नयाँ दिल्ली: इतिहासका पानाहरूमा हरेक दिन कुनै न कुनै खास घटनासँग जोडिएको हुन्छ। यस्तैमा २४ सेप्टेम्बरको दिनले पनि धेरै ठूला घटनाहरूमार्फत देश र दुनियाँमा आफ्नो छाप छाडेको छ। आजकै दिन सन् २०१४ मा भारतले पहिलो प्रयासमै आफ्नो अन्तरिक्ष यानलाई मङ्गल ग्रहको कक्षामा सफलतापूर्वक स्थापित गर्न सफलता पाएको थियो। यो उपलब्धि हासिल गर्ने भारत विश्वकै पहिलो देश बन्यो।
देश-दुनियाँको इतिहासमा २४ सेप्टेम्बरको तारीखमा दर्ता भएका अन्य प्रमुख~ घटनाहरूको सिलसिलावार विवरण यस प्रकार छ:
१६८८: फ्रान्सले प्यालेटाइन उत्तराधिकारको युद्धका क्रममा जर्मनीका राज्यहरू विरुद्ध आधिकारिक रूपमा युद्धको घोषणा गरेको थियो। यस घोषणासँगै नौ वर्षसम्म चल्ने एउटा ठूलो युरोपेली युद्ध सुरु भयो, जसलाई ‘ग्र्याण्ड अलायन्सको युद्ध’ वा ‘प्यालेटाइन उत्तराधिकारको युद्ध’ भनिन्छ।
१७२६: बेलायती सम्राट जर्ज प्रथमले १७२६ को चार्टरमार्फत इस्ट इन्डिया कम्पनीलाई बम्बई (मुम्बई), कलकत्ता (कोलकाता) र मद्रास (चेन्नई) मा नगर निगम र मेयरका अदालतहरू स्थापना गर्ने अधिकार दिएका थिए। यस चार्टरको उद्देश्य प्रेसिडेन्सी शहरहरूमा प्रशासन र न्याय व्यवस्थालाई राम्रो बनाउनु तथा बेलायती क्राउनको अधिकारबाट अदालतहरूको गठन गर्नु थियो।
१७८९: संयुक्त राज्य अमेरिकामा एटोर्नी जनरलको पद र कार्यालय स्थापना गरिएको थियो। अमेरिकी कंग्रेसद्वारा पारित न्यायपालिका अधिनियम १७८९ अन्तर्गत यस कार्यालयको गठन गरियो। राष्ट्रपति जर्ज वासिङ्टनले एडमन्ड र्यान्डोल्फलाई अमेरिकाको पहिलो एटोर्नी जनरल नियुक्त गरेका थिए।
१९३२: डा. भीमराव अम्बेडकर र महात्मा गान्धीबीच पुणेको येरवडा सेन्ट्रल जेलमा ‘दलितहरू’का लागि विधानसभाहरूमा सिट सुरक्षित गर्ने विषयलाई लिएर एउटा विशेष सम्झौता भयो। यो ऐतिहासिक सम्झौता ‘पुना प्याक्ट’का नामले चिनिन्छ।
१९३२: बंगालकी क्रान्तिकारी राष्ट्रवादी प्रितिलता वादेदार देशको स्वतन्त्रताका लागि प्राण आहुति दिने पहिलो महिला बनिन् (मात्र २१ वर्षको उमेरमा)।
१९४८: जापानी इन्जिनियर तथा उद्यमी सोइचिरो होन्डा र ताकेओ फुजिसावाले मिनातो, टोकियो (जापान) मा ‘होन्डा मोटर कम्पनी’को स्थापना गरेका थिए। कम्पनीले सुरुमा मात्र ३४ जना कर्मचारीहरूसँग साइकलका लागि सहायक इन्जिन र पिस्टन बनाउने काम सुरु गरेको थियो।
१९६५: यमन गृहयुद्ध समाप्त गर्ने उद्देश्यले साउदी अरेबिया र मिश्र (इजिप्ट) बीच सम्झौता भएको थियो। मिश्रका राष्ट्रपति गमाल अब्देल नासिर यमनका क्रान्तिकारीहरू (रिपब्लिकन) को समर्थन गरिरहेका थिए, जबकि साउदी अरेबियाका राजा फैसल त्यहाँको शाही परिवार (रोयलिस्ट) को साथ दिइरहेका थिए। यस विवादलाई सुझाउन दुवै देशले अगस्ट १९६५ मा जिद्दारहमा कुराकानी सुरु गरे, जसपश्चात् सेप्टेम्बरमा यो शान्ति सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिइयो।
१९६८: दक्षिण अफ्रिकी देश स्वाजिल्याण्ड संयुक्त राष्ट्र सङ्घको १२५औँ सदस्य देश बनेको थियो। यो देश युनाइटेड किङ्डम (बेलायत) बाट ६ सेप्टेम्बर १९६८ मा पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र भएको थियो र यसको ठीक केही दिनपछि संयुक्त राष्ट्रमा सामेल भएको थियो।
