नयाँ दिल्ली: नब्बेको दशकमा भारतका सुन्दरीहरूले सौन्दर्य जगत् में जो हलचल मच्चाएका थिए, त्यसको शुरुआत वास्तवमा १९६६ मा मुम्बईकी रिता फारियाले गरेकी थिइन्। सन् १९४५ मा जन्मेकी रिता भारतीय र एसियाली मूलकी पहिलो महिला बनिन्, जसले १९६६ मा मिस वर्ल्डको उपाधि जितिन्। यद्यपि उनले सौन्दर्य र ग्लैमरलाई आफ्नो क्यारियर बनाइनन् र एक वर्षसम्म मोडलिङ गरेपछि आफ्नो डक्टरको पढाइ पूरा गरिन् र यसैलाई आफ्नो क्यारियर पनि बनाइन्।
लगभग दुई दशकपछि १९९८ मा रिता फेरि एक पटक फेसनको दुनियाँमा फर्किइन् र उनले १९९८ मा फेमिना मिस इंडियाको जजको भूमिका निभाएकी थिइन्।
देश-दुनियाको इतिहासमा १७ नोभेम्बरको तारिखमा दर्ता भएका अन्य प्रमुख घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यसप्रकार छ:-
१२७८: इङ्गल्याण्डमा ६८० यहूदीहरूलाई नक्कली मुद्रा राखेको आरोपमा पक्राउ गरियो र तीमध्ये २९३ लाई फाँसीमा झुण्डाइयो। यो उत्पीडनपछिका घटनाहरूका कारण, अन्ततः १२९० मा इङ्गल्याण्डका राजा एडवर्ड प्रथमद्वारा इङ्गल्याण्डबाट सबै यहूदीहरूलाई पूर्ण रूपमा निष्कासित गरिएको थियो।
१८३१: इक्वेडर र भेनेजुएला औपचारिक रूपमा अलग भएसँगै ‘ग्रेटर कोलम्बिया’ (ग्रान कोलम्बिया) को विघटन भयो। दक्षिण अमेरिकाका महान् स्वतन्त्रता सेनानी साइमन बोलिभरको एकजुट राष्ट्रको सपना टुट्नु र तीन स्वतन्त्र देशहरूको उदयको रूपमा यो दिन इतिहासमा दर्ता छ।
१८६९: फ्रान्सेली कूटनीतिज्ञ फर्दिनान्ड डे लेसेप्सको देखरेखमा भएको दश वर्षको निर्माण कार्य (१८५९ देखि १८६९ सम्म) पछि भूमध्यसागरलाई लाल सागरसँग जोड्ने स्वेज नहरलाई नौवहन (जहाज सञ्चालन) का लागि खोलियो। यो नहर खुलेपछि युरोप र एसियाबीचको समुद्री यात्राको बाटो हजारौँ किलोमिटर छोटो भयो।
१९१३: भारतको राजस्थान र गुजरातको सिमानामा अवस्थित बासवाडा जिल्लाको मानगढ पहाडमा भएको नरसंहारमा १,५०० भन्दा बढी भील आदिवासी सहिद भएका थिए। यो त्रासदीलाई ‘राजस्थानको जलियावाला बाघ’ पनि भनिन्छ, जुन जलियावाला बाघ हत्याकाण्डभन्दा छ वर्ष पहिले भएको थियो। यो ऐतिहासिक आन्दोलनको नेतृत्व गोविन्द गुरुले गरेका थिए, जसले आदिवासीहरूलाई सङ्गठित गर्न ‘सम्प सभा’ (१८८३) र ‘भगत आन्दोलन’ को शुरुआत गरेका थिए। आदिवासी समुदाय बेगार प्रथा (बिना ज्यालाको काम), भारी करहरू र ब्रिटिश तथा स्थानीय रियासतहरूको शोषणविरुद्ध एकजुट भएको थियो। मानगढ पहाडमा एक शान्तिपूर्ण धार्मिक सभा र यज्ञ चलिरहेको थियो, जसलाई ब्रिटिश सेना र अङ्ग्रेजी राजका टुकडीहरूले चारैतिरबाट घेरेर अन्धाधुन्ध गोलाबारी गरे।
१९१५: स्वतन्त्रता सेनानी विष्णु गणेश पिङ्गलेलाई लाहोर सेन्ट्रल जेलमा फाँसी दिइएको थियो। उनी मेरठमा बमहरू सहित पक्राउ परेका थिए र लाहोर षड्यन्त्र केस अन्तर्गत उनलाई फाँसी दिइएको थियो।
१९२८: महान् स्वतन्त्रता सेनानी पञ्जाब केसरी लाला लाजपत रायको निधन भयो, जो साइमन आयोगको विरोधका क्रममा अङ्ग्रेजहरूको लाठीचार्जबाट घाइते भएका थिए।
