​देश-दुनियाको इतिहासमा ६ जुलाई

IMG-20260706-WA0000

नयाँ दिल्ली: ​६ जुलाईका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू:
​१४१५: चेक गणतन्त्रका धर्मगुरु र सुधारक जोन हसलाई क्याथोलिक चर्चद्वारा धर्मविरोधी घोषित गरी ज्युँदै जलाइएको थियो।
​१७८५: अमेरिकी डलरलाई आधिकारिक रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको मुद्राको रूपमा अपनाइयो।
​१७८७: सिबपुरमा ‘इन्डियन बोटानिकल गार्डन’ को स्थापना भयो।
​१८८५: फ्रेन्च रसायनशास्त्री र सूक्ष्मजीवविज्ञानी लुई पास्चरले सफलतापूर्वक रेबिजविरुद्धको खोप को परीक्षण गरे, जुन चिकित्सा क्षेत्रमा एक क्रान्तिकारी उपलब्धि थियो।
​१८९२: ‘ग्र्यान्ड ओल्ड म्यान अफ इन्डिया’ का नामले प्रसिद्ध दादाभाई नौरोजी ब्रिटिश संसद् (हाउस अफ कमन्स) का लागि निर्वाचित भए। यो उपलब्धि हासिल गर्ने उनी पहिलो भारतीय थिए।
​१९२३: सोभियत समाजवादी गणराज्यको स्थापना भयो।
​१९४२: द्वितीय विश्वयुद्धका दौरान, डच डायरिस्ट एन फ्याङ्क र उनको परिवार नाजी अत्याचारबाट बच्न एम्स्टर्डममा एक गुप्त स्थानमा लुके।
​१९४४: नेताजी सुभाषचन्द्र बोसले महात्मा गान्धीलाई पहिलो पटक ‘राष्ट्रपिता’ भनी सम्बोधन गरे।
​१९४७: सोभियत सङ्घमा एके-४७ राइफलहरूको निर्माण सुरु भयो।
​१९५९: वेल्लोर अस्पतालमा पहिलो पटक सफल ओपन हार्ट सर्जरी गरियो।
​१९६४: मलावी (पहिलेको न्यासाल्यान्ड) ले बेलायतबाट स्वतन्त्रता पायो।
​१९९०: ‘इलेक्ट्रोनिक फ्रन्टियर फाउन्डेसन’ को स्थापना भयो।
​२००२: अफगानिस्तानका उपराष्ट्रपति अब्दुल कादिरको हत्या भयो।
​२००५: मेक्सिकोमा मानवको चालिस हजार वर्ष पुरानो पाइलाको छाप भेटियो।
​२००६: विश्वकप फुटबलमा फ्रान्सले पोर्चुगललाई हरायो।
​२००६: भारत र चीनबीचको व्यापारलाई बढावा दिन सिक्किमको ऐतिहासिक ‘नाथुला भञ्ज्याङ’ (नाथुला पास) ४४ वर्षपछि पुनः खोलियो, जसलाई १९६२ को युद्धपछि बन्द गरिएको थियो।
​२००८: दक्षिणी इजिप्ट (मिस्र) मा ५००० वर्ष पुरानो शाही चिहानको खोजी गरियो।
​२०१२: संयुक्त राष्ट्रसङ्घको व्यापार र विकास सम्मेलन (अङ्कट्याड) द्वारा जारी ‘विश्व लगानी प्रतिवेदन-२०१२’ अनुसार बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूका लागि २०१२ देखि २०१४ को अवधिमा चीन सबैभन्दा आकर्षक लगानी गन्तव्य रह्यो; त्यसपछि क्रमशः अमेरिका र भारत रहे।
​२०१३: झारखण्डमा नक्सलवादीहरूले गरेको आक्रमणमा ६ जना प्रहरीको ज्यान गयो।
​२०१३: इजिप्टमा अपदस्थ राष्ट्रपति मोहम्मद मुर्सीका समर्थक र विरोधीहरूबीच भएका झडपहरूमा काइरोमा करिब ३० जनाको मृत्यु भयो।
​२०१३: फ्रान्सकी खेलाडी म्यारियन बार्टोलीले जर्मनीकी सबाइन लिसिकीलाई हराउँदै विम्बल्डन महिला सिंगल्सको उपाधि जितिन्।
​२०१३: अमेरिकाको सान फ्रान्सिस्को अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दक्षिण कोरियाको ‘एसियाना एयरलाइन्स’ को बोइङ ७७७ विमान अवतरणका क्रममा दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा ३ जनाको दुःखद मृत्यु भयो र १८० भन्दा बढी यात्रु घाइते भए।
​२०१४: इराकमा बग्दादको दक्षिणमा ५३ जनाको गोली हानी हत्या गरियो।
​२०१५: भारतको सर्वोच्च अदालतले एक ऐतिहासिक फैसला गर्दै अविवाहित आमा पनि बच्चाको कानुनी अभिभावक हुन सक्ने र बच्चाको कस्टडीका लागि पिताको अनुमति आवश्यक नपर्ने जनायो।
