​देश-दुनियाको इतिहासमा अगस्ट ४

4-august-month-single-day-260nw-2663059969

​नयाँ दिल्ली: इतिहासका पानाहरूमा अगस्ट ४ को दिन एसियाको पहिलो आणविक रियाक्टर सुरु भयो, किशोर कुमारको जन्म भयो र ब्रिटेनले जर्मनी विरुद्ध युद्धको घोषणा गरेको थियो।
​अगस्ट ४ का महत्त्वपूर्ण घटनाहरू:
​१६६६: नेदरल्यान्ड्स र इङ्ल्यान्डबीच समुद्री लडाइँ भयो।
​१७०४: स्पेनले आत्मसमर्पण गर्‍यो र ब्रिटेनले जिब्राल्टरमाथि नियन्त्रण कायम गर्‍यो।
​१८७०: ब्रिटिस रेडक्रस सोसाइटीको स्थापना लन्डनमा भएको थियो। यसको मूल नाम ‘ब्रिटिस नेसनल सोसाइटी फर एड टु द सिक एन्ड वुन्डेड इन वार’ थियो, जसलाई फ्रान्को-प्रसियन युद्धका क्रममा घाइते सैनिकहरूको सहयोगका लागि बनाइएको थियो।
​१८८६: कोलम्बियाले नयाँ संविधान अङ्गीकार गर्‍यो।
​१९१४: जर्मनीले बेल्जियम विरुद्ध र ब्रिटेनले जर्मनी विरुद्ध युद्धको घोषणा गरे।
​१९१५: प्रथम विश्वयुद्धका क्रममा आजकै दिन जर्मन सेनाले वारसॉ (वारसा) माथि कब्जा जमाएको थियो।
​१९३५: गभर्नमेन्ट अफ इन्डिया एक्ट १९३५ ले ब्रिटिस राजतन्त्रको स्वीकृति पायो।
​१९४७: जापानमा सर्वोच्च अदालतको स्थापना भयो।
​१९५४: पाकिस्तान सरकारले हफिज जलन्धरीद्वारा लिखित गीतलाई राष्ट्रिय गानका रूपमा अपनाउने सहमति दियो। यसलाई ‘कौमी तराना’ वा ‘पाक सरजमिन’ भनिन्छ।
​१९५६: भारत र एसियाको पहिलो आणविक अनुसन्धान रियाक्टर ‘अप्सरा’ ट्राम्बे, मुम्बईस्थित भाभा आणविक अनुसन्धान केन्द्र परिसरमा सुरु भएको थियो। यसलाई डा. होमी जहांगीर भाभाको रेखदेखमा तयार पारिएको थियो।
​१९६४: गत जुन २१ देखि अमेरिकामा बेपत्ता भएका तीन नागरिक अधिकार कार्यकर्ताहरूको शव फिलडेल्फियाको एक निर्माणाधीन बाँध नजिकै जमिनमा पुरिएको अवस्थामा भेटियो।
​१९६७: अमेरिकाले नेभाडामा आणविक परीक्षण गर्‍यो।
​१९६७: भारतको तेलङ्गाना र आन्ध्र प्रदेश राज्यको सीमामा कृष्णा नदीमा बनेको विश्वकै सबैभन्दा लामो ‘नागार्जुन सागर बाँध’ बनेर तयार भयो।
​१९८३: सैन्य कु (तख्तापलट) पछि थोमस संकारा माथिल्लो भोल्टा (पछि बुर्किना फासो) को राष्ट्रपति बने।
​१९८४: माथिल्लो भोल्टाको नाम बदलेर बुर्किना फासो राखियो।
​१९९७: मोहम्मद खातमीद्वारा इरानको नयाँ राष्ट्रपतिका रूपमा शपथ ग्रहण।
​१९९९: चीनले अमेरिकी सेनाका विमानहरूलाई नियमित उडानका क्रममा हङकङमा अवतरण गर्ने अनुमति दिन अस्वीकार गर्‍यो।
​२०००: ब्रिटेनकी महारानी राजमाता एलिजाबेथले आफ्नो १००औँ जन्मजयन्ती मनाइन्। उनी शाही घरानाकी पहिलो सदस्य हुन्, जसले उमेरको १०० वर्ष पार गरिन्।
​२००१: रुस र उत्तर कोरियाबीच रक्षा उद्योग र सैन्य उपकरणहरूमा द्विपक्षीय सहयोगका लागि सम्झौता भयो।