१९३२: लन्डनमा तेस्रो गोलमेज सम्मेलन सुरु भएको थियो। यसको अध्यक्षता बेलायतका प्रधानमन्त्री राम्जे म्याकडोनाल्डले गरेका थिए। कंग्रेस र महात्मा गांधीले यो सम्मेलनको पूर्ण रूपमा बहिष्कार गरेका थिए, किनकि अधिकांश कांग्रेसी नेताहरू त्यस समय जेलमा थिए र संविधान निर्माणमा भारतीयहरूको वास्तविक सहभागिता नगण्य थियो। यो सम्मेलनमा केवल ४६ प्रतिनिधिहरूले भाग लिएका थिए। यसमा डा. भीमराव अम्बेडकर, तेजबहादुर सप्रू, आगा खान र मुहम्मद इकबाल आदि सामेल थिए।
१९३३: संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत संघलाई औपचारिक मान्यता दिएर कूटनीतिक र व्यापारिक सम्बन्ध स्थापित गर्यो। वाशिङ्टनको समय अनुसार यो सम्झौता १६ नोभेम्बरको राति ११:५० बजे (मोस्कोमा १७ नोभेम्बरको बिहान) पूरा भयो र १७ नोभेम्बरमा यसको सार्वजनिक घोषणा गरियो। १९१७ को बोल्सेविक क्रान्तिदेखि अमेरिकाले सोभियत सरकारलाई मान्यता दिएको थिएन। यो गतिरोध लगभग १६ वर्षसम्म चल्यो, जुन अमेरिकी राष्ट्रपति फ्रेङ्कलिन डी. रुजवेल्टको पहलमा समाप्त भयो। यो सम्झौताका लागि सोभियत विदेश मामिलाका कमिश्नर म्याक्सिम लिटभिनोभले वाशिङ्टन डी.सी. को भ्रमण गरेका थिए। उनले राष्ट्रपति रुजवेल्टसँग १० दिनसम्म चलेको वार्तापछि सम्झौता पत्रहरूमा हस्ताक्षर गरे।
१९३९: द्वितीय विश्वयुद्धका क्रममा चेकोस्लोभाकियाको राजधानी प्रागमा नाज्याहरूको कब्जाविरुद्ध चेक विद्यार्थी र शिक्षकहरूले प्रदर्शन गरे। यो प्रदर्शनको दौरान नाजी सैनिकहरूले गोली चलाए, जसमा जैन ओपलेटल नामक मेडिकल छात्रको मृत्यु भयो। यस दिन नाज्याहरूले चेक विश्वविद्यालयहरू बन्द गरे, नौ जना विद्यार्थी नेताहरूलाई बिना कुनै मुद्दा फाँसी दिए र १,२०० भन्दा बढी विद्यार्थीहरूलाई यातना शिविरमा पठाए। वर्ष १९४१ मा लन्डनमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी परिषद्मा पहिलो पटक यो दिनलाई ‘अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवस’ को रूपमा मनाउने आधिकारिक घोषणा गरियो।
१९६६: भारतकी रिता फारियाले लन्डनमा मिस वर्ल्ड को उपाधि आफ्ना नाम गरेकी थिइन् र उनी यो उपलब्धि हासिल गर्ने भारत र एसियाकी पहिलो महिला थिइन्। उनले मुम्बईको ग्रान्ट मेडिकल कलेज र जे.जे. अस्पतालबाट एमबीबीएसको पढाइ पूरा गरेकी थिइन्। मिस वर्ल्ड बनेपछि उनले मोडलिङ वा चलचित्रमा जानुभन्दा आफ्नो डक्टरको पढाइ र चिकित्सा पेसालाई रोजिन्।
१९७०: सोभियत संघले लुना १७ मिसन अन्तर्गत ‘लुनोखोद १’ रोवरलाई चन्द्रमाको सतहमा उतारेको थियो। यो इतिहासको पहिलो सफल मानवरहित र दूर-नियन्त्रित (रिमोट-कन्ट्रोलड) रोबोटिक रोवर थियो जुन अर्को कुनै खगोलीय पिण्डको सतहमा चल्यो। लूनोखोद १ ले चन्द्रमाको सतहमा करिब १०.५ किलोमिटरको दूरी तय गर्यो र त्यहाँबाट तस्बिरहरू तथा वैज्ञानिक आँकडाहरू पृथ्वीमा पठायो। सोभियत संघको यो रोवरसँग सेप्टेम्बर १९७१ मा सम्पर्क टुट्यो।
