नयाँ दिल्ली: देश र विश्वको इतिहासमा १९ सेप्टेम्बरको मिति धेरै महत्त्वपूर्ण र ऐतिहासिक घटनाहरूको साक्षी रहेको छ। १९ सेप्टेम्बरको इतिहाससम्बन्धी सम्पूर्ण जानकारी यस प्रकार छ~
१८९१: विलियम शेक्सपियरको प्रसिद्ध नाटक “द मर्चेन्ट अफ भेनिस” को म्यानचेस्टरमा पहिलो पटक मञ्चन गरियो।
१८९३: स्वामी विवेकानन्दले अमेरिकाको सिकागोमा आयोजित विश्व धर्म संसद्मा आफ्नो प्रसिद्ध ‘हिन्दू धर्ममाथि शोधपत्र’ प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। यस लेखमा उहाँले वेदहरूको अनन्तता, हिन्दू धर्मका दार्शनिक सिद्धान्तहरू, आत्मा, ईश्वर र अध्यात्मको वास्तविक स्वरूपमाथि प्रकाश पार्नुभएको थियो।
१८९३: न्युजिल्यान्डमा महिला मताधिकार अधिनियम (१८९३) अन्तर्गत महिलाहरूले मतदानको ऐतिहासिक अधिकार पाएका थिए। गभर्नर लर्ड ग्लासगोले १९ सेप्टेम्बर १८९३ मा यस चुनावी अधिनियममा हस्ताक्षर गर्नुभएको थियो। यससँगै न्युजिल्यान्ड महिलाहरूलाई संसदीय निर्वाचनमा भोट हाल्ने अधिकार दिने विश्वको पहिलो स्वशासित देश बनेको थियो।
१९५५: अर्जेन्टिनाको सेना र नौसेनाले सैन्य विद्रोहका माध्यमबाट त्यहाँका तत्कालीन राष्ट्रपति जुआन डोमिङ्गो पेरोनलाई सत्ताबाट पदच्युत गरेका थिए। यस तख्तापलटलाई अर्जेन्टिनाको इतिहासमा “रिभोल्युसियोन लिबर्टाडोरा” वा “मुक्ति सङ्ग्राम” को नामले चिनिन्छ। यस घटनापछि पेरोन धेरै वर्षसम्म स्पेन र अन्य देशहरूमा निर्वासित रहे। करिब १८ वर्षपछि, १९७३ मा जुआन पेरोन पुनः अर्जेन्टिना फर्केर फेरि देशको राष्ट्रपति चुनिए।
१९५७: संयुक्त राज्य अमेरिकाले नेभाडा परीक्षण स्थलमा ‘रेनियर’ नामबाट विश्वको पहिलो पूर्ण रूपमा नियन्त्रित भूमिगत परमाणु परीक्षण गरेको थियो।
१९६२: भारत र चीनको उत्तरी सीमा (विशेष गरी लद्दाख र पूर्वोत्तर सीमान्त क्षेत्र) मा चिनियाँ सेनाको घुसपैठ र झडपहरू तीव्र बनेका थिए, जसपश्चात् २० अक्टोबर १९६२ मा पूर्ण युद्ध सुरु भयो। चीनले एकतर्फी रूपमा २० नोभेम्बर १९६२ मा युद्धविरामको घोषणा गरेको थियो।
१९८२: कम्प्युटर वैज्ञानिक स्कट फाहलम्यान अनलाइन सन्देश (इमोटिकन/स्माइली) को प्रयोग गर्ने पहिलो व्यक्ति बने। फाहलम्यानले पहिलो पटक टेक्स्ट-आधारित सन्देशहरूमा भावना व्यक्त गर्नका लागि 🙂 (हास्ने अनुहार) र 🙁 (उदासीन अनुहार) को प्रयोग गर्ने सुझाव दिएका थिए। उनले कार्नेगी मेलन युनिभर्सिटीको एक डिजिटल बुलेटिन बोर्डमा यो सन्देश पोस्ट गरेका थिए, जसलाई विश्वको पहिलो डिजिटल इमोटिकन मानिन्छ।
१९८३: क्यारिबियन द्वीप समूह (वेस्ट इन्डिज) मा स्थित सेन्ट किट्स र नेभिस देश बेलायतको औपनिवेशिक शासनबाट पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र भएको थियो।
