नयाँ दिल्ली: ​इतिहासको पानामा १७ अगस्टको दिन भारत र विश्वका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको साक्षी रहेको छ। यसै दिन सन् १९०९ मा महान क्रान्तिकारी मदन लाल ढीङ्ग्रा देशका लागि हाँस्दै फाँसीको फन्दामा झुण्डिएका थिए भने १९४७ मा भारत-पाकिस्तान सीमा निर्धारण गर्ने ‘रेडक्लिफ लाइन’ आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको थियो।
​१७ अगस्टका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
​१७१७: फ्रान्स, रुस र प्रसियाबीच सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
​१७४३: स्विडेन र रुसी साम्राज्यबीच (आबोको सन्धि) मा हस्ताक्षर भयो, जसले सन् १७४१–१७४३ को रुस-स्विडेन युद्ध समाप्त गर्‍यो।
​१७८७: हंगेरीको राजधानी बुडापेस्टमा यहुदीहरूलाई समूह बनाएर प्रार्थना गर्ने अनुमति प्राप्त भयो।
​१८३६: बेलायतको संसदले जन्म, विवाह र मृत्युको आधिकारिक तथा केन्द्रीकृत नागरिक दर्तालाई स्वीकृति दियो। यस ऐतिहासिक कदमअघि यी अभिलेखहरू चर्चका पादरी दर्तामा मात्र निर्भर थिए।
​१८५८: अमेरिकी राज्य हवाईको होनोलुलुमा चार्ल्स रिड बिशप र विलियम ए. एल्ड्रिचले ‘बिशप एन्ड कम्पनी’ को रूपमा हवाई द्वीपको पहिलो सफल बैंक खोलेका थिए, जुन वर्तमानमा ‘फर्स्ट हवाईयन बैंक’ को नामले चिनिन्छ।
​१८५९: जोन वाइजले हट एयर बेलुन (तातो हावाको बेलुन) बाट पहिलो सफल हवाई डाक (चिठी) पठाएका थिए। यो उडान लाफायेट, इन्डियानादेखि क्रफर्ड्सभिल, इन्डियानासम्म भएको थियो।
​१८६९: लण्डनको टेम्स नदीमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय नौकायान (बोटिङ) प्रतियोगिता आयोजना गरियो।
​१९०९: भारतका महान क्रान्तिकारी मदन लाल ढीङ्ग्रालाई वाइली र लालकाका हत्या प्रकरणमा ब्रिटिस सरकारले लण्डनको पेन्टनभिल जेलमा फाँसी दियो।
​१९१४: पहिलो विश्वयुद्धका क्रममा लिथुआनियाले जर्मनीसमक्ष आत्मसमर्पण गर्‍यो।
​१९१५: चक्रवाती तुफानका कारण गेल्भेस्टन र टेक्सासमा २७५ जनाको मृत्यु भयो।
​१९१७: पहिलो विश्वयुद्धका क्रममा इटालीले जर्मनी र अटोमन साम्राज्य (टर्की) विरुद्ध युद्धको घोषणा गर्‍यो।
​१९२४: फ्रान्स र जर्मनीबीच व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
​१९४५: सुकर्णो र मोहम्मद हट्टाले इन्डोनेसियामा नेदरल्याण्ड्सबाट आफ्नो स्वतन्त्रताको घोषणा गरे।
​१९४७: भारत स्वतन्त्र भएको ठीक दुई दिनपछि भारत र पाकिस्तानको सीमा तय गर्ने रेडक्लिफ रेखा आधिकारिक रूपमा प्रकाशित गरियो।
​१९४७: स्वतन्त्रता मिलेको दुई दिनपछि ब्रिटिस सेनाको पहिलो टोली भारतबाट आफ्नो देश बेलायततर्फ प्रस्थान गर्‍यो।
