नयाँ दिल्ली: भारतीय सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश (सीजेआई) सूर्यकान्तज्यू अहिले रूसको औपचारिक भ्रमणमा हुनुहुन्छ। उहाँको यस गरिमामय भ्रमणका क्रममा भारतको सर्वोच्च अदालत र रूसी फेडरेसनको सर्वोच्च अदालतबीच न्यायिक सहयोगको क्षेत्रमा एउटा ऐतिहासिक सम्झौता ज्ञापन (एमओयू) मा हस्ताक्षर भएको छ। सीजेआई सूर्यकान्त र रूसका मुख्यन्यायाधीश इगोर क्रास्नोभज्यूले मस्कोमा यस एमओयूमा हस्ताक्षर गर्नुभएको हो। दुई देशका शीर्ष अदालतहरूबीच आपसी सहयोग बढाउने यो इतिहासमै पहिलो र नौलो प्रकारको सम्झौता हो।
​भारत र रूसको सर्वोच्च अदालतबीच भएको यस सम्झौता अन्तर्गत दुवै देशका अदालतहरूले विभिन्न क्षेत्रमा एक-अर्कालाई मद्दत गर्नेछन्। यस आपसी सम्झौताभित्र मुख्य रूपमा न्यायिक अनुभवको आदान-प्रदान गरिनेछ, जसले गर्दा दुवै देशका जजहरूले आफ्ना अनुभवहरू एकापसमा साझा गर्न पाउनेछन्। यसका साथै अदालतहरूमा आधुनिक सूचना प्रविधिको प्रयोग बढाउने र अदालती कर्मचारीहरूको क्षमता अभिवृद्धिका लागि व्यावसायिक प्रशिक्षण र संयुक्त ट्रेनिङ कार्यक्रमहरू चलाउने विषयलाई यसमा समेटिएको छ।
​मस्कोमा आयोजित बैठकमा सीजेआई सूर्यकान्तज्यूले भारत र रूस जस्ता ठुला अनि विविधताले भरिएका देशहरूमा न्याय व्यवस्था चलाउनु आफैँमा एउटा निकै ठुलो र जिम्मेवारीपूर्ण काम भएको बताउनुभयो। उहाँले अघि भन्नुभयो कि हाम्रा कानुनी परम्परा र इतिहास बेग्लाबेग्लै जगमा उभिएका भए तापनि आज दुवै देशका सर्वोच्च अदालतसामु न्याय व्यवस्थामा जनताको भरोसा कायम राखिराख्ने र तीव्र गतिमा बदलिँदो संसारसँगै अघि बढ्ने चुनौती बिल्कुलै उस्तै छ।
​अदालतहरूमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को प्रयोगबारे बोल्दै प्रधानन्यायाधीशज्यूले भन्नुभयो कि एआईले अनुवाद र कागजपत्र तयार पार्ने काममा जजहरूलाई ठुलो मद्दत त पुर्‍याउन सक्छ, तर एआईसँग मानिस जस्तो न्यायिक विवेक भने कदापि हुँदैन। न्याय दिने काम सधैँ एउटा मानवीय प्रक्रिया नै रहने हुनाले प्रविधिको प्रयोग गर्दा मानवीय मूल्यहरूलाई बिर्सन मिल्दैन। उहाँले भारतमा भइरहेको डिजिटल रूपान्तरण जस्तै ई-फाइलिङ, अनलाइन सुनुवाइ, र ‘वान केस, वान डेटा’ जस्ता पहलहरूबारे पनि चर्चा गर्नुभयो, जसले गर्दा सर्वसाधारणका निम्ति न्याय पाउन अझ सजिलो र चाँडो हुनेछ।