१९७१: शीतयुद्धका क्रममा बेलायतले एउटा ठूलो कदम चाल्दै ९० जना रुसी (सोभियत सङ्घ) कूटनीतिज्ञहरूलाई जासुसीको आरोपमा देश निकाला गरेको थियो। यसलाई इतिहासमा “अपरेसन फुट”का नामले पनि चिनिन्छ। सोभियत सङ्घका एक जासुस (केजीबी- कमिटेट गोसुदारस्तवेन्नॉय बेजोपास्नोस्ती अधिकारी) ओलेग ल्यालिनले बेलायतसमक्ष आत्मसमर्पण गरेका थिए। उनले बेलायती गुप्तचर एजेन्सी (एमआई५) लाई बेलायतमा चलिरहेको ठूलो सोभियत जासुसी सञ्जालको पूरा जानकारी दिएका थिए।
१९७८: सोभियत सङ्घले आफ्नो कजाकिस्तानस्थित सेमिपालातिन्स्क परीक्षण स्थल र नोवाया जेमल्यामा भूमिगत आणविक परीक्षण गरेको थियो।
१९७९: घानामा तेस्रो गणतन्त्रको सुरुवात भएको थियो र नयाँ नागरिक संविधान लागू गरिएको थियो। यो संविधान लागू भएसँगै घानामा सैन्य शासन समाप्त भयो र लोकतान्त्रिक रूपमा चुनिएको नागरिक सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गरियो। यस नयाँ संविधानअन्तर्गत हिला लिम्मनले घानाको राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ लिएका थिए।
१९८३: पाकिस्तानका प्रसिद्ध क्रिकेटर हनिफ मोहम्मद (‘लिटल मास्टर’ भनेर चिनिने) का छोरा सोहेब मोहम्मदले भारतविरुद्ध जलन्धर टेस्टबाट आफ्नो टेस्ट खेल जीवनको सुरुवात गरेका थिए।
१९९०: पूर्वी जर्मनीले आधिकारिक रूपमा सोभियत सङ्घको नेतृत्वमा रहेको सैन्य गठबन्धन ‘वारसॉ सन्धि’बाट आफूलाई अलग गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो। यो कदम ३ अक्टोबर १९९० मा हुने जर्मनीको पुनरेकीकरणभन्दा ठ्याक्कै ९ दिनअघि चालिएको थियो, जसअन्तर्गत पूर्वी जर्मनीको पश्चिमी जर्मनीमा विलय हुनु थियो।
१९९६: न्युयोर्कमा व्यापक आणविक परीक्षण प्रतिबन्ध सन्धि (सीटीबीटी)मा हस्ताक्षर सुरु भएको थियो, र संयुक्त राज्य अमेरिका यसमा हस्ताक्षर गर्ने पहिलो देश थियो। तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले यसमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
२००३: फ्रान्सका तत्कालीन राष्ट्रपति ज्याक शिराकले संयुक्त राष्ट्र महासभालाई सम्बोधन गर्दै संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदमा स्थायी सदस्यताका लागि भारतको दाबीलाई जोडदार समर्थन गरेका थिए।
२००४: हाइटीमा विनाशकारी आँधी ‘हुरिकेन जीन’का कारण आएको भीषण बाढी र पहिरोमा १,००० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो। आँधी साम्य भएपछि पनि आउने दिनहरूमा भग्नावशेष र हिलोबाट शवहरू भेटिने क्रम जारी रह्यो, जसले गर्दा कुल मृतकको सङ्ख्या पछि ३,००० भन्दा माथि पुगेको थियो।
२००५: अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए)को बोर्ड अफ गभर्नर्सले एउटा प्रस्ताव पारित गर्यो, जसअन्तर्गत इरानको आणविक कार्यक्रमसँग जोडिएका विषयमा चिन्ता व्यक्त गरियो र यसलाई संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदमा पठाउने प्रक्रिया सुरु गरियो। इरानले युरेनियम संवर्धन र अन्य गोप्य आणविक गतिविधिहरूबारे सन्तोषजनक जवाफ नदिएका कारण आईएईएले यो कदम चालेको थियो।
