नयाँ दिल्ली: एडुटेक स्टार्टअप बायजुस् अब प्रवर्तन निर्देशनालय (ईडी) को स्क्यानरअन्तर्गत छ। ईडीले बाइजुसको तीन स्थानमा खोजी गरेको छ, जहाँ एजेन्सीले धेरै आपत्तिजनक कागजात र शंकास्पद डाटा फेला पारेको छ। यसबाहेक हजारौं करोडको यस्तो लगानीको जानकारी पनि एजेन्सीलाई प्राप्त भएको छ, जसमा पनि अनियमितताको आशंका छ। ईडीले शनिबार बाइजुको परिसरमा छापा मारेको जानकारी दिएको थियो। एजेन्सीले बैंगलोरमा बाइजुका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रविन्द्रन बाइजुसको कार्यालय र आवासीय परिसरमा छापा मारेको बताएको छ। एजेन्सीले त्यहाँबाट आपत्तिजनक कागजात र डिजिटल डाटा प्राप्त गरेको थियो, जुन जफत गरिएको थियो। ईडीका अनुसार यो छापा विदेशी मुद्रा व्यवस्थापन ऐन अर्थात् फेमा को प्रावधानअन्तर्गत गरिएको थियो।

एजेन्सीका अनुसार खोजी गरिएका तीन वटा परिसरमा दर्ता भएको कम्पनी थिंक एन्ड लर्न प्रालिको परिसर पनि परेको छ। अनुसन्धान एजेन्सीले विभिन्न अपराधी कागजात र डिजिटल डाटा बरामद गरेको जनाएको छ। यसैबीच, बाइजुले ईडीको कारबाही नियमित अनुसन्धान भएको र कम्पनीले एजेन्सीसँग पूर्ण पारदर्शिता लिएको बताएको छ। कम्पनीले मागेको सबै जानकारी उपलब्ध गराएको छ। ईडीले भन्यो, ‘कम्पनी थिंक एन्ड लर्न प्रालिले आर्थिक वर्ष २०२०-२१ देखि वित्तीय खाताहरू तयार गरेको छैनl’ ईडीका अनुसार कम्पनीको लेखा परीक्षण पनि गरिएको छैन, जुन अनिवार्य छ। कम्पनीले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्क बैंकसँग मेल खाइरहेको छ। केही व्यक्तिबाट आएको विभिन्न गुनासोका आधारमा यो कारबाही गरिएको हो। अनुसन्धान एजेन्सीले आरोप लगाएअनुसार सीईओ रवीन्द्रन बाइजुलाई धेरै समनहरू पठाइएको थियो, तर उनी टाढै रहन्छन् र ईडी समक्ष कहिल्यै उपस्थित भएनन्। खोजको क्रममा रविन्द्रन बाइजुको कम्पनी थिंक एन्ड लर्न प्राइभेट लिमिटेडले २०११ देखि २०२३ सम्म प्रत्यक्ष विदेशी लगानी (एफडीआई)अन्तर्गत करिब २८ हजार करोड रुपियाँ प्राप्त गरेको पाइयो। कम्पनीले यस अवधिमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीको नाममा करिब ९ हजार ७ सय ५४ करोड रुपियाँ देश बाहिर पठाएको छ। कम्पनीले विज्ञापन र मार्केटिङको नाममा करिब ९४४ करोड रुपियाँ खर्च देखाएको छ जसमा देश बाहिर पठाइएको रकम पनि समावेश छ।

यो बैंगलोरमा आधारित कम्पनीले स्कूलको अध्ययनको साथसाथै विभिन्न प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षाहरूको लागि तयारी प्रदान गर्दछ। यो रविन्द्रन बाइजु र उनकी पत्नी दिव्या गोकुलनाथले संयुक्त रूपमा स्थापना गरेका थिए। मार्च २०२२ मा कम्पनीको बजार मूल्य २२ अर्ब डलर थियो। बाइजुसले गत अक्टोबरमा दुई हजार पाँच सय कर्मचारी हटाउने र आउँदो ६ महिनामा १० हजार शिक्षक भर्ना गर्ने बताएको थियो।