​२०१५: इराकको राजधानी बग्दादमा एक हवाई आक्रमणका क्रममा बम खस्दा कम्तीमा ७ जना नागरिकको मृत्यु भयो।
​२०१६: अमेरिकी राष्ट्रपति बराक ओबामाले २०१७ सम्म अफगानिस्तानमा ८,४०० अमेरिकी सैनिक तैनाथ रहने घोषणा गरे।
​२०१६: २०१३ मा आफ्नी प्रेमिका रीवा स्टिनक्याम्पको हत्या गरेको मामिलामा दक्षिण अफ्रिकी एथलिट ओस्कर पिस्टोरियसलाई ६ वर्षको जेल सजाय सुनाइयो।
​२०१७: संयुक्त राष्ट्र महासभाद्वारा दिगो विकास लक्ष्यको एजेन्डा लागू गर्न ‘वैश्विक सूचक ढाँचा’ (ग्लोबल इंडिकेटर फ्रेमवर्क) औपचारिक रूपमा अपनाइयो।
​२०१८: जापानमा १९९५ को टोकियो सबवे सरिन ग्यास आक्रमणका मास्टरमाइन्ड, कल्ट लिडर शोको असहारा र उनका ६ जना अनुयायीहरूलाई फाँसी दिइयो।
​२०१९: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उत्तर प्रदेशको वाराणसीमा ‘वृक्षारोपण महाकुम्भ’ को शुभारम्भ गरे र पूर्व प्रधानमन्त्री लालबहादुर शास्त्रीको प्रतिमा अनावरण गरे।
​२०२०: जापानको क्युशुमा आएको भीषण बाढीमा ४९ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२०: उत्तरी कोलम्बियामा इन्धन ट्याङ्कर विस्फोट हुँदा ७ जनाको ज्यान गयो।
​२०२१: वरिष्ठ केन्द्रीय मन्त्री थावरचन्द गहलोतलाई कर्नाटकको राज्यपाल नियुक्त गरियो।
​२०२१: रुसको कामचट्का प्रायद्वीपमा एक यात्रुवाहक विमान (पेट्रोपावलोव्स्क-कामचत्स्की एयर फ़्लाइट २५१) दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबै २८ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२२: केन्द्रीय मन्त्री मुख्तार अब्बास नकवीले केन्द्रीय मन्त्रिमण्डलबाट राजीनामा दिए। यसपछि स्मृति इरानीलाई अल्पसङ्ख्यक कल्याण मन्त्रालय र ज्योतिरादित्य सिन्धियालाई इस्पात मन्त्रालयको अतिरिक्त प्रभार सुम्पियो।
​२०२२: नाइजेरियाको अबुजा नजिकै एक जेलमा इस्लामी चरमपन्थीहरूले ठुलो आक्रमण गर्दा लगभग ८७९ कैदीहरू फरार भए।
​२०२२: रुस-युक्रेन युद्धका दौरान रुसी सेनाले डोनेट्स्क ओब्लास्टमा भारी गोलाबारी गर्दा कम्तीमा १२ नागरिकको मृत्यु भयो र २५ जना घाइते भए।
​२०२३: युक्रेनमा मिसाइल आक्रमण: रुसले ब्लैक सी बाट युक्रेनको ल्विभ सहरमा क्रुज मिसाइल प्रहार गर्दा १० जना नागरिकको ज्यान गयो र करिब ४८ जना घाइते भए।
​२०२३: भारतीय पुरुष फुटबल टोलीले फाइनलमा कुवेतलाई हराउँदै नवौँ पटक साफ च्याम्पियनसिपको उपाधि आफ्नो नाममा गर्‍यो।
​२०२३: पूर्व भारतीय क्रिकेटर अजित अगरकरलाई बीसीसीआई को मुख्य चयनकर्ता नियुक्त गरियो।
​२०२४: तमिलनाडुमा बहुजन समाज पार्टीका अध्यक्ष के. आर्मस्ट्रङ्गको चेन्नईस्थित उनकै घरबाहिर धारिलो हतियार प्रहार गरी निर्मम हत्या गरियो।
​२०२५: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई उनको अर्जेन्टिना भ्रमणका क्रममा ‘की टु द सिटी अफ ब्यूनस आयर्स’ बाट सम्मानित गरियो।
​२०२५: मध्य अमेरिकी क्षेत्र टेक्सासमा अचानक आएको भीषण बाढी र वर्षाले ठुलो विनाश निम्त्यायो, जसमा करिब ५१ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२५: भारतको नौसेनामा सब-लेफ्टिनेन्ट आस्था पुनिया इतिहास रच्दै पहिलो महिला फाइटर पाइलट बनिन्।