२००६: हवाना (क्युबा)मा भएको असंलग्न आन्दोलन (एनएएम) शिखर सम्मेलनका क्रममा भएको भेटघाटपछि, पाकिस्तानका तत्कालीन राष्ट्रपति पर्वेज मुशर्रफले भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहलाई शान्ति वार्ता अघि बढाउनका लागि पाकिस्तान आउन औपचारिक निमन्त्रणा दिएका थिए।
२००७: म्यान्मारको सैन्य सरकार (जुन्टा) को दमनकारी शासन र इन्धनको बढ्दो मूल्यको विरोधमा तत्कालीन राजधानी याङ्गुनमा १,०००,००० भन्दा बढी मानिस सडकमा उत्रिएका थिए। यस आन्दोलनको सबैभन्दा खास कुरा के थियो भने यसको नेतृत्व मुख्य रूपमा बौद्ध भिक्षुहरूले गरेका थिए। भिक्षुहरूको कपडाको रङ्गका कारण नै यसलाई ‘गेरुवा क्रान्ति’ (सैफ्रॉन रेवोल्यूशन) नाम दिइयो। प्रदर्शनकारीहरूले सैन्य तानाशाहीको अन्त्य, राजनीतिक बन्दीहरूको रिहाइ (जसमा आङ सान सु की पनि सामेल थिइन्) र देशमा प्रजातन्त्रको स्थापनाको माग गरेका थिए।
२००८: चीन र नेपालबीच दूरसञ्चारको क्षेत्रमा एउटा महत्त्वपूर्ण सम्झौता भएको थियो। यस सम्झौताअन्तर्गत चीनको सरकारी दूरसञ्चार कम्पनी ‘चाइना टेलिकम’ र ‘नेपाल टेलिकम’ले दुवै देशबीच सीधा अप्टिकल फाइबर लिङ्क स्थापित गर्न हात मिलाएका थिए।
२००८: भारतीय क्रिकेट टोलीका पूर्व कप्तान तथा महान अलराउन्डर कपिल देवलाई प्रधानसेनापति जनरल दीपक कपुरले नयाँ दिल्लीमा आयोजित एक समारोहका क्रममा प्रादेशिक सेना (टेरिटोरियल आर्मी)मा लेफ्टिनेन्ट कर्नलको मानार्थ पदवी प्रदान गरेका थिए।
२००८: मद्रास उच्च अदालतले राजीव गान्धी हत्याकाण्डकी दोषी नलिनी र अन्यको समयअगावै रिहाइको याचिकालाई खारेज गरिदिएको थियो। अदालतले स्पष्ट पार्यो कि कुनै पनि दोषीलाई समयअगावै रिहा हुने कानुनी अधिकार हुँदैन।
२००९: अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले आधिकारिक रूपमा घोषणा गर्यो कि भारतको चन्द्रयान-१ मा जडान गरिएको ‘मून मिनरालोजी म्यापर’ (एम३) उपकरणले चन्द्रमाको सतहमा पानी (हाइड्रोक्सिल र पानीका अणुहरू) को खोज गरेको छ। भारतको यो पहिलो चन्द्र मिसन इसरोद्वारा २२ अक्टोबर २००८ मा लन्च गरिएको थियो।
२०१०: अमेरिकाको भर्जिनिया राज्यमा टेरेसा लुइस नामकी महिलालाई घातक इन्जेक्सन दिएर मृत्युदण्ड दिइयो। उनी १९१२ पछि भर्जिनियामा मृत्युदण्ड पाउने पहिलो महिला बनिन्।
२०११: भ्यालेन्टिना मतभियेन्को रुसको फेडरेसन काउन्सिलकी अध्यक्ष (चेयरवुमन) चुनिइन्। क्याथरिन द ग्रेटपछि देशमा कुनै महिलाद्वारा हासिल गरिएको यो सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक पद थियो।
२०११: जाम्बियाको राष्ट्रपति निर्वाचनमा माइकल साताले जित दर्ता गरे र बहालवाला राष्ट्रपति रुपिया बान्डालाई पराजित गरे।
२०१२: भारतका उत्तरपूर्वी राज्यहरू (मुख्यतः असम, अरुणाचल प्रदेश र सिक्किम) मा भारी वर्षाका कारण आएको बाढी र पहिरोले हाहाकार मच्चाएको थियो। मिडिया रिपोर्टका अनुसार यस आपतविपत्तिमा कम्तीमा ३३ जनाको मृत्यु भएको थियो भने १० लाखभन्दा बढी मानिस बेघर भएका थिए।
