​नयाँ दिल्ली: जुलाई ९ को इतिहास भारत र विश्वका लागि निकै विशेष छ। आजकै दिन बिर्निही (बम्बे स्टक एक्सचेन्ज) को सुरुवात भएको थियो। यो एसियाकै सबैभन्दा पुरानो स्टक एक्सचेन्ज हो। साथै, आजकै दिन प्रसिद्ध चलचित्र निर्माता गुरु दत्तको जन्म भएको थियो।
​जुलाई ९ का महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
​१३८६: जुलाई ९, १३८६ मा लडिएको सेम्पाचको युद्ध स्विट्जरल्यान्डको इतिहासमा स्वतन्त्रताको लडाइँको एउटा महत्त्वपूर्ण अध्याय हो। यो युद्ध स्विस कन्फेडेरेसन र अस्ट्रियाको ह्याब्सबर्ग वंशका शासक ड्युक लियोपोल्ड तृतीयबीच भएको थियो।
​१७६२: रुसमा एउटा ऐतिहासिक ‘कु’ (सैनिक विद्रोह) भयो। क्याथरिन द्वितीयले आफ्ना पति सम्राट पिटर तृतीयविरुद्ध विद्रोह गरिन्। उनलाई सेन्ट पिटर्सबर्गको सेना र चर्चको समर्थन प्राप्त थियो। पिटर तृतीयले गद्दी छोड्नुपर्‍यो र ‘क्याथरिन द ग्रेट’ रुसकी महारानी बनिन्।
​१८१६: अर्जेन्टिनाले स्पेनबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो।
​१८७५: मुम्बईमा बम्बे स्टक एक्सचेन्जको स्थापना भयो। यसलाई पहिले ‘नेटिभ सेयर एन्ड स्टक ब्रोकर एसोसिएसन’ भनिन्थ्यो।
​१८७७: बेलायतको लन्डनस्थित अल इङ्गल्यान्ड क्लबमा पहिलो विम्बलडन टेनिस टूर्नामेन्ट सुरु भयो।
​१९५१: भारतमा पहिलो पञ्चवर्षीय योजना (१९५१-५६) प्रकाशित गरियो।
​१९६९: वन्यजन्तु बोर्डले सिंहलाई भारतको राष्ट्रिय जनावर घोषणा गर्‍यो। सन् १९७३ मा सिंहको स्थानमा बाघलाई राष्ट्रिय जनावर घोषणा गरियो।
​१९७३: बेलायतको ३०० वर्ष पुरानो उपनिवेश बहामासमा बेलायती साम्राज्यको सूर्य अस्तायो (बहामास स्वतन्त्र भयो)।
​१९८२: सम्पूर्ण सुरक्षा प्रणालीलाई छक्याउँदै माइकल फागन नामक व्यक्ति बेलायतकी महारानी एलिजाबेथको शयनकक्षसम्म पुगे।
​१९९१: दक्षिण अफ्रिकालाई ओलम्पिक खेलहरूमा पुनः सहभागिता जनाउने अनुमति मिल्यो।
​२०००: फिजीमा जर्ज स्पिट र सैन्य नेताहरूबीच सम्झौता सम्पन्न भयो।
​२००१: भारतद्वारा पाक सीमामा दुईवटा चौकी स्थापना गर्ने घोषणा।
​२००२: ‘अर्गनाइजेसन अफ अफ्रिकन युनिटी’ को नाम परिवर्तन गरेर ‘अफ्रिकन युनियन’ राखियो।
​२००४: एसियाली विकास बैंक (एडीबी) ले आतंकवादविरुद्ध लड्न आफ्ना ४२ सदस्य राष्ट्रहरूका लागि एउटा कोष स्थापना गर्‍यो।
​२०MD७: भारतीय मूलका अमेरिकी वैज्ञानिक हिमांशु जैनलाई ग्लास साइन्स (काँच विज्ञान) को क्षेत्रमा उल्लेखनीय कार्यका लागि ‘ओट्टो स्कट रिसर्च पुरस्कार’ प्रदान गरियो।
​२००८: इरानले लामो तथा मध्यम दूरीसम्म प्रहार गर्ने क्षमता भएका नौवटा क्षेप्यास्त्रको परीक्षण गर्‍यो।
​२०११: जनमत सङ्ग्रहपछि सुडान एउटा छुट्टै देश बन्यो। ९८.८३ प्रतिशत जनताले छुट्टै देशको पक्षमा मतदान गरेका थिए।
​२०११: ग्वाटेमाला सिटीमा अर्जेन्टिनाका प्रसिद्ध गायक फ्याकुन्दो काबरलको गोली हानी हत्या गरियो।
​२०१२: प्रख्यात पहलमान तथा अभिनेता दारा सिंह र चलचित्र अभिनेता एवं नेता शत्रुघ्न सिन्हालाई मुम्बईको कोकिलाबेन अस्पतालमा भर्ना गरियो।
​२०१२: इजिप्टका राष्ट्रपति मोहम्मद मोर्सीको संसद् पुनः सञ्चालन गर्ने आदेशलाई त्यहाँको सर्वोच्च अदालतले खारेज गरिदियो।
