नयाँ दिल्ली: सेप्टेम्बर २५ को इतिहास भारत र विश्वभरिका धेरै महत्त्वपूर्ण राजनीतिक, वैज्ञानिक र ऐतिहासिक घटनाहरूको साक्षी रहेको छ। भारतमा यस दिनलाई प्रमुख विचारक पण्डित दीनदयाल उपाध्यायको जयन्तीको सम्मानमा ‘अन्त्योदय दिवस’का रूपमा मनाइन्छ।
देश तथा विश्वको इतिहासमा सेप्टेम्बर २५ को मितिमा दर्ता भएका केही अन्य महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको क्रमैसँगको विवरण यस प्रकार छ~
१३४०: इङ्गल्याण्ड र फ्रान्सबीच ‘एस्प्लेचिन’ नामक स्थानमा ९ महिनाको युद्धविराम सन्धिमा हस्ताक्षर भएको थियो। यस सम्झौतामा पोप बेनेडिक्ट १२ औँका दूतहरू र एडवर्ड तेस्रोकी सासू (जो फ्रान्सेली राजा फिलिप छैटौँकी बहिनी पनि थिइन्) ले मध्यस्थता गरेका थिए।
१५१३: स्पेनिस खोजकर्ता वास्को नुनेज डी बाल्बोआले पानामाको इस्थमस पार गरेपछि विशाल प्रशान्त महासागर देखेका थिए। उनी यस महासागरसम्म पुग्ने र यसलाई देख्ने पहिलो युरोपेली थिए। बाल्बोआले जब यो महासागर देखे, उनले यसलाई ‘मार डेल सुर’ नाम दिए, जसको अर्थ “दक्षिणी सागर” हुन्छ।
१६३९: अमेरिकामा पहिलो ‘प्रिन्टिङ प्रेस’ (छापाखाना) को सुरुवात भएको थियो। यसलाई स्टेफन डेले म्यासाचुसेट्सको क्याम्ब्रिजमा हार्वर्ड कलेज नजिकै स्थापना गरेका थिए।
१६५४: इङ्गल्याण्ड र डेनमार्कले एक ऐतिहासिक व्यापार सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यस सन्धिको मुख्य उद्देश्य दुवै देशबीच समुद्री व्यापारलाई प्रवर्द्धन गर्नु, सीमा शुल्क घटाउनु र उत्तरी सागर तथा बाल्टिक सागरका व्यापारिक मार्गहरूमा सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु थियो। यो सन्धि पहिलो एंग्लो-डच युद्ध (१६५२–१६५४) समाप्त भएलगत्तै भएको थियो।
१८४६: मेक्सिकन-अमेरिकी युद्धका क्रममा जनरल ज्याचारी टेलरको नेतृत्वमा अमेरिकी सेनाले मोन्टेरीको भीषण लडाइँपछि यस रणनीतिक शहरमा नियन्त्रण हासिल गरेको थियो।
१८९७: ब्रिटेनमा पहिलो मोटर बस सेवाको सुरुवात गरिएको थियो। ब्रिटेनमा यसअघि पनि सार्वजनिक यातायातका लागि बसहरू चल्थे, तर ती घोडाले तान्ने साधारण गाडीहरू हुन्थे।
१९११: फ्रान्सेली युद्धपोत ‘लिबर्टे’मा टुलोन हार्बरमा विस्फोट हुँदा २८५ जनाको मृत्यु भएको थियो। युद्धपोतको अघिल्लो भागमा राखिएको बारुद अत्यधिक अस्थिर भई खराब भएकाले अचानक आगो लाग्यो र म्यागजिनमा जोरदार धमाका भयो।
१९७४: संयुक्त राज्य अमेरिकाले नेभाडा परीक्षण स्थलमा परमाणु परीक्षण गरेको थियो।
१९८१: मध्य अमेरिकी देश बेलिज आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको १५६ औँ सदस्य देश बनेको थियो। सेप्टेम्बर २१, १९८१ मा बेलिजले युनाइटेड किङ्डमबाट पूर्ण स्वतन्त्रता पाएको थियो।
१९८४: मिश्र (इजिप्ट) र जोर्डनबीच कूटनीतिक सम्बन्ध आधिकारिक रूपमा पुनः बहाल भएको थियो। १९७९ मा मिश्रका राष्ट्रपति अनवर सादातले इजरायलसँग एक ऐतिहासिक शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। यस निर्णयको विरोध गर्दै जोर्डनसहित धेरैजसो अरब देशहरूले मिश्रसँगको कूटनीतिक सम्बन्ध तोडेका थिए र मिश्रलाई अरब लिगबाट पनि निलम्बित गरिएको थियो। सम्बन्ध टुटेको लगभग पाँच वर्षपछि, सेप्टेम्बर २४, १९८४ मा जोर्डनका राजा हुसेनको सरकारले मिश्रसँग पुनः सम्बन्ध जोड्ने घोषणा गर्यो, जुन भोलिपल्ट सेप्टेम्बर २५ मा पूर्ण रूपमा प्रभावी भयो।
