मस्को: रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आफ्ना मित्र साथै बेलारुसका तानाशाह अलेक्जेन्डर लुकाशेन्कोलाई इस्कान्डर एम आणविक मिसाइलहरू दिन लागेका छन्। यो छोटो दुरीको मिसाइलले युक्रेनमा यतिबेला त्रासदी मच्चाइरहेको छ। पुटिनले बेलारुस वायुसेनाको सुखोई–२५ विमानलाई आणविक हतियार बोक्न सक्षम हुने गरी स्तरोन्नति गरिने पनि घोषणा गरेका छन्। लुकासेन्कोले युक्रेन युद्धको बीचमा बेलारुस सीमा नजिकै नेटोको आणविक हतियारयुक्त लडाकु विमान उडिरहेको दाबी गरेको बेला रुसी राष्ट्रपतिले यो घोषणा गरेका हुन्। उनले पुटिनलाई यो जवाफ दिन मद्दत मागेका थिए। रुसको इस्कान्डर मिसाइल कति खतरनाक छ र यो नेटोका लागि किन संकट बन्नसक्छ भन्ने जान्न आवश्यक छ।

पुटिनको घोषणाबाट परमाणु हतियारको स्थानान्तरण वा कमाण्ड कन्ट्रोलले कसरी काम गर्ने भन्ने कुरा अझै स्पष्ट भएको छैन। बेलारुसले सोभियत युगको एसएस-२५ अन्तरमहादेशीय मिसाइल राखेको छ। बेलारुससँग सोभियत संघको विघटन हुँदा आणविक हतियारहरू थिए, तर सन् १९९३ मा यी सामूहिक विनाशका हतियारहरू रूसलाई फिर्ता गरियो। युक्रेनमाथि आक्रमण गर्दा रुसले बेलारुसमा आफ्नो सेना तैनाथ गरेको थियो र त्यहाँबाट युक्रेनमाथि आक्रमण गरेको थियो। यति मात्र होइन, रुसी सेनाले बेलारुसी भूमिबाट इस्कन्डर मिसाइलले युक्रेनमा आक्रमण गरिरहेको छ। बेलारुस पनि युक्रेन युद्धको हिस्सा बन्नसक्ने डर छ। त्यो पनि जब रूसले बेलारुसलाई परमाणु हतियारले पुन: सुसज्जित गर्ने योजना बनाइरहेको छ।

वास्तवमा बेलारुसमा घरेलु हिंसालाई निरुत्साहित गर्न रुसले लुकासेन्कोलाई सहयोग गर्‍यो र यसले दुईबीचको मित्रतालाई अझ बलियो बनाएको छ। पश्चिमी विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि कागजमा यी मिसाइलहरू बेलारुसका हुनेछन् तर वास्तवमा तिनीहरू रूसी सेनाका हुनेछन्। यी मिसाइलहरूमा रुसी आणविक वारहेड जडान गरिएको थियो। यी आणविक क्षेप्यास्त्रहरू बेलारुस नजिकै नाटो देशहरू पोल्याण्ड, लिथुआनिया, लाटभिया इस्टोनिया, हंगेरी, स्लोभेनिया र चेक गणतन्त्रको नजिक तैनाथ गरिनेछ। यदि पुटिनले बेलारुसमा आणविक हतियार तैनाथ गरे भने बाल्टिक देशहरूसँग उनको तनाव उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्छ।

पुटिनले इस्कान्डर क्षेप्यास्त्रको डेलिभरीको घोषणा यस्तो समयमा आयो जब लिथुआनियाले युक्रेनी प्रतिबन्धहरूलाई ध्यानमा राख्दै आफ्नो कालिनिनग्राद सैन्य आधारमा रूसी रेल यात्रा रोकेको छ। यससँगै रुसले अब पानीबाट मात्रै हजारौं किलोमिटर यात्रा गरी आफ्नो सैन्य अखडामा सामान आपूर्ति गर्न सक्ने भएको छ। लुकासेन्कोले लिथुआनियाको निर्णयलाई “युद्धको घोषणा” भने। नाटो देशहरूले इस्कन्डर एम मिसाइललाई एसएस-२६ भन्छन्। यसमा एउटा लन्चरमा दुईवटा मिसाइल छन्। यसको आधिकारिक दायरा लगभग ५०० किलोमिटर छ तर यसले धेरै लामो दूरीको लागि मार हान्नसक्छ।इस्कन्डर मिसाइलले करिब ७०० किलोग्राम विस्फोटक बोक्नसक्छ। यसमा क्लस्टरहरू, बंकर विनाशकहरू र परमाणु बमहरू समावेश छन्। यो मिसाइलले शत्रुको राडार र इन्सेप्टिङ मिसाइलहरूलाई भ्रमित गर्न नक्कली मोर्टारहरू प्रहार गर्छ। रुसले यो मिसाइल सन् २००८ को जर्जिया र सिरियाको युद्धमा प्रयोग गरेको थियो। आर्मेनिया यस मिसाइलको एक मात्र ग्राहक हो र यो नगर्नो काराबाखको युद्धमा प्रयोग भएको थियो। रुसको परमाणु हतियारसँग लड्न नाटोले ६ देशमा २०० बी६१ आणविक बम तैनाथ गरेको छ। यसैबीच, पुटिनको घोषणाले नेटो देशहरूको तनाव बढेको छ।