​२०१३: लेबनानको राजधानी बेरुतमा हिजबुल्लाहको कार्यालय नजिकै कार बम विष्फोट भयो। यस घटनामा ५० भन्दा बढी मानिस घाइते भए।
​२०१३: पश्चिमी अफगानिस्तानमा सडक किनारमा भएको बम विष्फोटमा १७ जनाको ज्यान गयो।
​२०१४: फिफा विश्वकपको सेमिफाइनलमा जर्मनीले ब्राजिललाई ७-१ ले पराजित गर्‍यो।
​२०१५: इरान र ६ शक्ति राष्ट्र (अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स, चीन, रुस र जर्मनी) बीच ऐतिहासिक सम्झौता भयो। यसअन्तर्गत इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमलाई सीमित गर्नुपर्ने थियो।
​२०१५: प्राविधिक गडबडीका कारण केही घण्टाका लागि न्युयोर्क स्टक एक्सचेन्जमा कारोबार रोकियो र युनाइटेड एयरलाइन्सका सबै उडानहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरिए।
​२०१५: फुटबलको सर्वोच्च निकाय फिफाले ‘ह्विसलब्लोअर’ चक ब्लेजरलाई फुटबल गतिविधिबाट आजीवन प्रतिबन्ध लगायो।
​२०१६: सिरियाको पलमाइरा नजिकै रुसी वायुसेनाको हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त हुँदा दुई रुसी पाइलटको मृत्यु भयो।
​२०१६: दक्षिण सुडानको राजधानी जुबामा विद्रोही गुटहरूबीच भएको भीषण झडपमा ११५ भन्दा बढी सैनिकको ज्यान गयो।
​२०१६: अमेरिकाकी सेरेना विलियम्सले विम्बलडन एकल महिलातर्फको उपाधि जित्दै स्टेफी ग्राफको २२ वटा ग्रान्डस्लाम उपाधि जित्ने कीर्तिमानको बराबरी गरिन्।
​२०१७: भारतमा ई-शिक्षालाई बढावा दिन तत्कालीन राष्ट्रपति प्रणब मुखर्जीले नयाँ दिल्लीमा ‘स्वयम्’, ‘स्वयम् प्रभा’ र ‘नेसनल एकेडेमिक डिपोजिटरी’ नामक ३ वटा डिजिटल कार्यक्रमको सुरुवात गरे।
​२०१७: एलन मस्कले आफ्नो इलेक्ट्रिक कार कम्पनी टेस्लाको पहिलो मास-मार्केट गाडी ‘टेस्ला मोडल ३’ को पहिलो उत्पादन सार्वजनिक गरे र उनी आफैँ यसको पहिलो मालिक बने।
​२०१८: आईसीसी टी-२० वरीयतामा लोकेश राहुल नम्बर एक भारतीय ब्याटर बने।
​२०१९: सुपुर्दगी विधेयक (एक्सट्रैडिशन बिल) विरुद्ध हङकङमा व्यापक विरोध प्रदर्शन जारी रहेपछि त्यहाँको सरकारले उक्त विधेयकलाई ‘निष्क्रिय/मृत’ घोषित गर्‍यो।
​२०२१: तालिबानले अफगानिस्तानका महत्त्वपूर्ण सिमानाका सहरहरू (जस्तै तूरगुन्डी) कब्जा गरेपछि चीनले आफ्ना २१० नागरिकलाई विमानमार्फत उहान फिर्ता बोलायो।
​२०२२: श्रीलंकामा चरम आर्थिक संकटका कारण जनता सडकमा उत्रिए। उग्र प्रदर्शनकारीहरूले तत्कालीन राष्ट्रपति गोटाबाया राजपाक्षेको निवास र कार्यालय कब्जा गरे।
​२०२२: जापानका पूर्वप्रधानमन्त्री शिन्जो आबेको एउटा जनसभामा गोली हानी हत्या गरियो।
​२०२३: भारतका स्टार ब्याडमिन्टन खेलाडी लक्ष्य सेनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै क्यानडा ओपन २०२३ को पुरुष एकल उपाधि जिते।
​२०२३: भारत र तान्जानियाबीच अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारमा आ-आफ्नो स्थानीय मुद्रा प्रयोग गर्ने सुरुवात भयो।
​२०२४: भारी वर्षा र पहिरोका कारण नेपालमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२४: जम्मू-कश्मीरको कठुआ जिल्लाको मशेडी क्षेत्रमा आतंकवादीहरूले सेनाको गाडीमाथि पासो थापेर (एम्बुस) आक्रमण गरे, जसमा ५ वीर जवान सहिद भए।
