नयाँ दिल्ली: नयाँ दिल्ली। भारतीय एवं विश्व इतिहासमा सेप्टेम्बर १२ को आफ्नै विशेष महत्त्व छ। यस दिन धेरै यस्ता घटनाहरू घटे, जुन इतिहासको पानामा सधैँका लागि दर्ता भएर रहेका छन्। भारतीय एवं विश्व इतिहासमा सेप्टेम्बर १२ का प्रमुख घटनाहरू यस प्रकार छन्:
१८ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
११८०: आफ्ना पिता लुई सातौँको मृत्युपछि फिलिप द्वितीय अगस्टस फ्रान्सका स्वतन्त्र राजा बने।
१६१५: इङ्गल्यान्डका राजा जेम्स प्रथमका आधिकारिक राजदूत सर थोमस रो मुगल सम्राट जहांगीरलाई भेट्न सुरत बन्दरगाह आइपुगेका थिए। थोमस रोको मुख्य उद्देश्य इस्ट इन्डिया कम्पनीका लागि भारतमा व्यापार गर्ने अनुमति र सुरतमा कारखाना स्थापना गर्ने अधिकार पाउनु थियो।
१८०३: दोस्रो आङ्ग्ल-मराठा युद्धका क्रममा ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनीको सेनाले ओडिशाको पुरी र प्रसिद्ध जगन्नाथ मन्दिरमा कब्जा गरेको थियो। यसअघि ओडिशा र पुरीमा नागपुरका भोसले मराठाहरूको नियन्त्रण थियो। कर्नल क्याम्पबेलको नेतृत्वमा ब्रिटिश सेनाले कुनै ठुलो प्रतिरोध बिना नै पुरीमा नियन्त्रण कायम गर्यो।
१८०९: लन्डनको कोभेन्ट गार्डनमा रहेको रोयल ओपेरा हाउस (त्यतिबेला थिएटर रोयल) को पुनर्निर्माणपछि उद्घाटन भयो। यसभन्दा एक वर्षअघि १८०८ मा लागेको भीषण आगलागीमा पुरानो भवन पूर्ण रूपमा जलेर नष्ट भएको थियो। नयाँ थिएटरको सुरुवात शेक्सपियरको प्रसिद्ध नाटक ‘मैकबेथ’ र त्यसपछि साङ्गीतिक कार्यक्रम ‘द क्वेकर’ बाट भएको थियो।
१८१०: चिलीले स्पेनिस शासनविरुद्ध आफ्नो स्वतन्त्रताको घोषणा गरेको थियो।
१८१२: रुसको मस्को सहरमा लागेको भीषण आगलागीले पूरै सहरलाई आफ्नो चपेटामा लियो। यस दुर्घटनामा सहरको लगभग ९० प्रतिशत भाग र हजारौँ घरहरू जलेर खरानी भए तथा करिब १२,००० मानिसको मृत्यु भयो। धेरै इतिहासकारहरूको मान्यता छ कि रुसी सेनाले नेपोलियनको सेनालाई आश्रय र रसद् (खाद्यान्न) नमिलोस् भन्नका लागि आफैँ सहरमा आगो लगाएका थिए। यस विनाशले नेपोलियनको सेनाको ढाड भाँचिदियो र उनीहरूलाई जाडो याममा विनाशकारी पछि हट्न बाध्य बनायो।
१८५१: विश्वका सबैभन्दा प्रसिद्ध र प्रतिष्ठित पत्रिकाहरूमध्ये एक, ‘द न्यू योर्क टाइम्स’ ले आफ्नो प्रकाशन सुरु गरेको थियो। यसको सुरुवात पत्रकार तथा राजनीतिज्ञ हेनरी जार्विस रेमन्ड र बैंकर जोर्ज जोन्सले गरेका थिए। पहिलो पटक प्रकाशित हुँदा यसको नाम “न्यू-योर्क डेली टाइम्स” थियो। सन् १८५७ मा यसको नाम बदलेर “द न्यू योर्क टाइम्स” राखियो।
१९१९: नेदरल्यान्ड्स (हल्यान्ड) मा महिलाहरूलाई मतदान गर्ने अधिकार दिने कानुन पारित भएको थियो। नेदरल्यान्ड्समा महिलाहरूलाई १९१७ मा चुनावमा उम्मेदवार हुने अधिकार त मिलेको थियो, तर उनीहरू आफैँ भने भोट हाल्न पाउँदैनथे।