१९८८: इजरायलले आफ्नो पहिलो स्वदेशी अन्तरिक्ष उपग्रह ओफेक-१ (जसलाई क्षितिज-१ पनि भनिन्छ) को सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरेको थियो। यस सफल प्रक्षेपणसँगै इजरायल आफ्नै उपग्रह बनाएर आफ्नै रकेट (शाभित रकेट) मार्फत अन्तरिक्षमा पठाउने विश्वको आठौँ देश बनेको थियो।
१९९६: अलिजा इजेटबेगोभिक तीन सदस्यीय बोस्नियाली राष्ट्रपति पदका अध्यक्ष चुनिए, जसबाट उनी बोस्नियाली युद्ध (१९९२–१९९५) को समाप्तिपछि बोस्नियाका पहिलो राष्ट्रपति बने।
१९९६: ग्वाटेमाला सरकार र वामपन्थी विद्रोहीहरूले ३६ वर्षदेखि चलिरहेको गृहयुद्ध समाप्त गर्नका लागि एक ऐतिहासिक शान्ति सम्झौताको अंशमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यस गृहयुद्धमा करिब २,००,००० मानिस मारिएका वा बेपत्ता भएका थिए। यसपछि डिसेम्बर १९९६ मा अन्तिम स्थायी शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरियो।
२०००: भारतीय भारोत्तोलक कर्णम मल्लेश्वरीले सिड्नी ओलम्पिकमा काँस्य पदक जितिन्। उनी ओलम्पिक खेलहरूमा पदक जित्ने पहिलो भारतीय महिला बनिन्।
२००२: इजरायली सेनाले वेस्ट बैङ्क (पश्चिमी किनार) को रामल्लाह सहरमा स्थित प्यालेस्टिनी नेता यासिर अराफातको मुख्यालय ‘अल-मुकाता’ को भीषण घेराबन्दी सुरु गरेको थियो। यो सैन्य कारबाही तेल अबिबमा भएको आत्मघाती बस बम विस्फोटको जवाफमा गरिएको थियो, जसमा ६ जना मारिएका थिए। इजरायलको मुख्य उद्देश्य परिसरभित्र लुकेका २० भन्दा बढी वाञ्छित चरमपन्थीहरूलाई आत्मसमर्पण गराउनु र अराफातलाई पूर्ण रूपमा अलग-थल्याउनु थियो।
२००६: थाइल्यान्डका सेना प्रमुख जनरल सोन्थी बून्यारतगलिनको भनाइमा रोयल थाई आर्मीले तत्कालीन प्रधानमन्त्री थाकसिन सिनवात्राको निर्वाचित सरकारको तख्तापलट गरेको थियो। यस क्रममा देशमा मार्सल ल (सैन्य कानुन) र आपत्काल लागू गरियो, संविधान निलम्बित गरियो र संसद् विघटन गरियो। यो तख्तापलट हुँदा थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री थाकसिन सिनवात्रा संयुक्त राष्ट्र महासभाको बैठकमा भाग लिन न्युयोर्क (अमेरिका) गएका थिए। यस तख्तापलटको केही दिनपछि, १ अक्टोबर २००६ मा अन्तरिम प्रधानमन्त्रीका रूपमा जनरल सुरायुद चुलानोतलाई नियुक्त गरिएको थियो।
२००६: पोप बेनेडिक्ट १६औँले जर्मनीको रेजेन्सबर्ग विश्वविद्यालयमा दिएको एक भाषणमा इस्लामलाई लिएर गरिएको विवादास्पद टिप्पणीमा आधिकारिक रूपमा माफी मागेका थिए। पोप बेनेडिक्टले आफ्नो भाषणमा १४औँ शताब्दीका एक इसाई सम्राटको भनाइ उद्धृत गरेका थिए, जसमा पैगम्बर मोहम्मद र इस्लामको प्रसारका तरिका (विशेष गरी तरबारको प्रयोग) को आलोचना गरिएको थियो।