१९८९: चेकोस्लोभाकियामा सरकारविरोधी प्रदर्शनहरूलाई प्रहरीले निर्दयी रूपमा कुचलो। यद्यपि विरोधको यो आगोले उग्र रूप धारण गर्यो र अन्ततः देशको कम्युनिष्ट सरकारले राजीनामा दिनुपर््यो।
१९९३: अमेरिकी प्रतिनिधि सभाले २३४ का विरुद्ध २०० मतले उत्तर अमेरिका स्वतन्त्रता सम्झौता (नाफ्टा) लाई अनुमोदन गर्यो। यो निर्णयले अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोबीच दुनियाँको सबैभन्दा ठूलो स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्रहरूमध्ये एकको निर्माणको बाटो सफा गर्यो।
१९९५: जापानको ओसाका सहरमा एसिया-प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) को ऐतिहासिक सातौं मन्त्रिस्तरीय बैठकहरू आयोजना गरिएका थिए। यो आयोजना दुई प्रमुख स्तरहरूमा भयो। सातौं मन्त्रिस्तरीय बैठक १६-१७ नोभेम्बर १९९५ मा आयोजना गरियो, जसपछि १९ नोभेम्बर १९९५ मा तेस्रो आर्थिक नेता शिखर सम्मेलन सम्पन्न भयो। यो एपेकको इतिहासमा एक महत्त्वपूर्ण माइलस्टोन थियो, जहाँ क्षेत्रीय स्वतन्त्र व्यापारलाई लागू गर्नको लागि ठोस रूपरेखा तयार पारियो।
१९९७: इजिप्टको लक्सर सहरमा अवस्थित प्राचीन टेम्पल अफ हत्सेप्सुतमा भएको भीषण आतङ्ककारी आक्रमणमा (जसलाई इतिहासमा लक्सर नरसंहारको नामले चिनिन्छ) कुल ६२ जनाको ज्यान गयो। यसमा ५८ विदेशी पर्यटक (जसमध्ये ३६ स्विट्जरल्याण्ड, १० जापान, ६ बेलायत र ४ जर्मनीका नागरिक सामेल थिए) र ४ इजिप्टका नागरिक (तीन प्रहरी अधिकारी र एक टुर गाइड) मारिएका थिए। यो आक्रमण इजिप्टको इस्लामी चरमपथी संगठन अल-जमा अल-इस्लामियाका छ जना हतियारधारी आतङ्ककारीहरूद्वारा गरिएको थियो।
१९९९: अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसलाई युनेस्कोले स्वीकृति दियो। यसपछि २००२ मा संयुक्त राष्ट्र संघ महासभाले पनि यसलाई औपचारिक मान्यता दियो। यसको उद्देश्य विश्वमा भाषाई र सांस्कृतिक विविधता तथा बहुभाषिताको प्रचारप्रसार गर्नु हो।
२००४: रामेश्वर ठाकुर ओडिसाका राज्यपाल नियुक्त गरिएका थिए। उनी २१ अगस्ट २००७ सम्म ओडिसाका राज्यपाल रहे।
२००५: श्रीलंकाको राष्ट्रपति चुनावमा युनाइटेड पिपल्स फ्रिडम अलायन्सका महिंदा राजपक्षेले जित हासिल गरी देशको ५औं कार्यकारी राष्ट्रपतिको पद सम्हालेका थिए। उनले १९ नोभेम्बर २००५ मा कोलम्बोस्थित राष्ट्रपति सचिवालयमा शपथ लिएका थिए।
२००५: इटालीको संसद् (सिनेट) ले देशको संविधानमा व्यापक सुधारहरूलाई अन्तिम स्वीकृति प्रदान गरेको थियो। तत्कालिक प्रधानमन्त्री सिल्वियो बर्लुस्कोनीको दक्षिणपन्थी गठबन्धन सरकारले १९४८ को संविधानको दोस्रो भागमा फेरबदल गर्न यो विधेयक प्रस्तुत गरेको थियो। यो संशोधनको उद्देश्य प्रधानमन्त्रीलाई बढी कार्यकारी अधिकार दिनु र संसद् भङ्ग गर्ने शक्ति प्रदान गर्नु थियो।
