम बन्द रहे, जसले गर्दा नागरिकहरूले नगदको भारी अभाव र अफरा-तफरीको सामना गर्नुपर्‍यो।
​२०१६: दक्षिणी लन्डनको क्रोइडनस्थित स्यान्डल्याण्ड्स जंक्शन नजिक एक तीव्र गतिको ट्राम लिकबाट बाहिरिएर पल्टियो। यो भीषण दुर्घटनामा ७ यात्रीहरूको मृत्यु भयो र ६० भन्दा बढी घाइते भए। वर्ष १९५९ पश्चात ब्रिटेनमा यो पहिलो यस्तो ट्राम दुर्घटना थियो जसमा यात्रीहरूको ज्यान गयो।
​२०१७: कर्नाटकको कलबुर्गी जिल्लाको वाडी जंक्शनमा चेन्नई-मुंबई ट्रेनबाट छुट्ट्याइएको एक इलेक्ट्रिक रेल इन्जिन बिना लोको पायलट आफैँ करिब १३ किलोमिटर सम्म दौडियो। एक रेल्वे कर्मचारीले आफ्नै मोटरसाइकलमा यो भागिरहेको इन्जिनको पछि लागे, त्यसलाई उक्लिएर नियन्त्रणमा लिए र सुरक्षित रोके।
​२०१८: उत्तर प्रदेशको बुलन्दशहरमा आफ्नी दिवंगत पत्नीको सम्झनामा ‘मिनी ताजमहल’ निर्माण गर्ने ८३ वर्षीय फैजुल हसन कादरीलाई एक अज्ञात वाहनले ठक्कर दियो। गम्भीर घाइते भएपछि अलीगढको अस्पतालमा उपचारको क्रममा उनको निधन भयो।
​२०१८: सोमालियाको राजधानी मोगादिशुमा तीन कार बम विष्फोटमा ५२ जनाको मृत्यु भयो र १०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१८: ब्राजिलको रियो दि जेनेरियोमा मुसलधारे वर्षा पश्चात गएको पहिरोको चपेटामा पर्दा १० जनाको मृत्यु भयो।
​२०१८: जोर्डनको ऐतिहासिक सहर पेट्रामा भारी वर्षाका कारण अचानक आएको बाढीमा ११ जनाको ज्यान गयो र २४ अन्य घाइते भए।
​२०१९: यसै दिन अबेर राति अत्यन्त भीषण चक्रवात आँधी ‘बुलबुल’ ले भारतको पश्चिम बंगाल (सुन्दरबन डेल्टा/सागर टापु) र बंगलादेशको तटीय क्षेत्रमा दस्तक दियो। यस विपद्का कारण दुवै देशमा हजारौँ घर र बाली पूर्ण रूपमा नष्ट भए, जसको परिणाम स्वरूप २० लाखभन्दा बढी मानिसलाई सुरक्षित राहत शिविरमा विस्थापित गर्नुपर्‍यो।
​२०२०: जिम्बाब्वेको राजधानी हरारेमा एक तीव्र गतिको रोल्स-रोयस कार दुर्घटनाग्रस्त भई आगलागीको चपेटामा पर्‍यो, जसबाट प्रसिद्ध व्यवसायी जिनियस ‘गिनीम्बी’ कडुंगुरे र मोडल मिशेल ‘मोआना’ अमुली सहित ४ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२०: नागोर्नो-काराबाख द्वन्द्व क्षेत्र नजिक आर्मेनियामा अजरबैजानको सेनाले गल्तीवश एक रूसी सैन्य हेलिकप्टर (एमआई-२४) लाई खसाल्यो, जसमा चालक दलका दुई सदस्यको मृत्यु भयो र एक घाइते भयो।
​२०२०: मलेसियाको कुआलालम्पुरको तमान क्षेत्रमा उडानको क्रममा हावामा दुई हेलिकप्टर आपसमा ठोक्किएर दुर्घटनाग्रस्त भए, जसमा एक महिला सहित दुई जनाको मृत्यु भयो।
​२०२०: मध्य प्रदेशको सतनामा भएको सडक दुर्घटनामा ७ जनाको मृत्यु भयो र ५ अन्य गम्भीर घाइते भए।
​२०२१: भोपालको हमीदिया अस्पताल परिसरस्थित कमला नेहरू अस्पतालको बाल रोग (पीडियाट्रिक) वार्डमा आगलागी हुँदा ४ नवजात शिशुको मृत्यु भयो।
​२०२२: नेपालमा ६.३ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गयो, जसको केन्द्रबिन्दु नेपालको डोटी जिल्ला थियो। यस विपद्का कारण धेरै कच्चा घरहरू ढले र डोटीमा एक घर भत्किएर कम्तीमा ६ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२३: महाराष्ट्रको नासिक जिल्लामा मनमाड-येवला मार्गमा कार र कन्टेनर ट्रकको आमनेसामनेको भीषण टक्करमा ५ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भयो।