२००६: जापान सरकारले उत्तर कोरियाद्वारा गरिएका मिसाइल परीक्षणहरूको जवाफमा उसविरुद्ध कडा आर्थिक प्रतिबन्धहरूलाई स्वीकृति दिएको थियो। जापानको यो निर्णय संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को प्रस्ताव १६९५ अनुरूप थियो, जसमा सदस्य राष्ट्रहरूलाई उत्तर कोरियालाई मिसाइल वा सामूहिक विनाशका हतियारसँग सम्बन्धित सामग्री बिक्री गर्न रोक्न भनिएको थियो।
२००६: भारतले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ)लाई हरसम्भव सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। यो घोषणा वैश्विक आर्थिक मञ्चमा भारतको बढ्दो भूमिका र वैश्विक वित्तीय स्थिरतामा योगदान दिने उसको प्रतिबद्धताको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा थियो। भारतले सन् १९९३ पछि आईएमएफबाट कुनै वित्तीय सहायता (ऋण) लिएको छैन र २००० सम्म आफ्ना सबै पुराना बाँकी बक्यौता चुक्ता गरिसकेको थियो।
२००७: युवराज सिंहले किङ्समिड, डरबन (दक्षिण अफ्रिका) मा टी-२० विश्वकपअन्तर्गत इङ्ल्यान्डका बलर स्टुअर्ट ब्रोडको एकै ओभरमा लगातार ६ छक्का प्रहार गरेका थिए। युवराजले मात्र १२ बलमा टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय इतिहासकै सबैभन्दा तीव्र अर्धशतक पूरा गरे।
२००७: अमेरिकी वायुसेनाले साइबर स्पेसमा बढ्दा खतराहरूसँग जुध्न र देशका डिजिटल सम्पत्तिहरूको रक्षा गर्नका लागि एक अस्थायी साइबर कमान्डको गठन गरेको थियो। यस कमान्डको मुख्य उद्देश्य वायुसेनाको नेटवर्कलाई सुरक्षित राख्नु, शत्रुको कम्प्युटर प्रणालीमा आक्रमण गर्ने क्षमता विकास गर्नु र अन्तरिक्ष तथा डिजिटल सुरक्षालाई आपसमा जोड्नु थियो।
२००८: दिल्लीको जामिया नगरस्थित बटला हाउसमा प्रहरी र इन्डियन मुजाहिद्दिनका आतङ्ककारीहरूबीच भीषण भिडन्त भएको थियो। दिल्ली प्रहरीको स्पेसल सेलका इन्स्पेक्टर मोहन चन्द शर्माले अपरेसनको नेतृत्व गर्दै गम्भीर घाइते भएपछि शहादत प्राप्त गरे। उनलाई मरणोपरान्त देशको उच्च वीरता पुरस्कार अशोक चक्रबाट सम्मानित गरियो। यस बटला हाउस मुठभेडमा इन्डियन मुजाहिद्दिनका दुई आतङ्ककारी (आतिफ अमिन र मोहम्मद साजिद) मारिएका थिए।
२००८: भारतको सर्वोच्च अदालतले छत्तीसगढमा नक्सलवादसँग जुध्नका लागि बनाइएको नागरिक सशस्त्र समूह ‘सलवा जुडूम’ का कार्यकर्ताहरूको गतिविधिप्रति गम्भीर रुख अपनाउँदै राज्य सरकारलाई यसलाई बन्द गर्ने निर्देश दिएको थियो।