१९२२: हंगेरीलाई आधिकारिक रूपमा लिग अफ नेसन्स (राष्ट्र सङ्घ) मा सामेल गरियो। पछि, दोस्रो विश्वयुद्ध नजिकिँदै गर्दा र धुरी शक्तिहरूको प्रभावमा आएर हंगेरीले १९३९ मा यस सङ्गठनबाट राजीनामा दियो।
१९२६: अमेरिकाको फ्लोरिडा राज्यको मियामी सहरमा एक अत्यन्तै विनाशकारी श्रेणी ४ को चक्रवाती आँधी आएको थियो, जसलाई “ग्रेट मियामी हरिकेन” को नामले चिनिन्छ। यस आँधीका कारण प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा ३७० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो। यसबाहेक हजारौँ मानिस घरबारविहीन भएका थिए।
१९४७: अमेरिकी राष्ट्रपति ह्यारी एस. ट्रुमेनले राष्ट्रिय सुरक्षा अधिनियममा हस्ताक्षर गरेका थिए, जसअन्तर्गत सीआइए (केन्द्रीय गुप्तचर संस्था) को गठन भयो।
१९६१: तत्कालीन सोभियत सङ्घले आर्कटिक महासागरमा स्थित ‘नोवाया जेमल्या’ द्वीप समूहको परीक्षण स्थलमा एक ठुलो परमाणु परीक्षण गरेको थियो।
१९६७: नागाल्यान्ड विधानसभाले अंग्रेजीलाई आफ्नो राज्यको आधिकारिक (सरकारी) भाषाका रूपमा अपनाएको थियो। नागाल्यान्डमा धेरै फरक-फरक जनजाति र भाषाहरू बोलिन्छन्। आपसी संवाद र प्रशासनिक कामलाई सहज बनाउन अंग्रेजी रोजिएको थियो।
१९८७: अमेरिका र सोभियत सङ्घबिच एक अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण सम्झौता भयो, जसमा दुवै देश आफ्ना मध्यम दूरीका मिसाइलहरू हटाउन र तिनलाई नष्ट गर्न सहमत भए। यस सहमतिपछि आधिकारिक रूपमा ८ डिसेम्बर १९८७ मा वासिङ्टनमा अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रिगन र सोभियत नेता मिखाइल गोर्बाचोभले ‘इन्टरमिडिएट-रेन्ज न्यूक्लियर फोर्सेस ट्रिटी’ मा हस्ताक्षर गरेका थिए।
१९८८: बर्मा (हाल म्यान्मार) मा सैन्य जनरल सो मोङको नेतृत्वमा राज्य कानुन र व्यवस्था पुनर्स्थापना परिषद्ले सत्ता कब्जा गर्यो। यस सैन्य विद्रोहसँगै देशको १९७४ को संविधान निलम्बित (रद्द) गरियो र सरकारका सबै अङ्गहरू भङ्ग गरिए।
१९८६: मुम्बईबाट पहिलो पटक इन्डियन एयरलाइन्सको पूर्ण रूपमा महिला चालक दलले जेट विमान (फोकर फ्रेन्डसिप) उडाएका थिए। व्यावसायिक जेट विमानको कमान्ड पूर्ण रूपमा महिला पाइलट र क्रूको हातमा भएको यो पहिलो पटक थियो। यस विमान उडाउने क्रूको नेतृत्व क्याप्टेन सौदामिनी देशमुखले गरेकी थिइन्।
१९९७: संयुक्त राज्य अमेरिकाले यस दिन ‘होलोग’ नामबाट एक भूगर्भीय उप-आलोचनात्मक परमाणु परीक्षण गरेको थियो। यसको उद्देश्य परमाणु हतियारको विस्फोटबिना नै तिनको सुरक्षा र प्रभावकारिताको जाँच गर्नु थियो।
