नयाँ दिल्ली: ​६ सेप्टेम्बरको दिन विश्व इतिहासमा अनेकौँ महत्त्वपूर्ण घटना, जन्म तथा निधनका कारण विशेष मानिन्छ।
यस दिनका प्रमुख ऐतिहासिक घटनाक्रमहरू यस प्रकार छ:
​१३२०: गाजी मलिक (गयासुद्दीन तुगलक) दिल्लीको सुल्तान बनेका थिए।
​१५२२: फर्दिनान्ड म्यागेलनको समुद्री अभियानको एकमात्र जीवित जहाज ‘भिक्टोरिया’ स्पेन फर्कियो। यो जलमार्ग भई सम्पूर्ण पृथ्वीको परिक्रमा गर्ने पहिलो जहाज बनेको थियो।
​१६५७: मुगल सम्राट शाहजहाँ अचानक गम्भीर बिरामी परे। यस घटनाले मुगल साम्राज्यको इतिहासलाई सधैँका लागि बदल्यो, किनकि सत्ताका लागि उनका छोराहरूबीच भीषण र ऐतिहासिक उत्तराधिकारको युद्ध सुरु भयो।
​१७७६: क्यारिबियन क्षेत्रको ग्वाडेलुप द्वीपमा विनाशकारी समुद्री आँधी (हुरिकेन) आउँदा ६,००० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गयो।
​१८६९: अमेरिकाको पेन्सिल्भेनियास्थित एभोनडेल कोइला खानीमा भीषण आगलागी हुँदा ११० जनाको मृत्यु भयो।
​१९०१: अमेरिकाका २५औँ राष्ट्रपति विलियम म्याकिन्लेलाई न्युयोर्कमा गोली हानियो (८ दिनपछि उनको निधन भयो)।
​१९०५: अमेरिकाको जर्जिया राज्यमा अटलान्टा लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको स्थापना भयो। पूर्व दास अलोन्जो हर्नडनद्वारा स्थापित यो कम्पनीमार्फत उनी पछि गएर अटलान्टाका पहिलो अश्वेत करोडपति बने।
​१९१४: फ्रान्स र जर्मनीबीच प्रथम विश्वयुद्धको निर्णायक ‘मार्नको पहिलो युद्ध’ सुरु भयो।
​१९२४: इटालीका फासीवादी तानाशाह बेनिटो मुसोलिनीको हत्या गर्ने प्रारम्भिक र गुप्त प्रयास असफल भयो।
​१९३९: दक्षिण अफ्रिकाले नाजी जर्मनीविरुद्ध आधिकारिक रूपमा युद्धको घोषणा गर्‍यो।
​१९४३: दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा अमेरिकी जनरल ड्वाइट डि. आइजनहावरले इटालीको आत्मसमर्पणको घोषणा गरे।
​१९४८: राजकुमारी जुलियानाको आम्स्टर्डमस्थित न्यु चर्चमा नेदरल्यान्ड्सकी महारानीका रूपमा राज्याभिषेक भयो (उनले १९४८ देखि १९८० सम्म शासन गरिन्)।
​१९५२: क्यानडाको पहिलो टेलिभिजन स्टेसन ‘सीबीएफटी’ ले मोन्ट्रियल (क्युबेक) बाट प्रसारण सुरु गरी देशमा टेलिभिजन युगको सुरुवात गर्‍यो।
​१९५२: जेनेभामा ‘युनिभर्सल कपिराइट कन्भेन्सन’ मा भारतसहित ३५ देशले हस्ताक्षर गरे, जसको मुख्य उद्देश्य स्रष्टा तथा कलाकारहरूको कृतिको कानुनी सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु थियो।
​१९६५: पाकिस्तानको ‘अपरेशन जिब्राल्टर’ को जवाफमा भारतीय सेनाले अन्तर्राष्ट्रिय सीमा पार गरी पूर्ण युद्धको सुरुवात गर्‍यो (यो युद्ध पछि १० जनवरी १९६६ को तास्कन्द सम्झौतापश्चात् समाप्त भयो)।