२००९: गुजरातको गोधरा काण्डपछि भड्किएको दङ्गाको मुद्दा छानबिन गरिरहेको नानावती-मेहेता आयोगले तत्कालीन मुख्यमन्त्री नरेन्द्र मोदी र अन्य छ जनालाई बोलाउन माग गरिएको याचिका खारेज गरिदिएको थियो। आयोगले मुख्यमन्त्रीविरुद्ध लगाइएका आरोपहरू अस्पष्ट र अनुमानमा आधारित रहेको भन्दै आवेदन खारेज गरेको थियो।
२०१३: न्यायाधीश प्रफुल्ल चन्द्र पन्त मेघालय उच्च अदालतको नयाँ मुख्यन्यायाधीश नियुक्त भए र २० सेप्टेम्बर २०१३ मा मेघालय उच्च अदालतको मुख्यन्यायाधीशका रूपमा पदभार ग्रहण गरेका थिए।
२०१४: एप्पलले आधिकारिक रूपमा आइफोन ६ र आइफोन ६ प्लसको बिक्री सुरु गरेको थियो। बिक्रीको पहिलो सप्ताहन्त (ओपनिङ विकेन्ड) मा नै यी दुवै मोडलका १ करोडभन्दा बढी सेट बिकेका थिए।
२०१५: जापानी संसद्ले एक ऐतिहासिक र विवादास्पद कानुन पारित गर्यो, जसले द्वितीय विश्वयुद्धपछि पहिलो पटक जापानी सेनालाई विदेशी माटोमा लड्ने अनुमति दियो।
२०१५: सिरियाको इदलिब प्रान्तमा रहेको अबु अल-दुहुर सैन्य विमानस्थल कब्जा गरेपछि अल-कायदासँग आबद्ध नुसरा फ्रन्ट र अन्य विद्रोही समूहहरूले सिरियाली सेनाका कम्तीमा ५६ जना सैनिकलाई एकैसाथ गोली हानेर हत्या गरेका थिए।
२०१५: टर्कीका लडाकु विमानहरूले उत्तरी इराकमा प्रतिबन्धित कुर्दिस्तान वर्कर्स पार्टीका ठेगानाहरूमा भीषण बमबारी गरे, जसमा ५५ भन्दा बढी कुर्द लडाकु मारिए।
२०१५: साउदी अरबको नेतृत्वमा रहेको सैन्य गठबन्धनले यमनको राजधानी सानामा सरकारी भवन र आवासीय क्षेत्रहरूमा बमबारी गर्दा ३० भन्दा बढी मानिस मारिए।
२०१५: नेपालको संविधान सभाले आफ्नो नयाँ धर्मनिरपेक्ष र लोकतान्त्रिक संविधानलाई अन्तिम रूप दिएर लागू गर्ने घोषणा गर्यो (जुन आधिकारिक रूपमा २० सेप्टेम्बरमा राष्ट्रपतिद्वारा घोषणा गरियो)।
२०१५: इङ्ल्यान्डमा आयोजित रग्बी विश्वकप २०१५ को एक रोमाञ्चक खेलमा जापानले दक्षिण अफ्रिकालाई ३४-३२ ले हरायो। रग्बीको इतिहासमा यसलाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठुलो उलटफेर मानिन्छ।
२०१६: न्युयोर्क र न्युजर्सीमा भएका श्रृङ्खलाबद्ध बम विस्फोटका मुख्य संदिग्ध अहमद खान रहामीलाई प्रहरीले न्युजर्सीमा एक भिडन्तपछि गिरफ्तार गर्यो।
२०१६: मुम्बईको एक विशेष अदालतले सन् २०१३ को प्रिति राठी तेजाब हमला काण्डका दोषी अङ्कुर पवारलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनायो।
२०१६: सिरियाको उरुम अल-कुब्रामा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको राहत सामग्री बोकेका ट्रकहरूको टोलीमाथि भीषण हवाई हमला भयो, जसमा कैयौँ मानिस मारिए। संयुक्त राष्ट्रसङ्घले यसलाई गम्भीर ‘युद्ध अपराध’ भनेको थियो।