​१९५९: सोभियत सङ्घ र इराकबीच इराकमा परमाणु संयन्त्र निर्माणका लागि सन्धिमा हस्ताक्षर भयो।
​१९६०: ग्याबोनले फ्रान्सको औपनिवेशिक शासनबाट पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो। यो मध्य अफ्रिकामा अवस्थित एक देश हो।
​१९७८: तीन अमेरिकी (बेन अब्रुजो, म्याक्सी एण्डरसन र ल्यारी न्युम्यान) ले ‘डबल इगल II’ हट एयर बेलुनबाट एट्लान्टिक महासागर पार गरे।
​१९८२: जर्मनीको ल्याङ्गेनहागेनस्थित पोलिग्राम कारखानामा विश्वको पहिलो कम्प्याक्ट डिस्क (सीडी) को उत्पादन भयो। यो स्विडिस साङ्गीतिक समूह एबीबीएको “द भिजिटर्स” एल्बम थियो, जसलाई व्यावसायिक बिक्रीका लागि उपलब्ध गराइयो।
​१९८७: जर्मन तानाशाह एडोल्फ हिटलरका निकट मानिने रुडोल्फ हेस जेलमा मृत फेला परे।
​१९८८: पाकिस्तानका राष्ट्रपति जनरल मोहम्मद जिया-उल-हक, अमेरिकी राजदूत आर्नोल्ड राफेल र धेरै उच्च सैन्य अधिकारीहरूको बहावलपुरनजिकै एक रहस्यमय सी-१३० विमान दुर्घटनामा निधन भयो।
​१९९३: लण्डनस्थित ऐतिहासिक बकिङ्गम प्यालेसको ढोका पहिलोपटक सर्वसाधारणका लागि खोलियो।
​१९९४: संयुक्त राज्य अमेरिका र जापानबीच वासिङ्टनमा एक महत्त्वपूर्ण पेटेन्ट सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो, जसको उद्देश्य दुवै देशबीच बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार र पेटेन्ट प्रणालीमा सुधार तथा सहकार्य प्रवर्द्धन गर्नु थियो।
​१९९८: अमेरिकाका तत्कालीन राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले ह्वाइट हाउसकी पूर्व कर्मचारी मोनिका लेविन्स्कीसँग आफ्नो अनुचित सम्बन्ध रहेको स्वीकार गरे।
​१९९९: टर्कीमा आएको ७.४ म्याग्निच्युडको इज्मित भूकम्पमा आधिकारिक रूपमा करिब १८,००० मानिसको मृत्यु भयो र ४८,००० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०००: फिजीमा भारतीय मूलका मानिसहरूको क्षति रोक्न पदच्युत प्रधानमन्त्री महेन्द्र चौधरीले भारतसँग मद्दत मागे; बेलायतद्वारा मानव भ्रूण कोष (स्टेम सेल) को क्लोनिङ गर्न अनुमति।
​२००१: बेलायत र आइरिस सरकार समर्थित निशस्त्रीकरण योजनालाई उत्तरी आयरल्यान्डका प्रोटेस्टेन्ट नेता डेभिड ट्रिमबलले अपर्याप्त भन्दै अस्वीकार गरे।
​२००२: रुसले दलाई लामालाई आफ्नो देश भ्रमणका लागि भिसा दिन अस्वीकार गर्‍यो।
​२००३: अन्तर्राष्ट्रिय चेस महासङ्घको प्रेसिडेन्सियल बोर्ड अबुजा (नाइजेरिया) मा सम्पन्न भयो।
​२००४: उदारवादी राजनीतिज्ञ लियोनेल फर्नान्डिसले डोमिनिकन गणतन्त्रको नयाँ राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ ग्रहण गरे।
​२००५: प्रतिबन्धित आतङ्कवादी सङ्गठन जमात-उल-मुजाहिद्दीन बङ्गलादेश (जेएमबी)द्वारा देशका ६४ मध्ये ६३ जिल्लामा करिब ३० मिनेटभित्र ४५९ वटा साना बम विस्फोट गराइयो।
​२००६: अमेरिकाको एक सङ्घीय न्यायाधीशले राष्ट्रपति बुस प्रशासनको गोप्य आतङ्कवाद निगरानी कार्यक्रमलाई असंवैधानिक घोषित गरे।
​२००७: अमेरिकी राष्ट्रपति जोर्ज बुसकी छोरीको इन्गेजमेन्ट रिपब्लिकन सांसद जोन हेगरका छोरासँग भयो।
​२००८: भारत: झारखण्ड मुक्ति मोर्चा (झामुमो) ले मधु कोडा नेतृत्वको २३ महिना पुरानो सरकारबाट आफ्नो समर्थन फिर्ता लियो।
​२००८: अमेरिकी पौडीबाज माइकल फेल्प्सले बेइजिङ ओलम्पिकमा ८ स्वर्ण पदक जितेर इतिहास रचे।
​२००९: रुसको सायानो-शुशेन्स्काया जलविद्युत् केन्द्रमा भएको भीषण दुर्घटनामा ७ जनाको मृत्यु भयो र साइबेरियामा बिजुली सङ्कट पैदा भयो।
​२००९: पाकिस्तानको उत्तर-पश्चिम सीमा प्रान्त (चारसड्डा, पेसावरनजिक) मा एक फ्युएल स्टेसनमा उभिएको ट्रक बम विस्फोट हुँदा ७ जनाको मृत्यु भयो।
​२००९: रुसको उत्तरी ककेसस क्षेत्रको नजरान शहरस्थित प्रहरी कार्यालयनजिक भएको आत्मघाती ट्रक बम विस्फोटमा कम्तीमा २० जनाको मृत्यु र ६० जना घाइते भए।
​२००९: भारत: आन्तरिक सुरक्षाको विषयमा देशका सबै मुख्यमन्त्रीहरूको एकदिवसीय सम्मेलन नयाँ दिल्लीमा प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहको अध्यक्षतामा आयोजना गरियो।
​२०१०: इराकको राजधानी बग्दादस्थित सेना भर्ना केन्द्रनजिकै भएको भीषण आत्मघाती बम विस्फोटमा करिब ६० जनाको मृत्यु र १०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१०: भारत: संसदद्वारा देशका सबै क्लिनिक र स्वास्थ्य संस्थाहरूको नियमन तथा दर्ताका लागि ‘क्लिनिकल इस्ट्याब्लिसमेन्ट एक्ट’ पारित गरियो।
​२०११: भेनेजुएलाका राष्ट्रपति ह्युगो चाभेजले देशको सुन उद्योग राष्ट्रियकरण गर्ने योजनाको घोषणा गरे।
​२०११: भारत: सामाजिक अभियन्ता अन्ना हजारेलाई जनलोकपाल आन्दोलनका क्रममा तिहाड जेलबाट रिहा गरियो, तर उनले बिनासर्त खुला मैदानमा अनशन जारी राख्ने माग गर्दै जेलबाट बाहिर आउन अस्वीकार गरे।
​२०१२: मस्को सिटी कोर्टले रुसी अभियन्ता निकोलाई अलेक्सेभको पुनरावेदन खारिज गर्दै मस्कोमा आगामी १०० वर्षका लागि (२११२ सम्म) गे प्राइड आयोजना र परेडमा लगाइएको प्रतिबन्ध कायम राख्यो।
​२०१२: रुसको चर्चित फिमेल पङ्क रक ब्यान्ड ‘पुसी रायट’ का तीन सदस्यलाई मस्कोको अदालतले चर्चमा प्रदर्शन गरेको अभियोगमा दुई वर्ष जेल सजाय सुनायो।
​२०१२: भारत: हल्ला र साम्प्रदायिक तनाव रोक्न गृह मन्त्रालयले बल्क एसएमएस र एमएमएस पठाउन प्रतिबन्ध लगायो।
​२०१३: उत्तर र दक्षिण कोरियाली तनावपछि केसोङ औद्योगिक क्षेत्र पुनः खोल्न सहमत भए।
​२०१३: बम बनाउन माहिर आतङ्ककारी अब्दुल करिम टुन्डा नेपाल सीमा नजिकबाट पक्राउ परे।
​२०१४: मालीमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको गस्ती टोलीमाथि भएको आत्मघाती हमलामा २ शान्ति सैनिकको मृत्यु र ७ जना घाइते भए।
​२०१४: चाडका सैनिकहरूले नाइजेरियामा बोको हरामद्वारा अपहरण गरिएका ८५ बन्धकहरूलाई सुरक्षित उद्धार गरे।
​२०१४: अमेरिकी हवाई हमलाको सहयोगमा कुर्दिस फौजले इराकको रणनीतिक मोसुल बाँधलाई इस्लामिक स्टेटको नियन्त्रणबाट फिर्ता लिए।
​२०१५: थाइल्यान्डको राजधानी बैङ्ककस्थित प्रसिद्ध इरावान मन्दिरनजिकै शक्तिशाली बम विस्फोट हुँदा कम्तीमा १९ जनाको मृत्यु र १२० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०१५: भारत: बिहार सरकारले केतन मेहताद्वारा निर्देशित चलचित्र ‘माझी – द माउन्टेन म्यान’ लाई राज्यमा करमुक्त (ट्याक्स फ्री) घोषणा गर्‍यो।
​२०१६: भारत सरकारले डा. नजमा हेप्तुल्लाहलाई मणिपुर, वी.पी. सिंह बडनौरेलाई पन्जाब र बनवारीलाल पुरोहितलाई असमको राज्यपाल नियुक्त गर्‍यो।
​२०१६: भारत: प्रमुख स्वामी महाराजको अन्त्येष्टि: बोचसनवासी अक्षर पुरुषोत्तम स्वामीनारायण संस्थाका आध्यात्मिक प्रमुख प्रमुख स्वामी महाराजको गुजरातको सारङ्गपुरमा वैदिक मन्त्रोच्चारण र राजकीय सम्मानका साथ अन्त्येष्टि गरियो।
​२०१७: अफ्रिकाबाट यमनतर्फ गइरहेका आप्रवासीहरूले भरिएका दुई डुङ्गा रातो समुद्रमा डुब्दा कम्तीमा ५६ आप्रवासीको मृत्यु भयो।
​२०१७: भारत: कर्णालीको बेङ्गलुरुमा सर्वसाधारणका लागि सुलभ खाना उपलब्ध गराउन ‘इन्दिरा क्यान्टीन’ को शुभारम्भ गरियो।
​२०१७: भारत: पन्जाबको अमृतसरमा देश विभाजनका सम्झना र इतिहासमा समर्पित ‘विभाजन सङ्ग्रहालय’ सर्वसाधारणका लागि खुल्यो।
​२०१८: क्यानडाको फ्रेडरिक्टनमा भएको गोलाबारीमा दुई प्रहरी अधिकारीसहित चार जनाको मृत्यु भयो।
​२०१८: अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित एक अदालतले मोन्सान्टोको ग्लाइफोसेट झारपात नासकलाई क्यान्सरको कारण मान्दै पीडितको पक्षमा २८९ मिलियन डलर क्षतिपूर्ति दिने फैसला सुनायो।
​२०१८: भारत: पूर्वप्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीको पार्थिव शरीर पञ्चतत्त्वमा विलीन भयो। उनकी धर्मपुत्री नमिताले दागबत्ती दिइन्।
​२०१९: अफगानिस्तानको राजधानी काबुलस्थित एक म्यारिज हलभित्र भएको आत्मघाती बम विस्फोटमा ६० भन्दा बढीको मृत्यु र १८० भन्दा बढी घाइते भए। यसको जिम्मेवारी इस्लामिक स्टेटले लिएको थियो।
​२०१९: सुडानमा प्रजातन्त्र बहालीका लागि सेना र नागरिक विपक्षबीच ऐतिहासिक सत्ता-साझेदारी सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर भयो।
​२०१९: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र भुटानका प्रधानमन्त्री लोटे छिरिङले दक्षिण एशिया भू-उपग्रहको ग्राउन्ड अर्थ स्टेसनको संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरे।
​२०१९: भारत र भुटानले द्विपक्षीय व्यापार र डिजिटल भुक्तानीलाई प्रवर्द्धन गर्न भुटानमा ‘रुपे कार्ड’ योजनाको सुरुआत गरे।
​२०१९: भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दुई दिने औपचारिक भ्रमणका क्रममा थिम्पु पुगे।
​२०२०: अमेरिकी वाणिज्य विभागले चिनियाँ कम्पनी हुवावे माथि कडाइ गर्दै उसका थप ३८ सहयोगी कम्पनीहरूलाई ‘एन्टिटी लिस्ट’ मा थप्यो।
​२०२१: भीषण भूकम्पको दुई दिनपछि हाइटी र डोमिनिकन गणतन्त्रमा ‘ग्रेस’ उष्णकटिबंधीय तुफानले भारी वर्षा र संकट बढाएको थियो।
​२०२२: अफगानिस्तानको राजधानी काबुलस्थित एक मस्जिदभित्र प्रार्थनाका क्रममा भएको भीषण बम विस्फोटमा करिब २०-२१ जनाको मृत्यु र ४० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०२२: भारतमा अमुल र मदर डेरीले दूधको मूल्य प्रति लिटर २ रुपैयाँ बढायाे।
​२०२२: फिफाले फुटबलमा तेस्रो पक्षको अनुचित प्रभावको कारण देखाउँदै अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घलाई निलम्बन गर्‍यो।
​२०२३: म्यानचेस्टर सिटीले पेनाल्टी सुटआउटमा सेभियालाई ५-४ ले हराउँदै पहिलोपटक युइएफए सुपर कपको उपाधि जित्यो।
​२०२३: तालिवान सरकारको न्याय मन्त्रालयले देशका सबै १७ राजनीतिक दलका गतिविधिलाई आधिकारिक रूपमा प्रतिबन्धित गर्‍यो।
​२०२३: भारत: इसरोको चन्द्र अभियान अन्तर्गत प्रोपल्सन मोड्युलबाट ल्यान्डर (विक्रम) सफलतापूर्वक अलग भयो।
​२०२४: भारत: केरलाको कोल्लाम जिल्लामा देशको पहिलो डिजिटल अदालतको उद्घाटन सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश जस्टिस बी.आर. गवईद्वारा गरियो।
​२०२४: भारत: कोलकातामा प्रशिक्षार्थी डाक्टर बलात्कार-हत्या काण्डको विरोधमा इन्डियन मेडिकल एसोसिएसनको आह्वानमा देशभरका डाक्टरहरूले २४ घण्टाका लागि चिकित्सा सेवा स्थगित गरे।
​२०२५: भारत: जम्मू-कश्मिरको कठुआ जिल्लामा बादल फुटेर आएको बाढी र पहिरोमा परी ४० जनाको ज्यान गयो र धेरै घरहरू ध्वस्त भए।
​२०२५: अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित क्राउन हाइट्सको एक नाइटक्लबमा भएको गोलाबारीमा ३ जनाको मृत्यु र ९ जना घाइते भए।
​१७ अगस्टमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
​१७८६: डेभी क्रोकेट – अमेरिकी सीमान्त योद्धा र लोक नायक।
​१८९३: मे वेस्ट – अमेरिकी अभिनेत्री तथा गायिका।
​१९१६: अमृतलाल नागर – प्रसिद्ध हिन्दी उपन्यासकार।
​१९२२: एन्टोनियो अगोस्टिन्हो नेटो – अङ्गोलाका राजनीतिज्ञ, कवि तथा चिकित्सक (अङ्गोला गणतन्त्रका पहिलो राष्ट्रपति)।
​१९३२: वी. एस. नायपाल – नोबेल पुरस्कार विजेता भारतीय मूलका अङ्ग्रेजी साहित्यकार।
​१९४१: वाइ. भी. रेड्डी – भारतीय रिजर्भ बैंकका २१ औँ गभर्नर।
​१९४१: बिमल जालान – भारतीय रिजर्भ बैंकका २० औँ गभर्नर।
​१९४३: रोबर्ट डी निरो – हलिउडका दिग्गज अभिनेता।
​१९४४: ल्यारी एलिसन – ओराकल कर्पोरेसनका सह-संस्थापक।
​१९५०: शरत सक्सेना – लोकप्रिय भारतीय चलचित्र अभिनेता।
​१९५७: सचिन पिल्गाउँकर – भारतीय अभिनेता तथा निर्देशक।
​१९६०: सन पेन – प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता तथा निर्देशक।
​१९६१: अनामिका – हिन्दी भाषाकी प्रख्यात कवयित्री।
​१९६७: सुप्रिया पिल्गाउँकर – भारतीय अभिनेत्री।
​२००३: रायन चेर्की – फ्रान्सका प्रसिद्ध फुटबल खेलाडी।
​१७ अगस्टमा भएका निधनहरू~
​२०२०: पण्डित जसराज – भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतका विश्वविख्यात गायक।
​२०२०: निशिकान्त कामत – हिन्दी सिनेमाका प्रसिद्ध निर्देशक तथा अभिनेता।
​२०१८: अरेथा फ्र्याङ्कलिन – अमेरिकी सङ्गीत क्षेत्रकी दिग्गज (‘क्वीन अफ सोल’)।
​२०१६: आर्थर हिलर – हलिउडका प्रसिद्ध क्यानेडियन-अमेरिकी निर्देशक।
​२०१०: फ्रान्सिस्को कोसिगा – इटालीका पूर्व राष्ट्रपति तथा प्रधानमन्त्री।
​२००७: दशरथ माझी – भारत बिहारका ‘माउन्टेन म्यान’। हथौडा र छेनीले मात्र ३६० फिट लामो, ३० फिट चौडा र २५ फिट अग्लो पहाड काटेर बाटो बनाएका थिए।
​२००६: अल्फ्रेडो स्ट्रोस्नर – पाराग्वेका पूर्व सैन्य तानाशाह।
​१९८८: मोहम्मद जिया-उल-हक – पाकिस्तानका छैटौँ राष्ट्रपति तथा सैन्य तानाशाह।
​१९८७: रुडोल्फ हेस – नाजी अधिकारी (एडोल्फ हिटलरका निकट सहयोगी)।
​१९८२: फादर कामिल बुल्के – बेल्जियम मूलका प्रसिद्ध हिन्दी सेवी, साहित्यकार तथा ‘रामकथा – उत्पत्ति र विकास’ का रचयिता।
​१९५८: जोन मार्सल – सन् १९०२ देखि १९२८ सम्म भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागका महानिर्देशक।
​१९४९: पुलिन बिहारी दास – महान् स्वतन्त्रता सेनानी तथा क्रान्तिकारी।
​१९०९: मदन लाल ढीङ्ग्रा – भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामका महान् क्रान्तिकारी।
​१७ अगस्टका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
​इन्डोनेसियाको स्वतन्त्रता दिवस: १७ अगस्ट १९४५ मा नेदरल्याण्ड्सबाट स्वतन्त्रताको घोषणा गरिएको सम्झनामा यो राष्ट्रिय पर्व मनाइन्छ।
​ग्याबोनको स्वतन्त्रता दिवस: सन् १९६० मा ग्याबोन देश फ्रान्सको शासनबाट स्वतन्त्र भएको थियो।
​राष्ट्रिय गैर-नाफामूलक दिवस: समाजसेवा र परोपकारी सङ्गठनहरूको योगदानलाई सम्मान गर्न यो दिवस मनाइन्छ।