१९८५: पञ्जाब विधानसभा निर्वाचनको नतिजा घोषणा भएको थियो, जसमा शिरोमणि अकाली दल (लोङ्गोवाल) ले ऐतिहासिक जित दर्ता गरेको थियो। अकाली दलले पञ्जाब विधानसभाका ११७ सिटमध्ये ७३ सिटमा जित हासिल गरेको थियो। इतिहासमा पहिलो पटक अकाली दलले आफ्नो बलमा पञ्जाबमा पूर्ण बहुमत प्राप्त गरेको थियो। चुनाव जितेपछि शिरोमणि अकाली दलका नेता सुरजीत सिंह बरनाला पञ्जाबका मुख्यमन्त्री बनेका थिए।
१९९०: भाजपा नेता एल. के. आडवाणीले गुजरातको सोमनाथ मन्दिरबाट अयोध्याका लागि आफ्नो प्रसिद्ध ‘राम रथ यात्रा’को सुरुवात गरेका थिए।
१९९२: पिपुल्स रिपब्लिक अफ चाइनाले सिन्जियाङ प्रान्तको लोप नोर परीक्षण स्थलमा भूमिगत परमाणु परीक्षण गरेको थियो। यो परीक्षण चीनले १९६४ देखि १९९६ बीच गरेका कुल ४५ परमाणु परीक्षणहरूमध्ये एक थियो। चीनले जुलाई १९९६ मा आफ्नो अन्तिम परमाणु परीक्षण गर्यो, जसपछि परीक्षणमा रोक लगाउने घोषणा गरेको थियो।
१९९९: नेपालको राजधानी काठमाडौँमा आठौँ दक्षिण एसियाली खेलकुद (साफ गेम्स) को भव्य उद्घाटन भएको थियो। नेपालमा दोस्रो पटक आयोजना भएको यो दक्षिण एसियाली खेलकुद थियो। नेपालका तत्कालीन राजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह देवले काठमाडौँको दशरथ रङ्गशालामा आयोजित एक रङ्गारङ्ग समारोहका बीच यी खेलहरूको सुरुवातको घोषणा गरेका थिए।
२०००: यमनमा रिफ्ट भ्याली ज्वरोको प्रकोपबाट २११ जनाको मृत्यु भएको ऐतिहासिक रेकर्ड छ।
२०००: सिड्नी ओलम्पिक २००० मा माइकल जोन्सनले पुरुष ४०० मिटर दौडमा र क्याथी फ्रिम्यानले महिला ४०० मिटर दौडमा स्वर्ण पदक जितेका थिए।
२००१: साउदी अरबले अफगानिस्तानको तालिबान शासनसँगको कूटनीतिक सम्बन्ध पूर्ण रूपमा तोडेको थियो। अमेरिकामा भएको सेप्टेम्बर ११ (९/११) को आतङ्कवादी हमलापछि साउदी अरबले यो कदम चालेको थियो। तालिबानले ओसामा बिन लादेन र अल-कायदाका आतङ्ककारीहरूलाई शरण दिएर अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लङ्घन गरिरहेको साउदी सरकारको भनाइ थियो।
२००२: रुसको साइबेरिया क्षेत्रमा एक शङ्कास्पद उल्कापिण्ड ठोक्किएको घटना भएको थियो, जसलाई ‘भिटिम इभेन्ट’का नामले चिनिन्छ। यसका कारण त्यहाँका जङ्गलहरूमा ठूलो धमाका र प्रकाश देखिएको थियो।
२००२: गुजरातको गान्धीनगरमा भएको अक्षरधाम मन्दिर आतङ्कवादी हमला (सेप्टेम्बर २४) को भोलिपल्ट, अर्थात् सेप्टेम्बर २५, २००२ मा भारत सरकारले साम्प्रदायिक हिंसा भड्किन नदिन र सुरक्षा व्यवस्था कडा पार्न गुजरातमा हजारौँ सैनिक खटाएको थियो।
२००३: माल्दिभ्सको ५० सदस्यीय संसद (जन मजलिस) ले सर्वसम्मतिले मौमून अब्दुल गयूमलाई राष्ट्रपति पदको उम्मेदवारका रूपमा मनोनीत गरेको थियो, जसपछि उनले छैटौँ पटक माल्दिभ्सको राष्ट्रपति चुनाव जिते।
२००४: लण्डनको द ओभल मैदानमा खेलिएको फाइनल खेलमा वेस्ट इन्डिजले इङ्गल्याण्डलाई २ विकेटले हराएर आइसिसी पुरुष क्रिकेट च्याम्पियन्स ट्रफीको उपाधि आफ्नो नाम गरेको थियो। वेस्ट इन्डिजका रामनरेश सरवन ‘प्लेयर अफ द सिरिज’ चुनिएका थिए।