१९९७: मोन्ट्रियल प्रोटोकलअन्तर्गत १०० भन्दा बढी देशहरूले ओजोन तहको रक्षाका लागि एक ठुलो निर्णय लिए। उनीहरूले कीटनाशकका रूपमा प्रयोग हुने हानिकारक ग्यास मिथाइल ब्रोमाइडको उत्पादनलाई सन् २०१५ सम्ममा पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने सङ्कल्प गरे, किनभने यो ग्यासले ओजोन तहलाई भारी नोक्सान पुर्याइरहेको थियो।
१९९८: संयुक्त राष्ट्रसङ्घले आधिकारिक रूपमा घोषणा गर्यो कि संयुक्त राज्य अमेरिकामाथि उसको १ अर्ब डलरभन्दा बढीको बक्यौता बाँकी छ।
२००३: भारतको अगरतला र बङ्गलादेशको राजधानी ढाकाबिच पहिलो प्रत्यक्ष बस सेवाको सुरुवात भएको थियो।
२००६: रुसी सोयुज टीएमए-९ रकेट कजाकिस्तानको बैकोनुर कस्मोड्रोमबाट अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनका लागि प्रस्थान गरेको थियो। यस अन्तरिक्ष यानमा माइकल ई. लोपेज-एलेग्रिया, मिखाइल ट्युरिन र विश्वकै पहिलो महिला अन्तरिक्ष पर्यटक अनुशेह अन्सारी सवार थिए।
२००६: अफगानिस्तानका पूर्व अर्थमन्त्री अशरफ गनी संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासचिव पदको दौडमा आधिकारिक रूपमा सामेल भएका थिए। यस दौडमा भारतका तर्फबाट शशी थरुर र दक्षिण कोरियाका बान की-मून पनि सामेल थिए।
२००७: भारतीय भूवैज्ञानिक जी.बी. मिश्रालाई क्यानडामा एक विशेष सम्मानबाट सम्मानित गरिएको थियो। उनले १९६० को दशकमा क्यानडामा महत्त्वपूर्ण जीवावशेष हरूको खोजी गरेका थिए, जसले वैज्ञानिक जगतमा ठुलो तरङ्ग पैदा गरेको थियो।
२००८: उद्योगपति के. के. बिडलाकी छोरी र महान् उद्योगपति घनश्याम दास बिडलाकी नातिनी शोभना भरतियालाई भारतको प्रमुख मिडिया हाउस एचटी मिडिया लिमिटेडको अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक नियुक्त गरिएको थियो। उनी भारतमा कुनै राष्ट्रिय दैनिक समाचार पत्र (‘हिन्दुस्तान टाइम्स’) को पहिलो महिला मुख्य कार्यकारी अधिकृत थिइन्।
२००९: सूचना प्रविधि क्षेत्रको दिग्गज कम्पनी एचसीएलका संस्थापक अध्यक्ष शिव नाडारलाई युके ट्रेड एन्ड इन्भेस्टमेन्टद्वारा ‘बिजनेस पर्सन अफ द यसर’ अवार्डबाट सम्मानित गरिएको थियो। यो पुरस्कार बेलायत र भारतबिचको व्यापारिक सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा शिव नाडारको अभूतपूर्व योगदानको कदरस्वरूप दिइएको थियो।
२००९: भारतीय वायुसेनाले पूर्वी लद्दाखको न्योमा एडभान्स्ड ल्यान्डिङ ग्राउन्डमा आफ्नो यातायात विमान एएन-३२ उतारेर लद्दाख क्षेत्रमा अर्को रणनीतिक हवाईपट्टी खोलेको थियो। यो हवाईपट्टी चीनसँगको वास्तविक नियन्त्रण रेखाबाट मात्र २३ किलोमिटर टाढा न्योमा (लेह जिल्ला, लद्दाख) मा स्थित छ।
२०१६: जम्मु-काश्मीरको उरी सेक्टरमा रहेको भारतीय सेनाको क्याम्पमा भारी हतियारले सुसज्जित आतंकवादीहरूले आत्मघाती हमला गरेका थिए। यस कायरतापूर्ण हमलामा भारतका १९ जना जवान सहिद भएका थिए। यसैको जवाफमा भारतले पछि ‘सर्जिकल स्ट्राइक’ गरेको थियो।
