​नयाँ दिल्ली: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको १७ सेप्टेम्बरको पाठसँग एक विशेष सम्बन्ध छ। सन् १९५० को सेप्टेम्बर १७ का दिन नरेन्द्र दामोदरदास मोदीको जन्म भएको थियो। उनलाई २६ मे २०१४ मा भारतका तत्कालीन राष्ट्रपति प्रणब मुखर्जीले देशको १५औँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा शपथ गराएका थिए। त्यसको पाँच वर्षपछि सन् २०१९ मा भारतीय जनता पार्टीले नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा पुनः चुनाव जित्यो र उनले प्रधानमन्त्रीका रूपमा आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सुरु गरे। नरेन्द्र मोदी स्वतन्त्र भारतमा जन्मिएका देशका पहिलो प्रधानमन्त्री हुन्।
​एक साधारण परिवारमा जन्मिएका नरेन्द्र मोदी सत्ताको शीर्ष स्थानसम्म पुग्नुले के सङ्केत गर्छ भने— यदि मानिसमा दृढ इच्छाशक्ति र आफ्नो गन्तव्यसम्म पुग्ने अदम्य साहस छ भने उसले जस्तोसुकै कठिन परिस्थितिलाई पनि सहज बनाएर आफ्ना लागि नयाँ बाटो पहिल्याउन सक्छ।
​देश र दुनियाँको इतिहासमा १७ सेप्टेम्बरका दिन घटेका प्रमुख घटनाहरू~
​१५८९: नेदरल्यान्डका नाविकहरूले मरिसस टापुको खोज गरेका थिए। यसको नाम नेदरल्यान्डका राजकुमार ‘मरिसस भान नासाउ’ को नामबाट राखिएको थियो।
​१६३०: अमेरिकाको म्यासाचुसेट्स राज्यको प्रसिद्ध सहर बोस्टनको स्थापना भएको थियो। यसलाई इङ्गल्यान्डबाट आएका प्युरिटन प्रवासीहरूले बसालेका थिए, जसको नेतृत्व जोन विन्थ्रोपले गरेका थिए।
​१७६१: सातवर्षीय युद्धका क्रममा स्विडिस र प्रसियाली सेनाबिच कोसाब्रोमाको युद्ध लडिएको थियो।
​१७८७: अमेरिकी संविधानलाई आधिकारिक रूपमा स्वीकृति दिइएको थियो। फिलडेल्फियामा संवैधानिक सम्मेलनका क्रममा प्रतिनिधिहरूले यसमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
​१८७८: अमेरिकी राष्ट्रपति जिम्मी कार्टरको मध्यस्थतामा म्यारील्यान्डको क्याम्प डेभिडमा १२ दिनको गुप्त वार्तापछि मिस्र (इजिप्ट) र इजरायलबिच ऐतिहासिक ‘क्याम्प डेभिड सम्झौता’ भयो। यो इजरायल र कुनै पनि अरब देशबिच भएको पहिलो शान्ति सम्झौता थियो। यसअन्तर्गत इजरायलले सिनाई प्रायद्वीप इजिप्टलाई फिर्ता गर्‍यो र दुवै देशबिच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भयो। यस ऐतिहासिक पहलका लागि इजिप्टका राष्ट्रपति अनवर अल-सादात र इजरायलका प्रधानमन्त्री मेनाकेम बेगिनलाई संयुक्त रूपमा सन् १९७८ को नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गरियो।
​१९२२: डच साइकल चालक पिट मोस्कप्स ट्रयाक साइक्लिङको प्रोफेसनल स्प्रिन्ट प्रतिस्पर्धामा विश्व च्याम्पियन बनेका थिए।
