नयाँ दिल्ली: ​२५ अगस्टका दिन इतिहासमा अनेकौँ महत्त्वपूर्ण घटनाहरू भएका छन्। सन् १३५१ मा फिरोजशाह तुगलकको राज्याभिषेक भएको थियो, सन् १९५७ मा भारतीय पोलो टोलीले विश्वकप जितेको थियो र सन् २०१२ मा अन्तरिक्ष यात्री नील आर्मस्ट्रङ्गको निधन भएको थियो।
​२५ अगस्टका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू~
​१३५१: भारत: दिल्ली सल्तनतमा तुगलक वंशका शासक फिरोज शाह तुगलक तृतीयको राज्याभिषेक भएको थियो।
​१९१७: ब्रिटिस इन्डियन आर्मीको इतिहासमा पहिलो पटक सेनामा कार्यरत ७ छानिएका भारतीयहरूलाई पैदल र घोडचढी सेनामा ‘किंग्स कमिसन’ प्रदान गरिएको थियो।
​१९४४: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा फ्रान्सको राजधानी पेरिसलाई चार वर्षको नाजी (जर्मन) कब्जाबाट पूर्ण रूपमा मुक्त गराइएको थियो।
​१९५७: भारतीय पोलो टोलीले फ्रान्समा आयोजित विश्व पोलो च्याम्पियनसिप (विश्वकप) को उपाधि जितेको थियो। जयपुरका महाराजा सवाई मान सिंह द्वितीयको नेतृत्वमा भएको यस ऐतिहासिक जितले देशमा पोलो खेलप्रति नयाँ उत्साह जगाएको थियो।
​१९६३: सोभियत सङ्घका नेता जोसेफ स्टालिनका १६ जना विरोधीहरूलाई फाँसी दिइएको थियो।
​१९७७: सर एडमन्ड हिलारीको प्रसिद्ध ‘सागरदेखि हिमालयसम्म’ अभियान पश्चिम बङ्गालको हलदिया बन्दरगाहबाट सुरु भएको थियो। यस साहसिक अभियानमा जेट बोटको प्रयोग गरी गङ्गा नदीको बाटो हुँदै हिमालयतातर्फ यात्रा गरिएको थियो।
​१९८०: जिम्बाब्वे आधिकारिक रूपमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको १५३औँ सदस्य बनेको थियो। अप्रिल १९८० मा स्वतन्त्रता पाएको केही महिनामै देशले यो महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय दर्जा हासिल गर्यो।
​१९८८: संयुक्त राष्ट्र सङ्घको मध्यस्थता प्रयास र युद्धविराम लगत्तै, करिब आठ वर्षसम्म चलेको विनाशकारी इरान-इराक युद्ध अन्त्य गर्न दुवै देशबीच जेनेभामा प्रत्यक्ष वार्ता सुरु भएको थियो।
​१९९१: बेलारुसले सोभियत सङ्घबाट अलग भई आफ्नो स्वतन्त्रताको घोषणा गरेको थियो। यसै दिन बेलारुसको सर्वोच्च सोभियतले बेलारुस गणतन्त्रको स्वतन्त्रतालाई संवैधानिक दर्जा दियो।
​१९९२: ब्रिटिस पत्रिका ‘द सन’ ले राजकुमारी डायना र उहाँका नजिकका मित्र जेम्स गिल्बीबीच भएको निजी टेलिफोन कुराकानी (‘Squidgygate’ भनिएको) को विवरण र ट्रान्सक्रिप्ट प्रकाशित गरेको थियो, जसमा उहाँले शाही परिवारको आफ्नो जीवन र विवाहलाई लिएर असन्तुष्टि तथा अन्योल व्यक्त गर्नुभएको थियो।
​१९९७: मासुमा इब्तेकार इरानकी पहिलो महिला उपराष्ट्रपति नियुक्त हुनुभयो। उहाँलाई वातावरण सङ्गठनको प्रमुखका रूपमा यो जिम्मेवारी दिइएको थियो।