२०१२: एप्पलको आइफोन असम्बल गर्ने ताइवानी कम्पनी फक्सकनको चीनस्थित शान्शी प्रान्तको एक होस्टेलमा लगभग २,००० श्रमिकहरूबीच भीषण झडप भयो। यस हिंसामा करिब ४० जना घाइते भए, जसपश्चात् कम्पनीले अस्थायी रूपमा प्लान्ट बन्द गर्नुपरेको थियो।
२०१३: पाकिस्तानको बलुचिस्तानमा ७.७ म्याग्निच्युडको भूकम्प जाँदा ५१५ भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो।
२०१४: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो) ले आफ्नो पहिलो प्रयासमै मङ्गलयानलाई सफलतापूर्वक मङ्गल ग्रहको कक्षामा स्थापित गर्यो। यस्तो गर्ने भारत विश्वकै पहिलो देश बन्यो।
२०१५: साउदी अरेबियामा हज यात्राका क्रममा मिनामा जमारात नजिकै भीषण भागदौड मचियो। यस दर्दनाक दुर्घटनामा २,००० भन्दा बढी (विभिन्न रिपोर्टअनुसार लगभग २,४००) हाजीहरूको मृत्यु भयो र सयौँ मानिस घाइते भए।
२०१५: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आयरल्यान्डको भ्रमणमा थिए, जहाँ उनले ६० वर्षमा पहिलो पटक कुनै भारतीय प्रधानमन्त्रीका रूपमा आइरिस नेतृत्वसँग द्विपक्षीय वार्ता गरे।
२०१५: अमेरिकाको वासिङ्टन राज्यको सियाटल शहरस्थित ओरोरा ब्रिजमा भीषण सडक दुर्घटना भएको थियो। यस दुर्घटनामा एउटा ‘राइड द डक्स’ एम्फिबियस टुर वाहन (जल र स्थल दुवैमा चल्ने गाडी) र नर्थ सियाटल कलेजका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूलाई लगेर गइरहेको चार्टर बसबीच आमनेसामने ठक्कर भएको थियो। दुर्घटनामा ५ जनाको मृत्यु भयो र ६० भन्दा बढी घाइते भए; मारिएका सबै जना बसमा सवार अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी थिए।
२०१६: अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टन डि.सी. स्थित नेसनल मलमा ‘नेसनल म्युजियम अफ अफ्रिकन अमेरिकन हिस्ट्री एन्ड कल्चर’को उद्घाटन गरियो। अमेरिकाका प्रथम अफ्रिकी-अमेरिकी राष्ट्रपति बाराक ओबामाले फ्रिडम बेल बजाएर यस सङ्ग्रहालयको सुरुआत गरे।
२०१६: इराकी गृहयुद्धका क्रममा तिकरितको उत्तरमा भएको आत्मघाती बम हमलामा सुरक्षा बलका ११ जना जवान मारिए।
२०१७: भारतका पेट्रोलियम मन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले गुजरातमा देशको पहिलो ‘एलपीजी पञ्चायत’को सुरुआत गरे, जसको उद्देश्य ग्रामीण क्षेत्रमा स्वच्छ खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्नु थियो।
२०१७: एसियाली विकास बैंक (एडीबी) ले पश्चिम बंगाल राज्यको विकास र आयोजनाहरूका लागि ३०० मिलियन अमेरिकी डलर ऋण स्वीकृत गर्यो।
२०१७: फ्रान्सको प्रसिद्ध कम्पनी एल्सटॉमद्वारा तयार पारिएको भारतको पहिलो १२,००० हर्सपावर(एचपी) क्षमताको शक्तिशाली इलेक्ट्रिक लोकोमोटिभ इन्जिन (बडीशेल) कोलकाता बन्दरगाहमा आइपुगेको थियो। यस उच्च क्षमताको ट्विन-सेक्सन रेल इन्जिनलाई डब्ल्यूएजी-१२(हाल डब्ल्यूएजी-१२बी) नाम दिइएको छ। यो इन्जिन समावेश भएसँगै भारत १२,००० एचपी वा सोभन्दा बढी क्षमताका इलेक्ट्रिक लोकोमोटिभ भएका विश्वका छानिएका देशहरू (जस्तै रुस, चीन, जर्मनी, स्विडेन) को क्लबमा सामेल भयो।