२००४: अमेरिकी सेनाले इराकको फलुजा शहरमा धेरै हवाई हमला गर्यो, जसमा धेरै भवनहरू ध्वस्त भए र अस्पतालका अधिकारीहरूका अनुसार कम्तीमा ८ जना नागरिकको मृत्यु भयो।
२००४: एटलान्टिक महासागरबाट उठेको ‘जिन’ आँधी अझ खतरनाक भई क्याटगोरी ३ को चक्रवात बन्यो। यसले उत्तरी बहामास पार गर्दै फ्लोरिडाको स्टुअर्ट (हचिनसन द्वीप) मा भारी विनाश निम्त्यायो, जसका कारण फ्लोरिडाका लगभग ३० लाख मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा जान आदेश दिइएको थियो।
२००५: अफगानिस्तानको जाबुल प्रान्तमा अमेरिकी सेनाको एक ‘चिनुक’ हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त हुँदा ५ जना अमेरिकी सैनिक मारिए।
२००५: इराकको पूर्वी बगदाद (सद्र सिटी) मा अमेरिकी सेनाको छापापछि भएको भिडन्तमा महदी सेनाका ४ शिया लडाकु मारिए। उता हिल्ला शहरको एक प्रहरी चौकीमा भएको बम हमलामा ९ जनाले ज्यान गुमाए।
२००५: स्पेनका रेनो ड्राइभर फर्नान्डो अलोन्सोले ब्राजिलियन ग्रान्ड प्रिक्समा तेस्रो स्थान हासिल गर्दै आफ्नो करियरको पहिलो फर्मुला १ वल्र्ड ड्राइभर्स च्याम्पियनसिप उपाधि जितेका थिए। उनी त्यस समय इतिहासकै सबैभन्दा कान्छा F1 च्याम्पियन बनेका थिए।
२००६: पाकिस्तानको ६० वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक सिन्धको थारपारकर जिल्लाका निवासी हिन्दू युवक दानेश पाकिस्तानी सेनामा भर्ना भए।
२००६: यमनका बहालवाला राष्ट्रपति अली अब्दुल्ला सालेह पुनः देशको राष्ट्रपति निर्वाचित घोषित भए। उनी १९७८ देखि नै (पहिले उत्तर यमन र पछि एकीकृत यमनको) सत्तामा थिए।
२००६: अनुशेह अन्सारी अन्तरिक्षको यात्रा गर्ने विश्वकै पहिलो महिला अन्तरिक्ष पर्यटक र पहिलो मुस्लिम महिला बनिन्। उनले सेप्टेम्बर १८, २००६ मा सोयुज अन्तरिक्षयानबाट उडान भरेकी थिइन्। यस निजी अन्तरिक्ष यात्रामा उनले लगभग दुई करोड डलर खर्च गरेकी थिइन्।
२००६: तिब्बती धर्मगुरु दलाई लामालाई भारतीय नागरिकता दिनुपर्ने माग उठेको थियो। १४ औँ दलाई लामा (तेन्जिन ग्यात्सो) सन् १९५९ मा तिब्बतमा चिनियाँ नियन्त्रण र दमनपछि भारत आएका थिए। त्यसबेलादेखि उनी हिमाचल प्रदेशको धर्मशालामा निर्वासनमा रहँदै आएका छन्। भारत सरकारले दलाई लामालाई नागरिकताको सट्टा “सम्मानित अतिथि”को दर्जा दिन्छ। उनी भारतीय नागरिक होइनन्। उनी भारत सरकारद्वारा जारी ‘पहचान प्रमाण पत्र’को प्रयोग अन्तर्राष्ट्रिय यात्राका लागि गर्छन्, जसले पासपोर्ट सरह काम गर्छ तर नागरिकता भने दिँदैन।
२००७: नेपालको राजनीतिमा एक ठूलो परिवर्तन भएको थियो, जब देशका पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा रहेको पार्टी नेपाली कांग्रेस (डेमोक्रेटिक) को विलय मूल पार्टी नेपाली कांग्रेसमा भयो। नेपाली कांग्रेसभित्रको आन्तरिक मतभेद र तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रका कदमहरूलाई लिएर उत्पन्न मतभेदका कारण सन् २००२ मा शेरबहादुर देउवाले पार्टीबाट अलग भई ‘नेपाली कांग्रेस (डेमोक्रेटिक)’ को गठन गरेका थिए। सन् २००६ को जनआन्दोलनपछि देशमा लोकतन्त्रको पुनर्वहाली भयो र राजतन्त्र अन्त्यको बाटो खुल्यो। यस्तो अवस्थामा लोकतान्त्रिक शक्तिहरूलाई मजबुत बनाउन दुवै ध्रुव एक हुन आवश्यक मानियो। यस ऐतिहासिक विलयपछि गिरिजाप्रसाद कोइराला एकीकृत नेपाली कांग्रेसका सभापति भइरहे भने शेरबहादुर देउवालाई पार्टीमा वरिष्ठ नेताको स्थान दिइयो।