२०१७: क्यारिबियन क्षेत्रमा आएको मारिया आँधीका कारण प्युर्तो रिको, डोमिनिका र अन्य टापुहरू मिलाएर लगभग ३,००० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो। यसबाहेक, करिब ९० अर्ब डलरभन्दा बढीको आर्थिक नोक्सानी भएको थियो।
२०१७: मुम्बई बम विस्फोटका दोषी अन्डरवर्ल्ड डन दाउद इब्राहिमका भाइ इकबाल कासकरलाई ठाणे प्रहरीले फिरौती (रङ्गादारी) को मामिलामा गिरफ्तार गरेको थियो।
२०१७: अमेरिकाको दिग्गज खेलौना कम्पनी ‘टोइज आर अस’ ले आफूलाई टाट पल्टिएको (दिवालिया) घोषणा गर्नका लागि अदालतमा निवेदन दिएको थियो।
२०१८: राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ (RSS) का प्रमुख मोहन भागवतको तीन दिने व्याख्यान सत्र नयाँ दिल्लीको विज्ञान भवनमा सुरु भयो, जसको विषय ‘भविष्यको भारत: आरएसएसको दृष्टिकोण’ थियो।
२०१८: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीनबाट आउने २०० अर्ब डलरको सामानमा नयाँ आयात शुल्क (ट्यारिफ) लगाउने घोषणा गरे।
२०१८: दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मून जे-इन र उत्तर कोरियाका नेता किम जोङ-उनबिच प्योङयाङमा तेस्रो ऐतिहासिक भेटघाट भयो।
२०१९: लाइबेरियाको राजधानी मोनरोभिया नजिकै रहेको एक बोर्डिङ स्कुलमा बिजुलीको सर्ट सर्किटका कारण भीषण आगलागी भयो। यस दुखद दुर्घटनामा कम्तीमा २७ जनाको मृत्यु भयो, जसमा अधिकांश अबोध बालबालिका थिए।
२०१९: इन्डोनेसियाको टिमिकाबाट चामल लिएर जाँदै गरेको एक ‘ट्विन अटर’ मालवाहक विमान ४ जना मानिससहित उडान भरेको केही बेरमै रहस्यमय तरिकाले बेपत्ता भयो।
२०१९: इजरायलमा आम निर्वाचनको नतिजा घोषणा भयो, जसमा बेन्जामिन नेतन्याहुको लिकुड पार्टी र बेनी ग्यान्ट्सको ब्लु एन्ड वाइट पार्टीमध्ये कसैलाई पनि स्पष्ट बहुमत मिलेन र देशमा ठुलो राजनीतिक गतिरोध उत्पन्न भयो।
२०१९: मोहालीमा खेलिएको दोस्रो टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा भारतले दक्षिण अफ्रिकालाई ७ विकेटले हरायो। यस खेलमा विराट कोहलीले अविजित ७२ रनको उत्कृष्ट पारी खेले र अन्तर्राष्ट्रिय टी-२० क्रिकेटमा सबैभन्दा बढी रन बनाउने ब्याट्सम्यान बने।
२०१९: यसै क्रममा भारत सरकारले स्वास्थ्य सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै देशमा ई-सिगरेटको उत्पादन, आयात, निर्यात, बिक्री र विज्ञापनमा पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गर्यो।
२०२०: मेक्सिको ७ वर्षको सोभरेन एसडिजी बन्ड जारी गर्ने विश्वकै पहिलो देश बनेको थियो, जसको कुल मूल्य ८९० मिलियन डलर थियो।