​२००४: नासाले आफ्नो अल्टिक्स सुपर कम्प्युटरको नाम भारतीय मूलकी अन्तरिक्ष यात्री कल्पना चावलाको नाममा राख्यो।
​२००७: मङ्गल ग्रहको खोजीका लागि ‘फिनिक्स मार्क्स ल्यान्डर’ नामक अमेरिकी अन्तरिक्ष यान प्रक्षेपण गरियो।
​२००८: भारत सरकारले सिपिङ कर्पोरेसन अफ इन्डिया (एससीआई) लाई नवरत्नको दर्जा प्रदान गर्‍यो।
​२००९: अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति बिल क्लिन्टन उत्तर कोरियाको राजधानी प्योङयाङ पुगे र त्यहाँका नेता किम जोङ-इललाई भेटेर बन्धक बनाइएका दुई अमेरिकी पत्रकार (लौरा लिङ र युना ली) लाई रिहा गराए।
​२०१०: छत्तीसगढको जङ्गलमा माओवादीहरूसँगको भीषण भिडन्तका क्रममा लगभग ७० भारतीय प्रहरी जवान बेपत्ता भएको खबर आएको थियो, जसलाई पछि सुरक्षित फेला पारियो।
​२०१०: पाकिस्तानमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण लगभग १० लाख मानिस बेघर भए।
​२०१०: अफगानिस्तान द्वन्द्वका क्रममा न्युजिल्यान्डका एक सैनिकको मृत्यु भयो, जुन एक दशकमा युद्धका कारण सो देशको पहिलो सैन्य क्षति थियो।
​२०११: कंग्रेस अध्यक्ष सोनिया गान्धीको अमेरिकाको एक अस्पतालमा सफल शल्यक्रिया भयो।
​२०११: संयुक्त राष्ट्रसङ्घले गम्भीर खडेरी र भोकमरीका कारण सोमालियाका धेरै क्षेत्रमा आधिकारिक रूपमा अनकालको घोषणा गर्‍यो।
​२०१२: छत्तीसगढको रायपुरमा प्रहरी हिरासतमा एक व्यक्तिलाई अपमानित गरिएको मुद्दामा सर्वोच्च अदालतले राज्य सरकारलाई ५ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति दिन आदेश दियो।
​२०१२: दमास्कस नजिकैको एक तीर्थस्थल नजिकै बसबाट लगभग ४८ इरानी तीर्थयात्रीहरूको अपहरण गरियो।
​२०१२: दक्षिण यमनको अब्यान प्रान्तमा भएको एक आत्मघाती बम विस्फोटमा कम्तीमा ४५ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१५: लोकसभा अध्यक्ष सुमित्रा महाजनले संसद्मा विरोध प्रदर्शनका कारण कंग्रेस पार्टीका २५ सांसदहरूलाई पाँच दिनका लागि निलम्बित गरिदिइन्।
​२०१६: लन्डनको रसेल स्क्वायरमा एक व्यक्तिले चक्कु प्रहार गर्दा एक महिलाको मृत्यु भयो र अन्य पाँच जना घाइते भए।
​२०१६: अमेरिकाका तत्कालीन राष्ट्रपति बराक ओबामाले सन् १९०० पछि पहिलो पटक एकै दिनमा सबैभन्दा धेरै (२१४) कैदीहरूको सजाय कम गरे।
​२०१७: हैदराबादमा भारतको पहिलो निजी क्षेत्रको मिसाइल निर्माण एकाइ (कल्याणी स्ट्र्याटेजिक सिस्टम्स र इजरायलको राफेल एडभान्स डिफेन्स सिस्टम्सको संयुक्त उपक्रम) ले काम सुरु गर्‍यो।
​२०१७: ब्राजिलका स्टार फुटबलर नेमारले बार्सिलोना क्लब छाडेर पेरिस सेन्ट-जर्मेन (पीएसजी) सँग रेकर्ड ट्रान्सफर फिमा सम्झौता गरे।
​२०१७: नेदरल्यान्ड्सबाट आएका अण्डाहरूमा फिप्रोनिल रसायन भेटिएपछि युरोपेली सुपरमार्केटहरूले अण्डा बजारबाट फिर्ता लिन थाले।