२००८: चीनले आफ्नो तेस्रो मानवयुक्त अन्तरिक्ष मिसनअन्तर्गत शेनझोउ ७ अन्तरिक्ष यानको सफल प्रक्षेपण गरेको थियो। यसलाई जियुक्वान स्याटेलाइट लन्च सेन्टरबाट ‘लङ मार्च-२एफ’ रकेटद्वारा लन्च गरिएको थियो। मिसनमा तीन अन्तरिक्ष यात्री—झाई झिगाङ (कमाण्डर), लियु बोमिङ र जिङ हाइपेङ सवार थिए। मिसनका क्रममा कमाण्डर झाई झिगाङले चीनको पहिलो स्पेसवाक (अन्तरिक्षमा हिँड्ने काम) पूरा गरे। यससँगै चीन सोभियत सङ्घ र अमेरिकापछि अन्तरिक्षमा स्पेसवाक गर्ने विश्वको तेस्रो देश बन्यो। यो मिसन लगभग तीन दिनसम्म चल्यो र सेप्टेम्बर २८, २००८ मा इनर मङ्गोलियामा सुरक्षित अवतरण गर्यो।
२००९: भारतीय प्रवर्तन निर्देशनालयले लगभग ₹५,००० करोडको विशाल हवाला सञ्जालको पर्दाफास गरेको थियो। यस ऐतिहासिक कारबाहीमार्फत अवैध विदेशी मुद्रा विनिमय र देश बाहिर पठाइँदै गरेको कालो धनका ठूला स्रोतहरू उजागर भएका थिए।
२०१०: युटा (अमेरिका) को बोनभिल साल्ट फ्ल्याट्समा रकी रोबिन्सनले टर्बो-चार्ज्ड ‘एक अट्याक’ मोटरसाइकलमा ३७६.४ माइल प्रतिघण्टा (६०५.७ किमी/घण्टा) को गतिमा कुदाएर तेस्रो पटक विश्व कीर्तिमान बनाए।
२०१०: इटालीको भेरोना शहरमा पहिलो पटक क्याथोलिक पादरीहरूबाट बाल्यकालमा यौन शोषणमा परेका पीडितहरू सार्वजनिक रूपमा भेला भए। उनीहरूले यस कृत्यलाई मानवताविरुद्धको अपराध घोषणा गराउन भ्याटिकन बाहिर अन्तर्राष्ट्रिय विरोध प्रदर्शन आयोजना गर्ने अभियान सुरु गरे।
२०१०: रुसको दक्षिणी गणराज्य दागिस्तानमा विद्रोही र प्रहरीबीच गोलीहानाहान भयो, जसमा दुई रुसी प्रहरी र सात विद्रोही मारिए। सोही क्रममा भएको एक आत्मघाती बम विस्फोटमा ३० जना घाइते पनि भए।
२०१०: अफगानिस्तानको वर्दक प्रान्तमा (काठमाडौँ/काबुलबाट नजिक) सुरक्षा बल र तालिबान लडाकुहरूबीच भएको भीषण भिडन्तमा एक कमाण्डरसहित चार तालिबानी चरमपन्थी मारिए।
२०११: भारतका गुप्तचर निकायहरूले मुम्बई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ९/११ जस्तै विमान हमलाको उच्च सतर्कता (हाई अलर्ट) जारी गरेका थिए, जसपछि सुरक्षा अत्यन्त कडा पारिएको थियो।
२०११: इराकको कर्बला शहरमा श्रृङ्खलाबद्ध बम विस्फोटमा कम्तीमा १० जनाको मृत्यु भयो र ७० भन्दा बढी घाइते भए। सोही दिन इन्डोनेसियाको सेन्ट्रल जाभामा एक चर्च नजिकै भएको आत्मघाती हमलामा धेरै मानिस हताहत भएका थिए।
२०११: तत्कालीन रुसी राष्ट्रपति दिमित्री मेदवेदेवले भ्लादिमिर पुतिनलाई २०१२ मा पुनः राष्ट्रपति पदको चुनाव लड्न प्रस्ताव गरे, जसलाई पुतिनले स्वीकार गरे।
२०११: नेपालमा माउन्ट एभरेस्टको दृश्यावलोकन (माउन्टेन फ्लाईट) गरेर फर्किंदै गरेको ‘बुद्ध एयर’को एक सानो पर्यटक विमान काठमाडौँ नजिकै दुर्घटनाग्रस्त भयो। यस दुर्घटनामा विमानमा सवार सबै १९ जनाको मृत्यु भएको थियो, जसमा १० जना भारतीय नागरिक पनि समावेश थिए।