२०१६: काङ्गो प्रजातान्त्रिक गणतन्त्रको राजधानी किन्सासामा राष्ट्रपति जोसेफ काबिलाको राजीनामाको माग गर्दै भएका प्रदर्शनहरूले हिंसात्मक रूप लिँदा दर्जानौँ प्रदर्शनकारी र प्रहरीको मृत्यु भयो।
२०१६: लस एन्जलसमा आयोजित ६८औँ प्राइमटाइम एमी अवार्ड्समा लोकप्रिय टिभी सिरिज ‘गेम अफ थ्रोन्स’ ले धूम मचायो र उत्कृष्ट ड्रामा सिरिजको पुरस्कार जित्यो। यसका साथै रामी मालेक र जुलिया लुई-ड्रेफसले पनि मुख्य विधामा पुरस्कार आफ्नो नाममा गरे।
२०१७: मध्य मेक्सिकोमा ७.१ म्याग्निच्युडको भीषण भूकम्प आयो। यसबाट मेक्सिको सिटी र आसपासका क्षेत्रमा दर्जानौँ भवनहरू भत्किए र ३०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुनुका साथै व्यापक क्षति भयो।
२०१७: आटलान्टिक महासागरमा उठेको खतरनाक आँधी ‘मारिया’ ले क्यारिबियन द्वीप समूहका डोमिनिका र पुएर्टो रिकोमा भारी विनाश निम्त्यायो।
२०१७: भारत सरकारले सर्वोच्च अदालतमा हलफनामा दर्ता गर्दै देशमा बसोबास गरिरहेका रोहिङ्गा शरणार्थीहरूलाई राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि खतरा बताएको थियो।
२०१७: बिहारको नालन्दा जिल्लामा नियन्त्रण गुमाएको एक स्कुल बस रुखमा ठोक्किँदा १० भन्दा बढी बालबालिका घाइते भए।
२०१८: दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मुन जे-इन उत्तर कोरियाको राजधानी प्योङयाङ पुगे। ११ वर्षमा कुनै पनि दक्षिण कोरियाली नेताको यो पहिलो प्योङयाङ भ्रमण थियो, जहाँ उनले किम जोङ-अनसँग भेटघाट गरे।
२०१८: केन्याका धावक एलियुड किपचोगेले बर्लिन म्याराथनलाई निकै कम समयमा पूरा गरेर विश्वकीर्तिमान बनाए।
२०१८: शक्तिशाली आँधी ‘मङ्खुट’ ले फिलिपिन्स, ताइवान, हङकङ र चीनमा भारी विनाश निम्त्यायो, जसबाट ७० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
२०१९: अमेरिकी केन्द्रीय बैङ्क (फेडेरल रिजर्भ) ले अर्थव्यवस्था सम्हाल्नका लागि ब्याजदरमा कटौती गर्यो।
२०१९: साउदी अरबका तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा भएका हमलाहरूपछि अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि प्रतिबन्ध बढाउने घोषणा गरे।
२०१९: प्रसिद्ध अमेरिकी व्यवसायी तथा हिल्टन होटल्स कर्पोरेसनका प्रमुख ब्यारोन हिल्टनको ९१ वर्षको उमेरमा निधन भयो।
२०१९: ट्युनिसियाका दोस्रो राष्ट्रपति जाइन एल आबिदिन बेन अलीको निर्वासनका क्रममा ८३ वर्षको उमेरमा निधन भयो।
२०१९: मियामीका पहिलो लातभियाली/ल्याटिनो मेयर तथा अमेरिकी राजनीतिज्ञ मौरिस फेरेको ८४ वर्षको उमेरमा निधन भयो।