​१९२३: क्यालिफोर्नियाको बर्कलेमा सल्किएको भिषण आगलागीले भारी विनाश निम्त्यायो। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय परिसरको उत्तरी क्षेत्रमा बाक्लो गरी बनाइएका ५८४ घरसहित करिब ६४० भवनहरू आगलागीको चपेटामा परेका थिए।
​१९४४: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा मित्रराष्ट्रका सेनाले नेदरल्यान्डमा ‘अपरेसन मार्केट गार्डेन’ को सुरुवात गरे। यो इतिहासकै सबैभन्दा ठुलो हवाइ सैन्य अभियान थियो, जसमा हजारौँ सैनिकहरूलाई विमान र प्यारासुटका माध्यमबाट जर्मन कब्जामा रहेको डच क्षेत्रमा उतारिएको थियो।
​१९४८: भारतीय रियासत हैदराबादको आधिकारिक रूपमा भारतमा विलय भयो। यो कार्य ‘अपरेसन पोलो’ अन्तर्गत पूरा गरिएको थियो।
​१९४९: सी. एन. अन्नादुराईले दक्षिण भारतको प्रमुख राजनीतिक दल ‘द्रविड मुनेत्र कड्गम’ (डीएमके) को स्थापना गरे। यो पार्टी पेरियार ई.भी. रामासामीको नेतृत्वमा रहेको ‘द्रविड कड्गम’ (DK) बाट अलग भएर बनेको थियो।
​१९५६: भारत सरकारद्वारा ‘भारतीय तेल तथा प्राकृतिक ग्यास आयोग’ (ONGC) को गठन गरियो। यसलाई सन् २०१० मा महारत्नको दर्जा दिइयो।
​१९५७: मलेसिया (त्यस समयको फेडरेसन अफ मलाया) आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घ (UN) को ८२ औँ सदस्य राष्ट्र बन्यो। सन् १९६३ मा सिङ्गापुर, सरावाक र सबाहसँग मिलेर नयाँ महासङ्घ गठन भएपछि यसको नाम बदलेर मलेसिया राखियो। कूटनीतिज्ञ डा. इस्माइल अब्दुल रहमान संयुक्त राष्ट्र सङ्घका लागि मलेसियाका पहिलो स्थायी प्रतिनिधि नियुक्त भएका थिए।
​१९७०: जोर्डनमा ‘ब्ल्याक सेप्टेम्बर’ गृहयुद्ध सुरु भयो, जुन जोर्डनको सेना र प्यालेस्टाइन मुक्ति सङ्गठनबिच लडिएको थियो।
​१९७४: बाङ्ग्लादेश, ग्रेनाडा र गिनी-बिसाउ आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका सदस्य बनेका थिए।
​१९७६: नासाले क्यालिफोर्नियाको पामडेलमा आफ्नो पहिलो स्पेस शटल ‘एन्टरप्राइज’ को सार्वजनिक अनावरण गर्‍यो। सुरुमा यसको नाम ‘कन्स्टिट्युसन’ राखिनेवाला थियो, तर प्रसिद्ध साइन्स-फिक्सन टिभी सिरिज ‘स्टार ट्रेक’ का प्रशंसकहरूको बृहत् अभियानपछि राष्ट्रपति जेराल्ड फोर्डले यसको नाम बदलेर ‘एन्टरप्राइज’ राखेका थिए।
​१९८२: चेन्नई (तत्कालीन मद्रास) को एम.ए. चिदम्बरम रङ्गशाला (चेपाक) मा भारत र सिलोन (श्रीलंका) बिच पहिलो क्रिकेट टेस्ट म्याच खेलियो। यो खेल बराबरी (ड्र) मा टुङ्गिएको थियो।
​१९८३: २० वर्षीया भेनेसा विलियम्सले इतिहास रचिन्। उनी ‘मिस अमेरिका’ को उपाधि जित्ने पहिलो अश्वेत महिला बनिन्।
​१९९१: उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरिया संयुक्त राष्ट्र सङ्घका अलग-अलग पूर्ण सदस्य बने। संयुक्त राष्ट्र महासभाको प्रस्ताव ४६/१ अन्तर्गत दुवै देशलाई एकैसाथ स्वीकार गरिएको थियो।