​२००१: लन्डनको ऐतिहासिक लर्ड्स मैदानमा अस्ट्रेलियाका दिग्गज लेग स्पिनर शेन वार्नले टेस्ट क्रिकेटमा आफ्नो ४०० औँ विकेट पूरा गर्नुभएको थियो। उहाँ यो उपलब्धि हासिल गर्ने इतिहासकै पहिलो स्पिन बलर (र कुल छैटौँ बलर) बन्नुभयो।
​२००३: भारत: मुम्बईमा भएका दुई कार बम विस्फोटमा ५२ देखि ५४ जनाको मृत्यु भएको थियो भने १५० भन्दा बढी घाइते भएका थिए। यो घातक आक्रमण गेटवे अफ इन्डिया र जवेरी बजार (मुम्बादेवी मन्दिर नजिक) मा भएको थियो।
​२००८: भारत: मध्य प्रदेश सरकारले वर्ष २००८-०९ का लागि सरकारी विद्यालयका सबै विद्यार्थीहरूको बिमा गर्न अनुरोध गर्यो।
​२०११: श्रीलङ्काका तत्कालीन राष्ट्रपति महिन्दा राजपक्षले संसदमा देशबाट तीन दशक (करिब ३० वर्ष) पुरानो आपत्कालीन अवस्था हटाउने औपचारिक घोषणा गर्नुभयो।
​२०१२: नासाको भोयेजर १ अन्तरिक्ष यानले हेलियोस्फियरको सीमा (हेलियोपज) पार गरी अन्तरतारकीय अन्तरिक्षमा प्रवेश गर्यो। मानव निर्मित कुनै पनि वस्तु हाम्रो सौरमण्डलको प्रभाव क्षेत्रबाट बाहिर निस्किएको यो इतिहासमै पहिलो पटक थियो।
​२०१४: इराकको राजधानी बग्दादको दक्षिण-पूर्वी भाग (न्यू बग्दाद क्षेत्र) मा एक सिया मस्जिदलाई लक्षित गरी गरिएको आत्मघाती बम आक्रमणमा कम्तीमा १२ जनाको मृत्यु भयो र दर्जनाैँ घाइते भए।
​२०१५: भारत: केन्द्र सरकारले सन् २०११ को जनगणनाको धार्मिक आधारमा नयाँ तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्यो, जसअनुसार देशमा मुस्लिम जनसङ्ख्याको वृद्धिदर सबैभन्दा बढी (२४.६%) दर्ता गरिएको थियो।
​२०१५: सीमामा तनाव कम गर्न र युद्ध जस्तो स्थितिलाई टार्न उत्तर र दक्षिण कोरियाबीच एक महत्त्वपूर्ण सम्झौता भयो, जसअन्तर्गत सीमामा लाउडस्पीकरबाट गरिने प्रचार बन्द गर्न सहमति जुट्यो।
​२०१५: नाइजेरियाको उत्तर-पूर्वी क्षेत्र दमातुरुमा एक किशोरी आत्मघाती हमलाकारीले गरेको बम विस्फोटमा ५ जनाको मृत्यु भयो र १४ जना घाइते भए।
​२०१८: १८औँ जकार्ता एसियाली खेलकुदमा भारतीय सटपुट खेलाडी तेजिन्दर पाल सिंह तुरले २०.७५ मिटरको उत्कृष्ट थ्रोका साथ स्वर्ण पदक जिते र नयाँ रेकर्ड बनाए।
​२०१९: हङकङमा हिंसात्मक प्रदर्शनका क्रममा भिडलाई तितरबितर पार्न प्रहरी अधिकारीले गोली चलाए, जुन सन् १९६७ पछि पहिलो पटक भएको थियो।
​२०२०: हङकङका वैज्ञानिकहरूद्वारा कोरोना भाइरसबाट पुनः सङ्क्रमित भएको विश्वकै पहिलो आधिकारिक मामला दर्ता गरियो।
​२०२०: अफगानिस्तानको बल्ख प्रान्तमा भएको एक ट्रक बम विस्फोटमा तीन जनाको मृत्यु भयो र ४१ जना घाइते भए।
​२०२०: जर्मनीको एक अस्पतालले रुसी विपक्षी नेता एलेक्सी नभल्नीलाई विष दिइएको पुष्टि गर्यो।
​२०२१: अमेरिकी हाउस अफ रिप्रजेन्टेटिभ्स (संसदको तल्लो सदन) ले ३.५ ट्रिलियन डलरको बजेट ढाँचालाई स्वीकृति दियो।
