१७ जुलाई: देश-दुनियाको इतिहासमा

july-th-day-month-handmade-wood-calendar-modern-color-background-summer-month-day-year-concept-july-th-day-month-144614677

​१७ जुलाईका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
​१४२९: डोफिनको फ्रान्सको राजाका रूपमा राज्याभिषेक गरियो।
​१४५३: क्यास्टिलियनको पहिलो युद्धमा फ्रान्सेली सेनाले इङ्गल्याण्डलाई पराजित गर्‍यो।
​१४८९: दिल्ली सल्तनतमा निजाम खानलाई सिकन्दर शाह लोदी द्वितीयका नाममा नयाँ सुल्तान घोषित गरियो।
​१५४९: युरोपेली देश बेल्जियमको घेन्ट इलाकाबाट यहुदीहरूलाई निकाला गरियो।
​१७१२: इङ्गल्याण्ड, पोर्चुगल र फ्रान्सले युद्धविराम सन्धिमा हस्ताक्षर गरे।
​१८५०: हार्भर्ड वेधशालाले ताराको पहिलो तस्बिर लियो।
​१८६३: अमेरिकी गृहयुद्धका दौरान ‘इन्डियन टेरिटोरी’ (हालको ओक्लाहोमा) मा ‘हनी स्प्रिंग्स’ नामक स्थानमा एक ऐतिहासिक लडाइँ लडियो।
​१८९३: इङ्गल्याण्डका आर्थर श्रेभ्सबरी टेस्ट क्रिकेटमा १,००० रन बनाउने पहिलो क्रिकेटर बने।
​१८९८: स्पेन-अमेरिका युद्धका दौरान, स्पेनी सेनाले क्युबाको सेन्टियागो क्षेत्रमा अमेरिका समक्ष आत्मसमर्पण गर्‍यो।
​१९१९: युरोपेली देश फिनल्याण्डमा संविधान स्वीकृत गरियो।
​१९२९: सोभियत सङ्घले चीनसँगको कूटनीतिक सम्बन्ध समाप्त गर्‍यो।
​१९४३: बेलायतको रोयल एयर फोर्स (आरएएफ) ले जर्मनीको पिनमुन्दे रकेट बेसमा हमला गर्‍यो।
​१९४७: मुम्बई (तत्कालीन बम्बई) को प्रिन्सेस डक्सबाट प्रस्थान गरेको ‘एस.एस. रामदास’ नामक यात्री जहाज अलिबाग नजिकै अरब सागरमा भीषण समुद्री आँधीका कारण डुब्यो। यस जहाजमा करिब ७१३ जना सवार थिए, जसमध्ये लगभग ६२५ जनाको दर्दनाक मृत्यु भयो।
​१९४८: भारतमा महिलाहरूलाई भारतीय प्रशासनिक सेवा (आईएएस) र भारतीय पुलिस सेवा (आईपीएस) लगायत सबै सार्वजनिक सेवाहरूमा भर्ना हुन पाउने योग्यता/पात्रता मिल्यो।
​१९५०: भारतको पहिलो यात्री विमान दुर्घटना पञ्जाबको पठानकोट सहर नजिकै भयो।
​१९५५: क्यालिफोर्नियामा विश्वकै पहिलो डिज्नील्याण्ड थिम पार्कको सुरुवात भयो।
​१९६८: इराकमा एक शान्तिपूर्ण तख्तापलटमार्फत बाथ पार्टीले सत्ता कब्जा गर्‍यो। तत्कालीन राष्ट्रपति अब्दुल रहमान आरिफलाई हटाएर अहमद हसन अल-बक्र नयाँ राष्ट्रपति बने।
​१९८७: इरान र फ्रान्सबिचको राजनयिक सम्बन्ध टुट्यो।
​१९९४: धुमकेतु शुमेकर लेभी-९ को पहिलो टुक्रा वृहस्पति ग्रहसँग ठोक्कियो।
​१९९५: फोर्ब्स पत्रिकाले माइक्रोसफ्टका संस्थापक बिल गेट्सलाई विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति घोषित गर्‍यो।
​१९९६: तमिलनाडुको राजधानीको नाम आधिकारिक रूपमा ‘मद्रास’ बाट बदलेर ‘चेन्नई’ राखियो।