२००५: संयुक्त राष्ट्र संघमाथि इराकको ‘आयल-फॉर-फुड’ कार्यक्रमसँग जोडिएको भोल्कर समितिका मूल कागजातहरू सार्वजनिक गर्ने दबाब तीव्र रूपमा बढ्यो। अमेरिकी अर्थशास्त्री पल भोल्करको अध्यक्षतामा रहेको स्वतन्त्र जाँच समितिले अक्टोबर २००५ को अन्तमा आफ्नो अन्तिम रिपोर्ट जारी गरेको थियो। यसमा इराकको सद्दाम हुसेन शासनद्वारा संयुक्त राष्ट्र संघको आयल-फॉर-फुड कार्यक्रममा गरिएको भारी वित्तीय अनियमितताको खुलासा भएको थियो।
२००६: अमेरिकी संसद्को उच्च सदन (सिनेट) ले भारत-अमेरिका असैन्य परमाणु सम्झौतालाई भारी बहुमतले अनुमोदन दियो। सिनेटमा लगभग दस घण्टाको बहसपछि यो विधेयकको पक्षमा ८५ र विरोधमा केवल १२ मत परेका थिए। यो अनुमोदनले अमेरिकाको त्यो तीन दशक पुरानी नीतिलाई पल्टायो जसले परमाणु अप्रसार सन्धिमा हस्ताक्षर नगर्ने देशहरूसँगको परमाणु व्यापारमा रोक लगाउँथ्यो।
२००७: उत्तर श्रीलंकाको जाफना प्रायद्वीपमा श्रीलङ्काली सेना र लिबरेशन टाइगर्स ऑफ़ तमिल ईलम (एलटीटीई) विद्रोहीहरूबीच भएको मुठभेडमा ११ लिबरेसन टाइगर मारिएका थिए। यो घटना श्रीलंकाको २६ वर्ष लामो गृहयुद्धको अन्तिम र सबैभन्दा हिंस्रक चरणहरूको दौरान भएको थियो।
२००८: जे.एस.डब्ल्यू स्टिल लिमिटेडको सहायक कम्पनी जेएसडब्ल्यू बिल्डिङ सिस्टम्सले बेलायतको सिबरफिल्ड रीभे स्ट्रक्चरसँग एक संयुक्त उद्यम सम्झौताको घोषणा गर्यो। यो संरचनात्मक स्टिल प्लान्ट कर्नाटकको बेल्लारी जिल्लामा स्थापना गर्ने निर्णय गरिएको थियो। यो परियोजनाको अनुमानित लागत २२० करोड रुपैयाँ (लगभग ३० मिलियन पाउण्ड) थियो।
२००८: मुम्बई एटीएस (महाराष्ट्र आतङ्कवाद विरोधी दस्ता) ले यो स्पष्ट गर्यो कि सम्झौता एक्सप्रेस ब्लास्टका लागि लेफ्टिनेन्ट कर्नल श्रीकान्त पुरोहितद्वारा आरडीएक्स उपलब्ध गराउने विषयमा कुनै ठोस वा प्रत्यक्ष प्रमाणहरू अगाडि आएका छैनन्। १५ नोभेम्बर २००८ मा मुम्बई एटीएसले पत्रकार सम्मेलन र अदालतमा यो दाबी गरेको थियो कि कर्नल पुरोहितले कश्मीरमा तैनातीका दौरान चोरेका आरडीएक्समध्ये केही हिस्सा सम्झौता एक्सप्रेस धमाकाहरूका लागि दिएका थिए।
२००८: भ्याम्पायरको प्रेममा आधारित स्टेफनी मेयरको प्रसिद्ध उपन्यास शृङ्खला ‘ट्वालाइट सागा’ मा बनेको पहिलो चलचित्रको लस एन्जलसकमा प्रिमियर भयो। यो शृङ्खलाका चलचित्रहरूलाई दुनियाभरि अत्यधिक लोकप्रियता मिल्यो।
२००९: लन्डनमा ब्रिटिश लाइब्रेरीको अभिलेखमा रानी लक्ष्मीबाईको एक महत्त्वपूर्ण पत्र फेला पर्यो, जुन उनले ईस्ट इन्डिया कम्पनीका गवर्नर जनरल लर्ड डलहाउजीलाई लेखेकी थिइन्।
२००९: न्यायमूर्ती तीर्थ सिंह ठाकुर (टी.एस. ठाकुर) लाई भारतको सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त गरिएको थियो। उनले ३ डिसेम्बर २०१५ मा भारतको ४३औं मुख्य न्यायाधीशको रूपमा शपथ लिएका थिए।
२०१०: पश्चिम अफ्रीकी देश गिनीको राजधानी कोनाक्रीमा राष्ट्रपति चुनावका नतिजाहरू पछि भड्किएका दङ्गाहरूमा कम्तीमा ९ जनाको ज्यान गयो। यो हिंसापछि देशमा आपतकाल घोषणा गर्नुपर्यो।