​२०२१: तान्जानियाको आर्थिक राजधानी डार एस सलामस्थित फ्रान्सेली दूतावास नजिक एक बन्दुकधारीले अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा तीन प्रहरी अधिकारीसहित चार जनाको मृत्यु भयो।
​२०२२: भारतीय जनता पार्टीले उत्तर प्रदेशमा भूपेन्द्र सिंह चौधरीलाई नयाँ प्रदेश अध्यक्ष नियुक्त गर्यो, जसले राज्यको राजनीतिक समीकरणमा परिवर्तन ल्यायो।
​२०२३: प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दक्षिण अफ्रिका र ग्रिसको आफ्नो आधिकारिक भ्रमण पूरा गरी २५ अगस्ट २०२३ मा ग्रिसबाट सिधै बेङ्गलुरु (भारत) का लागि प्रस्थान गर्नुभयो, जहाँ उहाँले चन्द्रयान-३ को सफलतापछि इसरोका वैज्ञानिकहरूसँग भेटघाट गर्नुभयो।
​२०२३: भारतीय चेस ग्रान्डमास्टर आर प्रज्ञानानन्दले फिडे वर्ल्ड कप २०२३ मा शानदार प्रदर्शन गर्दै उपविजेताको स्थान प्राप्त गर्नुभयो।
​२०२३: नयाँ दिल्लीमा तीन दिने ‘B20 समिट इन्डिया २०२३’ को सुरुवात भयो, जसमा ५५ भन्दा बढी देशका १,५०० भन्दा बढी प्रतिनिधिहरूले भाग लिए।
​२०२३: रुसको वेग्नर प्राइभेट मिलिट्री ग्रुपका प्रमुख येभगेनी प्रिगोझिनको विमान दुर्घटनामा मृत्यु भएको थियो। उहाँ आफ्ना नौ जना साथीहरूसँग मस्कोबाट सेन्ट पिटर्सबर्ग जाँदै गर्दा उहाँको निजी विमान बाटोमै दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।
​२०२३: सन् २०२० को चुनावी परिणाम उल्ट्याउने प्रयास गरेको आरोपमा अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फुल्टन काउन्टी जेलमा आत्मसमर्पण गर्नुभएको थियो। पछि उहाँ २ लाख डलरको धरौटीमा रिहा हुनुभयो।
​२०२४: भारतमा केन्द्रीय स्वास्थ्य मन्त्रालयद्वारा ‘नेसनल मेडिकल रजिस्टर पोर्टल’ को सुरुवात गरियो।
​२०२४: रावलपिन्डी टेस्टमा बाङ्गल्लादेशले पाकिस्तानलाई १० विकेटले हराएर इतिहास रच्यो। टेस्ट क्रिकेटको इतिहासमा पाकिस्तानविरुद्ध बाङ्गल्लादेशको यो पहिलो जित थियो।
​२०२४: राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले स्वदेशमै निर्मित ‘पालियानित्सिया’ रकेट ड्रोनको सार्वजनिक अनावरण गर्नुभयो।
​२०२५: भारत: सर्वोच्च अदालतले सम्भल जामा मस्जिद मामलामा यथास्थिति कायम राख्ने आदेश दियो, जसअन्तर्गत कुनै पनि प्रकारको नयाँ निर्माण वा उत्खननमा रोक लगाइयो।
​२०२५: भारत र चीनबीचको सीमा विवाद सुल्झाउन विशेष प्रतिनिधिहरू (राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहाकार अजित डोभाल र चिनियाँ अधिकारी वाङ यी) बीच बेइजिङमा २५औँ चरणको वार्ता सुरु भयो।
​२५ अगस्टमा जन्मिएका व्यक्तिहरू~
​१५३०: इभान द टेरिबल – रुसका पहिलो जार (सम्राट)।
​१८८८: इनायतुल्लाह खान मशरिकी – खाकसार आन्दोलनका जनक र पाकिस्तान निर्माणमा अहम भूमिका खेल्ने व्यक्ति।