२०२१: पञ्जाबका मुख्यमन्त्री क्याप्टेन अमरिन्दर सिंहले कांग्रेस पार्टीको आन्तरिक कलहका कारण आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका थिए।
२०२१: अफगानिस्तानको जलालाबाद र काबुलमा भएका श्रृङ्खलाबद्ध बम विस्फोटमा तालिबानका सदस्यहरूलाई लिएर जाँदै गरेको एक गाडीलाई निशाना बनाइयो, जसमा धेरै मानिस हताहत भए।
२०२१: अमेरिकी अधिकारीहरूले टेक्ससको डेल रियोमा रहेको एक पुलमुनि बसिरहेका १०,००० भन्दा बढी हाइटीका प्रवासीहरूलाई उनीहरूको देश फिर्ता पठाउने प्रक्रिया सुरु गरेका थिए।
२०२२: राष्ट्रिय अनुसन्धान एजेन्सी (एनआईए) ले पपुलर फ्रन्ट अफ इन्डिया (PFI) सँग जोडिएका ठेगानाहरूमा तेलङ्गाना र आन्ध्र प्रदेशमा ठुलो स्तरमा छापा मारेको थियो।
२०२३: उत्तर प्रदेशको कौशाम्बीमा जग्गा विवादलाई लिएर एउटै परिवारका तीन जनाको गोली हानी हत्या गरिएको थियो।
२०२३: पेरुको एन्डिज पर्वतमा एक बस खाडलमा खस्दा २४ जनाको मृत्यु भएको थियो र २१० भन्दा बढी मानिस घाइते भएका थिए।
२०२४: युक्रेनले रुसको तोरोपेट्समा रहेको एक ठुलो हतियार डिपोमा ड्रोन हमला गर्यो। यो विस्फोट यति भीषण थियो कि भूकम्प मापन केन्द्रहरूले यसलाई भूकम्पको धक्काका रूपमा दर्ता गरे।
२०२४: मेक्सिकोको सिनालोआमा प्रतिस्पर्धी ड्रग कार्टेलबिच चर्किएको युद्धमा यस मितिसम्म कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भयो।
२०२४: मोदी क्याबिनेटले देशमा ‘एकै पटक चुनाव’ (एक देश, एक चुनाव) गराउने प्रस्तावलाई आधिकारिक स्वीकृति दियो।
२०२५: अभिनेत्री दिशा पाटनीको घरमा गोली चलाउने दुई जना सुटर युपी एसटीएफसँगको मुठभेडमा मारिए।
२०२५: पाकिस्तान र साउदी अरबबिच एक ‘स्ट्र्याटेजिक म्युचुअल डिफेन्स डिल’ (पारस्परिक रक्षा सम्झौता) मा हस्ताक्षर गरियो। यस सम्झौताअन्तर्गत यदि दुवैमध्ये कुनै एक देशमाथि हमला हुन्छ भने त्यसलाई दुवै देशमाथिको हमला मानिने तय गरियो (जुन नाटोको आर्टिकल-५ जस्तै हो)।
१८ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
१७०९: स्यामुअल जोन्सन – अंग्रेजी भाषाका प्रसिद्ध विद्वान र सबैभन्दा विस्तृत एवं प्रभावशाली शब्दकोश (‘ए डिक्सनरी अफ द इङ्ग्लिस ल्याङ्ग्वेज’) का प्रकाशक।
१९०५: ग्रेटा गार्बो – हलिउडकी चर्चित स्विडिस-अमेरिकन अभिनेत्री तथा साइलेन्ट फिल्म स्टार।
१९०६: काका हाथरसी – प्रसिद्ध भारतीय हास्य कवि तथा व्यङ्ग्यकार।
१९३१: श्रीकान्त वर्मा – हिन्दी साहित्यका प्रसिद्ध कथाकार, गीतकार, समीक्षक तथा राजनीतिज्ञ।
१९५०: शबाना आजमी – हिन्दी चलचित्रकी प्रसिद्ध अभिनेत्री, प्रसिद्ध गीतकार तथा लेखक जावेद अख्तरकी पत्नी।
१९५०: विष्णुवर्धन – कन्नड सिनेमाका दिग्गज अभिनेता, जसलाई ‘साहसा सिंह’ का नामले पनि चिनिन्छ। उनले आफ्नो करियरमा २०० भन्दा बढी चलचित्रहरूमा काम गरेका थिए।
