काेलकाता: ​पश्चिम बङ्गालको हालै सम्पन्न विधानसभा चुनावमा तृणमूल काङ्ग्रेसको टिकटबाट ३१ जना मुस्लिम विधायकहरू निर्वाचित भएका थिए, जो पार्टीका कुल ८० विधायकहरूको करिब ४० प्रतिशत हुन्। विगत लामो समयदेखि ममता ब्यानर्जीलाई मुस्लिम समुदायको बलियो समर्थन रहँदै आएको र उनको चुनावी सफलतामा यो मत बैंकको ठुलो भूमिका रहेको कुरा सर्वविदितै छ। तर, हाल तृणमूल विधायक दलमा आएको गम्भीर विभाजनले धेरैजसो मुस्लिम विधायकहरू अब ममता ब्यानर्जीको साथमा नरहेको स्पष्ट पारेको छ। विधायक दलका नेताका रूपमा ऋतब्रत ब्यानर्जीलाई समर्थन गर्दै सभामुख (स्पीकर) लाई पत्र लेख्ने ५८ जना विधायकहरूमा १७ जना प्रभावशाली मुस्लिम नेताहरू सामेल छन्। यसको अर्थ पार्टीका आधाभन्दा बढी मुस्लिम विधायकहरू अब ममताको खेमाबाट बाहिरिएका छन्, जसमा कसबाका विधायक तथा ममताका पुराना अति नजिकका सहयोगी जावेद अहमद खान प्रमुख हुन्। कोलकातास्थित पार्टी मुख्यालय ‘तृणमूल भवन’ जावेद खानकै जमिनमा बनेको थियो र ममता भवानीपुर क्षेत्रमा पनि धेरै हदसम्म उनकै भरोसामा थिइन्। तर, अहिले जावेद खानले पार्टीमा ‘आन्तरिक लोकतन्त्रको कमी’ रहेको आरोप लगाउँदै सार्वजनिक रूपमै ममता ब्यानर्जीसँग दूरी बनाएका छन्। उनीसँगै रघुनाथगञ्जका अखरुज्जमान खान, सुतीका इमानी बिस्वास, हरिहरपाडाका नियामत शेख, चोपडाका हामिदुल रहमान र पूर्वमन्त्री गुलाम रब्बानी जस्ता नेताहरू ऋतब्रत गुटको समर्थनमा उभिएका छन् भने ममताको साथमा अब केवल १३ वा १४ जना मुस्लिम विधायक मात्र बाँकी रहेका छन्।
​मुस्लिम नेताहरूले ममता ब्यानर्जीको साथ छोड्नुका पछाडि मुख्य रूपमा तीनवटा ठुला कारणहरू देखिएका छन्। पहिलो कारण, हालैको चुनावी नतिजाले ममताको पारम्परिक मुस्लिम भोट बैंकमा दरार आएको सङ्केत गरेको छ र मुस्लिम बाहुल्य क्षेत्रहरूमा भाजपाको पक्षमा हिन्दु मतहरू एकजुट भएका छन्, जसले गर्दा मुस्लिम नेताहरू आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व जोगाउन नयाँ बाटो खोज्दै छन्। दोस्रो कारण, बङ्गालको राजनीतिमा सधैँ विजेताकै पक्षमा लाग्ने संस्कृति बलियो रहेको छ र विधायकहरूलाई थाहा छ कि विपक्षमा बस्दा आफ्नो क्षेत्रमा एउटा बिरामीलाई अस्पताल भर्ना गराउन पनि सरकारी सहयोग पाउन गाह्रो हुन्छ; त्यसैले भाजपाको अप्रत्यक्ष समर्थन रहेको मानिएको ऋतब्रत गुटमा लाग्दा उनीहरूलाई प्रशासनिक शक्ति र साधन-स्रोतमा पहुँच मिल्नेछ। तेस्रो र महत्त्वपूर्ण कारण केन्द्रीय जाँच एजेन्सीहरूको डर हो, किनभने जावेद खान लगायतका धेरै नेताहरूमाथि आयभन्दा बढी सम्पत्ति कमाएको र अवैध निर्माण कार्यमा संलग्न रहेको आरोप लागिसकेको छ; यस्तोमा इडी वा सिबिआईको सम्भावित कारबाहीबाट बच्नका लागि पनि उनीहरू ममता ब्यानर्जीबाट टाढिँदै छन्। लगातार १५ वर्ष बङ्गालको सत्तामा रहेपछि चुनाव हारेकी ममता ब्यानर्जी यतिबेला आफ्नो राजनीतिक जीवनकै सबैभन्दा ठुलो सङ्कटसँग जुधिरहेकी छन् र पार्टीमा लगातार भइरहेको यो विद्रोहले तृणमूल काङ्ग्रेस अब फुटको सङ्घारमा पुगेको स्पष्ट सङ्केत गर्दछ।