​२०१८: सिरियाली लोकतान्त्रिक बलले देर एज-जोर अभियानअन्तर्गत इराक-सिरिया सीमाबाट इस्लामिक स्टेट (ISIS) लाई पूर्ण रूपमा धपाए।
​२०१९: सात्विकसाइराज रङ्कीरेड्डी र चिराग शेट्टीको भारतीय पुरुष जोडीले थाइल्यान्ड ओपनको उपाधि जितेर इतिहास रच्यो।
​२०१९: अमेरिकाको ओरेगनस्थित डेटन सहरमा भीषण सामूहिक गोलीकाण्ड भयो, जसमा आक्रमणकारीसहित १० जनाको मृत्यु भयो र धेरै घाइते भए।
​२०२०: लेबनानको बेरुत बन्दरगाहमा रहेको अमोनियम नाइट्रेटको गोदाममा भएको ठुलो विस्फोटमा २०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र ७,००० भन्दा बढी घाइते भए।
​२०२०: पेरुको संसद्द्वारा प्रधानमन्त्री पेड्रो काटेरियानो विरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव पारित भएपछि मन्त्रिपरिषद्ले राजीनामा दिनुपर्‍यो।
​२०२१: बुर्किना फासोको मार्कोये सहरका चार गाउँहरूमा उग्रवादीहरूले हमला गरे, जसमा ३० जना (नागरिक र सैनिक) मारिए।
​२०२१: उत्तरी बङ्गलादेशमा विवाह समारोहबाट फर्किँदै गरेको डुङ्गामा चट्याङ पर्दा १७ जनाको ज्यान गयो।
​२०२१: चेक गणतन्त्रको मिलावचे नजिकै दुई यात्री रेल आपसमा ठोक्किँदा ३ जनाको मृत्यु भयो र ५८ जना घाइते भए।
​२०२२: ईडीले दिल्लीको हेराल्ड हाउसमा रहेको ‘यङ इन्डियन’ को कार्यालयलाई अस्थायी रूपमा सिल गर्‍यो।
​२०२२: भारतले तमिलनाडु, गोवा, कर्नाटक, मध्य प्रदेश र ओडिसामै अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वका नयाँ रामसार सिमसार (वेटलैंड) क्षेत्रहरू मनोनीत गर्‍यो।
​२०२२: एनआईए (राष्ट्रीय जांच एजेंसी) ले अन्डरवर्ल्ड डन दाउद इब्राहिमका सहयोगी खलक सलिम फ्रुटलाई मुम्बईबाट गिरफ्तार गर्‍यो।
​२०२३: सर्वोच्च अदालतले ‘मोदी थर’ मानहानि मुद्दामा राहुल गान्धीको सजायमा रोक लगायो।
​२०२३: वाराणसीको ज्ञानव्यापी मस्जिद परिसरको भारतीय पुरातत्त्व सर्भेक्षण (एएसआई) द्वारा वैज्ञानिक सर्भेक्षण सुरु भयो।
​२०२३: महाराष्ट्रको ठाणे जिल्लामा समृद्धि महामार्ग निर्माणका क्रममा क्रेन खस्दा २० जना श्रमिकको मृत्यु भयो।
​२०२३: इङ्ल्यान्डका विस्फोटक ब्याट्सम्यान एलेक्स हेल्सले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटबाट संन्यास लिए।
​२०२४: युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले नाटो सहयोगीहरूबाट देशलाई पहिलो एफ-१६ लडाकु विमान प्राप्त भएको घोषणा गरे।
​२०२४: पेरिस ओलम्पिक २०२४ मा अमेरिकाका नोहा लाइल्सले १०० मिटर दौडमा स्वर्ण पदक जिते।
​२०२४: बङ्गलादेशमा सरकार विरोधी प्रदर्शन र हिंस्रक भिडन्तमा कम्तीमा ९१ जनाको ज्यान गयो, जहाँ प्रदर्शनकारीहरूले प्रधानमन्त्रीको राजीनामाको माग गरेका थिए।
​२०२५: यमनको तट नजिकै डुङ्गा पल्टिँदा ६८ अफ्रिकी प्रवासीको मृत्यु भयो र अन्य ७४ जना बेपत्ता भए।
