​नयाँ दिल्ली: भारत र पाकिस्तानबीच आजादीयता चलिरहेको दुश्मनी धेरै पटक युद्धमा परिणत भयो। सन् १९६५ मा पनि यस्तै भयो, दुवै देशबीच भीषण युद्ध भयो र संयुक्त राष्ट्रको पहलमा २३ सेप्टेम्बरका दिन युद्धविराम भयो।
दुवै देशबीच यो लडाइँ मुख्य रूपमा पैदल सेना र ट्याङ्क डिभिजनबीच लडिएको थियो, तर नौसेनाले पनि आफ्नो योगदान दियो। दुवै देशका वायुसेना युद्धको मैदानमा उत्रिएको यो पहिलो अवसर थियो।
​देश र दुनियाँको इतिहासमा २३ सेप्टेम्बरको तिथिमा दर्ता भएका अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यस प्रकार छ~
​१७३९: रुस र टर्की (अटोमन साम्राज्य) बीच बेलग्रेड शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो। यस ऐतिहासिक सन्धिले १७३५ देखि चलिरहेको रुस-टर्की युद्धको अन्त्य गर्यो।
​१८०३: असायेको लडाइँमा मेजर जनरल आर्थर वेलेस्लीको नेतृत्वमा ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीले मराठाका दौलतराव सिन्धिया र राघोजी द्वितीय भोसलेको संयुक्त सेनालाई पराजित गरेको थियो।
​१८४६: जर्मन खगोलशास्त्री जोहान गटफ्रीड गालेले नेप्च्युन (वरुण) ग्रहको खोज गरेका थिए। फ्रान्सेली खगोलशास्त्री अर्बेन ले भेरियर र ब्रिटिश खगोलशास्त्री जोन् कोच एडम्सले स्वतन्त्र रूपमा यसको स्थितिको गणितीय गणना गरेका थिए। ले भेरियरद्वारा पठाइएको गणनाको आधारमा बर्लिन वेधशालामा जोहान गटफ्रीड गालेले दूरबिनबाट पहिलो पटक यो ग्रह देखेका थिए।
​१८५७: रुसी युद्धपोत ‘लेफोर्ट’ फिनल्यान्डको खाडीमा आएको भीषण आँधीमा परेर डुबेको थियो। यस दुर्घटनामा जहाजमा सवार सबै ८२६ जनाको मृत्यु भएको थियो।
​१८७९: अमेरिकामा रिचर्ड रोड्सले सुन्नमा मद्दत गर्ने सुरुवाती मेसिन बनाए, जसलाई ‘अडियोफोन’ नाम दिइयो (यूएस पेटेन्ट नं. २१९,८२८)। यो मेसिन ‘बोन कन्डक्सन’ (हड्डीको कम्पनद्वारा आवाज पुर्याउने प्रविधि) मा काम गर्दथ्यो।
१८८९: जापानी गेमिङ कम्पनी निन्टेन्डोको स्थापना फुसाजिरो यामाउचीद्वारा गरिएको थियो। सुरुमा यो कम्पनीले ‘हानाफुडा’ भनिने परम्परागत हस्तनिर्मित जापानी ताशका पत्ताहरू (प्लेइङ कार्ड्स) बनाउने गर्दथ्यो।
​१९३२: किङ अब्दुलअजीज इब्न साउदको शाही फरमानद्वारा हिजाज र नजद साम्राज्यको विलय गराएर आधुनिक साउदी अरब साम्राज्यको स्थापना गरिएको थियो। यो घोषणा मक्काको अल-हमीदिया प्यालेसमा गरिएको थियो।
​१९५५: पाकिस्तानले बगदाद सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो। यो मध्य-पूर्वमा सोभियत संघको प्रभाव र कम्युनिज्म (साम्यवाद) को प्रसार रोक्न बनाइएको एक सैन्य र राजनीतिक गठबन्धन थियो। यसमा पाकिस्तानबाहेक युनाइटेड किङडम, इराक, इरान र टर्की सामेल थिए। अमेरिकाले यसको समर्थन गरेको थियो तर ऊ आधिकारिक सदस्य थिएन।
​१९५८: बेलायतले प्रशान्त महासागरमा स्थित क्रिसमस टापु (अहिले किरिबातीको भाग) नजिकै वायुमण्डलमा आफ्नो आणविक परीक्षण गरेको थियो। यो परीक्षण बेलायतको “अपरेसन ग्यापेल” श्रृङ्खलाको हिस्सा थियो, जस अन्तर्गत उनीहरूले हाइड्रोजन बम प्रविधिको विकास र परीक्षण गरेका थिए।