​६ जुलाईमा जन्मेका व्यक्तिहरू:
​१८३७: रामकृष्ण गोपाल भण्डारकर – प्रसिद्ध विद्वान्, प्राच्यविद् र समाजसुधारक।
​१८९०: धन गोपाल मुखर्जी – अमेरिकामा सफल भारतीय साहित्यकार।
​१९०१: श्यामाप्रसाद मुखर्जी – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा भारतीय जनसङ्घका संस्थापक।
​१९०५: लक्ष्मीबाई केलकर – भारतकी प्रख्यात समाज सुधारक।
​१९०६: दौलत सिंह कोठारी – भारतका प्रसिद्ध वैज्ञानिक।
​१९०७: फ्रिडा काहलो – मेक्सिकोकी विश्वप्रसिद्ध चित्रकार।
​१९२१: न्यान्सी रेगन – अमेरिकाकी पूर्व ‘फर्स्ट लेडी’ (रोनाल्ड रेगनकी पत्नी)।
​१९२४: महिम बोरा – एक प्रसिद्ध कथाकार र कवि, जसले साहित्य एकेडेमी पुरस्कार पाएका थिए।
​१९३५: तिब्बती समुदायका १४औँ एवं वर्तमान गुरु दलाई लामा तेन्जिन ग्यात्सोको जन्म।
​१९४०: नुर्सुल्तान नाजारबायेभ – कजाकिस्तानका पूर्व राष्ट्रपति।
​१९४६: जर्ज डब्ल्यु बुश – अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति, जसको जन्म न्यू ह्याभन, कनेक्टिकटमा भएको थियो।
​१९४६: सिल्भेस्टर स्टालोन – हलिउडका दिग्गज एक्सन अभिनेता (‘रकी’ र ‘र्‍याम्बो’ फेम)।
​१९४६: पिटर सिङ्गर – महान् नैतिक दार्शनिक।
​१९४७: अनवर जलालपुरी – ‘यश भारती’ बाट सम्मानित उर्दूका प्रख्यात शायर।
​१९५६: अनिल माधव दवे – भारत सरकारका पूर्व वातावरण, वन तथा जलवायु परिवर्तन राज्यमन्त्री।
​१९८५: रणवीर सिंह – बलिउडका एक लोकप्रिय र अत्यन्त ऊर्जावान् अभिनेता, जसलाई ‘बाजीराव मस्तानी’ र ‘पद्मावत’ जस्ता चलचित्रका लागि चिनिन्छ।
​१९८९: इभा ग्रीन – फ्रान्सेली अभिनेत्री तथा मोडल।
​६ जुलाईमा भएका निधनहरू:
​१५३५: थमस मोर – इङ्गल्यान्डका महान् दार्शनिक र ‘युटोपिया’ पुस्तकका लेखक।
​१६१४: मान सिंह – मुगल बादशाह अकबरका प्रमुख राजपूत सरदार।
​१८९४: प्रतापनारायण मिश्र – हिन्दी खडी बोली र ‘भारतेन्दु युग’ का उन्नायक।
​१९५४: कार्नेलिया सोराबजी – भारतकी प्रथम महिला ब्यारिस्टर।
​१९६२: विलियम फल्कनर – नोबेल पुरस्कार विजेता अमेरिकी लेखक।
​१९७१: लुई आर्मस्ट्रङ्ग – अमेरिकाका दिग्गज ज्याज सङ्गीतकार र ट्रम्पेट वादक।
​१९८६: जगजीवन राम – आधुनिक भारतीय राजनीतिका शिखर पुरुष, जसलाई आदरपूर्वक ‘बाबुजी’ भनिन्थ्यो।
​१९९७: चेतन आनन्द – प्रसिद्ध चलचित्र निर्माता-निर्देशक।
​२००२: धीरूभाई अम्बानी – रिलायन्स इन्डस्ट्रिजका संस्थापक र प्रसिद्ध भारतीय उद्योगपति।
​२००२: ठाकुर राम लाल – हिमाचल प्रदेशमा भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका प्रमुख राजनीतिज्ञहरूमध्ये एक।
​२००३: सेलिया क्रुज – २०औँ शताब्दीकी सबैभन्दा लोकप्रिय ‘क्वीन अफ साल्सा’ का नामले चिनिने क्युबाली गायिका।
​२००५: नौतम भट्ट – भारतीय वैज्ञानिक।
​२०११: मणि कौल – चलचित्र निर्देशक।
​२०१४: ग्र्यानभिल अस्टिन – पद्मश्रीबाट सम्मानित अमेरिकी विद्वान् एवं इतिहासकार।
​२०१८: अमृतलाल वेगड – प्रसिद्ध साहित्यकार, चित्रकार र नर्मदा प्रेमी।
​६ जुलाईका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सव:
​विश्व जुनोसिस दिवस: जनावरबाट मानिसमा सर्ने रोगहरू (जुनोटिक रोग) र तिनीहरूबाट बच्ने उपायहरूबारे जनचेतना फैलाउनका लागि यो दिवस मनाइन्छ।

About Author

Advertisement