​२०२३: संयुक्त राज्य अमेरिकाको टेक्सास राज्यमा एक रासायनिक संयन्त्र (केमिकल प्लान्ट) मा भीषण विष्फोट र आगलागीको घटना भयो, जसपश्चात प्रशासनले वरपरका बासिन्दाहरूलाई सुरक्षित स्थानमा जान निर्देशन दिनुपर्‍यो।
​२०२३: इजरायल-हमास युद्धको दौरान उत्तरी गाजाको इन्डोनेसियाली अस्पताल नजिक भएको बमबारीमा कम्तीमा ६५ जनाको मृत्यु भयो र १०० भन्दा बढी घाइते भए। यसबाहेक पश्चिमी गाजाको अल-नस्र अस्पताल नजिक भएको हवाई आक्रमणमा ३ जनाको ज्यान गयो।
​२०२४: आगरा-लखनऊ एक्सप्रेसवेमा यात्रुले भरिएको बस र ट्रकबीच जोरदार टक्कर भयो, जसबाट ५ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भयो र १७ यात्री गम्भीर घाइते भए।
​२०२४: बलुचिस्तान प्रान्तको राजधानी क्वेटाको मुख्य रेल्वे स्टेसनमा विद्रोही सङ्गठन ‘बलूच लिबरेशन आर्मी’ द्वारा गरिएको आत्मघाती विष्फोटमा कम्तीमा २६ व्यक्ति (जसमा १४ पाकिस्तानी सैनिक सामेल थिए) मारिए र ६० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०२४: इजरायल र हिजबुल्लाहबीच जारी द्वन्द्वको दौरान लेबनानका विभिन्न सहरहरूमा गरिएका इजरायली हवाई आक्रमणहरूमा बालबालिका सहित धेरै मानिसको ज्यान गयो। लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालय र सञ्चार माध्यमका रिपोर्ट अनुसार, यी आक्रमणहरूमा कम्तीमा ४० जनाको मृत्युको पुष्टि भएको थियो।
​२०२४: लेक चाड नजिक चाडको राष्ट्रिय सेना र बोको हरामका आतंकवादीहरूबीच भएको भीषण भिडन्तमा १५ सैनिक र ९६ आतंकवादी मारिए।
​२०२५: अमेरिकाको टेनेसी राज्यस्थित न्यासभिलको पूर्वमा ‘भ्यान्डरबिल्ट लाइफफ्लाइट’ को एक मेडिकल हेलिकप्टर उडान भरेको करिब ८ मिनेट पश्चात एक खेतमा दुर्घटनाग्रस्त भयो। यस दुर्घटनामा चालक दलका १ सदस्य (फ्लाइट नर्स) को मृत्यु भयो तथा २ अन्य गम्भीर घाइते भए (हेलिकप्टरमा कुनै बिरामी सवार थिएन)।
​९ नोभेम्बरमा जन्मेका प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
​१२७०: नामदेव – महान सन्त
​१८१८: इवान तुर्गनेभ – ‘रुदिन’, ‘पिता र पुत्र’ तथा ‘सिकारीका रेखाचित्र’ जस्ता कालजयी कृतिहरूका रचनाकार महान रूसी साहित्यकार।
​१८४१: एडवर्ड सप्तम – युनाइटेड किंगडमका पूर्व सम्राट् एवं भारतका सम्राट्।
​१८७७: अल्लामा मोहम्मद इकबाल – उर्दूका महान कवि एवं दार्शनिक। उनको जन्म सियालकोट (वर्तमान पाकिस्तान) मा भएको थियो।
​१८८९: इन्द्र विद्यावाचस्पति – प्रसिद्ध पत्रकार, राष्ट्रिय कार्यकर्ता एवं भारतीय संस्कृतिका समर्थक।
​१९०४: पञ्चानन माहेश्वरी – भारतका सुप्रसिद्ध वनस्पति वैज्ञानिक।
​१९१४: हेडी लामर – प्रसिद्ध हलिउड अभिनेत्री एवं आविष्कारक। द्वितीय विश्वयुद्धको दौरान उनले सङ्गीतकार जर्ज एन्थिलसँग मिलेर ‘फ्रिक्वेन्सी-हपिङ स्प्रेड स्पेक्ट्रम’ प्रविधिको सह-आविष्कार गरेकी थिइन्।
​१९३१: लक्ष्मी मल्ल सिंघवी – प्रख्यात भारतीय कवि, लेखक, भाषाशास्त्री, संविधान विशेषज्ञ एवं प्रतिष्ठित न्यायविद्।
​१९३४: कार्ल सागन – विश्वप्रसिद्ध अमेरिकी खगोलशास्त्री, खगोल भौतिकीविद् र विज्ञान सञ्चारक।
​१९३६: सुदामा पाण्डेय ‘धूमिल’ – प्रसिद्ध हिन्दी कवि।
​१९५१: लू फेरिग्नो – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता एवं बडी बिल्डर, जिन्हें ‘द इन्क्रेडिबल हल्क’ को भूमिकाका लागि विशेष ख्याति प्राप्त छ।
​१९५६: पंकज धीर – भारतीय अभिनेता, जिन्हें बी.आर. चोपडाको धारावाहिक ‘महाभारत’ मा ‘कर्ण’ को भूमिकाका लागि चिनिन्छ।