​१९१८: बी. पी. मण्डल – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा बिहारका मुख्यमन्त्री।
​१९१८: लियोनार्ड बर्न्सटिन – प्रसिद्ध अमेरिकी सङ्गीतकार तथा कन्डक्टर।
​१९२६: बाबुराव काले – भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञ र पाँचौँ लोकसभाका सदस्य (सांसद)।
​१९३०: सन कोनारी – प्रसिद्ध स्कटिस अभिनेता, जसले जेम्स बोन्डको भूमिका निभाउनुभएको थियो।
​१९४५: विवेक कुमार अग्निहोत्री – भारतीय प्रशासनिक सेवा (आईएएस) अधिकारी, जो राज्य सभाका महासचिव रहे।
​१९४८: लुइस इस्लाारी – भारतीय राजनीतिज्ञ र असमको कोकराझार निर्वाचन क्षेत्रबाट ११औँ लोकसभाकी सदस्य।
​१९५२: विजयकान्त – प्रसिद्ध दक्षिण भारतीय अभिनेता र राजनीतिज्ञ।
​१९५३: सुभाष सरकार – भारतीय जनता पार्टीका वरिष्ठ राजनीतिज्ञहरूमध्ये एक।
​१९६२: राजीव कपूर – भारतीय चलचित्र अभिनेता, जो राज कपूरका छोरा हुनुहुन्थ्यो।
​१९७०: क्लाउडिया सिफर – प्रसिद्ध जर्मन सुपरमोडल।
​१९८७: ब्लेक लिभ्ली – लोकप्रिय अमेरिकी अभिनेत्री।
​१९९४: विनेश फोगाट – भारतीय महिला कुस्ती खेलाडी।
​२५ अगस्टमा भएका निधन~
​१८१९: जेम्स वाट – स्कटल्यान्डका प्रसिद्ध आविष्कारक, जसले भापबाट चल्ने इन्जिन (स्टीम इंजनमा सुधार गर्नुभएको थियो।
​१८६७: माइकल फराडे – इङ्ल्यान्डका प्रसिद्ध भौतिकविद् र रसायनशास्त्री।
​१९६३: अल्लामा मशरिकी (इनायतुल्लाह खान मशरिकी) – ब्रिटिस भारतका खाकसार आन्दोलनका संस्थापक, गणितज्ञ र राजनीतिक चिन्तक।
​१९७२: हरिभाऊ उपाध्याय – भारतका प्रसिद्ध साहित्यकार तथा राष्ट्रसेवी।
​२००८: अहमद फराज (सैयद अहमद शाह) – नौशेरा (हाल पाकिस्तान) का प्रसिद्ध उर्दू कवि।
​२०१२: नील आर्मस्ट्रङ्ग – संयुक्त राज्य अमेरिकाका बासिन्दा र चन्द्रमामा पाइला राख्ने विश्वका पहिलो अन्तरिक्ष यात्री।
​२०२१: चार्ली वाट्स – प्रसिद्ध ब्रिटिस रक ब्यान्ड ‘द रोलिङ स्टोन्स’ का दिग्गज ड्रमर।
​२५ अगस्टका प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय उत्सवहरू~
​उरुग्वेको स्वतन्त्रता दिवस: यो दिन १८२५ मा ब्राजिलबाट उरुग्वेको स्वतन्त्रताको घोषणा गरिएको सम्झनामा देशभर राष्ट्रिय गौरवका साथ मनाइन्छ।
​२५ अगस्टका प्रमुख राष्ट्रिय उत्सवहरू (भारत)~
​पहिलो ओणम (प्रथम ओणम): केरलाको प्रसिद्ध १० दिने ओणम पर्वको सुरुवात यसै दिन ‘अथम’ वा पहिलो ओणमका साथ हुन्छ। मानिसहरू फूलको रङ्गोली (पुकलम) बनाउँछन्।
​राष्ट्रिय नेत्रदान पखवाड़ा: हरेक वर्ष २५ अगस्टदेखि ८ सेप्टेम्बरसम्म राष्ट्रिय नेत्रदान पखवाड़ा मनाइन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य मानिसहरूलाई नेत्रदानप्रति जागरूक गराउनु र मृत्युपश्चात् नेत्रदानको सङ्कल्प लिन प्रेरित गर्नु हो।