१९५१: बेन कार्सन – विश्व प्रसिद्ध अमेरिकी न्युरोसर्जन तथा राजनीतिज्ञ।
१९५७: स्नेहलता श्रीवास्तव – मध्य प्रदेश क्याडरकी १९८२ ब्याचकी पूर्व आईएएस अधिकारी र भारतीय लोकसभाकी प्रथम महिला महासचिव।
१९६७: रसिद किदवई – भारतका जानामाना राजनीतिक विश्लेषक, पत्रकार तथा लेखक, जसले भारतीय राजनीति र कांग्रेस पार्टीमाथि धेरै प्रसिद्ध पुस्तकहरू लेखेका छन्।
१९६८: उपेन्द्र राव – कन्नड र तेलुगु चलचित्रका अत्यन्तै लोकप्रिय अभिनेता, निर्देशक तथा राजनीतिज्ञ, जसलाई प्रशंसकहरू केवल ‘उपेन्द्र’ नामले चिन्छन्।
१९७१: जेडा पिंकेट स्मिथ – अमेरिकी अभिनेत्री, टक शो होस्ट तथा हलिउड स्टार विल स्मिथकी पत्नी।
१९७१: लान्स आर्मस्ट्राङ – प्रसिद्ध अमेरिकी साइकल चालक।
१९७५: श्रुति – कन्नड सिनेमाकी चर्चित अभिनेत्री, टेलिभिजन होस्ट तथा राजनीतिज्ञ, जसले ९० को दशकमा धेरै प्रसिद्ध महिला-केन्द्रित चलचित्रहरूमा अभिनय गरिन्।
१९७६: रोनाल्डो नाजायो – फुटबल इतिहासका सबैभन्दा महान् र प्रभावशाली स्ट्राइकरहरूमध्ये एक, जसलाई अक्सर ‘द फिनोमेनन’ भनिन्छ।
१९७९: विनय राय – भारतीय अभिनेता, जो मुख्य रूपमा तमिल चलचित्रहरूमा अभिनय गर्छन्।
१९८३: सानाया ईरानी – प्रसिद्ध भारतीय टेलिभिजन तथा चलचित्र अभिनेत्री।
१९८९: अश्विनी पोनप्पा – भारतकी प्रसिद्ध अन्तर्राष्ट्रिय ब्याडमिन्टन खेलाडी। उनले राष्ट्रमण्डल खेलकुदमा भारतका लागि स्वर्ण र कास्य पदक जितेकी छन्।
१९००: शिवसागर रामगुलाम – मौरिससका प्रथम मुख्यमन्त्री, प्रधानमन्त्री एवं छैटौँ गभर्नर-जनरल। उनले मौरिससलाई सन् १९६८ मा आजादी दिलाए र देशका पहिलो प्रधानमन्त्री बने। उनलाई आधुनिक मौरिससका निर्माता र ‘राष्ट्रपिता’ पनि भनिन्छ।
१९९३: प्याट्रिक श्वार्जनेगर – अमेरिकी मोडल, अभिनेता तथा आर्नोल्ड श्वार्जनेगरका छोरा।
१८ सेप्टेम्बरमा भएका निधनहरू~
२०२०: रुथ बेडर गिन्सबर्ग – अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतकी प्रख्यात न्यायविद् तथा महिला अधिकार कार्यकर्ता।
२०१६: नन्दु होनाप – भारतीय सङ्गीत जगतका एक अत्यन्तै लोकप्रिय सङ्गीतकार तथा उत्कृष्ट भायोलिन वादक।
२००२: शिवाजी सामन्त – मराठी भाषाका एक महान् र प्रसिद्ध उपन्यासकार।
१९९५: काका हाथरसी (मूल नाम: प्रभुलाल गर्ग) – भारतका एक प्रसिद्ध र लोकप्रिय हास्य कवि।
१९९२: मोहम्मद हिदायतुल्लाह – भारतका ११औँ प्रधानन्यायाधीश (पहिलो मुस्लिम प्रधानन्यायाधीश), छैटौँ उपराष्ट्रपति तथा प्रथम कार्यवाहक राष्ट्रपति।
१९८०: ज्याँ पियाजे – स्विट्जरल्यान्डका प्रसिद्ध मनोवैज्ञानिक, जसले बालबालिकाको मानसिक विकासमा ऐतिहासिक अनुसन्धान गरेका थिए।