​१९९५: हङकङमा ब्रिटिस शासनअन्तर्गत अन्तिम चुनाव सम्पन्न भयो। यसको ठिक दुई वर्षपछि, १ जुलाई १९९७ मा ब्रिटेनले हङकङको सार्वभौमसत्ता आधिकारिक रूपमा चीनलाई हस्तान्तरण गर्‍यो।
​१९९९: ओसामा बिन लादेनले पहिलो पटक खुला रूपमा भारतविरुद्ध ‘जिहाद’ को धम्की दिएका थिए र भारतलाई अल-कायदाको मुख्य शत्रु घोषित गरेका थिए।
​२०००: श्रीलङ्काली सेनाले ठुलो सैन्य सफलता हासिल गर्दै जाफना प्रायद्वीपको रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण चवाकचेडी सहरलाई लिबरेसन टाइगर्स अफ तमिल इलम (एफटीटीई) को नियन्त्रणबाट मुक्त गराएको थियो।
​२००१: अमेरिकाले वैश्विक आतङ्कवादविरुद्धको लडाइँमा पाकिस्तानको सहयोग प्राप्त गर्नका लागि कास्मिर मुद्दामा पाकिस्तानसँग कुनै सम्झौता नगर्ने स्पष्ट रुख लियो।
​२००२: इराकका राष्ट्रपति सद्दाम हुसेनको सरकारले संयुक्त राष्ट्र सङ्घका हतियार निरीक्षकहरूलाई विनाकुनै सर्त आफ्नो देशमा आएर जाँच गर्ने अनुमति दियो।
​२००४: युरोपेली संसद्ले मालदिभ्समा मानवअधिकार उल्लङ्घन, लोकतन्त्रको कमी र राजनीतिक बन्दीहरूप्रति भइरहेको दुर्व्यवहारको विरोधमा त्यहाँको सरकारमाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव पारित गर्‍यो।
​२००६: क्युबाको राजधानी हवानामा १४औँ असंलग्न आन्दोलन शिखर सम्मेलन सम्पन्न भयो। क्युबाका नेता फिदेल कास्ट्रोको बिरामीका कारण उनका भाइ राउल कास्ट्रोले बैठकको अध्यक्षता गरेका थिए। सम्मेलनमा भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहले भाग लिएका थिए।
​२००६: भारतीय वायुसेनाको विशेष दस्ता ‘गरुड कमान्डो फोर्स’ संयुक्त राष्ट्र सङ्घको शान्ति मिसनअन्तर्गत कङ्गोका लागि रवाना भयो।
​२००६: काठमाडौँबाट दिल्ली जाँदै गरेको इन्डियन एयरलाइन्सको उडान आईसी-८१४ अपहरण काण्डमा पाकिस्तान समर्थित आतङ्कवादी सङ्गठन ‘हरकत-उल-मुजाहिद्दीन’ को प्रत्यक्ष हात रहेको पुष्टि भएको थियो।
​२००६: जर्मनीको मोन्चेनग्लाडबाचमा सम्पन्न पुरुष विश्वकप हक्कीमा भारतीय हक्की टोलीले १२ टोलीमध्ये ११ औँ स्थान प्राप्त गर्‍यो।
​२००८: तत्कालीन भारतीय केन्द्रीय राज्यमन्त्री के. एच. मुनियप्पाले नयाँ दिल्लीमा आयोजित विशेष समारोहमा वर्ष २००६ का लागि ‘विश्वकर्मा राष्ट्रिय पुरस्कार’ र ‘राष्ट्रिय सुरक्षा पुरस्कार’ प्रदान गरे।
​२००९: भारतको केन्द्रीय सतर्कता आयोगले १२३ जना भ्रष्ट सरकारी अधिकारीहरूको नाम सार्वजनिक रूपमा आफ्नो वेबसाइटमा जारी गर्‍यो।
​२००९: दिल्लीका दुई र बिहारका १८ विधानसभा सिटका लागि उपनिर्वाचन सम्पन्न भयो।
​२०११: आर्थिक असमानता र कर्पोरेट लोभका विरुद्ध न्यूयोर्कको जुकोट्टी पार्कमा ‘अकुपाई वाल स्ट्रिट’ (वॉल स्ट्रीट घेरो) आन्दोलनको सुरुवात भयो।