​२०२५: उत्तर प्रदेशको गोन्डा जिल्लामा भएको भीषण सवारी दुर्घटनामा ११ जनाको मृत्यु भयो भने ४ जनालाई सुरक्षित उद्धार गरियो।
​अगस्ट ४ मा जन्मिएका व्यक्तिहरू:
​१५२२: राणा उदयसिंह – मेवाड़का शासक र महाराणा प्रतापका पिता।
​१७३०: सदाशिवराव भाऊ – भारतीय इतिहासमा प्रसिद्ध एक मराठा वीर।
​१७९२: पर्सी बिश शेली – ब्रिटेनका प्रख्यात कवि।
​१८०५: विलियम रोवन ह्यामिलटन – आयरल्यान्डका गणितज्ञ।
​१८४५: फिरोजशाह मेहता – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा बम्बे नगरपालिकाको संविधान (चार्टर) का निर्माता।
​१९२४: इन्दु प्रकाश पाण्डे – साहित्यकार।
​१९२९: किशोर कुमार – प्रसिद्ध भारतीय गायक र अभिनेता।
​१९३१: नरेन तमहाने – भारतीय क्रिकेटर।
​१९६१: बराक ओबामा – अमेरिकाका पहिलो अश्वेत तथा ४४ औँ राष्ट्रपति।
​१९६४: लुइस लुली – फ्रान्सका संगीतकार।
​१९८१: मेगन मार्कल – ससेक्सकी डचेस र अमेरिकी अभिनेत्री।
​अगस्ट ४ मा भएका निधनहरू:
​१५२६: जुआन सेबास्टियन एल्कानो – स्पेनिस खोजकर्ता र नाविक जसले म्यागलन अभियानमा पृथ्वीको पहिलो जलयात्रा पूरा गरेका थिए।
​१८७५: हान्स क्रिश्चियन एन्डरसन – बालबालिकाका लागि प्रसिद्ध कथाहरू लेख्ने डेनमार्कका महान् लेखक।
​१९२२: एनभर पाशा – प्रथम विश्वयुद्धका क्रममा ओटोमन साम्राज्यका युद्ध मन्त्री र टर्कीका जनरल।
​१९३१: ड्यानियल हेल विलियम्स – प्रसिद्ध अमेरिकी हृदय शल्यचिकित्सक जसले पहिलो सफल ओपन-हार्ट सर्जरी गरेका थिए।
​१९३७: काशी प्रसाद जायसवाल – भारतका प्रसिद्ध इतिहासकार एवं पुरातत्त्वका अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त विद्वान्।
​१९५०: एन. रंगास्वामी – तीन पटक पुदुचेरीका मुख्यमन्त्री बनेका राजनीतिज्ञ।
​२००६: नन्दिनी सत्पथी – ओडिसाकी महिला मुख्यमन्त्री तथा लेखिका।
​२०२०: इब्राहिम अल्काजी – भारतीय रङ्गमञ्चका प्रसिद्ध निर्देशक र नेसनल स्कुल अफ ड्रामाका पूर्व निर्देशक।
​२०२०: वंगपाण्डु प्रसाद राव – तेलुगुका प्रसिद्ध क्रान्तिकारी कवि, गीतकार र गायक।
​२०२१: पद्मा सचदेव – डोगरी भाषाकी पहिलो आधुनिक कवयित्री र प्रसिद्ध लेखिका।
​२०२५: शिबु सोरेन – झारखण्डका पूर्व मुख्यमन्त्री र झारखण्ड मुक्ति मोर्चाका संस्थापक।
​अगस्ट ४ का महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू:
​असिस्टेन्स डग डे: अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई सहयोग गर्ने तालिमप्राप्त कार्यरत् कुकुरहरूको सम्मान गर्ने दिन।
​अन्तर्राष्ट्रिय क्लाउडेड लेपर्ड डे: दुर्लभ र सुन्दर ‘धुँवासे चितुवा’ (क्लाउडेड लेपर्ड) को संरक्षणसम्बन्धी जागरूकता फैलाउने दिन।

About Author

Advertisement