​१९६८: अफ्रिकी देश स्वाजिल्यान्डले बेलायतबाट पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो (सन् २०१८ मा यहाँका राजा मस्वाती तृतीयले देशको नाम बदलेर ‘इस्वातिनी’ राखे)।
​१९७०: ‘पपुलर फ्रन्ट फर द लिबरेसन अफ प्यालेस्टाइन’ ले युरोपेली विमानस्थलहरूबाट चारवटा यात्रुवाहक विमान (टीडब्ल्यूए, स्विसएयर, पैन एम, एल अल)अपहरण गरी जोर्डन र मिश्र पुर्‍यायो।
​१९८६: इस्तानबुलस्थित एक यहुदी प्रार्थनास्थलमा भएको आक्रमणमा २३ जनाको मृत्यु भयो।
​१९९०: भारतीय संसद्द्वारा ‘प्रसार भारती विधेयक’ पारित गरियो, जसको उद्देश्य आकाशवाणी र दूरदर्शनलाई स्वायत्त सार्वजनिक सेवा प्रदायक बनाउनु थियो।
​१९९१: रुसको दोस्रो ठूलो सहर (जसलाई पेट्रोग्राड र लेनिनग्राद पनि भनिन्थ्यो) को नाम पुनः बदलेर ‘सेन्ट पिटर्सबर्ग’ राखियो।
​१९९७: बेलायतकी राजकुमारी डायना को अन्तिम संस्कार गरियो। टेलिभिजन इतिहासमा यो सर्वाधिक हेरिएका कार्यक्रमहरूमध्ये एक बन्यो।
​२०००: संयुक्त राष्ट्रसङ्घका तत्कालीन महासचिव कोफी अन्नानद्वारा ‘संयुक्त राष्ट्रसङ्घ सहस्राब्दी शिखर सम्मेलन’ को शुभारम्भ गरियो।
​२००३: प्यालेस्टाइनका प्रधानमन्त्री महमुद अब्बासले पदबाट राजीनामा दिए।
​२००६: मेक्सिकोको सत्तारूढ कन्जर्भेटिभ पार्टीका फेलिपे काल्देरोन नयाँ राष्ट्रपति मनोनीत भए।
​२००६: महाराष्ट्रको मालेगाउँस्थित मस्जिद र कब्रिस्तान क्षेत्रमा भएका शृङ्खलाबद्ध बम विस्फोटमा ३७ जनाको मृत्यु र १०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२००७: बेलायतको ‘ह्युमन फर्टिलाइजेसन एन्ड एम्ब्रियोलोजी अथोरिटी’ ले मानव-पशु सङ्कर भ्रूण माथि अनुसन्धान गर्न सैद्धान्तिक स्वीकृति दियो।
​२००८: डि. सुब्बारावले भारतीय रिजर्भ बैंक को गभर्नरका रूपमा कार्यभार सम्हाले।
​२००८: आणविक आपूर्तिकर्ता समूहले भारतलाई ऐतिहासिक छुट दिएसँगै भारत-अमेरिका नागरिक आणविक सम्झौताको बाटो खुल्यो।
​२००९: चिनियाँ सेनाले लद्दाखको कुयुल र डोलेथाङ (न्योमा क्षेत्र) जस्ता सीमावर्ती इलाकामा घुसपैठ गर्‍यो।
​२०१२: अमेरिकाको राष्ट्रपति पदका लागि बराक ओबामा डेमोक्रेटिक पार्टीका आधिकारिक उम्मेदवार बने।
​२०१८: भारतको सर्वोच्च अदालतले ऐतिहासिक फैसला सुनाउँदै वयस्कहरूबीचको सहमतिमा हुने समलैङ्गिक सम्बन्धलाई अपराधको श्रेणी (धारा ३७७) बाट हटायो।
​२०१९: चिनियाँ सेना लद्दाखको देमचोक क्षेत्रमा डेढ किलोमिटर भित्रसम्म घुसपैठ गर्‍यो।
​२०२०: कोभिड-१९ महामारीका क्रममा भारतमा पहिलोपटक एकै दिन ९०,००० भन्दा बढी नयाँ सङ्क्रमित थपिए।
​२०२०: विश्वका नम्बर एक टेनिस खेलाडी नोभाक जोकोभिचले रिसको झोंकमा हानेको बलले लाइन जज (महिला अधिकारी) लाई लागेपछि उनलाई युएस ओपनबाट अयोग्य घोषित गरियो।