२०१०: सोमालियाको राजधानी मोगादिशुमा विद्रोही लडाकुहरू र अफ्रीकी संघका शान्ति सैनिकहरूबीच भीषण सशस्त्र सङ्घर्ष भयो, जसमा कम्तीमा १७ देखि २१ जनाको मृत्यु भयो र ४५ भन्दा बढी घाइते भए। यो झडप मोगादिशुको युद्ध (२०१०–२०११) को दौरान भएको थियो, जुन त्यस समय आफ्नो चरम सीमामा थियो।
२०११: अमेरिकाको अर्कांसस राज्यमा एउटा सानो विमान दुर्घटनाग्रस्त भयो। यो दुर्घटनामा ओक्लाहोमा स्टेट युनिभर्सिटीकी महिला बास्केटबल टिमका मुख्य कोच कर्ट बुडके, सहायक कोच मिरांडा सेर्ना र पाइलट समेत कुल ४ जनाको मृत्यु भयो।
२०१२: इजिप्टको अस्युत प्रान्तस्थित मानफालुट सहर नजिकै एउटा तीव्र गतिको यात्री ट्रेनले रेलवे क्रसिङ पार गरिरहेको स्कुल बसलाई ठक्कर दियो। यो बसमा नर्सरी र किन्डरगार्टेनका लगभग ६० देखि ७० बालबालिका सवार थिए, जसको उमेर ४ देखि ६ वर्षको बीचमा थियो। ठक्कर यति जोडदार थियो कि ५० बालबालिका र बस चालकको ज्यान गयो, जबकि लगभग १७ अन्य गम्भीर रूपमा घाइते भए।
२०१३: रुसको कजान विमानस्थलमा तातरस्तान एयरलाइन्सको फ्लाइट ३६३(बोइंग ७३७-५००)
दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार सबै ५०(४४ यात्री र ६ चालक दल)जनाको मृत्यु भयो। यो दुर्घटना विमान अवतरण गर्ने दोस्रो प्रयास गरिरहेको बेला भएको थियो।
२०१५: ३१ अक्टोबर २०१५ मा सिनाई प्रायद्वीपमा भएको रुसी यात्री विमान (मेट्रोजेट फ्लाइट ९२६८८) दुर्घटनालाई लिएर यस दिन रुसको सुरक्षा एजेन्सी (एफएसबी) ले आधिकारिक पुष्टि गर्यो कि यो दुर्घटना नभई विमानमा राखिएको बम थियो। यो विस्फोटमा सबै २२४ जना मारिएका थिए।
२०१५: जर्मनीको हानोभर सहरमा जर्मनी र नेदरल्याण्ड्सबीच हुने अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल म्याचलाई बम विस्फोटको गुप्तचर चेतावनीपछि ऐन वक्तमा रद्द गरी रङ्गशाला खाली गराइयो।
२०१६: सिरियाको अलेप्पो प्रान्तको अजाज सहरमा विद्रोहीहरूको नियन्त्रण क्षेत्रमा एउटा ठूलो कार बम विस्फोट भयो। यो आक्रमणमा कम्तीमा १० देखि २५ जनाको मृत्यु भयो।
२०१६: पश्चिमी मोजाम्बिकको क्याफिरिदजाङ्गे गाउँमा पेट्रोलले भरिएको ट्याङ्करमा भयानक विस्फोट भयो। स्थानीय मानिसहरू पल्टिएको ट्याङ्करबाट तेल निकालिरहेका थिए, तभी अचानक आगो लाग्यो र यो भीषण दुर्घटनामा ७३ भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भयो।
२०१७: केन्याको राजधानी नैरोबीमा विपक्षी नेता रायला ओडिङ्गाको विदेश भ्रमणबाट फिर्तीको दौरान पुलिस र उनका समर्थकहरूबीच हिंस्रक राजनीतिक झडपहरू भए। यो हिंसामा कम्तीमा पाँच जनाको मृत्यु भयो।
२०१८: १६ नोभेम्बरको राति तमिलनाडु तटसँग ठोक्किएपछि यस दिन चक्रवात ‘गाजा’ को सबैभन्दा भयानक असर देखियो। यो आपदामा करिब ४५ जनाको ज्यान गयो।
२०१९: चीनको हुबेई प्रान्त (जसको राजधानी वुहान हो) मा कोभिड-१९ को पहिलो ज्ञात मामिलासामन्ने आयो। यस दिन हुबेई प्रान्तको एक ५५ वर्षीय व्यक्ति कोरोना भाइरसबाट सङ्क्रमित पाइए।