​१९६५: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को प्रस्ताव अन्तर्गत भारत र पाकिस्तानबीच आधिकारिक रूपमा युद्धविराम लागू भएको थियो। यो युद्ध अगस्ट १९६५ मा पाकिस्तानद्वारा कास्मिरमा ‘अपरेसन जिब्राल्टर’ अन्तर्गत घुसपैठ गरेपछि सुरु भएको थियो, जसको जवाफमा भारतीय सेनाले पश्चिम पाकिस्तानको सीमासम्म मोर्चा खोलेको थियो।
​१९७६: सोयुज-२२ अन्तरिक्षयान पृथ्वीमा फिर्ता आएको थियो। सोभियत संघद्वारा सञ्चालित यो मानवयुक्त अन्तरिक्ष उड़ान १५ सेप्टेम्बर १९७६ मा लन्च गरिएको थियो। लगभग ८ दिनको मिसन पूरा गरेपछि, यसका चालक दल (कमान्डर भलेरी बायकोभस्की र फ्लाइट इन्जिनियर भ्लादिमिर अक्स्योनोभ) कजाकिस्तानको सेलिनोग्राडबाट लगभग १५० किमी उत्तर-पश्चिममा सुरक्षित रूपमा धर्तीमा ओर्लिएका थिए।
​१९७९: सोमालियाका तत्कालीन राष्ट्रपति मोहम्मद सियाद बर्रेले देशको नयाँ संविधानलाई आधिकारिक रूपमा स्वीकृति दिएका थिए। नयाँ संविधानले राष्ट्रपति सियाद बर्रेको शक्तिलाई अझ मजबुत बनायो, जसबाट उनी सरकार र सेना दुवैका सर्वोच्च प्रमुख बने।
​१९८६: अमेरिकी कंग्रेसले गुलाबलाई अमेरिकाको राष्ट्रिय फूलको प्रतीक घोषित गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको थियो। त्यसपछि, २० नोभेम्बर १९८६ मा राष्ट्रपति रोनाल्ड रिगनले ह्वाइट हाउसको प्रसिद्ध ‘रोज गार्डेन’ मा एक आधिकारिक घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरेर यसलाई आधिकारिक रूप दिएका थिए।
​१९९२: संयुक्त राष्ट्र महासभाले एक ऐतिहासिक निर्णय गर्दै युगोस्लाभियालाई संयुक्त राष्ट्र संघबाट निष्कासित (सस्पेन्ड) गरिदिएको थियो। संयुक्त राष्ट्रको इतिहासमा यो आफ्नो प्रकारको पहिलो निष्कासन थियो।
​१९९५: इजिप्टको ताबा सहरमा इजरायल र प्यालेस्टाइन मुक्ति संगठन (पीएलओ) बीच वेस्ट बैंकमा प्यालेस्टिनी स्वशासनलाई लिएर एक ऐतिहासिक प्रारम्भिक सम्झौता भएको थियो। यसलाई सामान्यतया ओस्लो-II सम्झौता वा ताबा सम्झौताका रूपमा चिनिन्छ।
​२०००: सिड्नी ओलम्पिकमा अमेरिकी धाविका म्यारियन जोन्सले १०० मिटर दौड़मा स्वर्ण पदक जितेकी थिइन् र त्यस समय उनलाई “विश्वकी सबैभन्दा तीव्र गतिकी महिला” भनिएको थियो।
​२००१: अफगानिस्तानमा ब्रिटिश र तालिबान सेनाबीच भीषण गोलाबारी भएको थियो। यो घटना अमेरिकामा भएको ९/११ आतङ्कवादी हमलाको ठिक १२ दिनपछिको हो।
​२००१: अमेरिकी राष्ट्रपति जोर्ज डब्लु. बुशले आतङ्कवादविरुद्धको विश्वव्यापी लडाइँमा भारत र पाकिस्तानको समर्थन हासिल गर्न दुवै देशमाथि लगाइएका आर्थिक प्रतिबन्धहरू हटाएका थिए।
​२००२: गेरहार्ड श्रोडरले आम निर्वाचनपछि जर्मनीको चान्सलरका रूपमा आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सम्हालेका थिए।
​२००३: भुटानमा देशको लोकतान्त्रिक संविधानको पहिलो मस्यौदा तयार गरी तत्कालीन राजा जिग्मे सिङ्गे वाङचुकलाई सुम्पिइएको थियो। पछि १८ जुलाई २००८ मा भुटानको पहिलो लिखित संविधान आधिकारिक रूपमा लागू भयो।
​२००४: हैटीमा ‘जिन’ नामक भयानक आँधीपछि आएको भीषण बाढी र पहिरोमा १,०७० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको थियो।