२०२०: बैङ्ककमा थाम्मासात विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूको नेतृत्वमा १५,००० भन्दा बढी लोकतन्त्र-समर्थक प्रदर्शनकारीहरू ग्र्यान्ड प्यालेस नजिकै जम्मा भई प्रधानमन्त्री प्रयुत चान-ओ-चाको राजीनामा र राजतन्त्र सुधारको माग गरे।
२०२०: बुखारेस्टको युनिभर्सिटी स्क्वायरमा सयौँ परिवारले विद्यालयहरूमा फेस मास्क लगाउने र सामाजिक दूरीका नयाँ नियमहरूलगायतका विषयविरुद्ध प्रदर्शन गरे।
२०२१: विराट कोहलीले आइपिएल २०२१ को सिजनपछि रोयल च्यालेन्जर्स ब्याङ्गलोरको कप्तानी छाड्ने घोषणा गरे।
२०२१: अफगानिस्तानको राजधानी काबुलबाट करिब २०० यात्रु (अफगान र अमेरिकी नागरिक) लाई लिएर कतार एयरवेजको एक चार्टर उडान कतारका लागि प्रस्थान गर्यो।
२०२१: नङ्गरहारको जलालाबादमा तालिबानको गाडी नजिकै भएको बम विस्फोटमा तीन तालिबान सदस्य र दुई नागरिक मारिए।
२०२२: बेलायतकी महारानी रानी एलिजाबेथ द्वितीयाको लन्डनमा अन्त्येष्टि भयो, जसमा भारतकी राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूले सहभागी भई श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिन्।
२०२२: पूर्वी लद्दाखमा वास्तविक नियन्त्रण रेखा नजिकबाट चिनियाँ सेना ३ किलोमिटर पछाडि हट्यो।
२०२२: भारतीय पहलवान बज्रङ पुनियाले विश्व कुस्ती च्याम्पियनसिपको ६५ किलोग्राम वर्गमा काँस्य पदक जिते।
२०२२: उत्तराखण्डका मुख्यमन्त्री पुष्कर सिंह धामीले भारत-नेपाल जोड्ने छारछुम मोटर पुलको शिलान्यास गरे।
२०२२: महसा अमिनीको हिरासतमा मृत्यु भएपछि इरानको कुर्दिस्तान प्रान्तमा हिंसात्मक प्रदर्शनहरू भए।
२०२२: दक्षिण-पूर्वी ताइवानमा आएको ६.९ म्याग्निच्युडको भीषण भूकम्पमा १ जनाको मृत्यु भएको थियो र १४६ भन्दा बढी मानिस घाइते भएका थिए।
२०२३: भारतको लोकसभामा महिलाहरूलाई लोकसभा र राज्य विधानसभाहरूमा ३३% आरक्षण दिने ‘नारी शक्ति वन्दन अधिनियम’ विधेयक पेस गरियो।
२०२३: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र अन्य सांसदहरू पुरानो संसद् भवनबाट निस्किएर नयाँ संसद् भवनमा प्रवेश गरे। पुरानो संसद् भवनको नाम ‘संविधान सदन’ राख्ने प्रस्ताव गरियो।
२०२३: खालिस्तानी आतङ्ककारी हरदीप सिंह निज्जरको हत्याको मामलामा क्यानडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोद्वारा भारतमाथि लगाइएका आरोपहरूलाई भारत सरकारले खारेज गर्यो र कडा कदम चाल्यो।
२०२३: अजरबैजानले नागोर्नो-काराबाख क्षेत्रमा आर्मेनियाली बलविरुद्ध सैन्य अभियान (अफेन्सिभ) सुरु गर्यो।
२०२३: न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र महासभाको उच्च-स्तरीय साताको बैठक र एसडीजी शिखर सम्मेलनको सुरुवात भयो।