२०१७: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले प्रेसिडेन्सियल प्रोक्लेमेसन ९६४५ (यात्रा प्रतिबन्ध ३.०) जारी गरेका थिए, जसमा उत्तर कोरिया, भेनेजुएला र चाडसहित कुल ८ वटा देशमाथि अमेरिका प्रवेशमा नयाँ प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।
२०१७: जैना मुस्तफालाई नाइजेरियाली बालबालिका र शरणार्थीहरूका लागि उनको उल्लेखनीय कार्यका हेतु संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्चायोग (यूएनएचसीआर) को नानसेन शरणार्थी पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो।
२०१७: भारतीय स्टेट बैंकले वैश्विक सूचकांक प्रदायक एफटीएसई रसेलसँग मिलेर लन्डन स्टक एक्सचेन्जमा भारतको पहिलो बन्ड इन्डेक्स सिरिज—’एफटीएसई एसबीआई बन्ड इन्डेक्स’ लन्च गरेको थियो।
२०१८: नेपालले आफ्ना जङ्गली बाघको सङ्ख्या दोब्बर (र हाल तेब्बरभन्दा बढी) बनाउने ऐतिहासिक लक्ष्य हासिल गर्यो। नेपालले राष्ट्रिय संरक्षण दिवसका अवसरमा घोषणा गरेको थियो कि उसको बाघको आबादी बढेर २३५ पुगेको छ।
२०१८: अफगानिस्तानमा एक तालिबानी कैदीले हतियार कब्जामा लिएर आठ जना प्रहरीको हत्या गरिदिए।
२०१९: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र महासभाको बैठकको दौरान अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग द्विपक्षीय भेटघाट गरे। यस क्रममा दुवै नेताहरूबीच व्यापार र आतंकवाद जस्ता मुद्दाहरूमा छलफल भयो।
२०१९: पाकिस्तानको आजाद कास्मिर र मिरपुर क्षेत्रमा शक्तिशाली भूकम्प आयो, जसको धक्का इस्लामाबाद र भारतका धेरै भागहरूसम्म महसुस गरियो। यस आपतविपत्तिमा कम्तीमा ३७ जनाको मृत्यु भयो र ३०० भन्दा बढी घाइते भए।
२०१९: अमेरिकी हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पविरुद्ध औपचारिक महाभियोग छानबिन सुरु गर्ने घोषणा गरिन्।
२०२०: फ्रान्समा कोरोनाका दैनिक सङ्क्रमितको सङ्ख्याले १६,००० को रेकर्ड आँकडा पार गर्यो, जसपश्चात् पेरिस र मार्सेली जस्ता ठूला शहरहरूमा बार र रेस्टुरेन्टहरूमा नयाँ प्रतिबन्धहरू लगाइयो।
२०२०: जोन्सन एन्ड जोन्सनले आफ्नो सहायक कम्पनी ज्यान्सेन मार्फत आफ्नो सिङ्गल-डोज कोभिड-१९ भ्याक्सिनको ठूलो स्तरमा तेस्रो चरणको विश्वव्यापी क्लिनिकल ट्रायल सुरु गरेको थियो, जसलाई ‘एन्सेम्बल’ नाम दिइएको थियो।
२०२१: वासिङ्टन डिसीमा भएको पहिलो प्रत्यक्ष (आमनेसामने) क्वार्ड नेताहरूको शिखर सम्मेलन एक स्वतन्त्र, खुला र समावेशी इन्डो-प्यासिफिक क्षेत्रका लागि ऐतिहासिक कदम थियो। यसमा भारत (प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी), अमेरिका (राष्ट्रपति जो बाइडेन), जापान (प्रधानमन्त्री योसिहिदे सुगा) र अस्ट्रेलिया (प्रधानमन्त्री स्कट मोरिसन) सामेल थिए।
२०२२: भारतीय महिला क्रिकेट टोलीले लर्ड्समा खेलिएको तेस्रो तथा अन्तिम एकदिवसीय खेलमा इङ्ल्यान्डलाई १६ रनले हराएर तीन खेलको शृङ्खलामा ३-० ले क्लिन स्विप गरेको थियो।