२०११: साउदी अरबका तत्कालीन राजा अब्दुल्लाहले एक ऐतिहासिक आदेश जारी गर्दै साउदी अरबका महिलाहरूलाई पहिलो पटक मतदान गर्ने र २०१५ को स्थानीय चुनावमा भाग लिने (चुनाव लड्ने) अधिकार दिने घोषणा गरे।
२०१२: पैगम्बर मोहम्मदमाथि बनाइएका विवादित कार्टुनहरूपछि हुनसक्ने सम्भावित हिंसात्मक प्रदर्शनको आशङ्कालाई ध्यानमा राख्दै फ्रान्सले मुस्लिम बहुल २० देशहरूमा आफ्ना दूतावासहरू अस्थायी रूपमा बन्द गर्ने घोषणा गर्यो।
२०१२: सेन्काकु/डियाओयु द्वीपसमूह नजिकैको जल क्षेत्रमा ताइवान र जापानका तटरक्षक बलहरूबीच तनाव देखियो, जहाँ जापानी जहाजहरूले ताइवानी माछा मार्ने डुङ्गाहरूलाई धपाउन पानीको तोप (वाटर क्यानन) को प्रयोग गरे।
२०१२: पिपुल्स रिपब्लिक अफ चाइनाको पिपुल्स लिबरेसन आर्मीले आफ्नो पहिलो विमानवाहक पोत ‘लियाओनिङ’ लाई आधिकारिक रूपमा सेवामा समावेश गर्यो।
२०१३: ब्रिटिश पत्रिका ‘द गार्डियन’ले एक ठूलो अनुसन्धानमा खुलासा गर्यो कि २०२२ फिफा विश्वकपको तयारीका लागि कतारमा पूर्वाधार विकासका काममा खटिएका दर्जनौँ नेपाली श्रमिकहरूको शोषण भइरहेको छ।
२०१३: सिरियाले आफ्ना रासायनिक हतियारहरू नष्ट गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय नियन्त्रणमा सुम्पिने प्रक्रियातर्फ पहिलो औपचारिक कदम चाल्यो।
२०१३: ओराकल टिम युएसएले शानदार पुनरागमन गर्दै टिम न्युजिल्यान्डलाई हराएर अमेरिका कप नोकायन प्रतियोगिताको उपाधि आफ्नो नाम गर्यो।
२०१३: पाकिस्तानमा आएको एक शक्तिशाली भूकम्पका कारण ग्वादरको तट नजिकै एक नयाँ सानो टापु (जल्जला जजिरा) सतहमा निस्कियो।
२०१३: नैरोबीको वेस्टगेट मलमा भएको आतङ्कवादी हमलापछि केन्यामा तीन दिने राष्ट्रिय शोकको सुरुवात भयो।
२०१४: भारत सरकारद्वारा पण्डित दीनदयाल उपाध्यायको जयन्तीका अवसरमा पहिलो पटक ‘अन्त्योदय दिवस’को घोषणा गरियो।
२०१४: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले देशमा उत्पादन (म्यानुफ्याक्चरिङ) लाई बढावा दिन र भारतलाई वैश्विक उत्पादन केन्द्र बनाउन ‘मेक इन इन्डिया’ कार्यक्रमको सुरुवात गरेका थिए।
२०१५: न्युयोर्कस्थित संयुक्त राष्ट्र सङ्घको मुख्यालयमा २५-२७ सेप्टेम्बर २०१५ सम्म दीगो विकास शिखर सम्मेलनको सुरुवात भयो, जहाँ २०३० एजेण्डा र १७ वटा दीगो विकास लक्ष्यहरूलाई अपनाइयो।
२०१५: प्रदूषण (धुवाँ-कुहिरो) को खतरनाक स्तर बढेका कारण सिङ्गापुर सरकारले यस दिन विद्यालयहरू बन्द गर्ने आदेश दिनुपरेको थियो।
२०१५: बुर्किना फासोको मन्त्रिपरिषद्ले भर्खरै भएको सैन्य कु (तख्तापलट) पछाडि रहेको एलिट राष्ट्रपति गार्डलाई विघटन गर्यो र सुरक्षा मन्त्रीलाई बर्खास्त गर्यो।
२०१६: चर्चित क्यानेडियन पप गायक जस्टिन बिबरमाथि जर्मनीको म्युनिखस्थित एक नाइट क्लबमा एक अज्ञात व्यक्तिले आक्रमण गर्ने प्रयास गर्यो।
२०१६: अमेरिकाको वासिङ्टन राज्यको बर्लिङ्टनस्थित ‘क्यास्केड मल’मा अन्धाधुन्ध गोली चलाउने २० वर्षीय शङ्कास्पद अर्कान सेटिनलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लियो।