२०१९: बंगलादेशको चट्टग्राम सहरमा एउटा भवनमा भएको भीषण ग्यास पाइपलाइन विस्फोटमा कम्तीमा ७ जनाको मृत्यु भयो र खन्य ८ गंभीर घायल।
२०२०: भारतमा कोरोना भाइरस संक्रमणको मामिलामा तीब्रता बनेको थियो। अकेले राजधानी दिल्लीमा पछिल्लो २४ घण्टामा ६,३९६ नयाँ मामिला र ९९ सङ्क्रमितको मृत्यु दर्ता गरिएको थियो।
२०२०: डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ कङ्गोको पूर्वी हिस्सामा अवस्थित उत्तरी किभु प्रान्तको बेनी क्षेत्रमा कम्तीमा २९ नागरिकको नरसंहारको पुष्टि भयो। यो आक्रमणका लागि विद्रोही समूह ‘एलाइड डेमोक्रेटिक फोर्सेस’ (एडीएफ)लाई जिम्मेवार ठहर्याइयो। सन् २०१९ को अक्टोबरमा कंगोको सेनाले एडीएफ का अखडाहरूलाई लक्षित गरी व्यापक सैन्य कारबाही सुरु गरेपछि, बदलास्वरूप
उक्त विद्रोही समूहले बेनी र त्यस वरपरका क्षेत्रहरूमा निहत्था सर्वसाधारणमाथि आफ्ना आक्रमणहरू तीव्र पार्यो।
२०२०: युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको भेगा वीभी१७ रकेट मिसन उडान भरेको करिब ८ मिनेटपछि नै असफल भयो। यो उडान फ्रेन्च गुयानास्थित कुरू स्पेस सेन्टरबाट ‘एरियानस्पेस’द्वारा सञ्चालन गरिएको थियो। उक्त रकेटमा स्पेनको पृथ्वी-अवलोकन उपग्रह ‘सेओसैट-इंजेनियो’ र फ्रान्सेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको ‘तारानिस उपग्रह’ थियो। यस असफलताका कारण ती दुवै उपग्रह नष्ट भए।
२०२१: दक्षिण भारतमा बंगालको खाडीमा बनेको न्यून चापीय क्षेत्रका कारण भारी वर्षा र बाढीको गम्भीर सङ्कट उत्पन्न भयो। यस दिन, विशेष गरी तमिलनाडु, आन्ध्र प्रदेश र पुडुचेरीका धेरै भागहरूमा जनजीवन नराम्ररी प्रभावित भयो र प्रशासनले आपतकालीन चेतावनी जारी गर्नुपर्यो।
२०२१: सुडानमा सैन्य कुको विरोध गरिरहेका प्रदर्शनकारीहरूमाथि सुरक्षा बलले सिधा गोलीबारी गर्यो, जसमा कम्तीमा १५ देखि १७ जना मारिए। २५ अक्टोबर २०२१मा सेनाले सत्ता हातमा लिएयताको यो विरोध प्रदर्शनको सबैभन्दा रक्तपातपूर्ण दिन थियो।
२०२२: प्यालेस्टाइनको उत्तरी गाजापट्टीस्थित जबालिया शरणार्थी शिविरको एक आवासीय भवनमा भीषण आगलागी हुँदा २१ जनाको मृत्यु भयो। मृतकहरूमा ठूलो संख्यामा बालबालिका र महिलाहरू थिए, र उनीहरूमध्ये अधिकांश एउटै परिवारका थिए।
२०२२: इराकको स्वायत्त कुर्दिस्तान क्षेत्रको सुलेमानिया सहरमा एलपीजी ग्यास ट्यांक लिग हुँदा भएको विस्फोटमा १५ जनाको मृत्यु भयो र अन्य १६ जना घाइते।
२०२३: दक्षिणी फिलिपिन्सको मिन्डानाओ टापुको तटमा ६.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प आयो, जसमा ११ जनाको मृत्यु भयो र ७०० बढी घाइते।
२०२४: फिलिपिन्समा सुपर टाइफून ‘म्यान-यी’ ले दस्तक दियो। यस प्राकृतिक विपद्मा कम्तीमा ८ जनाको मृत्यु भयो र लाखौं मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सार्नुपर्यो।
२०२४: उत्तरी गाजाको बेत लाहियामा आवासीय भवनमा इजरायली आक्रमणमा ७२ जनाको मृत्यु भयो। यसैबीच, लेबनानको राजधानी बेरुतमा भएका आक्रमणहरूमा हिजबुल्लाहका एक प्रवक्तासहित १० जनाको ज्यान गयाे।
