नयाँ दिल्ली: ८ जुलाईको दिन इतिहासमा निकै महत्त्वपूर्ण छ। यसै दिन वास्को डी गामाले भारतको पहिलो समुद्री यात्रा सुरु गरेका थिए। यसका साथै भारतका प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ ज्योति बसु र क्रिकेटर सौरव गांगुलीको जन्म पनि यसै दिन भएको थियो।
८ जुलाईका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू:
१४९७: पोर्चुगिज नाविक वास्को डी गामाले युरोपबाट भारतको पहिलो जलयात्रा सुरु गरेका थिए।
१७०९: पोल्टावाको युद्ध: रूसीहरूले स्वीडेनलाई हराए।
१७७६: अमेरिकामा कर्नल जोन निक्सनले स्वतन्त्रताको घोषणालाई पहिलो पटक सार्वजनिक रूपमा पढेर सुनाए।
१७९२: फ्रान्सले प्रुसिया विरुद्ध युद्धको घोषणा गरेको थियो।
१८०८: जोसेफ बोनापार्टले बेयोन संविधानलाई स्वीकृति दिएका थिए।
१८३६: महान वैज्ञानिक चार्ल्स डार्विन अनुसन्धानका लागि सेन्ट हेलेना टापु पुगे।
१८५३: पेरी अभियान व्यापारिक सन्धिको प्रस्ताव लिएर इडो खाडीमा पुगेको थियो।
१८५८: ग्वालियरको किल्लाको पतनपछि लर्ड क्यानिङले शान्तिको घोषणा गरेका थिए।
१८५९: राजा चार्ल्स १५औँ र चौथो स्वीडेन-नर्वेको सिंहासनमा बस्न सहमत भएका थिए।
१८७६: श्वेत सर्वोच्चतावादीहरूले दक्षिण क्यारोलिनाको ह्याम्बर्गमा पाँच जना अश्वेत रिपब्लिकनको हत्या गरेका थिए।
१८८९: विश्वको सबैभन्दा प्रसिद्ध समाचार पत्र ‘द वाल स्ट्रिट जर्नल’को पहिलो अङ्क प्रकाशित भएको थियो।
१९०७: भारतको कोलकातामा पहिलो सिनेमा हल ‘एल्फिन्स्टन पिक्चर प्यालेस’ सुरु भयो।
१९१२: हेनरिक मिशेल डी पाइवा क्युसेरोले चाभ्समा प्रथम पोर्चुगिज गणतन्त्र विरुद्ध एक असफल शाही आक्रमणको नेतृत्व गरेका थिए।
१९१८: भारतीय संविधानमा सुधारका लागि ‘मोन्टागु चेम्सफोर्ड प्रतिवेदन’ प्रकाशित भयो।
१९३३: अस्ट्रेलियाको वालाबिज र दक्षिण अफ्रिकाको स्प्रिंगबोक बीच पहिलो रग्बी युनियन टेस्ट म्याच केपटाउनको न्युल्यान्ड्स स्टेडियममा खेलिएको थियो।
१९३७: टर्की, इरान, इराक र अफगानिस्तानले सादाबाद सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
१९४८: संयुक्त राज्य वायु सेनाले महिला वायुसेना (डब्ल्यूएएफ) नामक कार्यक्रममा आफ्नो पहिलो महिला भर्ती स्वीकार गरेको थियो।
१९५४: सतलज नदीमा निर्मित भाखडा नाङ्गल जलविद्युत आयोजना अन्तर्गत बनेको सबैभन्दा ठूलो नहरको उद्घाटन प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूले गरेका थिए।
१९६०: फ्रान्सिस ग्यारी पावर्समाथि सोभियत सङ्घमाथि उडान भरेको परिणाम स्वरूप जासूसीको आरोप लगाइएको थियो।
१९६३: अमेरिकाले क्युवासँगका आफ्ना सबै वित्तीय लेनदेनहरू बन्द गर्यो।
१९६६: बुरुन्डीका राजा मवाम्बुत्सा चौथो बंगिरिकेङ्गलाई उनका छोरा राजकुमार चार्ल्स एनडिजीले पदच्युत गरेका थिए।
१९६८: क्रिसलर वाइल्डकैड हडताल डेट्रोइट, मिसिगनमा सुरु भएको थियो।
१९७०: रिचर्ड निक्सनले सन् १९७५ को भारतीय स्व-निर्णय र शिक्षा सहायता ऐनतर्फ डोर्याउने अमेरिकी नीति स्वरूप मूल अमेरिकी आत्मनिर्भरता लागू गर्ने एक विशेष कङ्ग्रेस सन्देश दिएका थिए।
१९७२: इजरायली मोसादले प्यालेस्टाइनी लेखक घासन कनाफानीको हत्या गर्यो।