१९७०: जिमी हेन्ड्रिक्स – विश्वका सबैभन्दा महान् र प्रभावशाली रक गिटारवादक तथा सङ्गीतकारहरूमध्ये एक।
१९६१: ड्याग ह्यामरसोल्ड – संयुक्त राष्ट्रसङ्घका दोस्रो महासचिव, जसको अफ्रिकामा एक विमान दुर्घटनामा निधन भएको थियो। उनलाई मरणोपरान्त नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।
१९५८: डा. भगवान दास – भारतका एक महान् दार्शनिक, स्वतन्त्रता सेनानी, हिन्दी लेखक तथा शिक्षाविद्। उनले काशी विद्यापीठको स्थापनामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। देशका लागि उनको योगदानलाई कदर गर्दै सन् १९५५ मा उनलाई भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान ‘भारत रत्न’ बाट सम्मानित गरिएको थियो।
१९५७: सारङ्गधर दास – ओडिशाका प्रसिद्ध स्वतन्त्रता सेनानी तथा क्रान्तिकारी नेता।
१९५३: असित सेन – हिन्दी चलचित्रका हास्य अभिनेता।
१९४५: रिट्टामलै श्रीनिवासन – ‘दिवान बहादुर’ को नामले लोकप्रिय, ब्रिटिश भारतमा तत्कालीन मद्रास प्रेसिडेन्सीका एक प्रसिद्ध अनुसूचित जाति कार्यकर्ता, समाज सुधारक तथा राजनीतिज्ञ। उनी महात्मा गान्धी र डा. बी.आर. अम्बेडकरका नजिकका सहयोगी थिए र उनले शोषित वर्गको अधिकारका लागि ‘आदि द्रविड महाजन सभा’ को स्थापना गरेका थिए।
१९३०: जोसेफ बाप्टिस्टा – भारतका महान् स्वतन्त्रता सेनानी, प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ तथा अधिवक्ता। उनलाई मायाले ‘काका’ भनिन्थ्यो।
१८९९: राजनारायण बोस – बाङ्ग्ला भाषाका प्रसिद्ध लेखक तथा बङ्गाली पुनर्जागरणका चिन्तकहरूमध्ये एक।
१७८३: लियोनार्ड युलर – इतिहासका सबैभन्दा प्रसिद्ध र महान् स्विस गणितज्ञ तथा भौतिक शास्त्री।
१५९८: तोयोतोमी हिदेयोशी – जापानको इतिहासका एक महान् योद्धा र शासक, जसलाई जापानको “दोस्रो महान् एकीकरणकर्ता” मानिन्छ।
१८ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
विश्व बाँस दिवस: यो दिवस हरसाल १८ सेप्टेम्बरमा मनाइन्छ। यसको उद्देश्य बाँसको फाइदाहरूबारे जनचेतना जगाउनु र यसको प्रयोगलाई प्रवर्धन गर्नु हो।
अन्तर्राष्ट्रिय समान ज्याला दिवस: विश्वभर कार्यस्थलमा ज्याला असमानता अन्त्य गर्न र समान कामका लागि समान ज्याला सुनिश्चित गर्नका लागि यो दिवस १८ सेप्टेम्बरमा मनाइन्छ।
विश्व जल अनुगमन दिवस: जल स्रोतको सुरक्षा र तिनको गुणस्तरको अनुगमनका लागि जनचेतना बढाउन यो दिन मनाइन्छ।
चिलीको स्वतन्त्रता दिवस: चिलीमा हरसाल १८ सेप्टेम्बरलाई राष्ट्रिय स्वतन्त्रता दिवसका रूपमा निकै धूमधामका साथ मनाइन्छ।
विश्वकर्मा पूजा: भगवान् विश्वकर्मालाई सृष्टिका वास्तुकार, शिल्प निर्माता र विज्ञानका जनक मानिन्छ। यस दिन कलकारखाना, फ्याक्ट्री, कार्यालय र घरहरूमा मेसिन, औजार तथा उपकरणहरूको पूजा गरिन्छ।
About Author