२०२३: नासाको ओसिरिस-रेक्स अन्तरिक्ष यान क्षुद्रग्रह (एस्टेरॉयड) ‘बेन्नु’बाट नमुना लिएर पृथ्वीमा सफलतापूर्वक फर्किएको थियो।
२०२३: अजरबैजानको सैन्य अभियानपछि नागोर्नो-काराबाख (आर्टसाख) बाट आर्मेनियामा शरणार्थीहरूको पलायन सुरु भयो। सुरुवाती चरणमा आर्मेनिया पुग्ने शरणार्थीको सङ्ख्या १,००० भन्दा बढी दर्ता गरिएको थियो।
२०२३: उत्तरी कोसोभोमा सर्बियाली सीमा नजिकै करिब ३० जना हतियारधारी बन्दुकधारीहरूले एउटा गाउँमा हमला गरे, जसमा कोसोभो प्रहरीका एक अधिकारी मारिए र पछि मुठभेडमा ३ जना हमलाकारी पनि मारिए।
२०२३: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भिडियो कन्फरेन्सिङमार्फत देशलाई एकैसाथ नौ वटा नयाँ ‘वन्दे भारत एक्सप्रेस’ रेलको सौगात दिए।
२०२३: १९औँ एसियाली खेलकुदमा आजकै दिन भारतीय निसानाबाजहरू (महिला १० मिटर एयर राइफल टोली) र रोइङ (नौकायन) टोलीले पदक जिते। यसबाहेक भारतीय पुरुष हक्की टोलीले उज्बेकिस्तानलाई १६-० ले हरायो।
२०२४: किरण रावद्वारा निर्देशित चलचित्र ‘लापता लेडिज’लाई ९७औँ एकेडेमी पुरस्कार (अस्कर २०२५) का लागि भारतको आधिकारिक प्रविष्टिका रूपमा चयन गरिएको थियो।
२०२५: राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूले नयाँ दिल्लीमा ७१औँ राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार प्रदान गरिन्। मल्यालम अभिनेता मोहनलाललाई दादासाहेब फाल्के पुरस्कारबाट सम्मानित गरियो। चलचित्र ‘जवान’का लागि शाहरूख खान र ‘१२वीं फेल’का लागि विक्रान्त म्यासीलाई संयुक्त रूपमा उत्कृष्ट अभिनेताको पुरस्कार मिल्यो। रानी मुखर्जीलाई ‘मिसेस च्याटर्जी भर्सेस नोर्वे’का लागि उत्कृष्ट अभिनेत्रीको पुरस्कार दिइयो।
२०२५: तमिलनाडुको नीलगिरी जिल्लास्थित गुडलुरमा वन विभागको टोलीले एउटा ठूलो अभियानपछि ‘राधाकृष्णन’ नामक जङ्गली हात्तीलाई सफलतापूर्वक नियन्त्रणमा लियो। यो हात्ती विगत एक दशकमा करिब १२ जनाको मृत्युका लागि जिम्मेवार मानिएको थियो।
२०२५: संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बैठकमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ५६ मिनेट लामो भाषण दिए, जसमा उनले धेरै देशहरूको आलोचना गरे र भारत-पाकिस्तानबीचको युद्ध रोकेको श्रेय लिने दाबी गरे। टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तयिप एर्दोगानले पनि युएन महासभामा कास्मिरको मुद्दा उठाए, जसको जवाफमा भारतले पाकिस्तानमाथि आतंकवाद फैलाएको कडा आरोप लगाउँदै कडा शब्दमा निन्दा गर्यो।
२०२५: इरानको आणविक ऊर्जा सङ्गठनका प्रमुख मोहम्मद इस्लामीले रुस भ्रमणका क्रममा मस्कोमा रुसको सरकारी आणविक निगम ‘रोसाटोम’का अधिकारीहरूसँग महत्त्वपूर्ण सम्झौताहरूलाई अन्तिम रूप दिएका थिए।
२४ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
१७१७: होरेस वालपोल – प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी लेखक तथा ओर्फोर्डका चौथो अर्ल।
१७५५: जोन मार्शल – संयुक्त राज्य अमेरिकाका चौथो प्रधानन्यायाधीश।