​१९९८: इटालीको रोममा आयोजित संयुक्त राष्ट्रसङ्घको एक सम्मेलनमा “रोम संविधि” (राेम स्टैट्यूट) लाई अङ्गीकार गरियो, जुन अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी) को स्थापनाको आधार बन्यो।
​२००२: रुसकी स्वेतलाना फेओफानोभाले पोल भल्ट स्पर्धामा नयाँ युरोपेली रेकर्ड कायम गरिन्।
​२००३: उत्तर-पूर्वी काङ्गोको बुनिया सहरमा भएको जातीय हिंसामा ५४ जना मारिए।
​२००६: केप कानाभेरल (फ्लोरिडा) को स्पेस सेन्टरबाट आफ्नो १३ दिने अन्तरिक्ष यात्रा पूरा गरी डिस्कभरी अन्तरिक्ष यान पृथ्वीमा सकुशल ओर्लियो।
​२००७: ब्राजिलको साओ पाउलोमा टीएएम एयरलाइन्सको उडान ३०५४ रनवेमा चिप्लिएर दुर्घटनाग्रस्त हुँदा लगभग १९९ जनाको मृत्यु भयो। सोही दिन पाकिस्तानको इस्लामाबादमा मुख्य न्यायाधीश इफ्तिखार मुहम्मद चौधरीको सभा नजिकै भएको दोहोरो बम विस्फोटमा ५ जना मारिए। प्रसिद्ध मिडिया टाइकुन रुपर्ट मर्डोकले लगभग ५ अर्ब डलरमा ‘वाल स्ट्रिट जर्नल’ किन्ने सम्झौता गरे।
​२००८: अफगानिस्तानमा नाटो सेनाले पाकिस्तानमा लुकेका आतंकवादीहरूमाथि मिसाइल र हेलिकप्टरबाट हमला गरे।
​२००९: इटालीको ओस्टास्थित आफ्नो अल्पाइन श्यालेटमा चिप्लिएपछि पोप बेनेडिक्ट १६औँको नाडीको फ्याक्चरको उपचार गरियो।
​२०१०: फ्रान्सको ग्रेनोबल सहरमा भएको हिंसक प्रदर्शनका क्रममा लगभग ५० वटा कारमा आगजनी गरियो। सोमालियाको राजधानी मोगादिसुमा सरकारी र विरोधी गुटबिचको लडाइँमा १७ जना नागरिक मारिए।
​२०११: इजिप्टका पूर्व राष्ट्रपति होस्नी मुबारकलाई स्ट्रोक (मस्तिष्कघात) भएपछि उनी कोमामा गए। फिफा महिला विश्वकपको फाइनलमा जापानले अमेरिकालाई हराउँदै उपाधि जित्यो।
​२०१२: गुगलकी शीर्ष अधिकारी मारिसा मेयरले गुगल छोडेर याहु! को सीईओ बन्ने निर्णय गरिन्।
​२०१३: भारतको बिहारस्थित छपरामा विषाक्त दिवाखाजा (मिड-डे मिल) खाँदा २१ जना बालबालिकासहित २२ जनाको मृत्यु भयो। सर्वोच्च अदालतले जुभेनाइल जस्टिस एक्टमा परिवर्तन गर्न अस्वीकार गर्दै नाबालकको उमेर १८ वर्ष नै कायम राख्यो। मेक्सिकोको नौसेनाले ड्रग माफिया गिरोह ‘जेतास’ का प्रमुख मिगुएल ट्रेभिनो मोरालेसलाई पक्राउ गर्‍यो। चीन र ताइवानमा आएको ‘सोलिक’ आँधीका कारण ९ जनाको मृत्यु भयो। लक्जमबर्गमा जासुसी घोटालाका कारण प्रधानमन्त्री जीन-क्लाउड जङ्करको सरकार ढल्यो।
​२०१४: मलेसिया एयरलाइन्सको उडान एमएच१७ लाई युक्रेनमाथि मिसाइल प्रहार गरी खसालिँदा २९८ जनाको मृत्यु भयो। विश्वभर ‘विश्व इमोजी दिवस’ मनाउन सुरु गरियो।