​१९६५: रायन मर्फी – प्रसिद्ध अमेरिकी टेलिभिजन लेखक, निर्देशक एवं निर्माता (‘ग्ली’ र ‘अमेरिकन हाँरर स्टोरी’ का निर्माता)।
​१९७०: क्रिस जेरिको – क्यानाडेली-अमेरिकी व्यावसायिक पहलवान (डब्ल्यूडब्ल्यूई), सङ्गीतकार एवं लेखक।
​१९७४: एलेसेंड्रो डेल पिएरो – इटालीका विश्वकप विजेता दिग्गज फुटबल खेलाडी।
​१९८०: पायल रोहतगी – चलचित्र अभिनेत्री।
​१९८८: तेजस्वी यादव – भारतीय राजनेता (बिहारका पूर्व उपमुख्यमन्त्री) एवं पूर्व क्रिकेट खेलाडी।
​१९९०: हर्षवर्धन कपूर – बलिउड अभिनेता एवं चलचित्र निर्माता (अनिल कपूरका छोरा)।
​१९९९: पृथ्वी शः – भारतीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी।
​९ नोभेम्बरमा भएका प्रमुख निधन~
​१९३७: रामसे म्याकडोनाल्ड – ब्रिटेनका पूर्व प्रधानमन्त्री।
​१९४०: नेभिल चेम्बरलेन – युनाइटेड किंगडम (ब्रिटेन) का पूर्व प्रधानमन्त्री।
​१९४१: गङ्गानाथ झा – संस्कृत भाषाका प्रकाण्ड पण्डित, जिन्होंने हिन्दी, अङ्ग्रेजी र मैथिली भाषाहरूमा दार्शनिक विषयहरूमा उच्चकोटिediका मौलिक ग्रन्थहरूको रचना गरे।
​१९५२: चाएम वीजम्यान – इजरायलका प्रथम राष्ट्रपति एवं प्रसिद्ध वैज्ञानिक।
​१९५३: इब्न साउद – साउदी अरेबियाका संस्थापक एवं प्रथम राजा।
​१९५३: डिलन थोमस – प्रसिद्ध वेल्श कवि एवं लेखक।
​१९६०: सुब्रत मुखर्जी – भारतीय वायु सेनाका प्रथम प्रमुख। उनलाई “भारतीय वायु सेनाका पिता” पनि भनिन्छ।
​१९६२: धोण्डो केशव कर्वे – भारत रत्नबाट सम्मानित महान समाज सुधारक एवं महिला शिक्षाका अग्रणी प्रणेता।
​१९७०: चाल्र्स द गोल – फ्रान्सका पूर्व राष्ट्रपति, सैन्य नेता एवं आधुनिक फ्रान्सेली गणराज्यका जनक।
​१९७८: के.पी. केशव मेनन – मालाबारका प्रमुख कांग्रेसी नेता एवं समाज सुधारक।
​१९८०: पूरनचन्द जोशी – स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९९१: इभेस मोन्ट्यान्ड – प्रसिद्ध फ्रान्सेली-इटालेली अभिनेता एवं गायक।
​२००३: आर्ट कार्नी – ओस्कर विजेता अमेरिकी अभिनेता।
​२००४: स्टिग लार्सन – स्विडिश पत्रकार एवं ‘द गर्ल विद् द ड्रागन ट्याटू’ का प्रसिद्ध लेखक।
​२००५: के.आर. नारायणन – भारतका १० औँ राष्ट्रपति।
​२००६: एड ब्राडली – प्रसिद्ध अमेरिकी पत्रकार एवं ‘६० मिनेट्स’ का संवाददाता।
​२०११: हरगोविन्द खुराना – चिकित्सा क्षेत्रमा नोबेल पुरस्कारबाट सम्मानित भारतीय-अमेरिकी वैज्ञानिक।
​२०२५: पाल ट्याग्लियाबु – नेसनल फुटबल लिगका पूर्व कमिसनर।
​९ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सव~
​राष्ट्रिय कानुनी सेवा दिवस (भारत): समाजका कमजोर वर्गहरूलाई निःशुल्क कानुनी सहायता र न्याय सुलभ गराउने उद्देश्यले प्रत्येक वर्ष ९ नोभेम्बरमा यो दिवस मनाइन्छ।
​विश्व उर्दू दिवस: उर्दू भाषाका प्रख्यात शायर र दार्शनिक अल्लामा मोहम्मद इकबालको जन्मजयन्तीको अवसरमा विश्व उर्दू दिवस मनाइन्छ।
​हिमालयन फूड फेस्टिभल (भारत): उत्तराखण्ड स्थापना दिवसको अवसरमा नैनीताल (मल्लीताल फ्ल्याट्स) मा पहाडी संस्कृति र परम्परागत परिकारहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न यो फूड फेस्टिभल आयोजना गरिन्छ।
​कम्बोडिया स्वतन्त्रता दिवस: कम्बोडियामा फ्रान्सको औपनिवेशिक शासनबाट स्वतन्त्रता प्राप्त भएको स्मृतिको रूपमा यो राष्ट्रिय दिवस मनाइन्छ।

About Author

Advertisement