१९७५: म्यानमारको बगानमा आएको भूकम्पमा हजारौँ मन्दिरहरू ध्वस्त भए र ठूलो धनजनको क्षति भयो।
१९८१: फ्रान्सका प्रधानमन्त्री मोरिसले बैंक र केही ठूला उद्योगहरूको राष्ट्रियकरण गरे।
१९८२: दुजैलमा इराकी राष्ट्रपति सद्दाम हुसेनविरुद्ध हत्याको प्रयास गरिएको थियो।
१९९४: चिआकी मुकाई जापानको पहिलो महिला अन्तरिक्ष यात्री बनिन्।
१९९९: पापुआ न्युगिनी (प्रशान्त महासागरीय देश) का प्रधानमन्त्री बिल स्कोटद्वारा राजीनामा।
१९९९: कारगिल युद्धमा सहिद भएका १२ जना भारतीय सैनिकको शव नयाँ दिल्ली ल्याइयो।
२००२: दक्षिण अफ्रिकामा अश्वेत क्रिकेटरहरूका लागि कोटा प्रणाली समाप्त गरियो।
२००३: सुडानमा भएको विमान दुर्घटनामा ११५ जनाको मृत्यु भयो।
२००४: अमेरिकी मरीन वासेफ अली हसनलाई इराकी विद्रोहीहरूले रिहा गरेको खबर आयो। यसैबीच, पेन्टागनले ग्वान्टानामो बेमा थुनिएका कैदीहरूसँग सम्बन्धित नयाँ नियमहरू जारी गर्यो।
२००५: जलवायु परिवर्तनको मुद्दामा समूह-८ का देशहरू बीच सहमति बन्यो।
२००५: स्कटल्यान्डमा चलिरहेको जी-८ शिखर सम्मेलनमा विश्व नेताहरूले अफ्रिकाको गरिबी निवारणका लागि ५० अर्ब डलरको प्याकेज घोषणा गरे।
२००६: गाजा पट्टीमा जारी हिंसा रोक्न प्यालेस्टाइनी प्रधानमन्त्री इस्माइल हानियाले युद्धविरामको अपिल गरे, तर इजरायलले त्यसलाई अस्वीकार गर्यो।
२००६: अरब लिगले इजरायलसँग सम्बन्ध राखेको कारण नेस्ले कम्पनीलाई आफ्नो बहिष्कार सूची (बायकट लिस्ट) मा समावेश गर्यो।
२००७: लन्डनमा चलिरहेको प्रतिष्ठित विम्बलडन टेनिस टूर्नामेन्टको फाइनल खेल सम्पन्न भयो, जसमा रोजर फेडररले पुरुष एकलको उपाधि जिते।
२००८: पेरिस सरकारले बङ्गलादेशकी विवादित लेखिका तस्लीमा नसरीनलाई मानार्थ नागरिकता दिने प्रस्ताव गर्यो।
२००९: संयुक्त राष्ट्र सङ्घका मानवीय मामिला प्रमुखले पाकिस्तानको उत्तर-पश्चिमी सीमा प्रान्तको भ्रमण गरी विस्थापित नागरिकहरूको सङ्कटबारे छलफल गरे।
२०११: अन्तरिक्ष सटल एटलान्टिस अमेरिकी अन्तरिक्ष सटल कार्यक्रमको अन्तिम मिशनका लागि प्रक्षेपण गरियो।
२०१२: असममा आएको भयानक बाढीका कारण विश्व प्रसिद्ध काजिरङ्गा राष्ट्रिय निकुञ्जका १४ वटा एकसिंगे गैँडा र ४०० भन्दा बढी लगुना (हग डियर) सहित ५५९ भन्दा बढी वन्यजन्तुको ज्यान गयो।
२०१४: तीन जना इजरायली किशोरको अपहरण र हत्यापछि बढेको तनावका बीच इजरायलले गाजामा आक्रामक आक्रमण सुरु गरेको थियो।
२०१४: बेलो होरिजोन्टे, ब्राजिलमा खेलिएको फिफा विश्वकप २०१४ मा जर्मनीले ब्राजिललाई हराएर विश्वकपको इतिहास रच्यो।
२०१५: रुसमा भएको ब्रिक्स शिखर सम्मेलनका क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग करिब ८५ मिनेट छलफल गरे।
२०१५: ब्रिक्स शिखर सम्मेलनका क्रममा भारत र रुसका कम्पनीहरू बीच तेल आपूर्तिका लागि महत्त्वपूर्ण सम्झौताहरू भए। यस अन्तर्गत ओएनजीसी विदेश लिमिटेडद्वारा रुसको तेल क्षेत्रमा १५% हिस्सेदारी प्राप्त गर्ने कदमको स्वागत गरियो।
२०१६: जम्मु-कश्मीरको अनन्तनागमा सुरक्षा बलले हिजबुल मुजाहिद्दीनका पोस्टर ब्वाई तथा शीर्ष कमाण्डर बुरहान वानीलाई अन्य दुई आतंककारीसहित भिडन्तमा मारे।