२०१६: उरी हमलापछि संयुक्त राष्ट्र महासभामा पाकिस्तानको आतङ्ककारी अनुहार पर्दाफास गर्न भारतका तत्कालीन विदेश मन्त्री सुष्मा स्वराज न्युयोर्कका लागि प्रस्थान गरिन्।
२०१६: भारतीय सेना र सीमा सुरक्षा बल (बीएसएफ) ले जम्मू-कश्मीरको उरी सेक्टरबाट जैश-ए-मोहम्मदका दुई शङ्कास्पद गाइडहरू (साहिल हुसेन र यासिन खुर्सीद) लाई गिरफ्तार गरे, जो पाकिस्तानशासित कश्मीर (पीओके)का बासिन्दा थिए।
२०१६: उरी हमलापछि केरलको कोझिकोडमा भाजपाको राष्ट्रिय परिषद्को बैठकमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पाकिस्तानलाई सीधा सम्बोधन गर्दै “भारतले उरी हमला कहिल्यै बिर्सने छैन” र उनीहरूले पाकिस्तानलाई विश्वभरि अलग-थलग पार्नेछन् भनेका थिए।
२०१७: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले देशका प्रत्येक घरसम्म बिजुली पुर्याउन ‘प्रधानमन्त्री सहज बिजली हर घर योजना’ (सौभाग्य योजना) को सुरुवात गरेका थिए।
२०१७: जर्मनीको आम निर्वाचनमा एन्जेला मर्केलले लगातार चौथो पटक जर्मनीको चान्सलर पद सुरक्षित गरिन्।
२०१७: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले नयाँ यात्रा प्रतिबन्ध जारी गर्यो, जसमा उत्तर कोरिया, भेनेजुएला र चाडसहित ८ देशका नागरिकहरूलाई अमेरिका प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।
२०१७: म्यान्मारको सेनालाई रखाइन राज्यमा रोहिंग्या विद्रोहीहरूद्वारा मारिएका २८ जना हिन्दूहरूको सामूहिक चिहान भेटिएको थियो।
२०१७: इराकबाट अलग भई एक स्वतन्त्र देश बन्नका लागि इराकी कुर्दिस्तान क्षेत्रमा ऐतिहासिक जनमत सङ्ग्रह भयो।
२०१७: मुकेश अम्बानीको रिलायन्स इन्डस्ट्रिज विश्वस्तरमा रुसको गजप्रोमलाई पछि पार्दै विश्वकै तेस्रो ठूलो ऊर्जा कम्पनी बनेको थियो।
२०१७: भारतको खेल मन्त्रालयले ब्याडमिन्टन स्टार पीभी सिन्धुलाई देशको प्रतिष्ठित नागरिक सम्मान ‘पद्म भूषण’का लागि मनोनीत गरेको थियो।
२०१७: भारतका पूर्व गृह सचिव राजीव महर्षिले देशको नयाँ महालेखापरीक्षक (सीएजी) का रूपमा शपथ लिए।
२०१८: महेन्द्र सिंह धोनी दुबईमा एसिया कपमा अफगानिस्तानविरुद्धको खेलमा भारतीय क्रिकेट टोलीको नेतृत्व गर्दै २०० एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा कप्तानी गर्ने पहिलो भारतीय बने।
२०१९: अमेरिकी संसद् (हाउस अफ रिप्रिजन्टेटिभ्स) की सभामुख न्यान्सी पेलोसीले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पविरुद्ध आधिकारिक महाभियोग छानबिन सुरु गर्ने घोषणा गरिन्। ट्रम्पमाथि आफ्नो पदको दुरुपयोग गरी युक्रेनमाथि आफ्ना राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी (जो बाइडेन) विरुद्ध छानबिन गराउन दबाब दिएको आरोप थियो।
२०१९: स्वीडेनकी १६ वर्षीया जलवायु कार्यकर्ता ग्रेटा थनबर्गलाई ‘राइट लाइभ्लिहुड अवार्ड’बाट सम्मानित गरियो, जसलाई वातावरण क्षेत्रको वैकल्पिक नोबेल पुरस्कार मानिन्छ।
२०१९: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अमेरिका भ्रमणका क्रममा न्युयोर्कमा ब्लूमबर्ग ग्लोबल बिजनेस फोरमलाई सम्बोधन गर्दै विश्वभरका ठूला व्यवसायीहरूलाई भारतमा लगानी गर्न आह्वान गरे।