२०२४: अन्डमानको नाम परिवर्तन: अन्डमान र निकोबार द्वीप समूहको पोर्ट ब्लेयरको नाम बदलेर ‘श्री विजयपुरम’ राखियो।
२०२४: भारतले खालिस्तानी आतङ्ककारी गुरपतवन्त सिंह पन्नूको हत्या प्रयासको अमेरिकी अदालतको समनलाई खारेज गर्दै यसलाई अनुचित बतायो।
२०२४: लेबनानमा पेजरपछि वाकी-टकी र सोलार सिस्टममा भएका श्रृङ्खलाबद्ध विस्फोटको दोस्रो लहरबाट अफरातफरी मचियो, जसमा दुई दिनमा ३२ भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
२०२५: साउदी अरब र पाकिस्तानबीच एक सुरक्षा सम्झौता भयो, जसअन्तर्गत कुनै एक देशमाथि भएको हमला दुवै देशमाथिको हमला मानिनेछ। यसमा भारतको विदेश मन्त्रालयले चिन्ता व्यक्त गर्दै साउदी अरबले पारस्परिक हितको ध्यान राख्ने आशा व्यक्त गर्यो।
२०२५: उत्तराखण्डमा भारी पहिरोका कारण छ वटा घर ध्वस्त भए र १० जना बेपत्ता भए।
२०२५: अमेरिकाले इरानको चाबहार पोर्टसँग जोडिएका प्रतिबन्धहरूमा दिएको छुट (अपवाद) को आदेश रद्द गरिदियो, जुन २९ सेप्टेम्बर २०२५ देखि लागू हुने तय भयो।
२०२५: गाजा पट्टीमा इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा ४३ प्यालेस्टिनी मारिए। अर्कातिर, सुडानको गृहयुद्धका क्रममा एल-फासेर नजिकैको एक विस्थापित शिविरको मस्जिदमा भएको ड्रोन आक्रमणमा ७५ जनाको मृत्यु भयो।
१९ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
ईस्वी ८६: एन्टोनिनस पायस – इतिहासका प्रसिद्ध रोमन सम्राट।
१५५: हेनरी तृतीय – फ्रान्सका प्रसिद्ध राजा तथा राजा हेनरी द्वितीय र क्याथरिन डि मेडिचीका चौथो छोरा।
१८६७: श्रीपाद दामोदर सातवलेकर – बीसौँ शताब्दीको भारतीय सांस्कृतिक उत्थानमा विशेष योगदान दिने विद्वान्।
१८८६: सय्यद फजल अली – भारतीय न्यायाधीश, जो असम र उडिसाका राज्यपाल रहे।
१९११: विलियम गोल्डिङ – प्रसिद्ध बेलायती उपन्यासकार तथा नोबेल पुरस्कार विजेता।
१९२७: कुँवर नारायण – हिन्दी भाषाका प्रसिद्ध र सम्मानित कवि।
१९४८: जेरेमी आइरन्स – अस्कर विजेता प्रसिद्ध बेलायती अभिनेता।
१९५८: लक्की अली – भारतीय गायक, संगीतकार र अभिनेता।
१९६५: सुनिता विलियम्स – अन्तरिक्ष एजेन्सी ‘नासा’ मार्फत अन्तरिक्ष जाने भारतीय मूलकी दोस्रो महिला।
१९७७: आकाश चोपडा – पूर्व भारतीय क्रिकेटर तथा प्रसिद्ध क्रिकेट कमेन्टेटर।
१९ सेप्टेम्बरमा भएका निधनहरू~
१५८१: सिख गुरु रामदास जी – १५७४ देखि १५८१ सम्म सिखहरूका चौथो गुरु।
१७१९: रफीउद्दिन मोहम्मद रफीउद्देैला (शाहजहाँ द्वितीय) – भारतीय इतिहासका प्रसिद्ध मुगल वंशका ११औँ बादशाह। उनलाई शक्तिशाली सय्यद दाजुभाइहरूले जुन १७१९ मा गद्दीमा बसालेका थिए। उनी नाम मात्रका बादशाह थिए र सम्पूर्ण शक्ति सय्यद दाजुभाइको हातमा थियो।