​२०२०: सुडान सरकार र विद्रोही समूहबीच सुडानलाई धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र बनाउने ऐतिहासिक सम्झौता भयो, जसले दशकौँ पुरानो इस्लामिक शासनको अन्त्य गर्‍यो।
​२०२१: तालिवानले अफगानिस्तानको अन्तिम प्रान्त पञ्जशिरमा पूर्ण नियन्त्रण कायम गरेको दाबी गर्‍यो (जसलाई नेशनल रेसिस्टन्स फ्रन्टले खण्डन गरेको थियो)।
​२०२१: गिनीमा सेनाको विशेष दस्ताले राष्ट्रपति अल्फा कोन्डेको सरकारको तख्तापलट गर्‍यो।
​२०२१: दक्षिण अफ्रिकाका पूर्वराष्ट्रपति ज्याकब जुमालाई स्वास्थ्यका कारण (मेडिकल प्यारोल) जेलबाट रिहा गरियो।
​२०२२: बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले नयाँ दिल्लीमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग द्विपक्षीय वार्ता गरिन्।
​२०२२: भारतको प्रवर्तन निर्देशनालयले मनी लाउन्डरिङ प्रकरणमा नेशनल स्टक एक्सचेन्जका पूर्व प्रबन्ध निर्देशक रवि नारायणलाई गिरफ्तार गर्‍यो।
​२०२२: लिज ट्रसले बोरिस जोन्सनको ठाउँमा संयुक्त अधिराज्यको प्रधानमन्त्रीका रूपमा पदभार सम्हालिन् (उनी मात्र ४५ दिन पदमा रहिन्)।
​२०२२: रुसले ‘नर्ड स्ट्रिम १’ पाइपलाइन बन्द गरिदिएपछि युरोपमा ग्यासको मूल्य अत्यधिक वृद्धि भयो।
​२०२२: ओपेक प्लस देशहरूले कच्चा तेलको उत्पादनमा सामान्य कटौती गर्ने सहमति जनाए।
​२०२३: भारतले विश्वकै पहिलो पोर्टेबल विपद् अस्पताल ‘आरोग्य मैत्री क्युब’ को अनावरण गर्‍यो।
​२०२३: भारतका पूर्वराष्ट्रपति रामनाथ कोविन्दको अध्यक्षतामा ‘एक राष्ट्र, एक निर्वाचन’ समितिको पहिलो आधिकारिक बैठक बस्यो।
​२०२३: पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वा र चित्राल जिल्लामा भएका आतङ्ककारी हमला तथा मुठभेडमा सैनिक र आतङ्ककारीसहित ठूलो जनधनको क्षति भयो।
​२०२३: ब्राजिलको दक्षिणी भागमा आएको चक्रवात तथा बाढीका कारण २७ भन्दा बढी र बुल्गेरिया, टर्की तथा ग्रिसमा मूसलधारे वर्षाका कारण १० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।
​२०२४: प्रसिद्ध भारतीय कुस्ती खेलाडी विनेश फोगाट र बज्रङ पुनिया भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसमा प्रवेश गरे।
​२०२५: भारतको रक्षा मन्त्रालयले सेनाको आधुनिकीकरणका लागि १५ वर्षे ‘टेक्नोलॉजी पर्सपेक्टिव एंड कैपेबिलिटी रोडमैप (टीपीसीआर-३०२५)’ जारी गर्‍यो।
​२०२५: राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मूले उत्कृष्ट सेवाका लागि देशका छानिएका शिक्षकहरूलाई ‘राष्ट्रिय शिक्षक पुरस्कार’ बाट सम्मानित गरिन्।
​६ सेप्टेम्बरमा जन्मिएका प्रमुख व्यक्तित्वहरू~