२०१९: हज्जा अल मन्सुरी अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (ISS) जाने पहिलो अरब र संयुक्त अरब अमीरात (यूएई) का पहिलो अन्तरिक्ष यात्री बने। उनले रुसी सोयुज एाएस-१५ अन्तरिक्षया नबाट उडान भरेका थिए।
२०१९: बुल्गेरियाकी अर्थशास्त्री क्रिस्टालिना जोर्जिभा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ)को नयाँ प्रमुख नियुक्त भइन्।
२०२०: राष्ट्रिय चिकित्सा आयोग ऐन, २०१९ अन्तर्गत भारतमा राष्ट्रिय चिकित्सा आयोग (एनएमसी) अस्तित्वमा आयो, जसले पुरानो भारतीय चिकित्सा परिषद् (एमसीआई) को ठाउँ लियो।
२०२१: अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले ह्वाइट हाउसमा क्वाड देशहरू (भारत, अमेरिका, जापान र अस्ट्रेलिया) का नेताहरूको पहिलो प्रत्यक्ष शिखर सम्मेलनको आयोजना गरे।
२०२१: चीनको केन्द्रीय बैङ्कले सबै क्रिप्टोकरेन्सी कारोबार र व्यावसायिक गतिविधिहरूलाई पूर्ण रूपमा अवैध घोषित गर्यो।
२०२१: सोमालियाको मोगादिसुमा राष्ट्रपति भवन नजिकै भएको आत्मघाती कार बम विस्फोटमा ८ जनाको मृत्यु भयो र धेरै घाइते भए। यस हमलाको जिम्मेवारी अल-शबाबले लिएको थियो।
२०२१: चीनमा जासुसीको आरोपमा लामो समयदेखि थुनामा रहेका दुई क्यानेडियन नागरिक (माइकल स्पाभोर र माइकल कोभरिग) लाई रिहा गरियो।
२०२२: पूर्व भारतीय कप्तान तथा ओलम्पियन दिलीप तिर्की निर्विरोध रूपमा हकी इन्डियाको नयाँ अध्यक्ष चुनिए।
२०२२: रुसद्वारा घोषित ‘आंशिक सैन्य परिचालन’ (सैन्य भर्ना) का विरुद्ध रुसभर र विशेष गरी दागिस्तानमा ठूलो परिमाणमा हिंसात्मक विरोध प्रदर्शनहरू भए।
२०२२: संयुक्त राष्ट्र महासभा को ७७औँ सत्रलाई सम्बोधन गर्दै भारतका विदेश मन्त्री एस जयशङ्करले आतङ्कवाद र सीमापार गतिविधिहरूलाई लिएर चीन र पाकिस्तानमाथि कडा प्रहार गरे।
२०२२: सोमालियाको राजधानी मोगादिसुमा एक सैन्य शिविरबाहिर भएको आत्मघाती बम विस्फोटमा एक सैनिकको मृत्यु भयो र छ जना घाइते भए।
२०२३: अल इन्डिया अन्ना द्रविड मुन्नेत्र कझगम (एआईएडीएमके) ले भारतीय जनता पार्टीसँगको आफ्नो सबै गठबन्धन र सम्बन्ध आधिकारिक रूपमा तोड्यो र राष्ट्रिय जनतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए) बाट अलग हुने घोषणा गर्यो।
२०२३: चीनको हाङ्झाउमा भइरहेको एसियाली खेलकुदमा सेप्टेम्बर २५ का दिन भारतले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै निसानबाजीलगायतका स्पर्धामा दुई स्वर्ण पदक जित्यो।
२०२३: अजरबैजानको अलगाववादी क्षेत्र नागार्नो-काराबाख (आर्टसाख) मा स्टेपानावर्ट नजिकैको इन्धन डिपोमा भीषण विस्फोट भयो, जसमा ६८ भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र लगभग २९० जना घाइते भए।
२०२४: ग्लोबल रेटिङ एजेन्सी मुडिज एनालिटिक्सले भारतको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) वृद्धिदरको अनुमान बढाएर ७.१% पुर्यायो, जुन पहिले ६.८% थियो।
२०२४: रक्षा अनुसन्धान तथा विकास सङ्गठन (डीआरडीओ)ले मध्यमतर्फको ‘अग्नि-प्राइम’ मिसाइलको सफल परीक्षण गर्यो।
२०२५: मडागास्करको राजधानी एन्टानानानारिभोमा बिजुली र पानीको कटौतीपछि हिंसात्मक प्रदर्शन र अशान्ति फैलियो।
सेप्टेम्बर २५ मा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