२०२४: भारतको दिल्लीमा वायु गुणस्तर लगातार १४औं दिन ‘अत्यन्त खराब’ र गम्भीर श्रेणीमा रह्यो। प्रदूषणको यस संकटलाई मध्यनजर गर्दै, प्रशासनले ‘ग्रेडेड रेस्पोन्स एक्सन प्लान-४’ लागू गर्ने तथा कक्षा १० र १२ बाहेकका अन्य सबै विद्यालयहरू बन्द गर्ने निर्णय गरेयाे।
२०२४: रुसले युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गर्दै करिब १२० मिसाइल र ९० ड्रोन्ले आक्रमण गर्दा १७ जनाको ज्यान गयो।
२०२५: भियतनामको खान होआ प्रान्तमा भारी वर्षाका कारण बस दुर्घटना हुँदा ६ जनाको मृत्यु भयो भने १९ जना घाइते।
२०२५: चिलीको पाटागोनियास्थित टोरेस डेल पेन नेशनल पार्कमा आएको भीषण हिउँधी तुफानमा फसी ५ पर्यटकको मृत्यु भयो।
२०२५: साउदी अरबमा मक्काबाट मदिना जाँदै गरेको यात्रुवाहक बस मुफरीहाट नाजीक एक डिजेल ट्याङ्करसँग ठोक्किँदा हैदराबादका ४५ भारतीय उमराह तीर्थयात्रीहरूको मृत्यु भयो।
१७ नोभेम्बरमा जन्मिएका महान् व्यक्तित्वहरू~
९ ईस्वी: भेस्पासियन – प्राचीन रोमका नवौं सम्राट, जसले प्रसिद्ध कोलोसियमको निर्माण कार्य सुरु गराएका थिए।
१७५५: किङ लुई १८औं – फ्रान्सेली क्रान्तिपछि फ्रान्सका राजा बनेका थिए।
१८९६: लेभ वायोगाट्स्की – प्रभावशाली रुसी मनोवैज्ञानिक, जसले बालबालिकाको संज्ञानात्मक विकासका सिद्धान्त दिए।
१९००: पदमजा नायडू – प्रसिद्ध भारतीय राजनीतिज्ञ श्रीमती सरोजिनी नायडूकी छोरी, जसले पश्चिम बंगालको राज्यपालको रूपमा पनि कार्य गरिन्।
१९०६: सोइचिरो होंडा – जापानी इन्जिनियर र उद्योगपति, जसले विश्व प्रसिद्ध कम्पनी ‘होंडा मोटर कम्पनी’ को स्थापना गरे।
१९१६: शोभना समर्थ – हिन्दी सिनेमाकी दिग्गज अभिनेत्री।
१९२०: जेमिनी गणेशन – तमिल सिनेमाका अत्यन्त लोकप्रिय अभिनेता, जिन्हें ‘काधल मन्नान’ (रोमान्सका राजा) भनिन्छ।
१९३९: हुकुमदेव नारायण यादव – बिहारका वरिष्ठ भारतीय राजनीतिज्ञ तथा पूर्व केन्द्रीय मन्त्री।
१९४०: कपिल कपूर – भारतका जाने-माने भाषाविद् तथा साहित्यका विद्वान।
१९४२: मार्टिन स्कोर्सेसी – ओस्कर विजेता अमेरिकी चलचित्र निर्देशक (‘ट्याक्सी ड्राइभर’ र ‘गुडफेलाज’ का निर्देशक)।
१९५२: सिरिल रामाफोसा – दक्षिण अफ्रिकाका प्रमुख राजनीतिज्ञ तथा राष्ट्रपति।
१९६१: चंदा कोचर – भारतकी प्रसिद्ध ब्याङ्कर तथा आईसीआईसीआई ब्यांककी पूर्व प्रबन्ध निर्देशक एवं सीईओ।
१९६६: सोफी मार्सो – प्रसिद्ध फ्रान्सेली अभिनेत्री तथा निर्देशक (जेम्स बण्ड चलचित्र ‘द वर्ल्ड इज नट इनफ’ मा देखिएकी)।
१९७२: रोजा सेल्वमणि – दक्षिण भारतीय सिनेमाकी प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा राजनीतिज्ञ।
१९७६: अनुराग सिंह – हिन्दी तथा पञ्जाबी सिनेमाका प्रसिद्ध चलचित्र निर्देशक।
१९७९: नीति मोहन – बलिउडकी लोकप्रिय पार्श्व गायिका (प्लेब्याक सिंगर)।