​२०१७: पी.भी. सिन्धु कोरिया ओपन सुपर सिरिज जित्ने पहिलो भारतीय सटलर बनिन्। उनले फाइनलमा जापानकी नोजोमी ओकुहारालाई हराएकी थिइन्।
​२०२०: भारतीय लोकसभाले किसान उत्पाद व्यापार एवं वाणिज्य विधेयक र कृषक सशक्तिकरण एवं संरक्षण विधेयकलाई मन्जुरी दियो।
​२०२१: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको ७१ औँ जन्मदिनको अवसरमा भारतमा एकै दिन २.५ करोडभन्दा बढी कोरोना खोप लगाएर कीर्तिमान कायम गरियो।
​२०२१: प्रधानमन्त्री मोदीले प्राप्त गरेका स्मृति चिह्न र उपहारहरूको ई-निलाम प्रक्रिया सुरु गरियो, जसको रकम ‘नमामि गङ्गे मिसन’ का लागि प्रयोग गर्ने उद्देश्य राखिएको थियो।
​२०२१: फ्रान्सले ‘ऑकस’ सुरक्षा सम्झौताको विरोधमा अमेरिका र अस्ट्रेलियाबाट आफ्ना राजदूतहरूलाई फिर्ता बोलाएको थियो।
​२०२१: विश्वभर चर्चित बनेको दक्षिण कोरियाली ड्रामा सिरिज ‘स्क्विड गेम’ नेटफ्लिक्समा रिलिज भयो।
​२०२३: कोलम्बोको प्रेमदासा रङ्गशालामा खेलिएको एसिया कप २०२३ को फाइनलमा भारतले श्रीलङ्कालाई पराजित गर्दै एसिया कपको उपाधि जित्यो। मोहम्मद सिराजको घातक बलिङ (६ विकट) का कारण श्रीलङ्काको पूरै टोली मात्र ५० रनमा समेटिएको थियो।
​२०२३: भारतीय टेनिसका दिग्गज रोहन बोपन्नाले मोरक्कोविरुद्धको डेभिस कप प्रतिस्पर्धा जितेर आफ्नो डेभिस कप करियरबाट बिदाइ लिए।
​२०२३: जम्मू-कास्मिरको अनन्तनागमा आतङ्कवादीहरूसँगको भिषण मुठभेडमा भारतीय सेनाका कर्नल मनप्रीत सिंह, मेजर आशिष ढोनक र डिएसपी हुमायुँ भट सहिद भए।
​२०२३: लिबियाको डर्ना सहरमा ‘ड्यानियल’ चक्रवातका कारण आएको विनाशकारी बाढीमा परी हजारौँ मानिसको ज्यान गयो।
​२०२४: दिल्लीका मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवालले पदबाट राजीनामा दिएपछि आतिशीलाई दिल्लीको नयाँ मुख्यमन्त्री मनोनीत गरियो।
​२०२४: भारतीय पुरुष हक्की टोलीले एसियाली च्याम्पियन्स ट्रफीमा चीनलाई १-० ले हरायो।
​२०२४: लेबनानमा हिजबुल्लाह सदस्यहरूले प्रयोग गर्ने हजारौँ पेजरहरू एकसाथ विस्फोट हुँदा १२ जनाको मृत्यु भयो र २,८०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०२५: भारतमा ‘स्वस्थ नारी सशक्त परिवार’ र आठौँ राष्ट्रिय पोषण माह अभियानको सुरुवात भयो।
​२०२५: असमको नुमालीगढ रिफाइनरी लिमिटेडमा भारतको पहिलो बाँस-आधारित बायो-रिफाइनरीको उद्घाटन गरियो।
​१७ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका प्रमुख व्यक्तिहरू~
​१८६४: अनागारिक धर्मपाल — बौद्ध पुनरुत्थानवादी।
​१८६७: गगनेन्द्रनाथ टागोर — प्रसिद्ध भारतीय व्यङ्ग्य चित्रकार (कार्टुनिस्ट)।
​१८७२: वामनराव बलिराम लाखे — स्वतन्त्रता सेनानी।
​१८७९: पेरियार ई. भी. रामास्वामी (नायकर) — तमिल समाज सुधारक तथा राजनीतिकर्मी।
