नयाँ दिल्ली: २१ अप्रिलको दिन विश्व र विशेष गरी दक्षिण एसियाली इतिहासमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण घटनाक्रमहरूको संगमका रूपमा चिनिन्छ। इतिहासको पाना पल्टाउँदा यस दिनले साम्राज्यको उदय, राजनीतिक परिवर्तन, सामाजिक त्रासदी र महान व्यक्तित्वहरूको जन्मलाई समेटेको छ।
​ऐतिहासिक युद्ध र साम्राज्यको जग
सन् १५२६ मा आजकै दिन पानीपतको पहिलो युद्ध भएको थियो, जहाँ बाबरले इब्राहिम लोदीलाई पराजित गरे। यो विजयसँगै भारतमा शताब्दीयौँसम्म चल्ने मुगल साम्राज्यको विधिवत् सुरुवात भएको थियो।
प्राचीन इतिहासतर्फ फर्कँदा, रोमको पौराणिक कथाअनुसार ईसा पूर्व ७५३ मा रोमुलस र रेमसले रोम शहरको जग बसालेको विश्वास गरिन्छ, जसले पछि विशाल रोमन सभ्यताको रूप लियो।
​राजनीतिक र प्रशासनिक महत्व
आधुनिक भारतमा यो दिनलाई ‘सिभिल सेवा दिवस’ का रूपमा मनाइन्छ, जसले देशको प्रशासनिक संयन्त्रलाई सम्मान प्रकट गर्दछ।
यस्तै, सन् १९६० मा ब्राजिलले आफ्नो नवनिर्मित शहर ब्रासिलियालाई आधिकारिक रूपमा राजधानी घोषणा गरेको थियो।
राजनीतिक उथलपुथलका क्रममा सन् १९६७ मा ग्रीसमा सैन्य अधिकारीहरूले तख्तापलट गरी सत्ता आफ्नो हातमा लिएका थिए, जुन शासन सन् १९७४ सम्म कायम रह्यो।
​महत्वपूर्ण जन्म र योगदान
ब्रिटेनमा सबैभन्दा लामो समय शासन गर्ने महारानी एलिजाबेथ द्वितीयको जन्म सन् १९२६ अप्रिल २१ मा भएको थियो। शिक्षाको क्षेत्रमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याउने ‘किन्डरगार्टन’ का प्रतिपादक फ्रेडरिक फ्रोबेलको जन्म सन् १७८२ मा आजकै दिन भएको थियो। उनको यो अवधारणाले संसारभरिको प्रारम्भिक शिक्षा प्रणालीलाई नयाँ उचाइ दिएको छ।
​युद्ध, त्रासदी र सामाजिक छायाँ
दोस्रो विश्वयुद्धको अन्तिम चरणमा सन् १९४५ मा सोभियत रेड आर्मीले जर्मनीको जोसेनमा रहेको नाजी हाई कमान्डको मुख्यालयमाथि भीषण आक्रमण गरेको थियो। अर्कोतर्फ, सन् १९५० मा भारतको नैनीतालमा घटेको जातीय हिंसाको घटना, जहाँ दलित समुदायका २२ जनाको हत्या भयो, त्यसले सामाजिक विभेदको एउटा कालो पाटोलाई दर्शाउँछ।
आधुनिक समयमा सन् २०१९ मा श्रीलंकाका चर्च र होटलहरूमा भएको ‘इस्टर सन्डे’ बम विष्फोटले विश्वलाई नै स्तब्ध बनाएको थियो, जसमा २५३ निर्दोष मानिसले ज्यान गुमाएका थिए।
​यसरी २१ अप्रिलको यो दिनले सत्ताको संघर्ष, मानवताको सेवा, र कहिल्यै बिर्सन नसकिने ऐतिहासिक मोडहरूलाई एकैसाथ बोकेको छ।