१९८१: शिप्रा खन्ना – प्रसिद्ध भारतीय शेफ तथा ‘मास्टरशेफ इंडिया’ की विजेता।
१९८२: युसुफ पठान – भारतीय क्रिकेट टिमका पूर्व अलराउन्डर।
१९९०: प्रणिता वर्धिनेनी – भारतीय तीरंदाज जसले ओलम्पिकमा देशको प्रतिनिधित्व गरिन्।
१९९८: महावीर रघुनाथन – भारतीय रेसिङ ड्राइभर।
१७ नोभेम्बरमा भएका प्रमुख निधन~
३७५: भ्यालेन्टिनियन प्रथम – रोमन साम्राज्यका सम्राट।
१५५८: मेरी प्रथम (ब्लेडी मेरी) – इङ्गल्याण्ड र आयरल्याण्डकी महारानी।
१७९६: क्याथरिन द ग्रेट – रुसकी सबैभन्दा लामो समय शासन गर्ने महारानी (रुसको स्वर्ण युगकी शासक)।
१८०८: मुस्तफा चतुर्थ – अटोमन साम्राज्यका सुल्तान।
१८५८: रोबर्ट ओवेन – वेल्सका प्रसिद्ध समाज सुधारक तथा सहकारी आन्दोलनका प्रणेता।
१९१५: विष्णु गणेश पिङ्गले – गदर पार्टीका प्रमुख क्रान्तिकारी तथा स्वतन्त्रता सेनानी (फाँसी दिइएको)।
१९१७: अगस्ट रोडिन – आधुनिक मूर्तिकलाका जनक मानिने प्रसिद्ध फ्रान्सेली मूर्तिकार (‘द थिंकर’ का सर्जक)।
१९६१: कुसुमावती देशपांडे – प्रसिद्ध मराठी लेखिका तथा साहित्यकार।
१९६२: जसवंत सिंह रावत – भारतीय थल सेनाका वीर सिपाही।
१९७३: मीरा अल्फासा (‘द मदर’) – श्री अरविन्दोकी आध्यात्मिक सहयोगी (पुडुचेरीमा श्री अरविन्दो आश्रम र आँराेविलेकी स्थापनामा महत्त्वपूर्ण भूमिका हुने)।
१९८५: लोन नोल – कम्बोडियाका प्रमुख नेता तथा सैन्य जनरल।
१९९०: रोबर्ट हफस्टाटर – प्रसिद्ध अमेरिकी भौतिकशास्त्री (भौतिकशास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता)।
२०००: लुई नील – फ्रान्सेली भौतिकशास्त्री (नोबेल पुरस्कार सम्मानित)।
२००६: फेरेन्क पुस्कस – हंगेरीका महान् फुटबल खेलाडी तथा म्यानेजर।
२००८: डार्विन दीनघदो पग – मेघालयका भूतपूर्व मुख्यमन्त्री।
२०१२: बाल ठाकरे – महाराष्ट्रका दिग्गज नेता तथा शिवसेनाका संस्थापक।
२०१३: डोरिस लेसिंग – साहित्यमा नोबेल पुरस्कार विजेता ब्रिटिश लेखिका तथा उपन्यासकार।
२०१५: कर्नल सन्तोष महाडिक – भारतीय सेनाका वीर अधिकारी (कुपवाडामा सहिद भएका)।
२०१५: अशोक सिंघल – विश्व हिन्दू परिषदका पूर्व अन्तर्राष्ट्रिय अध्यक्ष।
२०१६: श्रीनिवास कुमार सिन्हा – भारतीय सेनाका पूर्व उप-प्रमुख तथा राज्यपाल।
२०१८: ब्रिगेडियर कुलदीप सिंह चांदपुरी – १९७१ को भारत-पाकिस्तान युद्धका नायक (‘लोंगेवालाको लडाइँ’)।
२०१८: एलेक पदमसी – प्रसिद्ध भारतीय थिएटर व्यक्तित्व तथा विज्ञापन गुरु (चलचित्र ‘गान्धी’ मा जिन्नाको भूमिका खेल्ने)।
१९२८: लाला लाजपत राय – ‘पञ्जाब केसरी’ का नामले प्रसिद्ध महान् स्वतन्त्रता सेनानी।
१७ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सव~
राष्ट्रिय मिर्गी दिवस (भारत): भारतमा मिर्गी रोगप्रति चेतना फैलाउन र यससँग जोडिएको भ्रम हटाउन यो दिवस मनाइन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय छात्र दिवस: शिक्षा, विद्यार्थीहरूको अधिकार र १९३९ को प्रागको घटनाको सम्झनामा यो दिवस मनाइन्छ।