​१९०३: आई. के. कुमारन — माहे क्षेत्रलाई फ्रान्सेली शासनबाट मुक्त गराउने प्रमुख व्यक्ति।
​१९१५: मकबुल फिदा हुसेन (एम. एफ. हुसेन) — भारतका प्रख्यात चित्रकार।
​१९२९: अनन्त पे — ‘अमर चित्र कथा’ का संस्थापक तथा शिक्षाशास्त्री।
​१९३०: लाल्गुडी जयरमन — भारतका प्रसिद्ध भायोलिन वादक।
​१९३७: सीताकान्त महापात्र — उडिया भाषाका प्रसिद्ध साहित्यकार तथा ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेता।
​१९४५: भक्ति चारु स्वामी — आध्यात्मिक नेता।
​१९४५: जोगिन्दर जसबन्त सिंह — भारतीय थल सेनाका २२ औँ सेनाध्यक्ष।
​१९५०: नरेन्द्र मोदी — भारतका प्रधानमन्त्री।
​१७ सेप्टेम्बरमा निधन भएका प्रमुख व्यक्तिहरू~
​११७९: हिल्डेगार्ड भोन बिङ्गेन — जर्मनीकी प्रसिद्ध लेखिका, दार्शनिक तथा सङ्गीतकार।
​११९६: स्पाइरो एग्न्यु — अमेरिकाका ३९ औँ उपराष्ट्रपति।
​१३१२: फेडरिको IV — क्यास्टिल र लियोन (स्पेन) का राजा।
​१८७७: विलियम हेनरी फक्स ट्यालबोट — फोटोग्राफीका क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याउने ब्रिटिस आविष्कारक।
​१८९९: परशुराम पटवर्धन — प्रसिद्ध मराठा शासक (जमखण्डी रियासत)।
​१९०८: थोमस ई. सेल्फ्रिज — इतिहासको पहिलो विमान दुर्घटनामा ज्यान गुमाउने अमेरिकी सेनाका लेफ्टिनेन्ट।
​१९९४: भिटास जेरुलाइटिस — अमेरिकाका प्रसिद्ध टेनिस खेलाडी।
​१९९४: कार्ल पोपर — २० औँ शताब्दीका महान् अस्ट्रियाली-ब्रिटिस दार्शनिक।
​१९९९: हसरत जयपुरी — प्रसिद्ध बलिउड गीतकार तथा कवि।
​२०२४: मकरन्द मेहता — गुजरातका प्रसिद्ध इतिहासकार तथा लेखक।
​२०२४: सी.आई.डी. शकुन्तला — लोकप्रिय दक्षिण भारतीय तमिल अभिनेत्री।
​१७ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
​विश्व रोगी सुरक्षा दिवस: स्वास्थ्य हेरचाहलाई सुरक्षित बनाउन र चेतना फैलाउन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनद्वारा मनाइने दिवस।
​अन्तर्राष्ट्रिय कन्ट्री म्युजिक दिवस: कन्ट्री सङ्गीत र यसका सर्जकहरूप्रति समर्पित दिन।
​अन्तर्राष्ट्रिय श्रवण दिवस: ध्यानपूर्वक सुन्ने र संवाद सुधार गर्ने उद्देश्यले मनाइने दिवस (सेप्टेम्बरको तेस्रो बिहीबार)।
​विश्वकर्मा पूजा: ब्रह्माण्डका दिव्य वास्तुकार भगवान् विश्वकर्माको पूजा-आराधना गरिने पर्व।
​सेवा दिवस/सेवा पखवाडा: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको जन्मदिनका अवसरमा आयोजना गरिने सामाजिक सेवा तथा रक्तदान कार्यक्रम।
​चालक (ड्राइभर) सम्मान दिवस: सवारी चालकहरूको योगदानको कदर गर्दै मनाइने दिवस।
​मराठवाडा मुक्ति सङ्ग्राम दिवस: हैदराबादका निजामबाट मराठवाडा क्षेत्र मुक्त भएको सम्झनामा मनाइने दिवस।