नयाँ दिल्ली: वर्षका ३६५ दिनमध्ये प्रत्येक दिन इतिहासमा कुनै न कुनै घटनासँग जोडिएको हुन्छ। वर्षको पाँचौँ महिनाको २३औँ दिन तिब्बतमा चीनको औपचारिक कब्जाको दिनका रूपमा इतिहासमा दर्ता छ। चीनको यस कदमको तिब्बत तथा विश्वका धेरै देशहरूमा कडा विरोध भएको थियो। दलाई लामाका प्रयासहरूले यस देशमा स्वतन्त्रताको चेतना जगायो र पछिल्ला धेरै दशकदेखि देशको स्वतन्त्रताको सङ्घर्ष जारी छ। विश्व इतिहासमा २३ मेको मितिमा दर्ज अन्य प्रमुख घटनाहरूको विवरण यस प्रकार छ…
१८४४: बहाई सम्प्रदायका महत्वपूर्ण धार्मिक व्यक्तित्व सैयद अली मुहम्मद शीराजीले २४ वर्षको उमेरमा इरानमा अवतार भएको दाबी गरे। सरकारद्वारा उनलाई मृत्युदण्ड दिइयो।
१८४८: अमेरिका भन्दा पहिले ग्लाइडर बनाएर मानवलाई पहिलो पटक उड्न सिकाउने ओटो लिलिएनथालको जन्म।
१९१९: जयपुर राजघरानाकी राजमाता महारानी गायत्री देवीको जन्म।
१९४५: जर्मन तानाशाह हिटलरको यहूदी विरोधी गुप्तचर सेवाका प्रमुख हेनरिख हिमलरले अन्तर्राष्ट्रिय संयुक्त सेनाको हिरासतमा आत्महत्या गरे।
१९५१: चीनले एक स्वायत्त क्षेत्रका रूपमा तिब्बतमा कब्जा गर्‍यो।
१९७७: उत्तरी मोलुक्का मूलका अतिवादीहरूले उत्तरी नेदरल्यान्डको एक प्राथमिक विद्यालय र एउटा रेलमा प्रवेश गरी धेरै मानिसलाई बन्धक बनाए। कमान्डो कारबाहीमार्फत यो सङ्कट करिब २० दिनमा समाधान गरियो।
१९८६: अमेरिका र पश्चिम युरोपेली देशहरूले दक्षिण अफ्रिकामाथि कडा प्रतिबन्ध प्रस्तावमा भिटो प्रयोग गरे।
१९९४: साउदी अरबमा भागदौडका कारण २७० तीर्थयात्रीहरूको मृत्यु।
२००४: बङ्गलादेशमा आँधीका कारण मेघना नदीमा डुङ्गा डुबेर २५० जनाको मृत्यु।
२००८: भारतले सतहदेखि सतहमै मार गर्न सक्ने मिसाइल पृथ्वी–२ को सफल परीक्षण गर्‍यो।
२००९: भ्रष्टाचार आरोपमा घेरिएका दक्षिण कोरियाका पूर्व राष्ट्रपति रोह मू-ह्युनले आफ्नो घर नजिकैको पहाडबाट हाम फालेर आत्महत्या गरे।
२०१०: सर्वोच्च अदालतले विवाह नगरी पुरुष र महिलाको सँगै बसाइलाई अपराध मानिने छैन भन्ने निर्णय गर्‍यो।
२०१४: रूस र चीनले सीरियामा युद्ध अपराधका लागि अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत स्थापना सम्बन्धी प्रस्तावमा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदमा भिटो प्रयोग गरे।
२०१६: भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो) ले आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटा स्पेस सेन्टरबाट पूर्ण रूपमा भारतमै बनेको स्पेस शटल आरएलभी–टीडी प्रक्षेपण गर्‍यो।
२०२५:
इरान–अमेरिका आणविक वार्ताको पाँचौँ चरण सम्पन्न, कुनै ठोस निर्णय भएन।
सिक्किम: अपरेशनल टास्कमा साथीलाई बचाउँदै लेफ्टिनेन्ट शशांक तिवारी शहीद।
मस्को एयरपोर्टमा ड्रोन आक्रमण, डीएमके सांसद कनिमोझीको विमान आकाशमै अड्कियो।
जन्म
१८४८: ओटो लिलिएनथाल — ‘ग्लाइडर किङ’ नामले प्रसिद्ध जर्मन वैज्ञानिक।
१८९६: कमलाबाई होसपेट — महाराष्ट्रकी प्रसिद्ध सामाजिक कार्यकर्ता।
१९१८: पी. सी. वैद्य — भारतका प्रसिद्ध गणितज्ञहरूमध्ये एक।
१९१९: महारानी गायत्री देवी — जयपुर राजघरानाकी राजमाता।
१९२३: अन्नाराम सुदामा — राजस्थानी भाषाका प्रसिद्ध साहित्यकार।
१९३१: वसुन्धरा कोमकली — भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतकार।
१९४९: एलन गार्सिया — पेरुका पूर्व राष्ट्रपति।
निधन
२०३०: राखालदास बन्द्योपाध्याय — प्रसिद्ध भारतीय इतिहासकार तथा पुरातत्त्वविद्।
२०१०: कानू सान्याल — नक्सलवादी आन्दोलनका संस्थापक भारतीय नेता।
२०१०: वेतुरी सुन्दरम्मा मूर्ति — तेलुगु चलचित्र गीतकार (ज. १९३६)।
२०११: चन्द्रबली सिंह — लेखक तथा उच्च कोटिका अनुवादक।
महत्त्वपूर्ण दिवस:
अन्तर्राष्ट्रिय तिब्बत मुक्ति दिवस
विश्व कछुवा दिवस