​१७६६: जोन डाल्टन – प्रसिद्ध ब्रिटिस भौतिकशास्त्री तथा रसायनशास्त्री, जसले आधुनिक आणविक सिद्धान्त दिएका थिए।
​१८३८: दलीप सिंह – पञ्जाबका महाराजा रणजीत सिंहका कान्छा छोरा तथा पञ्जाबका अन्तिम महाराजा।
​१८६०: जेन एडम्स – अमेरिकी सामाजिक कार्यकर्ता तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार (१९३१) विजेता।
​१८८९: शरतचन्द्र बोस – महान् स्वतन्त्रता सेनानी तथा नेताजी सुभाषचन्द्र बोसका दाजु।
​१८९२: सर एडवर्ड एम्पलटन – ब्रिटिस भौतिकशास्त्री, जसले रेडियो र रडार तरङ्गमा गरेको खोजका लागि नोबेल पुरस्कार पाएका थिए।
​१९२९: यश जोहर – भारतीय चलचित्र निर्माता तथा धर्मा प्रोडक्सनका संस्थापक।
​१९३७: एम. ओ. एच. फारुक – भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका नेता तथा पुडुचेरीका पूर्व मुख्यमन्त्री।
​१९४३: रोजर वाटर्स – चर्चित ब्रिटिस रक ब्यान्ड ‘पिङ्क फ्लोयड’ का सह-संस्थापक तथा सङ्गीतकार।
​१९६४: रोजी पेरेज – ओस्कर नामाङ्कित अमेरिकी अभिनेत्री तथा कोरियोग्राफर।
​१९७१: देवाङ्ग गान्धी – पूर्व भारतीय क्रिकेट खेलाडी।
​१९७२: इड्रिस एल्बा – चर्चित हलिउड अभिनेता (‘लुथर’ र ‘द वायर’ ख्यातिप्राप्त)।
​१९७४: टिम हेनम्यान – बेलायतका पूर्व प्रसिद्ध टेनिस खेलाडी।
​६ सेप्टेम्बरमा भएका प्रमुख निधनहरू~
​१५६६: सुलेमान द म्याग्निफिसन्ट – ओटोमन साम्राज्यका सबैभन्दा महान् र दीर्घकालीन शासक सुल्तान।
​१९६६: मार्गरेट सान्गर – अमेरिकाकी प्रसिद्ध नर्स, समाज सुधारक तथा परिवार नियोजन आन्दोलनकी अगुवा।
​१९६८: इन्दिरा राजे (महारानी इन्दिरा देवी) – बडोदाकी राजकुमारी तथा कोच बिहारकी महारानी।
​१९७२: उस्ताद अलाउद्दिन खान – बीसौँ शताब्दीका महान् सरोद वादक तथा भारतीय शास्त्रीय सङ्गीतको ‘मैहर घराना’ का संस्थापक।
​१९९०: टम फोगर्टी – अमेरिकी रक ब्यान्ड ‘क्रीडेन्स क्लियरवाटर रिभाइभल’ का गितारवादक तथा गायक।
​१९९८: अकिरा कुरोसावा – विश्व प्रसिद्ध र प्रभावशाली जापानी चलचित्र निर्देशक तथा पटकथा लेखक।
​२००५: मेजर धनसिंह थापा – परमवीर चक्रबाट सम्मानित भारतीय सेनाका वीर गोर्खा अधिकारी (८औँ गोर्खा राइफल्स)।
​२००९: हरचरण सिंह बराड – भारतीय राजनीतिज्ञ तथा पञ्जाबका पूर्व मुख्यमन्त्री।
​२०१८: बर्ट रेनोल्ड्स – हलिउडका चर्चित अमेरिकी अभिनेता तथा गोल्डेन ग्लोब विजेता।
​२०२०: केशवानन्द भारती – भारतीय संविधानको ‘मूल संरचनाको सिद्धान्त’ को ऐतिहासिक मुद्दाका मुख्य याचिकाकर्ता तथा धर्मगुरु।
​६ सेप्टेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा दिवसहरू~
​राष्ट्रिय पोषण दिवस/सप्ताह: सेप्टेम्बर १ देखि ७ सम्म मनाइने)