व्हाट्सएप सम्बन्धी अमेरिकी अनुसन्धानले विश्वभर हलचल‎‎

20251224023044_whatsapp

वाशिङ्टन: विश्वभर ३ अर्बभन्दा बढी प्रयोगकर्ता भएको लोकप्रिय सन्देश आदानप्रदान माध्यम व्हाट्सएपलाई लिएर गम्भीर आरोप फेरि चर्चाको केन्द्रमा आयो। आरोप छ, यस माध्यमले प्रयोगकर्ताहरूका निजी तथा सुरक्षित संवादहरू गोप्य रूपमा पढ्न सक्छ। यद्यपि संस्थाले बारम्बार यी दाबी अस्वीकार गर्दै आयो, तर हालै अमेरिकी अनुसन्धान आकस्मिक रूपमा बन्द भएपछि विवाद अझ गहिरियो।‎यस घटनाक्रमको सुरुवात सन् २०२४ मा भयो, जब एक अज्ञात सूचना सार्वजनिक गर्ने व्यक्तिले अमेरिकी प्रतिभूति नियामक निकायमा उजुरी दर्ता गरे। उजुरीमा मेटाको स्वामित्वमा रहेको व्हाट्सएपले कुनै न कुनै तरिकाले प्रयोगकर्ताहरूका अन्त्यदेखि अन्त्यसम्म सुरक्षित सन्देशहरूमा पहुँच बनाउन सक्ने उल्लेख गरियो। यही आधारमा सन् २०२५ मा अमेरिकी सरकारको तर्फबाट शान्त तर गहिरो अनुसन्धान सुरु गरियो।‎अनुसन्धानको जिम्मेवारी अमेरिकी वाणिज्य विभाग अन्तर्गतको एक विशेष इकाइका एक अधिकारीलाई दिइएको थियो। करिब १० महिनासम्म उनले यस विषयमा अनुसन्धान गरे। अनुसन्धानका क्रममा उनले आन्तरिक कागजातहरूको अध्ययन गरे, कर्मचारीहरूसँग सोधपुछ गरे र प्राविधिक पक्षहरूको विश्लेषण गरे।‎सन् २०२६ को जनवरीमा ती अधिकारीले विभिन्न संस्थाहरूलाई एक स्मरणपत्र पठाए। त्यसमा मेटासँग व्हाट्सएपका सन्देश-पाठ, तस्बिर, भिडियो र ध्वनि भण्डारण गर्ने तथा हेर्ने क्षमता हुन सक्ने दाबी गरियो। उनले “स्तरगत अनुमति प्रणाली” को पनि उल्लेख गरे, जसअन्तर्गत केही कर्मचारी र करारमा काम गर्ने व्यक्तिहरूले विशेष परिस्थितिमा प्रयोगकर्ताहरूको सामग्रीमा पहुँच पाउन सक्ने बताइयो।‎अनुसन्धानमा यो पनि खुलासा भयो कि केही सामग्री परीक्षण गर्ने व्यक्तिहरूसँग पनि व्यापक पहुँच रह्यो। यो जानकारी सार्वजनिक भएपछि अनुसन्धान अचानक बन्द गरियो। अमेरिकी वाणिज्य विभागका उच्च अधिकारीहरूले उक्त प्रतिवेदनलाई “अप्रमाणित” र अधिकारीको अधिकार क्षेत्र बाहिरको विषय भने।‎अर्कोतर्फ, मेटाले यी सबै आरोपहरू पूर्ण रूपमा निराधार भएको जनायो। संस्थाका प्रवक्ता एन्डी स्टोनले भने, “व्हाट्सएपले मानिसहरूको सुरक्षित संवादमा पहुँच पाउन सक्छ भन्ने दाबी पूर्ण रूपमा गलत हो।”‎तथापि प्रश्न अझै उस्तै छ- यदि अन्त्यदेखि अन्त्यसम्मको सुरक्षा यति बलियो छ भने किन धेरै प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नै निजी संवादका आधारमा विज्ञापन देखाइँदैछ भन्ने लाग्छ? यसको प्राविधिक व्याख्या हुन सक्छ, तर शंका अझै हटेन।‎उल्लेखनीय छ कि इरान र रुसजस्ता देशहरूले व्हाट्सएपलाई सुरक्षाका लागि जोखिम मान्छन्। यहाँसम्म कि अमेरिकी प्रतिनिधि सभाका आधिकारिक उपकरणहरूमा पनि यस माध्यमको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाइयो।‎समग्रमा, व्हाट्सएपको गोपनीयतालाई लिएर विवाद अझै थामिएन। अनुसन्धान बन्द भए पनि प्रयोगकर्ताहरूको मनमा प्रश्न अझै कायम छ- उनीहरूको निजी संवाद वास्तवमै कति सुरक्षित छ?

About Author

Advertisement