​२०१५: छ वटा शक्ति राष्ट्र र इरानबिच ऐतिहासिक आणविक सम्झौता भयो। जम्मू-कश्मिरको कङ्गनमा बादल फट्किँदा (भीषण वर्षा हुँदा) ३ जना बालबालिकाको मृत्यु भयो। इराकको खान बानी सादमा आईएसआईएस को कार बम विस्फोटमा १०० भन्दा बढी मानिस मारिए। नाइजेरियामा भएका आत्मघाती हमलाहरूमा ६४ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१६: लर्ड्सको ऐतिहासिक मैदानमा पाकिस्तानले इङ्गल्याण्डलाई टेस्ट म्याचमा २० वर्षपछि पराजित गर्‍यो। सिरियाली सेनाले अलेप्पोको मुख्य मार्गमा कब्जा गर्‍यो। आर्मेनियाको राजधानी येरेभनमा एक सशस्त्र समूहले प्रहरी मुख्यालय कब्जा गरी मानिसहरूलाई बन्धक बनायो।
​२०१७: भारतको राष्ट्रपति निर्वाचनका लागि मतदान सम्पन्न भयो। अमेरिकाले इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल कार्यक्रममाथि नयाँ प्रतिबन्धहरू लगायो। रोजर फेडररले आफ्नो रेकर्ड आठौँ विम्बलडन उपाधि जिते।
​२०१८: युआईडीएआईले ‘मास्किङ आधार’ को सुरुवात गर्‍यो। फिनल्याण्डको हेलसिन्कीमा डोनाल्ड ट्रम्प र भ्लादिमिर पुटिनबिच शिखर सम्मेलन भयो। इरिट्रिया र इथियोपियाबिच ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता भयो। जापान र युरोपेली सङ्घले मुक्त व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे।
​२०१९: अन्तर्राष्ट्रिय अदालत (आईसीजे) ले कुलभूषण जाधवको फाँसीको सजायमा रोक लगायो र पाकिस्तानलाई राजनयिक पहुँच (कन्सुलर एक्सेस) दिन निर्देशन दियो। अमेरिकी सिनेटले राष्ट्रपति ट्रम्पको निन्दा गर्ने प्रस्ताव पारित गर्‍यो।
​२०२०: भारतले अमेरिका र फ्रान्ससँग ‘एयर बबल’ मार्फत उडानहरू सुरु गर्‍यो।
​२०२१: जर्मनी र बेल्जियममा आएको भीषण बाढीका कारण १५० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो। टोकियो ओलम्पिक भिलेजमा कोभिड-१९ को पहिलो सङ्क्रमण पुष्टि भयो।
​२०२२: रक्षा मन्त्री राजनाथ सिंहले स्वदेश निर्मित युद्धपोत ‘INS दुनागिरी’ लाई हुग्ली नदीमा अवतरण गराए। सुडान, चीन र अमेरिकामा भएका विभिन्न दुर्घटना/बाढीका कारण धनजनको क्षति भयो।
​२०२३: रुसले युक्रेनसँग भएको युद्धकालीन अन्न सम्झौता रद्द गर्‍यो।
​२०२४: बङ्गलादेशमा सरकारी सेवामा आरक्षणको विरोधमा भएको हिंसक प्रदर्शनमा ६ जनाको मृत्यु भयो। ओमानको तट नजिकै तेल ट्याङ्कर पल्टिँदा १३ जना भारतीयसहित १६ जना बेपत्ता भए।
​२०२५: बिहारका १० जिल्लामा चट्याङ लागेर १९ जनाको मृत्यु भयो। भारतले पृथ्वी-II र अग्नि-I ब्यालिस्टिक मिसाइलहरूको सफल परीक्षण गर्‍यो। इजरायलले दमिश्कस्थित सैन्य मुख्यालयलाई निशाना बनायो।
​१७ जुलाईमा जन्मेका व्यक्तिहरू~
​१८९९: जेम्स क्याग्नी – दिग्गज अमेरिकी अभिनेता तथा नर्तक।
​१९१७: फिलिस डिलर – लोकप्रिय अमेरिकी हास्य अभिनेत्री।
​१९१९: स्नेहल भाटकर – हिन्दी र मराठी सिनेमाका सुप्रसिद्ध सङ्गीतकार।
​१९२३: बेगम आबिदा अहमद – भारतका पाँचौँ राष्ट्रपति फखरूद्दीन अली अहमदकी पत्नी।