१८५६: प्रताप नारायण मिश्र – हिन्दी खडी बोली र ‘भारतेन्दु युग’का उन्नायक।
१८६१: म्याडम भिकाजी रुस्तम कामा – भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामकी प्रमुख महिला क्रान्तिकारी। उनले सन् १९०७ मा जर्मनीमा विदेशी माटोमा पहिलो पटक भारतको राष्ट्रिय ध्वजा फहराएकी थिइन्।
१९०२: अयातोल्लाह खुमेनी – इरानका धार्मिक तथा राजनीतिक नेता (इरानी क्रान्तिका सर्वोच्च नेता)।
१९२५: औतार सिङ पैन्टल – भारतीय चिकित्साशास्त्रका वैज्ञानिक।
१९३६: जिम हेन्सन – प्रसिद्ध अमेरिकी काठको पुतली (कठपुतली) कलाकार तथा ‘द मपेट्स’का रचयिता।
१९४०: आरती साहा – इङ्लिस च्यानल पौरेर पार गर्ने पहिलो एसियाली महिला पौडीबाज।
१९५०: मोहिन्दर अमरनाथ – भारतका पूर्व दिग्गज क्रिकेटर तथा १९८३ विश्वकप विजेता टोलीका खेलाडी।
१९६३: पंकज पचौरी – वरिष्ठ टेलिभिजन पत्रकार।
१९७१: लिम्बा राम – भारतका प्रथम प्रसिद्ध तीरन्दज, जसले विश्व स्तरमा तीरन्दाजीको क्षेत्रमा सफलता प्राप्त गरे।
१९७९: अमीरा शाह – भारतीय उद्यमी, जो मेट्रोपोलिस हेल्थकेयरकी प्रबन्ध निर्देशक हुन्।
२४ सेप्टेम्बरमा भएका निधनहरू~
१८५९: नाना साहेब (नाना धोन्डु पन्त) – सन् १८५७ को प्रथम भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका अग्रणी वीर तथा महानायक। उनले बेलायती इस्ट इन्डिया कम्पनीविरुद्ध कानपुरमा विद्रोहको नेतृत्व गरेका थिए।
१९७८: भूपति मोहन सेन – प्रख्यात गणितज्ञ तथा भौतिक शास्त्री।
२००४: राजा रामन्ना – भारतीय परमाणु वैज्ञानिक, जसले भारतको आणविक कार्यक्रमको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।
२००६: पद्मिनी – दक्षिण भारतीय अभिनेत्री तथा प्रसिद्ध भरतनाट्यम नृत्याङ्गना (‘नृत्यापेरोली’का नामले परिचित)।
२०१२: थिलाकन – पद्मश्रीबाट सम्मानित अनुभवी मल्यालम चलचित्र तथा रङ्गमञ्च अभिनेता।
२०२३: के. जी. जोर्ज – मल्यालम सिनेमाका अत्यन्त प्रसिद्ध तथा दिग्गज चलचित्र निर्देशक एवम् पटकथा लेखक (‘यवनिका’ र ‘पञ्चावडी पालम’ जस्ता क्लासिक चलचित्रका लागि परिचित)।
२०२४: विकास सेठी – भारतका लोकप्रिय टेलिभिजन अभिनेता (‘क्युँकी सास भी कभी बहू थी’, ‘कहीँ तो होगा’ र चलचित्र ‘कभी खुसी कभी गम’का लागि परिचित)।
प्रमुख दिवसहरू
राष्ट्रिय विराम चिन्ह दिवस (नेशनल पंक्चुएशन डे): हरेक वर्ष २४ सेप्टेम्बरमा मनाइन्छ। यस दिनलाई मनाउनुको मुख्य उद्देश्य लिखित भाषामा विराम चिन्हहरूको सही प्रयोग र तिनको महत्त्वबारे मानिसहरूलाई जागरूक गराउनु हो। यस दिवसको सुरुआत संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन् २००४ मा जेफ रुबिनद्वारा गरिएको थियो।
विश्व समुद्री दिवस (वर्लड मेरिठाइम डे): यो अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र यातायातमा सिपिङ उद्योगको योगदानलाई सम्मान गर्न मनाइन्छ। यसको उद्देश्य सिपिङ सुरक्षा, समुद्री सुरक्षा र समुद्री वातावरणको महत्त्वप्रति जागरूकता बढाउनु हो। यो दिवस पहिलो पटक सन् १९७८ मा मनाइएको थियो।