१८९७: विलियम फकनर – नोबेल पुरस्कार विजेता प्रसिद्ध अमेरिकी लेखक तथा उपन्यासकार।
१९०६: दिमित्री शोस्ताकोविच – रुसका महान् र अत्यन्त प्रभावशाली सङ्गीतकार।
१९१४: चौधरी देवी लाल – भारतका पूर्व उपप्रधानमन्त्री, किसानका मसिहा एवं हरियाणाका संस्थापक।
१९१६: पण्डित दीनदयाल उपाध्याय – भारतीय जनसङ्घका सह-संस्थापक, प्रखर विचारक र दार्शनिक (यिनको जन्मजयन्तीलाई ‘अन्त्योदय दिवस’का रूपमा मनाइन्छ)।
१९२०: सतीश धवन – भारतका प्रसिद्ध रकेट वैज्ञानिक एवं इस्रोका पूर्व अध्यक्ष।
१९२५: भाऊराव देवाजी खोब्रागडे – ‘रिपब्लिकन पार्टी अफ इन्डिया’का प्रमुख राजनीतिज्ञ तथा राज्य सभाका पूर्व उपसभापति।
१९२७: जगमोहन मल्होत्रा – पूर्व कर्मचारी, राजनीतिज्ञ तथा जम्मू-कश्मीरका पूर्व राज्यपाल।
१९३९: फिरोज खान – बलिउडका दिग्गज अभिनेता, निर्माता तथा निर्देशक।
१९४४: माइकल डगलस – ओस्कर पुरस्कार विजेता दिग्गज अमेरिकी अभिनेता तथा निर्माता।
१९४६: बिशन सिंह बेदी – भारतका दिग्गज स्पिन बलर तथा पूर्व क्रिकेट कप्तान।
१९५२: क्रिस्टोफर रिभ – मूल ‘सुपरम्यान’ चलचित्रका लागि प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता।
१९६०: अजय कुमार मिश्र – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा सांसद।
१९६८: विल स्मिथ – ओस्कर विजेता विश्वप्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता, र्यापर तथा हलिउड सुपरस्टार।
१९६९: क्याथरिन जोन्स – ओस्कर विजेता ब्रिटिश अभिनेत्री।
१९७७: दिव्या दत्ता – राष्ट्रिय पुरस्कार विजेता प्रसिद्ध बलिउड अभिनेत्री।
सेप्टेम्बर २५ मा भएका निधनहरू~
१५३४: पोप क्लेमेन्ट सातौँ – इटली (रोमन क्याथोलिक चर्चका पोप)।
१८३३: राजा राममोहन राय – आधुनिक भारतका जनक एवं महान् समाज सुधारक।
१९५५: रुक्माबाई – भारतकी पहिलो महिला चिकित्सक।
१९७०: एरिच मारिया रिमार्क – जर्मनीका प्रसिद्ध उपन्यासकार (‘अल क्वाइट अन द वेस्टर्न फ्रन्ट’)।
१९८९: सुदर्शन सिंह चक्र – साहित्यकार एवं स्वतन्त्रता सेनानी।
१९९०: प्रफुल्लचन्द्र सेन – बङ्गालका प्रमुख काङ्ग्रेस नेता एवं स्वतन्त्रता सेनानी।
२००३: एडवर्ड सेद – प्यालेस्टाइन/अमेरिका (प्रसिद्ध बुद्धिजीवी तथा सिद्धान्तकार)।
२००७: जन कृष्णमूर्ति – भारतीय जनता पार्टीका पूर्व राष्ट्रिय अध्यक्ष।
२०१०: कन्हैया लाल नन्दन – वरिष्ठ पत्रकार तथा साहित्यकार।
२०११: वाङ्गारी माथाई – केन्याका पर्यावरणविद् तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता।
२०१६: आर्नोल्ड पामर – अमेरिकाका महान् गोल्फ खेलाडी।
२०२०: एस. पी. बालसुब्रमण्यम – भारतीय सिनेमाका प्रसिद्ध पार्श्वगायक (कोभिड-१९ सङ्क्रमणका कारण निधन)।
महत्त्वपूर्ण दिवसहरू~
अन्त्योदय दिवस: पण्डित दीनदयाल उपाध्यायको जन्मजयन्तीको अवसरमा हरेक वर्ष सेप्टेम्बर २५ मा भारतमा ‘अन्त्योदय दिवस’ मनाइन्छ। यो दिन समाजका गरिब तथा विपन्न वर्गको उत्थान र कल्याणका लागि समर्पित छ।
विश्व फर्मासिस्ट दिवस: स्वास्थ्य क्षेत्रमा फर्मासिस्टहरूको भूमिकालाई सम्मान गर्न हरेक वर्ष सेप्टेम्बर २५ मा विश्वभरि यो दिवस मनाइन्छ।