१८१२: मेयर एमशेल रोथ्सचाइल्ड – जर्मन-यहुदी बैङ्कर र विश्वकै सबैभन्दा प्रसिद्ध रोथ्सचाइल्ड बैङ्किङ राजवंशका संस्थापक।
१८८१: जेम्स ए. गारफिल्ड – अमेरिकाका २०औँ राष्ट्रपति।
१९३६: विष्णुनारायण भातखण्डे – हिन्दुस्तानी शास्त्रीय संगीतका महान् विद्वान् र पुनर्जागरणका अग्रदूत। उनले शताब्दीयौँदेखि चलिआएको मौखिक संगीत परम्परालाई लिपिबद्ध गरे र वैज्ञानिक नियम बनाए।
१९६५: बलवन्तराय मेहता – भारतीय राजनीतिज्ञ र गुजरातका दोस्रो मुख्यमन्त्री (फेब्रुअरी १९६३ देखि सेप्टेम्बर १९६५ सम्म)। उनलाई भारतमा ‘पञ्चायती राजका जनक’ भनिन्छ।
१९६८: चेस्टर कार्लसन – अमेरिकी भौतिक विज्ञानी र आविष्कारक, जसले ‘जेरोग्राफी’ (फोटोकपी) प्रविधिको आविष्कार गरेका थिए।
१९८८: पी. शिलु एओ – नागाल्यान्डका पहिलो मुख्यमन्त्री (१ डिसेम्बर १९६३ देखि १४ अगस्ट १९६६ सम्म) र एक प्रमुख भारतीय राजनीतिज्ञ, जसको सम्बन्ध राजनीतिक दल ‘नागा न्यासनलिस्ट अर्गनाइजेसन’ सँग थियो। उनले भारत सरकार र लोकसभालाई नागाल्यान्डलाई पूर्ण राज्यको दर्जा दिन राजी गराएका थिए, जसपश्चात् १ डिसेम्बर १९६३ मा नागाल्यान्ड नयाँ राज्य बन्यो।
१९९५: ओरभिल रेडनबाकर – अमेरिकी व्यवसायी, जसलाई विश्वभर पपकर्न किङका नामले चिनिन्छ।
२००२: प्रिया तेन्दुलकर – प्रसिद्ध भारतीय टेलिभिजन अभिनेत्री तथा सामाजिक कार्यकर्ता।
२००८: मोहन चन्द शर्मा – दिल्ली प्रहरीका साहसी निरीक्षक (बटला हाउस मुठभेडका क्रममा सहिद भएका)।
२०१३: सरस्वती प्रसाद – चर्चित लेखिका तथा सुमित्रानन्दन पन्तकी मानस पुत्री।
२०१३: जयवन्त लेले – पूर्व बिसीसीआई सचिव।
२०१३: हिरोशी यामाउची – जापानी व्यवसायी, जसले भिडियो गेम कम्पनी ‘निन्टेन्डो’ लाई विश्वस्तरमा लोकप्रिय बनाए।
२०१७: जेक लामोटा – प्रसिद्ध अमेरिकी मुक्केबाज (वर्ल्ड मिडलवेट च्याम्पियन), जसको जीवनमा प्रसिद्ध फिल्म ‘रेजिङ बुल’ बनेको थियो।
२०२५: जुबिन गर्ग – प्रसिद्ध भारतीय गायक तथा संगीतकार (बलिउड फिल्म ‘ग्याङस्टर’ को प्रसिद्ध गीत ‘या अली’ का गायक)।
१९ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
अन्तर्राष्ट्रिय तटीय सफाई दिवस: समुद्र तटहरूको सफाई र जनचेतनाका लागि सेप्टेम्बरको तेस्रो शनिबार मनाइन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय रेड पान्डा दिवस: रेड पान्डाको संरक्षणप्रति जनचेतना फैलाउनका लागि यो दिन समर्पित छ।
टक लाइक अ पाइरेट डे: समुद्री डाकाहरूको जस्तै रमाइलो शैलीमा कुराकानी गर्ने एक अनोखा अन्तर्राष्ट्रिय दिवस।