​२०२५: भारतमा केन्द्र सरकारको नीतिको विरोधमा १० वटा केन्द्रीय ट्रेड युनियनले जुलाई ९ मा ‘भारत बन्द’ को आह्वान गरे। यसमा २५ करोडभन्दा बढी कर्मचारीले भाग लिएका कारण बैंकिङ, हुलाक सेवा र सरकारी यातायात प्रभावित भयो।
​जुलाई ९ मा जन्मेका व्यक्तिहरू~
​१८१९: सिलाई मेशिनका आविष्कारक एलियास होवेको जन्म।
​१८४५: लर्ड मिन्टो द्वितीय – सन् १९०५ देखि १९१० सम्म भारतको भाइसराय तथा गभर्नर-जनरल।
​१८५६: निकोला टेस्ला – सर्बियाई-अमेरिकी आविष्कारक र वैज्ञानिक, जसलाई विद्युत र रेडियोको क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानका लागि चिनिन्छ।
​१९००: सत्य नारायण सिन्हा – ‘भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस’ का राजनीतिज्ञ, संसदीय मामिला मन्त्री तथा मध्य प्रदेशका पूर्वराज्यपाल।
​१९२३: मानकभाई अग्रवाल – दोस्रो लोकसभाका सदस्य।
​१९२५: वसन्तकुमार शिवशङ्कर पादुकोण (गुरु दत्त) – प्रसिद्ध अभिनेता एवं निर्देशक।
​१९३०: के. बालाचन्दर – चलचित्र निर्माता, निर्देशक र पटकथा लेखक।
​१९३८: सञ्जीव कुमार – भारतीय अभिनेता।
​१९५५: जिमी स्मिट्स – अमेरिकाका प्रख्यात अभिनेता।
​१९५६: टम ह्याङ्क्स – प्रसिद्ध हलिउड अभिनेता, जसले ‘फरेस्ट गम्प’ जस्ता उत्कृष्ट चलचित्रहरूमा अभिनय गरेका छन्।
​१९६२: सुखवीर सिंह बादल – प्रसिद्ध भारतीय राजनीतिज्ञ एवं शिरोमणि अकाली दलका अध्यक्ष।
​१९६४: कर्टनी लभ – अमेरिकी रक गायिका तथा अभिनेत्री।
​१९६५: सङ्गीता बिजलानी – पूर्व मिस इन्डिया तथा बलिउड अभिनेत्री।
​१९७५: ज्याक ह्वाइट – प्रसिद्ध अमेरिकी रक संगीतकार तथा गायक।
​जुलाई ९ मा भएका निधनहरू~
​१७转换७: एडमन्ड बर्क – बेलायती राजनीतिज्ञ, लेखक तथा दार्शनिकको ६८ वर्षको उमेरमा निधन।
​१८४६: (मूल पाठमा विवरण खाली रहेको)
​१८५०: ज्याकरी टेलर – अमेरिकाका १२ औँ राष्ट्रपतिको ६५ वर्षको उमेरमा निधन।
​१८५६: एमेडियो एभोग्याड्रो – प्रसिद्ध इटालेली वैज्ञानिक।
​१९३२: किङ सी. जिलेट – डिस्पोजेबल सेभिङ रेजरका आविष्कारक तथा अमेरिकी व्यवसायी।
​१९९१: शेरी भोपाली – सुप्रसिद्ध शायर।
​२०१५: सरदार अञ्जुम – भारतका एक प्रसिद्ध र सम्मानित शायर, लेखक तथा विचारक।
​२०१८: कवि कुमार आजाद – भारतका प्रख्यात हास्य अभिनेता, जसले सब साेनी टीभी को लोकप्रिय शो ‘तारक मेहता का उल्टा चश्मा’ मा ‘डा. हाथी’ को भूमिका निभाएका थिए।
​२०१९: जोनी कितागावा – जापानका सबैभन्दा ठूला संगीत उत्पादक तथा मनोरञ्जन कार्यकारी (‘जोनी एन्ड एसोसिएट्स’ का संस्थापक)।
​२०१९: रिप टर्न – लोकप्रिय एवं एमी पुरस्कार विजेता अमेरिकी अभिनेता।
​२०२२: उत्तर प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री मुलायम सिंह यादवकी पत्नी साधना गुप्ताको निधन।
​आजको रोचक तथ्य~
​सन् १९८८ मा आजकै दिन डोनाल्ड ट्रम्पले दिग्गज मुक्केबाज माइक टायसनको सल्लाहकारको भूमिका निभाउन सुरु गरेका थिए। ट्रम्पले टायसनलाई व्यवसाय (बिजनेस) र बक्सिङ दुवै मामिलामा सल्लाह दिने गर्दथे।