​२००६: हवाना (क्युबा) मा असंलग्न आन्दोलन (एनएएम) शिखर सम्मेलनका क्रममा, पाकिस्तानका तत्कालीन राष्ट्रपति परवेज मुशर्रफले भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहलाई औपचारिक रूपमा पाकिस्तान भ्रमणको निमन्त्रणा दिएका थिए।
​२००९: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) ले श्रीहरिकोटाबाट पीएसएलवी-सी१४ रकेटमार्फत एकैसाथ ७ वटा उपग्रह सफलतापूर्वक अन्तरिक्षको कक्षामा स्थापित गरेको थियो। यसमा मुख्य उपग्रह ओसनस्याट-२ थियो।
​२०११: प्यालेस्टिनी राष्ट्रपति महमूद अब्बासले संयुक्त राष्ट्रसङ्घका तत्कालीन महासचिव बान की-मूनलाई प्यालेस्टाइनलाई एक स्वतन्त्र देशको रूपमा पूर्ण सदस्यता दिनका लागि आधिकारिक आवेदन सुम्पिए।
​२०११: यमनका तत्कालीन राष्ट्रपति अली अब्दुल्लाह सालेह ३ महिनाको उपचार र निर्वासनपछि अचानक साउदी अरबबाट यमन फर्किए।
​२०११: इरानका तत्कालीन राष्ट्रपति महमूद अहमदिनेजादले संयुक्त राष्ट्र महासभामा होलोकोस्टलाई लिएर विवादित टिप्पणी गरे र अमेरिकामाथि ९/११ हमलाको षड्यन्त्रको आरोप लगाए।
​२०१२: इन्टरनेट सेन्सरसिपलाई कडा पार्दै, इरान सरकारले देशमा गुगल सर्च इन्जिन र जिमेलको प्रयोग ब्लक गर्ने निर्णय गरेको थियो।
​२०१२: ‘द क्यान्सर जिनोम एटलस’ परियोजनाका वैज्ञानिकहरूले स्तन क्यान्सरका चार प्रमुख प्रकारहरूको पहिचान गरेका थिए।
​२०१९: आयुष्मान भारत प्रधानमन्त्री जन आरोग्य योजनाले आफ्नो सफल एक वर्ष पूरा गरेको थियो।
​२०१९: संयुक्त राष्ट्रसङ्घद्वारा पेरिस सम्झौता लागू गर्न ‘क्लाइमेट एक्सन समिट’ को आयोजना गरिएको थियो।
​२०२०: भारतीय संसद्ले जम्मू-कास्मिर आधिकारिक भाषा विधेयक, २०२० लाई मन्जुरी दिएको थियो, जस अन्तर्गत कास्मिरी, डोगरी, हिन्दी, अङ्ग्रेजी र उर्दूलाई जम्मू-कास्मिरको आधिकारिक भाषाको दर्जा दिइयो।
​२०२०: अमेरिकी पत्रिका ‘टाइम मैगजीन’ ले विश्वका १०० सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूको सूची जारी गरेको थियो, जसमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, सुन्दर पिचाई, आयुष्मान खुराना लगायत सामेल थिए।
​२०२०: लद्दाख गतिरोधलाई लिएर भारत र चीनका कोर कमान्डरहरूबीच छैटौँ चरणको वार्ता भयो।
​२०२२: भारतको राष्ट्रिय अनुसन्धान एजेन्सी(एनआईए)ले पपुलर फ्रन्ट अफ इन्डियासँग जोडिएका १०० भन्दा बढी मानिसहरूलाई पक्राउ गर्यो।
​२०२२: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ‘राष्ट्रिय लजिस्टिक नीति’ जारी गरे।
​२०२३: भारतको एनआईएले ‘सिख फर जस्टिस’ का संस्थापक गुरपतवन्त सिंह पन्नुको सम्पत्ति जफत गर्यो।
​२०२३: भारतीय निर्वाचन आयोगले युवा मतदाताहरूलाई जागरूक गराउन लोकप्रिय कमिक पात्र ‘चाचा चौधरी’ सँग साझेदारी गर्यो।
​२०२३: अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले ‘ह्वाइट हाउस अफिस अफ गन भायोलेन्स प्रिभेन्सन’ को गठनको घोषणा गरे।
​२०२४: इजरायली वायुसेनाले लेबनानमा हिजबुल्लाहका ठेगानाहरूमा १,४०० भन्दा बढी हवाई हमला गर्यो, जसमा ४९० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