​१९४३: फ्लाइङ अफिसर निर्मलजित सिंह सेखोन – परमवीर चक्रबाट सम्मानित भारतीय सैनिक।
​१९४७: महारानी क्यामिला – युनाइटेड किङ्गडम (बेलायत) की वर्तमान महारानी।
​१९५२: डेभिड ह्यासलहफ – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता तथा गायक।
​१९५७: सुनील लाम्बा – भारतीय नौसेनाका पूर्व एडमिरल तथा प्रमुख।
​१९५९: जरिना वहाब – हिन्दी र दक्षिण भारतीय चलचित्रकी प्रख्यात अभिनेत्री।
​१९७१: रवि किशन – हिन्दी र भोजपुरी चलचित्रका सक्रिय अभिनेता।
​१९७५: मञ्जुनाथ शन्मुगम – आईआईएम लखनउका पूर्व छात्र तथा कर्पोरेट कार्यकर्ता।
​१९७६: लुक ब्रायन – प्रसिद्ध अमेरिकी गायक तथा गीतकार।
​१७ जुलाईमा भएका निधनहरू~
​१७९०: एडम स्मिथ – प्रसिद्ध स्कटिस दार्शनिक तथा अर्थशास्त्री।
​१८३५: यु तिरोत सिङ – मेघालयको खासी हिल्सका महान आदिवासी स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९१८: जार निकोलस द्वितीय – रुसका अन्तिम सम्राट (सपरिवार हत्या)।
​१९२८: अलेक्जेन्डर मडीम्यान – उत्तर प्रदेशका पूर्व राज्यपाल।
​१९५९: बिली होलिडे – अमेरिकाकी प्रसिद्ध ज्याज गायिका।
​१९७२: इन्दुलाल याज्ञिक – गुजरातका प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ तथा किसान नेता।
​१९७९: लालमणि मिश्र – भारतीय सङ्गीत जगत्का प्रख्यात मनीषी तथा विद्वान।
​१९९२: कानन देवी – भारतकी प्रसिद्ध अभिनेत्री तथा गायिका।
​२००५: आई. जी. पटेल – भारतीय रिजर्भ बैंकका चौधौँ गभर्नर।
​२०१३: बरुन डे – प्रसिद्ध इतिहासकार।
​२०१८: रीता भादुडी – हिन्दी सिनेमाकी स्थापित अभिनेत्री।
​२०१८: गोपालदास ‘नीरज’ – हिन्दी साहित्यका प्रसिद्ध कवि तथा गीतकार।
​२०१९: एन्ड्रिया क्यामिलेरी – इटालीका प्रसिद्ध लेखक।
​२०२०: जोन लुइस – अमेरिकाका प्रसिद्ध मानवाधिकार कार्यकर्ता।
​२०२४: डा. एम. एस. भलियानाथन – भारतका प्रसिद्ध कार्डियाक सर्जन (मुटुरोग विशेषज्ञ) तथा वैज्ञानिक।
​प्रमुख उत्सव र दिवसहरू~
​अन्तर्राष्ट्रिय न्याय दिवस: मानवाधिकारको रक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी) को कार्यलाई समर्थन गर्नका लागि मनाइने।
​विश्व इमोजी दिवस: डिजिटल सन्देशहरूमा भावना व्यक्त गर्ने इमोजीको महत्त्वको उत्सव मनाउनका लागि।
​आजको रोचक तथ्य~
​१७ जुलाई १९७५ मा ‘अपोलो-सोयुज टेस्ट प्रोजेक्ट’ (एएसटीपी) अन्तर्गत विश्वको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष मिलन सफलतापूर्वक पूरा भएको थियो। यस ऐतिहासिक मिसनमा अमेरिकाको अपोलो र सोभियत सङ्घको सोयुज अन्तरिक्ष यान पहिलो पटक अन्तरिक्षमा एक-अर्कासँग जोडिएका थिए, जुन शीत युद्धको समयमा सहयोग र मित्रताको प्रतीक बनेको थियो।

About Author

Advertisement