२०१६: सिरियामा विद्रोही र सेना बीच चलिरहेको झडपका बीच इडलिब प्रान्तको दरकुशमा भएको हवाई आक्रमणमा कम्तीमा २३ जनाको मृत्यु भएको थियो।
२०१६: नाइजेरियाको बोको हरामका एक आत्मघाती आक्रमणकारीले बोर्नो राज्यको डम्बोआ सहरको एक मस्जिदमा विष्फोट गराई ६ जनाको ज्यान लिएका थिए।
२०१६: दक्षिण सुडानको राजधानी जुबामा दुई प्रतिद्वन्द्वी सैन्य गुट बीच भएको भारी गोलीबारीमा पाँच सैनिकको मृत्यु भएको थियो।
२०१९: विषाक्त लेउका कारण मिसिसिपीका सबै समुद्र तटहरू बन्द गरिएका थिए।
२०१९: अमेरिकाको महिला फुटबल टोलीले कीर्तिमानी चौथो पटक विश्वकपको उपाधि जितेको थियो।
२०२२: जापानका पूर्व प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेको गोली हानी हत्या।
२०२४: जम्मु कश्मीरको कठुआमा सेनाको सवारी साधनमा आतंककारीहरूले आक्रमण गरे; चार जना जवान सहिद भए।
८ जुलाईमा जन्मेका व्यक्तिहरू:
१८३१: जोन पेम्बर्टन: उनी एक फर्मासिस्ट थिए, जसले विश्वको प्रसिद्ध पेय पदार्थ कोका-कोलाको आविष्कार गरेका थिए।
१८३९: जोन डी. रकफेलर: अमेरिकाका महान उद्योगपति।
१८९८: पी. एस. कुमारस्वामी राजा: भारतीय राष्ट्रिय कङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञ।
१९१२: बनारसी दास: भारतका स्वतन्त्रता सेनानी।
१९१४: पश्चिम बङ्गालका पूर्व मुख्यमन्त्री ज्योति बसुको जन्म। उनी कुनै पनि राज्यमा सबैभन्दा लामो समयसम्म मुख्यमन्त्री रहने व्यक्ति थिए।
१९३७: गिरिराज किशोर: हिन्दीका प्रसिद्ध उपन्यासकार, सशक्त कथाकार, नाटककार र आलोचक।
१९३९: गङ्गा प्रसाद: भारतीय जनता पार्टीका राजनीतिज्ञ।
१९४९: वाई. एस. राजशेखर रेड्डी: भारतीय राष्ट्रिय कङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञ, जो आन्ध्र प्रदेशका १४औँ मुख्यमन्त्री थिए।
१९४९: गेगोङ अपाङ्ग: अरुणाचल प्रदेशका भारतीय राजनीतिज्ञ।
१९५८: केभिन बेकन: हलिउडका प्रसिद्ध अभिनेता।
१९५८: नीतु सिंह: हिन्दी चलचित्र अभिनेत्री।
१९७२: सौरव गांगुली: भारतीय क्रिकेट टोलीका पूर्व कप्तान।
१९९८: माया हक: प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेत्री र गायिका, जो ‘स्ट्रिन्जर थिंग्स’ सिरिजबाट निकै लोकप्रिय भइन्।
१९९८: जाइडन स्मिथ: अमेरिकी अभिनेता, र्यापर र गायक।
८ जुलाईमा भएका निधनहरू:
१९६७: पाकिस्तानका संस्थापक मोहम्मद अली जिन्नाकी सल्लाहकार र बहिनी फातिमा जिन्नाको निधन।
१९७१: कृष्णराव आरकुडुन: प्रसिद्ध कन्नड लेखक।
१९९४: उत्तर कोरियाका तानाशाह र संस्थापक किम इल सुङको निधन।
२००७: चन्द्रशेखर सिंह: भारतका ११औँ प्रधानमन्त्री एवं समाजवादी नेता चन्द्रशेखरको निधन।
२०१६: पाकिस्तानको विश्व प्रसिद्ध इधी फाउन्डेसनका संस्थापक अब्दुल सत्तार इधीको निधन।
२०१८: एम. एम. जेकब: भारतीय राष्ट्रिय कङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञ।
२०२०: जगदीप: भारतीय सिनेमाका प्रख्यात हास्य अभिनेता।
२०२१: वीरभद्र सिंह: हिमाचल प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री।
About Author