​२०२४: अमेरिका भ्रमणमा रहेका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्रको ‘समिट अफ द फ्युचर’ लाई सम्बोधन गरे।
​२०२४: भारतमा मङ्कीपक्सको बढी सङ्क्रामक ‘क्लेड १’ भेरियन्टको पहिलो केस केरलामा दर्ता भयो।
​२०२५: भारतले १०औँ आयुर्वेद दिवस “‘आयुर्वेद फॉर पीपल एंड प्लेनेट’ थिमका साथ मनायो।
​२०२५: फ्रान्स र धेरै पश्चिमी देशहरूले संयुक्त राष्ट्रमा औपचारिक रूपमा प्यालेस्टिनी राष्ट्रको मान्यता घोषणा गरे।
​२०२५: टाइफुन ‘रागासा’ का कारण ताइवानको हुआलियन काउन्टीमा भारी विनाश भयो।
​२३ सेप्टेम्बरमा जन्मेका प्रमुख व्यक्तिहरू~
​६३ ईसा पूर्व: अगस्टस सिजर – रोमन साम्राज्यका संस्थापक र पहिलो रोमन सम्राट।
​१२१५: कुबलाई खान – मङ्गोल साम्राज्यका महान सम्राट।
​१८६२: वी. एस. श्रीनिवास शास्त्री – भारतका महान देशभक्त, राजनेता र शिक्षाविद।
​१८९५: महाराजा हरि सिंह – जम्मू-कास्मिरका अन्तिम शासक।
​१९०३: युसुफ मेहरअली – स्वतन्त्रता सेनानी र समाज सुधारक (जसले “अंग्रेजो भारत छोडो”(क्विट इंडिया) को नारा दिएका थिए)।
​१९०८: रामधारी सिंह ‘दिनकर’ – हिन्दी साहित्यका सुप्रसिद्ध राष्ट्रिय कवि।
​१९३०: रे चार्ल्स – अमेरिकाका प्रसिद्ध दृष्टिविहीन गायक तथा संगीतकार।
​१९३५: प्रेम चोपडा – हिन्दी र पञ्जाबी फिल्मका दिग्गज अभिनेता।
​१९४३: तनुजा – प्रसिद्ध बलिउड अभिनेत्री।
​१९४३: जुलियो इग्लेसियस – विश्व प्रसिद्ध स्पेनिस गायक।
​१९४९: ब्रुस स्प्रिङस्टिन – अमेरिकाका प्रसिद्ध रक संगीतकार।
​१९५१: पी. आर. कृष्ण कुमार – प्रसिद्ध भारतीय आयुर्वेदाचार्य।
​१९५२: अंसुमान गायकवाड – पूर्व भारतीय क्रिकेट खेलाडी र कोच।
​१९५७: कुमार सानु – बलिउडका सुप्रसिद्ध पाश्र्वगायक।
​१९७८: एन्थोनी म्याकी – हलिउड अभिनेता
​१९८५: हसन मिन्हाज – प्रसिद्ध अमेरिकी कमेडियन र टेलिभिजन होस्ट।
​२३ सेप्टेम्बरमा निधन भएका प्रमुख व्यक्तिहरू~
​१७४३: सवाई जयसिंह (जयसिंह द्वितीय) – जयपुरका महाराजा तथा खगोलशास्त्री (जन्तर मन्तरका निर्माता)।
​१८६३: राव तुला राम – १८५७ को पहिलो भारतीय स्वतन्त्रता संग्रामका प्रमुख नेता।
​१९१८: बदलू सिंह – भारतीय सेनाको २९ औँलान्सर्स रेजिमेन्टका रिसालदार (भिक्टोरिया क्रस विजेता)।
​१९३२: प्रितिलता वादेदार – बङ्गालकी क्रान्तिकारी महिला स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९३९: सिग्मन्ड फ्रायड – अस्ट्रियाका प्रसिद्ध न्युरोलोजिस्ट र ‘मनोविश्लेषण’ का जनक।
​१९६९: सत्यनारायण शास्त्री – आधुनिक आयुर्वेद जगतका प्रख्यात पण्डित।
​१९७३: पाब्लो नेरुदा – चिलीका विश्वप्रसिद्ध कवि तथा नोबेल पुरस्कार विजेता।
​१९८३: सर्वेश्वर दयाल सक्सेना – प्रसिद्ध हिन्दी कवि तथा साहित्यकार।
​१९९२: के. वी. के. सुन्दरम – भारतका दोस्रो मुख्य निर्वाचन आयुक्त।
​२०१९: माधव आप्टे – भारतका पूर्व टेस्ट क्रिकेटर।
​२०२०: सुरेश अङ्गाडी – भारतका केन्द्रीय रेल राज्यमन्त्री।
​२०२२: लुइस फ्लेचर – ओस्कर विजेता अमेरिकी अभिनेत्री।
​२३ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
​हाइफा दिवस
​साङ्केतिक भाषाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस