​नयाँ दिल्ली: वर्षको दशौँ महिनाको १४ तारिख भारतमा खेलकुदको ठुलो आयोजनसँग जोडिएको छ… वास्तवमा यसै दिन १९ औँ कमनवेल्थ गेम (राष्ट्रमण्डल खेलकुद) को समापन भएको थियो। नयाँ दिल्लीमा ३ अक्टोबर देखि १४ अक्टोबर २०१० को बीच १९ औँ कमनवेल्थ गेमको आयोजन गरिएको थियो। भारतले १९८२ मा एसियाली खेलकुदको सफल आयोजनाको करिब तीन दशकपछि यति विशाल स्तरमा कुनै खेल प्रतियोगिताको आयोजना गरेको थियो। खेलकुदको आयोजनाका लागि सम्पूर्ण दिल्लीमा विशेष प्रबन्ध गरिएको थियो। खेलकुदको शुभारम्भ दिल्लीको जवाहरलाल नेहरू रङ्गशालामा भयो र समापन समारोह पनि १४ अक्टोबरमा यहीँ भयो।
​देश-दुनियाको इतिहासमा १४ अक्टोबरको तारिखमा उल्लेख अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको सिलसिलेवार विवरण यसप्रकार छ~
​१८८२: ब्रिटिस भारतको चौथो विश्वविद्यालयको रूपमा पञ्जाब विश्वविद्यालयको स्थापना गरिएको थियो। सुरुमा यसको मुख्यालय सिमला में प्रशासनिक कार्यहरूको लागि र मुख्य परिसर लाहौर (जो अब पाकिस्तानमा छ) मा बनाइएको थियो। यो कलकत्ता (१८५७), मुम्बई (१८५७) र मद्रास (१८५७) पछि भारतीय उपमहाद्वीपको चौथो सबैभन्दा पुरानो आधुनिक विश्वविद्यालय बन्यो। यसको गठन मुख्य रूपमा उच्च शिक्षालाई बढावा दिन र उत्तर-पश्चिम प्रान्तहरूमा परीक्षा सञ्चालन गर्नका लागि गरिएको थियो। १९४७ मा भारतको विभाजनको समयमा यो विश्वविद्यालयको पनि दुई भागमा बाँडफाँड भयो। पाकिस्तानतर्फको भागलाई ‘युनिभर्सिटी अफ द पञ्जाब’ (लाहौर) भनियो, जबकि भारतको भागमा आएको विश्वविद्यालयलाई पञ्जाब युनिभर्सिटीको रूपमा पुनर्गठन गरियो।
​१९३३: जर्मनी (एडोल्फ हिटलरको नेतृत्वमा) ले जेनेभामा चलिरहेको विश्व निशस्त्रीकरण सम्मेलन र राष्ट्र सङ्घबाट हट्ने आधिकारिक घोषणा गरेको थियो। जर्मनीले तर्क गर्यो कि अन्य प्रमुख देशहरू (जस्तै फ्रान्स र ब्रिटेन) ले आफ्ना हतियारमा कमी गरिरहेका छैनन्, जसले जर्मनीको सुरक्षा र समानता खतरामा पारेको छ।
​१९४३: द्वितीय विश्वयुद्धका दौरान, जापानी सैन्य प्रशासनअन्तर्गत फिलिपिन्सको दोस्रो गणराज्यको स्थापना गरिएको थियो र यसलाई एक “स्वतंत्र” राष्ट्र घोषित गरिएको थियो। यद्यपि जापानले यसलाई स्वतन्त्रता घोषणा गरेको थियो, तर वास्तवमा यो एउटा कठपुतली सरकार थियो, जसलाई पूर्ण रूपमा जापानी सेनाले नियन्त्रण गर्दथ्यो। यस सरकारका राष्ट्रपति जोस पी. लारेल बनेका थिए। जापान यो घोषणाको माध्यमबाट स्थानीय फिलिपिन्सका नागरिकहरूको समर्थन हासिल गर्न चाहन्थ्यो र अमेरिकी प्रभावलाई कम गर्न चाहन्थ्यो, किनकि यसअघि फिलिपिन्समाथि अमेरिकाको नियन्त्रण थियो। यो तथाकथित स्वतन्त्रता धेरै कम समयसम्म टिक्यो। १९४५ मा जब मित्र राष्ट्रहरू र अमेरिकी सेनाले जापानलाई हरायो, तब यो सरकार पूर्ण रूपमा समाप्त भयो। फिलिपिन्सलाई वास्तविक र पूर्ण स्वतन्त्रता ४ जुलाई १९४६ मा अमेरिकाबाट मिल्यो।
​१९४४: द्वितीय विश्वयुद्धका प्रसिद्ध जर्मन फिल्ड مارशल (फिल्ड मार्सल) इरविन रोमेल, जसलाई ‘डेजर्ट फक्स’ पनि भनिन्छ, ले विष खाएर आफ्नो ज्यान दिएका थिए। एडोल्फ हिटलरलाई मार्नका लागि २० जुलाई १९४४ मा एक बम विस्फोट गराइएको थियो, जसलाई ‘जुलाई प्लट’ वा ‘अपरेसन वाल्किरी’ भनिन्छ। यस षड्यन्त्रको छानबिनका दौरान इरविन रोमेलको नाम पनि यससँग जोडिएको पाइएको थियो। हिटलरका जनरलहरूले रोमेललाई दुई विकल्प दिए: वा त उनीहरू अदालतमा मुद्दाको सामना गरून् (जसमा उनीहरूका परिवारलाई प्रताड़ित गरिन्थ्यो र उनीहरूको सम्पत्ति जफत गरिन्थ्यो), अथवा साइनाइड (विष) खाएर आत्महत्या गरून्। आफ्नो परिवारलाई सुरक्षित राख्न र आफ्नो स्टाफलाई बचाउन रोमेलले विष खान रोजे।
​१९४६: हल्याण्ड (नेदरल्याण्ड) र इन्डोनेसियाली राष्ट्रवादबीच इन्डोनेसियाको स्वतन्त्रता संग्रामका दौरान एक महत्त्वपूर्ण युद्धविराम सम्झौता भएको थियो। द्वितीय विश्वयुद्धको समाप्तिपछि इन्डोनेसियाले आफूलाई स्वतन्त्र घोषित गरेको थियो, तर नेदरल्याण्ड (हल्याण्ड) आफ्नो यो पुरानो उपनिवेशमाथि फेरि नियन्त्रण हासिल गर्न चाहन्थ्यो। यसका कारण दुवै पक्षबीच हिंसात्मक सङ्घर्ष सुरु भयो। दुवै देशबीचको युद्ध रोक्न र शान्ति वार्तको बाटो खुलाउन १४ अक्टोबर १९४६ मा यो युद्धविराममा सहमति भयो। यसै युद्धविरामको पछिल्लो कदमको रूपमा नोभेम्बर १९४६ मा प्रसिद्ध लिङ्गाजाती सम्झौता भयो, जसअन्तर्गत नेदरल्याण्डले जाभा, सुमात्रा र मदुरामा इन्डोनेसियाली गणतन्त्रको वास्तविक नियन्त्रणलाई मान्यता दियो। यद्यपि, पूर्ण स्वतन्त्रता पाउन केही वर्षको सङ्घर्ष अझै बाँकी थियो।
​१९४७: अमेरिकाका वायुसेना क्याप्टेन चक येगरले बेल एक्स-१ नामक प्रायोगिक विमानबाट पहिलो पटक ध्वनिभन्दा तीव्र गति पार गरेका थिए। तब यसको गति करिब ७०० माइल प्रति घण्टा (म्याक १.०६) थियो र यो करिब ४३,००० देखि ४५,००० फिटको उचाइमा उडिरहेको थियो।
​१९४८: इजरायल र इजिप्टबीच ‘अपरेसन होरेभ’ र ‘अपरेसन योभ’ को हिस्साको रूपमा नेगेव मरुभूमिमा भीषण लडाइँ सुरु भएको थियो। यो युद्ध १९४८ को अरब-इजरायल युद्धको एक अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हिस्सा थियो, जसमा इजरायली सेनाले इजिप्टको सेनालाई पछाडि धकेल्न र नेगेव क्षेत्रमा नियन्त्रण हासिल गर्न एक ठुलो सैन्य अभियान चलाएको थियो। इजरायलको मुख्य लक्ष्य नेगेव मरुभूमिमा घेरिएका आफ्ना ठेगानाहरूबाट इजिप्टको नाकाबन्दी हटाउनु र यो सम्पूर्ण क्षेत्रलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिनु थियो। यो भीषण लडाइँपछि इजरायली सेनाले इजिप्टको सेनालाई रणनीतिक रूपमा पछि हट्न बाध्य बनायो। यसको परिणामस्वरूप नेगेव क्षेत्र इजरायलको हिस्सा बन्यो। अन्ततः जनवरी १९४९ मा दुवै देशबीच युद्धविराम सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।
​१९५३: भारतमा सम्पदा शुल्क ऐन (इस्टेट ड्युटी एक्ट) प्रभावमा आएको थियो। यसको मुख्य उद्देश्य कुनै व्यक्तिको मृत्युपछि उसको सम्पत्ति हकवालाहरूलाई हस्तान्तरण हुँदा त्यसमा कर लगाउनु थियो।
​१९५६: डा. भीमराव आम्बेडकरले आफ्ना ३,८५,००० अनुयायीहरूसँगै कोचान्दामा बौद्ध धर्म स्वीकार गरे र आफ्ना समर्थकहरूलाई २२ बौद्ध प्रतिज्ञा पालना गर्न सल्लाह दिए।
​१९६४: अमेरिकामा जातीय भेदभाव (रङ्गभेद) विरुद्ध अहिंसात्मक आन्दोलनको नेतृत्व गर्ने डा. मार्टिन लुथर किङ जुनियरलाई मात्र ३५ वर्षको उमेरमा नोबेल शान्ति पुरस्कारबाट सम्मानित गरिएको थियो। यो पुरस्कार प्राप्त गर्ने उनी त्यस समयका सबैभन्दा कम उमेरका व्यक्ति थिए।
​१९७९: जर्मनीको बोनमा आणविक ऊर्जाविरुद्ध एक लाख मानिसले प्रदर्शन गरे। त्यो समय बोन, पश्चिम जर्मनीको राजधानी हुन्थ्यो। त्यसैले, सरकारसम्म आफ्नो आवाज पुर्याउन प्रदर्शनकारीहरूले यो सहर रोजेका थिए।
​१९८१: होस्नी मुबारक इजिप्टका चौथो राष्ट्रपति बनेका थिए। राष्ट्रपति अनवर सादातको ६ अक्टोबर १९८१ मा भएको हत्यापछि उनले यो पद सम्हालेका थिए। उनी लगभग ३० वर्षसम्म इजिप्टको सत्तामा रहे।
​१९८५: भारतको आसाममा आसाम गण परिषद्को स्थापना गोलाघाटमा आयोजित एक सम्मेलनमा भएको थियो। यसको गठन ऐतिहासिक आसाम सम्झौता (१५ अगस्ट १९८५) र छ वर्ष लामो आसाम आन्दोलनपछि भएको थियो।
​१९९४: फिलिस्तीनी नेता यासिर अराफात, इजरायलका प्रधानमन्त्री यित्जाक राबिन र इजरायलका विदेशमन्त्री शिमोन पेरेसलाई मध्यपूर्वमा शान्ति स्थापना गर्ने प्रयासका लागि संयुक्त रूपमा १९९४ को नोबेल शान्ति पुरस्कारका लागि चुनिएको थियो। उनीहरूलाई यो पुरस्कार इजरायल सरकार र फिलिस्तीनी मुक्ति सङ्गठनबीच ऐतिहासिक ओस्लो सम्झौतामार्फत पहिलो सीधा शान्ति वार्ता र सम्झौतालाई अगाडि बढाउनका लागि दिइएको थियो। यो पुरस्कार १० डिसेम्बर १९९४ मा ओस्लो, नर्वेमा प्रदान गरिएको थियो।
​१९९७: ब्रिटेनकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीय र उनका पति प्रिन्स फिलिप (ड्यूक अफ एडिनबर्ग) ले भारतको आफ्नो आधिकारिक भ्रमणका क्रममा अमृतसरको जलियावाला बाग स्मारकको भ्रमण गरेका थिए। महारानीले जलियावाला बाग स्मारकमा पुष्पहार अर्पण गरिन् र सहिदहरूको सम्झनामा केही पल मौन धारण गरिन्। उनले यो दुःखद घटनाका लागि खेद व्यक्त गरिन् (दिल्लीमा एक भोजका दौरान यसलाई इतिहासको एक ‘कष्टदायक उदाहरण’ बताइन्), तर उनले वा ब्रिटेनको तर्फबाट कुनै आधिकारिक माफी भने मागिएन। जलियावाला बागपछि यो शाही दम्पतीले हरमन्दिर साहिब (स्वर्ण मन्दिर) को पनि भ्रमण गर्यो।
​१९९९: अमेरिकी सिनेटले व्यापक आणविक परीक्षण प्रतिबन्ध सन्धि नामन्जुरी गरेको थियो। यो अन्तर्राष्ट्रिय आणविक नियन्त्रण प्रयासका लागि एक ठुलो धक्का थियो। राष्ट्रपति बिल क्लिन्टन (डेमोक्रेटिक पार्टी) ले यस सन्धिको जोडदार समर्थन गरेका थिए, तर सिनेटमा बहुमत राख्ने रिपब्लिकन सांसदहरूले यसको विरोधमा मतदान गरे। विरोध गर्ने अमेरिकी सांसदहरूको मान्यता थियो कि यो सन्धि अमेरिकाको सुरक्षाका लागि सही छैन र यसको माध्यमबाट अन्य देशहरू (जस्तै रुस, चीन वा उत्तर कोरिया) द्वारा चोरीछिपे गरिने आणविक परीक्षणको निगरानी पूर्ण रूपमा सम्भव छैन।
​२०००: संयुक्त राज्य अमेरिकाले सुरक्षा खतरा र आतङ्ककारी आक्रमणको आशङ्काका कारण पाकिस्तानसहित दुनियाका २२ देशमा आफ्ना दूतावास र बाणिज्य दूतावासहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरेको थियो। अक्टोबर २००० मा यमनको अदेन बन्दरगाहमा अमेरिकी नौसेनाको विध्वंसक जहाज युएसएस कोलमा अल-कायदाद्वारा एक आत्मघाती हमला गरिएको थियो, जिसमें १७ अमेरिकी नाविक मारिएका थिए। यो हमलालगत्तै, अमेरिकाले आफ्ना अन्य विदेशी मिसनहरूमा पनि आतङ्ककारी हमलाको गम्भीर इनपुट प्राप्त गरेको थियो। एहतियातका रूपमा अमेरिकी विदेश विभागले मध्यपूर्व, अफ्रिका र दक्षिण एसिया (जसमा पाकिस्तान पनि सामेल थियो) का २२ संवेदनशील देशहरूमा आफ्ना कूटनीतिक कार्यालयहरू केही समयका लागि बन्द गर्ने र सुरक्षा व्यवस्था कडा पार्ने आदेश दियो।
​२००१: फेरारी टिमका महान रेसर माइकल शूमाकरले सुजुकीमा ‘जापानी ग्रॉन्ड प्रिक्स’ जिते। यो जितसँगै उनले त्यो सिजनमा आफ्नो नवौँ रेस जिते र ५८ अङ्कको भारी अन्तरले आफ्नो चौथो एफवान वर्ल्ड ड्राइभर च्याम्पियनसिप उपाधि आफ्नो नाम गरे।
​२००१: अमेरिकी स्वास्थ्य र मानव सेवा मन्त्रालयले आधिकारिक रूपमा फ्लोरिडामा यस ज्यानमारा रोग (पल्मोनरी एन्थ्रेक्स) को पहिलो मामिला र त्यसबाट भएको मृत्युको पुष्टि गर्यो।
​२००२: दक्षिण कोरियाको बुसान सहरमा १४ औँ एसियाली खेलकुदको रङ्गारङ्ग समापन भयो, जसमा अर्को खेलकुदको आयोजनाका लागि कतार (दोहा २००६) लाई १५ औँ एसियाली खेलकुदको मशाल हस्तान्तरण गरियो।
​२००३: अमेरिकी बेसबलको इतिहासको एक अति चर्चित र विवादास्पद दुर्घटना यसै दिन भएको थियो। शिकागोमा खेलिरहेको एक ठुलो खेलका दौरान एक प्रशंसक स्टिभ बार्टम्यानले अन्जानमा लाइभ खेलको दौरान बल क्याच गर्ने कोसिसमा आफ्नै मनपर्ने टिम (शिकागो कब्स) का खेलाडीको हातबाट बल खोसे। त्यसपछि उनको टिम त्यो खेल हार्यो। यो घटनालाई खेल इतिहासको सबैभन्दा ठुलो ‘प्रशंसक दुर्घटना’ मा गनिन्छ, जसपछि बार्टम्यानलाई सुरक्षा कारणले लुक्नुपरेको थियो।
​२००३: बीबीसीले एक ठुलो रिपोर्ट जारी गरेको थियो जसमा खुलासा भएको थियो कि असन्तुष्ट आइआरए समूह ब्रिटेनमा भारी मात्रामा अवैध हतियारको आपूर्ति गरिरहेका छन्, जसले गर्दा त्यहाँ गन-क्राइममा भारी वृद्धि भएको छ।
​२००३: अमेरिकामा कुख्यात ‘वाशिंगटन डिसी स्नाइपर्स’ (जोन एलेन मोहम्मद र ली बोयड माल्भो) विरुद्ध कानुनी मुद्दाको सुरुवात भएको थियो। यी स्नाइपर्सले साल २००२ मा वाशिंगटन डिसी र त्यसको आसपासका क्षेत्रमा ताबडतोड गोलीबारी गरेर धेरै मानिसको ज्यान लिएका थिए र देशभर खौफ फैलाएका थिए।
​२००४: पाकिस्तानको नेशनल एसेम्बलीले राष्ट्रपति परवेज मुशर्रफलाई सेना प्रमुखको पदमा कायम राख्ने विधेयक पारित गर्यो। यो विधेयकले जनरल परवेज मुशर्रफलाई एकै समयमा देशको राष्ट्रपति र थल सेना प्रमुख दुवै पदमा कायम रहने कानुनी अनुमति दियो।
​२००५: इक्वेडोरका पदच्युत राष्ट्रपति लुसियो गुतिएरेजेज स्वेच्छाले देश फर्किए तर राष्ट्रिय सुरक्षा भङ्ग गर्ने (राजद्रोह) को आरोपमा उनलाई लगत्तै गिरफ्तार गरी जेल हालियो।
​२००५: अमेरिकी गुप्तचर एजेन्सीले नेशनल क्ल्यान्डेस्टिन सर्भिसका लागि एक गुप्त अधिकारी “जोस” लाई नयाँ निर्देशक नियुक्त गर्यो, जसलाई सीआईए र एफबीआईको गुप्तचर अभियानहरूको समन्वयको जिम्मेवारी दिइएको थियो।
​२००५: डैनियल क्रेगलाई आधिकारिक रूपमा छैटौँ ‘जेम्स बन्ड’ अभिनेताको रूपमा चुनिएको थियो।
​२००६: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले उत्तर कोरियाद्वारा गरिएको पहिलो आणविक परीक्षणको विरोधमा सर्वसम्मत रूपमा प्रस्ताव १७१८ पारित गरेको थियो। यसअन्तर्गत उत्तर कोरियामाथि कडा सैन्य र आर्थिक प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। यद्यपि, उत्तर कोरियाका तत्कालीन राजदूत पाक किल-योनले यो प्रस्तावलाई पूर्ण रूपमा खारेज गरिदिएका थिए।
​२००६: इजरायली सेनाद्वारा गाजा पट्टीमा गरिएको एक सैन्य घुसपैठका दौरान हमासको सशस्त्र विङका ६ फिलिस्तीनी नागरिक मारिएका थिए।
​२००६: भारतमा डा. बी.आर. आम्बेडकरद्वारा १९५६ मा गरिएको ऐतिहासिक बौद्ध धर्मान्तरणको ५० औँ वार्षिकोत्सव (गोल्डन जुबली) को अवसरमा आयोजित सामूहिक धर्मान्तरणमा देशका विभिन्न हिस्सामा बस्ने हजारौँ दलित तथा तथाकथित तल्लो जातका हिन्दुहरूले हिन्दु धर्ममा व्याप्त जातीय भेदभाव र असमानताको विरोधमा सामूहिक रूपमा बौद्ध र क्रिस्चियन धर्म अपनाए। यस दिन सबैभन्दा ठुलो सामूहिक आयोजन महाराष्ट्रको नागपुर र कर्नाटकको गुलबर्गा (कलबुर्गी) सहरमा भएको थियो। गुलबर्गामा एक जापानी बौद्ध भिक्षु ‘भंते बोधि धम्म’ को नेतृत्वमा लगभग ३,००० दलितहरूले दीक्षा लिए, जहाँ मुख्य अतिथिको रूपमा नेता मल्लिकार्जुन खड्गे पनि उपस्थित थिए।
​२००६: भारतले भियनामा पहिलो पटक न्यूक्लियर सप्लायर्स ग्रुप (एनएसजी) को सामु आफ्नो मामिला प्रस्तुत गरेको थियो। भारतले आफ्नो ऊर्जा आवश्यकताका लागि वैश्विक सदस्यहरूसँग पूर्ण असैन्य आणविक सहयोग सक्षम पार्न नियमहरूमा छुट मागेको थियो।
​२००७: अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) ले नेपाललाई चिकित्सा र कृषि क्षेत्रमा आणविक प्रविधिको शान्तिपूर्ण प्रयोग गर्ने अनुमति दियो। यो स्वीकृतिपछि नेपाललाई रेडियोधर्मी पदार्थहरूको सुरक्षित प्रयोग र तिनीहरूको फोहोर व्यवस्थापनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीको कडा अन्तर्राष्ट्रिय नियमहरूको पालना गर्न अनिवार्य भयो।
​२००८: वैश्विक वित्तीय सङ्कटका दौरान भारतीय बजारमा नगदको भारी कमी भएको थियो, जसलाई हटाउन भारतीय रिजर्भ बैंकले म्युचुअल फन्डहरूको आवश्यकता पूरा गर्न अतिरिक्त २०० अर्ब रुपैयाँ जारी गर्ने घोषणा गर्यो।
​२००९: जिम्बाब्वेको एक अदालतले आतङ्कवादको आरोपअन्तर्गत मुभमेन्ट फर डेमोक्रेटिक चेन्जका वरिष्ठ अधिकारी रोय बेनेटलाई जेल पठायो। रोय बेनेटलाई आतङ्कवाद, विद्रोह र अवैध हतियार राखेको आरोपअन्तर्गत अदालतले जेल पठाएको थियो। एमडीसी पार्टी र बेनेटले यी आरोपहरू राजनीतिक बदलाको भावनाले प्रेरित भएको बताएका थिए।
​२०१०: राजधानी दिल्लीमा चलिरहेको १९ औँ कमनवेल्थ गेमको समापन भयो। यसको आयोजना भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा ३ अक्टोबर देखि १४ अक्टोबर २०१० को बीच गरिएको थियो।
​२०११: चीनको शान्क्सी प्रान्तको पुचेङ नेइफू विमानस्थलमा ‘चीन इन्टरनेसनल जनरल एभिएसन कन्भेन्सन’ एयर शोका दौरान चीनको एक मुख्य लडाकु विमान जेएच-७ जेट दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। यो विमानमा दुई क्रु मेम्बर (पायलट) सवार थिए। विमानको पछाडिको भागमा बसेका पाइलट (हतियार प्रणाली अधिकारी) सुरक्षित रूपमा इजेक्ट हुन सफल भए र उनीहरूलाई सामान्य चोट लाग्यो। यद्यपि, मुख्य पाइलट विमानमै फँसिरहे र यो दुर्घटनामा उनको मृत्यु भयो।
​२०११: ब्रिटेनका रक्षामन्त्री लियाम फक्सलाई एक ठुलो राजनीतिक विवादपछि आफ्नो पदबाट राजीनामा दिनुपरेको थियो।
​२०११: पाकिस्तानको वाजिस्तान क्षेत्रमा एक अमेरिकी ड्रोन हमलामा ४ उग्रवादीको मृत्यु भएको थियो।
​२०१२: नाइजेरियाको कडुना प्रान्तको दोगो दावा नामक एक सुदूर गाउँमा बन्दुकधारीहरूले मस्जिदबाट नमाज पढेर बाहिर निस्कँदै गरेका मानिसहरूमाथि अन्धाधुन्ध गोली चलाए। यो भीषण हमलामा कम्तीमा २० जनाको मृत्यु भयो। यो हमला त्यस समय भयो जब बिहानको नमाजपछि मानिसहरू मस्जिदबाट बाहिर आउँदै थिए। बन्दुकधारीहरूले मानिसहरूलाई निशाना बनाएर गोलीबारी गरे र केही पीडितहरूमाथि चक्कुले पनि आक्रमण गरे। स्थानीय अधिकारीहरू अनुसार, यो हमला बदलाको एक हिस्सा मानिएको थियो। यसअघि गाउँको स्थानीय सुरक्षा दलले केही शङ्कास्पद डाँकु/चोरहरू समातेको थियो, जसको बदलास्वरूप यो नरसंहारलाई अंजाम दिइएको थियो।
​२०१३: दुई सोमाली आत्मघाती हमलाकारीहरूसँग भएको विस्फोटक पदार्थ समयभन्दा अगाडि नै पड्कियो। यो विस्फोटमा दुवै हमलाकारी मारिए, जसले गर्दा एक ठुलो आतङ्ककारी दुर्घटना हुनबाट टल्यो।
​२०१४: चक्रवात ‘हुदहुद’ को असरका कारण नेपालको हिमाली क्षेत्र (खासकर अन्नपूर्ण सर्किट) मा अचानक भीषण हिमपात र हिमपहिरो गयो। यो दुर्घटनामा ट्र्याकर र स्थानीय गाइडसहित ४३ भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो, जुन नेपालका सबैभन्दा खराब ट्रेकिङ दुर्घटनाहरूमध्ये एक मानिन्छ।
​२०१४: जम्मूको पुञ्ज सेक्टर र एलओसीसँग जोडिएका क्षेत्रहरूमा पाकिस्तानी सेनाको तर्फबाट भारी गोलाबारी गरियो, जसले सीमावर्ती गाउँहरूमा त्रास फैलियो।
​२०१४: विश्व स्वास्थ्य संगठनले एक चिन्ताजनक घोषणा गर्यो कि इबोला भाइरसबाट मर्नेहरूको सङ्ख्या बढेर ४,४४७ पुगेको छ र यो रोगको मृत्यु दर ७० प्रतिशतसम्म पुगेको छ।
​२०१५: पाकिस्तानको पञ्जाब प्रान्तको तौन्सा शरीफमा एक राजनीतिक कार्यालयलाई निशाना बनाएर आत्मघाती बम विस्फोट गराइयो। यो मर्मस्पर्शी दुर्घटनामा कम्तीमा ७ जनाको मृत्यु भयो र १३ भन्दा बढी मानिस गम्भीर घाइते भए। यो हमलाको जिम्मेवारी तालिबानसँग जोडिएको एक समूहले लियो।
​२०१५: दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसबर्गमा एक निर्माणाधीन पदयात्री पुल भत्कियो। व्यस्त राजमार्गमा पुल खस्दा मलबेको चपेटामा परेर २ जनाको मृत्यु भयो र करिब २० अन्य घाइते भए।
​२०१५: नाइजेरियाको मैदुगुरी सहरमा आतङ्ककारी सङ्गठन बोको हरामद्वारा गरिएका तीन वटा लगातार बम विस्फोटमा ७ जनाको मृत्यु भयो र धेरै मानिस घाइते भए।
​२०१६: कश्मीरको श्रीनगरको बाहिरी क्षेत्रमा गस्ती गरिरहेको सशस्त्र सीमा बलको टुकडीमाथि आतङ्ककारीहरूले घाँत लगाएर आक्रमण गरे। यो आतङ्ककारी हमलामा एसएसबीका १ जवान सहिद भए र ८ अन्य सुरक्षाकर्मी गम्भीर घाइते भए।
​२०१७: सोमालियाको राजधानी मोगादिशुमा एक होटलको बाहिर विस्फोटक पदार्थले भरिएको एक ठुलो ट्रकमा आत्मघाती विस्फोट भयो। यो भीषण आतङ्ककारी हमलामा ५८७ जनाको मृत्यु भयो र ३०० भन्दा बढी मानिस गम्भीर घाइते भए।
​२०१७: सिरियामा सिरियन डेमोक्रेटिक फोर्सेसले रक्का सहरलाई इस्लामिक स्टेटको चङ्गुलबाट पूर्ण रूपमा मुक्त गराउनका लागि एक अन्तिम सम्झौताअन्तर्गत धेरै आइएसआइएस लडाकुहरूलाई त्यहाँबाट निकालेको थियो। यो आतङ्कबाट प्रभावित युद्ध क्षेत्रको एक ठुलो र तनावपूर्ण सैन्य घटनाक्रम थियो।
​२०१८: टर्कीमा आप्रवासीहरूलाई बोकेर हिँडेको एक ट्रक अनियन्त्रित भएर सडकबाट तल खस्यो। यो मर्मस्पर्शी दुर्घटनामा कम्तीमा २२ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१८: जर्मनीको फुल्दा सहर नजिकै एक सानो विमान अनियन्त्रित भएर भीडमाथि खस्यो। यो दुर्घटनामा ३ जनाको मृत्यु भयो र ८ अन्य घाइते भए।
​२०१९: मेक्सिकोको मिचोआकन राज्यको अग्विलिलामा ड्रग कार्टेलका शङ्कास्पद बन्दुकधारीहरूले घाँत लगाएर आक्रमण गरे, जिसमें १४ राज्य प्रहरी अधिकारीहरूको मृत्यु भयो।
​२०१९: अफगानिस्तानको नङ्गारहार प्रान्तको जलालाबादमा सेनाका नयाँ रंगरूटहरूलाई बोकेर हिँडेको एक मिनिबस नजिक रिक्सामा राखिएको बम पड्कँदा १० जनाको मृत्यु भयो र २७ अन्य घाइते भए।
​२०१९: पश्चिमी लेबनानको जङ्गलमा भीषण आगलागी भयो, जसका कारण ३ जनाको मृत्यु भयो र ठुलो मात्रामा प्राकृतिक सम्पदालाई नोक्सानी पुग्यो। त्यसपछि देशमा आपतकालीन अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको माग गरियो।
​२०१९: टर्कीद्वारा उत्तर सिरियामा गरिएको सैन्य हमला र हवाई हमलामा धेरै सर्वसाधारणसहित कम्तीमा ९ जनाको मृत्यु भयो। यो सङ्घर्षका कारण लगभग १,३०,००० भन्दा बढी मानिस विस्थापित भए।
​२०१९: जम्मू-कश्मीरबाट धारा ३७० हटाइएपछि लागेका प्रतिबन्धहरूबीच ७१-७२ दिनपछि उपत्यकामा पोस्टपेड मोबाइल सेवाहरू पुनः सुरु गरिए, जिससे करिब ४० लाख उपभोक्ताहरूले राहत पाए।
​२०१९: भारतीय मूलका अर्थशास्त्री अभिजीत बेनर्जी, उनकी पत्नी एस्थर डुफ्लो र माइकल क्रेमरलाई संयुक्त रूपमा वैश्विक गरिबी समाप्त गर्ने प्रयोगहरूका लागि अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कार दिने घोषणा भयो।
​२०२०: पोल्याण्डमा पानीमुनि फेला परेको द्वितीय विश्वयुद्धको समयको सबैभन्दा ठुलो ५.४ टन वजनी ‘टॉलबॉय’ बमलाई डिफ्युज गर्ने (निष्क्रिय पार्ने) कोसिसको दौरान एक ठुलो विस्फोट भयो। यद्यपि, सुरक्षा प्रबन्धका कारण यसमा कुनै हताहत भएन।
​२०२०: मटवारा क्षेत्रमा इस्लामिक स्टेटसँग जोडिएका आतङ्ककारीहरूले एक गाउँमा हमला गरी २० नागरिकको ज्यान लिए र धेरै घरहरू तहसनहस पारे।
​२०२०: यो तारिखसम्म दुनिया भरमा कोरोना सङ्क्रमितहरूको आँकडा ३.८ करोड (३८ मिलियन) पार गरिसकेको थियो र १० लाखभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको थियो।
​२०२०: भारतमा केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्ले स्कूली शिक्षामा सुधारका लागि छ वटा राज्यका लागि स्टार्स प्रोजेक्ट (राज्यहरूका लागि शिक्षण-सिकाइ तथा नतिजा सुदृढीकरण) लाई मञ्जुरी दियो, जुन विश्व बैंकबाट आंशिक सहयोगप्राप्त थियो।
​२०२१: दक्षिण ताइवानको काओशुंग सहरको यानचेङ जिल्लामा १३ तले एक मिश्रित उपयोग भएको (आवासीय र व्यावसायिक) भवनमा भीषण आगलागी हुँदा ४६ जनाको मृत्यु भयो र ४१ भन्दा बढी मानिस घाइते भए।
​२०२२: उत्तर टर्कीको अमासरामा एक कोइला खडानमा भीषण विस्फोट भयो। यो मर्मस्पर्शी दुर्घटनामा ४१ खानी मजदुर को मृत्यु भयो र धेरै अन्य गम्भीर घाइते भए।
​२०२२: अमेरिकाको उत्तर क्यारोलिना राज्यको राले सहरमा एक १५ वर्षीय बन्दुकधारीले अन्धाधुन्ध गोलीबारी गरे, जिसमें एक अफ-ड्युटी प्रहरीसहित ५ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२२: पाकिस्तानको बलुचिस्तान प्रान्तको मस्तुङ क्षेत्रमा सडक किनारामा भएको एक बम विस्फोटमा ३ जनाको मृत्यु भयो र ६ अन्य घाइते भए।
​२०२२: उत्तर प्रदेशको सुल्तानपुरमा पूर्वाञ्चल एक्सप्रेस-वे मा एक तीव्र गतिको बीएमडब्ल्यू कार र कन्टेनरबीच भीषण टक्कर भयो। यो दुर्घटनामा कारमा सवार ४ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भयो।
​२०२२: मस्कोबाट दिल्ली आउँदै गरेको एरोफ्लोटको फ्लाइट (एसयू २३) मा बम भएको सूचना पाएपछि दिल्ली विमानस्थलमा भागदौड मच्चियो। यद्यपि, विमान सुरक्षित अवतरण गरेपछि र जाँच गरktan यो सूचना मात्र एक अफवाह साबित भयो।
​२०२३: इजरायलद्वारा उत्तर गाजा खाली गर्ने अल्टिमेटमपछि, गाजा सिटीबाट सुरक्षित स्थानतर्फ जाँदै गरेका नागरिकहरूको काफिलामाथि ठुलो हवाई हमला भयो, जिसमें ७० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र सयौँ घाइते भए।
​२०२३: इजरायलमा भड्किएको युद्धका बीच त्यहाँ फँसेका भारतीय नागरिकहरूलाई सुरक्षित निकाल्न भारत सरकारद्वारा चालिएको ‘अपरेसन अजय’ को दोस्रो विशेष उडान २१२ भन्दा बढी नागरिकलाई लिएर १४ अक्टोबर २०२३ मा दिल्ली आइपुग्यो।
​२०२३: वर्षको अन्तिम र दुर्लभ वलयाकार सूर्य ग्रहण लाग्यो, जसलाई ‘रिङ अफ फायर’ भनियो। यो ग्रहण मुख्य रूपमा अमेरिका महाद्वीपमा देखिएको थियो र भारतमा अदृश्य रह्यो।
​२०२४: मुम्बईबाट न्युयोर्क जाँदै गरेको एयर इन्डियाको फ्लाइट (जसमा करिब ६०० यात्री सवार थिए) मा अचानक बम भएको धम्की आयो। त्यसपछि सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै विमानको दिल्लीको इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा आकस्मिक अवतरण (इमर्जेन्सी ल्यान्डिङ) गराइयो।
​२०२४: इजिप्टको सुएज प्रान्तमा गालाला विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू बोकेको बस पल्टियो, जिसमें १२ विद्यार्थीको मृत्यु भयो र ३३ भन्दा बढी विद्यार्थी गम्भीर घाइते भए।
​२०२४: न्युजर्सीमा एक एनजे ट्रान्जिट ट्रेन ट्र्याकमा खसेको रुखसँग ठोक्कियो, जिसमें ट्रेन चालकको मृत्यु भयो र २३ यात्री घाइते भए।
​२०२४: लेबनानको ऐतू क्षेत्रमा इजरायली हवाई हमलामा २१ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२४: क्यानडाली सरकारको झुटो आरोपपछि भारतले आफ्ना उच्चायुक्तलाई फिर्ता बोलाउने निर्णय गर्यो र ६ क्यानडाली कूटनीतिज्ञलाई निष्कासित गर्दै देश छोड्ने आदेश दियो। निष्कासित गरिएका क्यानडाली कूटनीतिज्ञहरूमा स्टिभर्ट रोस ह्विलर (कार्यवाहक उच्चायुक्त), प्याट्रिक हेबर्ट, मेरी क्याथरिन जोली, इआन रोस डेभिड ट्राइट्स, एडम जेम्स चुइपका र पाउला ओर्जुएला थिए। यी ६ क्यानडाली कूटनीतिज्ञलाई १९ अक्टोबर २०२४ को राति ११:५९ बजेसम्म भारत छोड्ने निर्देश दिइएको थियो। क्यानडाको प्रहरी र प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रूडोले भारतीय एजेन्टहरूमाथि हरदीप सिंह निज्जरको हत्या र अन्य हिंसात्मक गतिविधिको “निराधार” र “गम्भीर” आरोप लगाएका थिए, जिसे भारतले पूर्ण रूपमा खारेज गरेको थियो।
​२०२४: वर्ष २०२४ को अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कार डारोन एसमोग्लु, साइमन जोन्सन र जेम्स ए. रोबिन्सनलाई दिने घोषणा गरियो।
​२०२५: राजस्थान (जैसलमेर/फलोदी क्षेत्र) मा एक भीषण सडक दुर्घटना र बसमा आगलागीका कारण २० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र धेरै मानिस गम्भीर घाइते भए।
​२०२५: पूर्व मेक्सिकोका पाँच वटा राज्यमा (विशेषगरी हिडाल्गो र भेराक्रुज) मुसलधारे वर्षापछि आएको भीषण बाढी र पहिरोका कारण मरेकाहरूको सङ्ख्या ६४ पुग्यो र २५७ भन्दा बढी मानिस बेपत्ता भए। यो विपत्तिमा १,००,००० भन्दा बढी घर, ५९ चिकित्सा सुविधा र ३०८ विद्यालय क्षति भएका थिए।
​२०२५: बंगलादेशको राजधानी ढाकामा एक गारमेन्ट फ्याक्ट्रीमा भीषण आगलागीका कारण कम्तीमा १६ श्रमिकको जलेर मृत्यु भयो र अन्य धेरै मानिस गम्भीर घाइते भए।
​२०२५: क्यारिबियन सागरमा भेनेजुएलाको तटवर्ती जलक्षेत्रमा शङ्कास्पद ड्रग तस्करी रोक्न अमेरिकी सेनाद्वारा गरिएको कारबाहीमा एउटा डुङ्गामा हमला गरियो, जिसमें ६ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२५: इटालीको भेरोनामा एक निष्कासन (एभिकसन) को कारबाहीका दौरान भएको जबरदस्त विस्फोटमा ३ क्याराबिनिएरी (इटालेली प्रहरीकर्मी) को मृत्यु भयो।
​२०२५: नाइजेरियामा भएको हिंसात्मक गोठाला हमलाका कारण १३ निर्दोष मानिसको ज्यान गयो।
​१४ अक्टोबरमा जन्मिएका प्रसिद्ध व्यक्तिहरू~
​१६३३: जेम्स द्वितीय – इङ्गल्याण्ड, स्कटल्याण्ड र आयरल्याण्डका राजा
​१६४३: बहादुर शाह प्रथम – दिल्ली (भारत) का आठौँ मुगल बादशाह
​१८६३: लालु भाइ सामलदास मेहता – प्रसिद्ध उद्योगपति
​१८८४: लाला हरदयाल – भारतका प्रसिद्ध क्रान्तिकारी र ‘गदर पार्टी’ का संस्थापक
​१८८५: मुकन्दी लाल – प्रसिद्ध हिन्दी लेखक र राजनेता
​१८९०: ड्वाइट डी. आइजनहावर – अमेरिकाका ३४ औँ राष्ट्रपति र सैन्य जेनेरल
​१९०६: हेना आरेंट – प्रसिद्ध जर्मन-अमेरिकी विचारकसम्बद्ध व्यक्तित्व
​१९२७: रोजर मूर – प्रसिद्ध ब्रिटिस अभिनेता (जेम्स बन्डको किरदार निभाउनका लागि मशहूर)
​१९३०: मोबुतु सेस सेको – जाइरेका राष्ट्रपति
​१९३१: निखिल रंजन बनर्जी – भारतका प्रसिद्ध सितार वादक र सङ्गीतकार
​१९३९: राल्फ लारेन – वैश्विक स्तरमा मशहूर फेसन डिजाइनर र ‘पोलो’ ब्रान्डका संस्थापक
​१९४०: क्लिफ रिचर्ड – ब्रिटिस रक र पप गायक (लखनऊ, भारतमा जन्म)
​१९५०: सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट अरुण खेत्रपाल – १९७१ को युद्धका वीर नायक, मरणोपरान्त परमवीर चक्रद्वारा सम्मानित
​१९६१: परमीत सेठी – बलिउडका जाने-माने अभिनेता र निर्देशक
​१९७९: रित्विक भट्टाचार्य – भारतका प्रसिद्ध स्क्वाश खेलाडी (पीएसए र्याङ्किङ टप-५० मा आउने पहिलो भारतीय)
​१९८१: गौतम गम्भीर – पूर्व भारतीय क्रिकेटर, विश्वकप विजेता र भारतीय क्रिकेट टिमका मुख्य कोच
​१९८५: नव्या नायर – प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय (मलयालम र तमिल) अभिनेत्री
​१४ अक्टोबरमा भएका प्रमुख निधन~
​१०६६: हेरोल्ड द्वितीय – इङ्गल्याण्डका अन्तिम एङ्ग्लो-स्याक्सन राजा (हेस्टिंग्सको युद्धमा मृत्यु)
​१२४०: रजिया सुल्तान – दिल्ली सल्तनतको पहिलो र एकमात्र मुस्लिम महिला शासिका
​१९४४: इरविन रोमेल – द्वितीय विश्वयुद्धका प्रसिद्ध जर्मन फिल्ड मार्सल (‘डेजर्ट फक्स’)
​१९४७: नरसिंह चिन्तामन केलकर – लोकमान्य बाल गंगाधर तिलकका सहयोगी, प्रसिद्ध राष्ट्रवादी लेखक, पत्रकार र साहित्यकार (‘साहित्य सम्राट’ पनि भनिन्थ्यो)
​१९५३: रघुनाथ धोंडो कर्वे – भारतमा समाज सुधारक, प्राध्यापक र सन्तान नियमन तथा यौन शिक्षाको क्षेत्रमा काम गर्ने प्रमुख दूरदर्शी व्यक्ति
​१९५९: एरोल फ्लिन – हलिउडको गोल्डेन एजका मशहूर अभिनेता
​१९६५: पण्डित चतुर लाल – भारतका प्रसिद्ध तबला वादक, जसले १९५० र ६० को दशकमा वैश्विक स्तरमा शास्त्रीय सङ्गीतलाई लोकप्रिय बनाए
​१९६९: अर्देशिर इरानी – भारतीय सिनेमाका पिताहरूमध्ये एक, जसले भारतको पहिलो बोल्ने फिल्म ‘आलम आरा’ (१९३१) को निर्देशन र निर्माण गरेका थिए
​१९९०: लियोनार्ड बर्नस्टीन – विश्वप्रसिद्ध अमेरिकी सङ्गीतकार र कन्डक्टर
​१९९४: नाकिब महफूज – नोबेल पुरस्कार विजेता इजिप्टका प्रसिद्ध उपन्यासकार
​१९९८: दसरथ देब – भारतीय राजनीतिक दल मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पार्टीका राजनीतिज्ञ
​१९९९: जुलियस न्येरेरे – तान्जानियाका पहिलो राष्ट्रपति र महान नेता
​२००४: दत्तोपन्त ठेंगडी – राष्ट्रभक्त ट्रेड युनियन नेता र ‘भारतीय मजदूर सङ्घ’ तथा ‘स्वदेशी जागरण मञ्च’ का संस्थापक
​२०१३: मोहन धारिया – पूर्व केन्द्रीय मन्त्री, प्रख्यात वकिल, सामाजिक कार्यकर्ता र पद्म विभूषणद्वारा सम्मानित राजनीतिज्ञ
​२०२२: ह्यारी पोटरका ‘ह्याग्रिड’ – ‘ह्यारी पोटर’ फिल्महरूमा ‘रुबियस ह्याग्रिड’ को भूमिका निभाउने प्रसिद्ध स्कटिश अभिनेता
​२०२३: पाइपर लरी – हलिउडकी दिग्गज र ओस्कर नामांकित अभिनेत्री
​२०२४: अतुल परचुरे – भारतीय टेलिभिजन, मराठी र हिन्दी सिनेमाका लोकप्रिय अभिनेता
​१४ अक्टोबरका महत्त्वपूर्ण अवसर एवं उत्सव~
​विश्व मानक दिवस: यो दिन हरेक वर्ष १४ अक्टोबरमा वैश्विक स्तरमा मानकहरूको महत्त्वप्रति चेतना जगाउनका लागि मनाइन्छ (यसको सुरुवात १९४६ मा अन्तर्राष्ट्रिय मानकीकरण संस्था – आईएसओ को स्थापनाको सम्झनामा भएको थियो)।
​अन्तर्राष्ट्रिय ई-वेस्ट दिवस: इलेक्ट्रोनिक फोहोरको सही व्यवस्थापन र पुनर्चक्रण बारे चेतना फैलाउन यो दिवस पनि १४ अक्टोबरमा मनाइन्छ।
​धम्म चक्र प्रवर्तन दिवस (भारत): १४ अक्टोबर १९५६ मा डा. भीमराव आम्बेडकरले आफ्ना लाखौँ अनुयायीहरूसँग नागपुरको दीक्षाभूमिमा बौद्ध धर्म स्वीकार गरेका थिए, जसलाई भारतमा ‘धम्म चक्र प्रवर्तन दिवस’ को रूपमा स्मरण गरिन्छ।