होर्मुज जलडमरूमध्यलाई अमेरिकी क्षेत्र घोषणा गर्ने घोषणाले बढाएको अन्तर्राष्ट्रिय तनाव

नयाँ दिल्ली: ​अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मध्यपूर्वको रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै संवेदनशील मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य (स्ट्रेट ऑफ होर्मुज)लाई चाँडै नै अमेरिकी क्षेत्रका रूपमा घोषणा गर्ने दाबी गरेपछि अमेरिका र इरानबीचको तनावले थप उग्र रूप लिएको छ। न्यूयोर्कमा आयोजित एक राजनीतिक र्‍यालीमा समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै ट्रम्पले इरानमाथि विजय हासिल गरेपछि अमेरिकाले यो रणनीतिक समुद्री मार्गलाई आफ्नै भूभाग घोषणा गर्ने उद्घोष गरेका हुन्। ट्रम्पले इरान विरुद्धको युद्धमा अमेरिकाले सफलता पाइरहेको दाबी गरे पनि यो कदम कुन कानुनी वा सैन्य प्रक्रियाबाट कहिले कार्यान्वयन हुन्छ भन्नेबारे कुनै स्पष्ट रूपरेखा भने प्रस्तुत गरेका छैनन्।
​फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानको परमाणु कार्यक्रम समाप्त पार्ने उद्देश्यले सुरु गरेको सैन्य अभियानपछि क्षेत्रीय द्वन्द्व भड्किएको थियो। यसको प्रतिशोधस्वरूप इरानले विश्व ऊर्जा व्यापारको मेरुदण्ड मानिने होर्मुज जलडमरूमध्यमा आफ्नो कडा नियन्त्रण कायम गर्दै व्यापारिक र तेल बोक्ने जहाजहरूको आवतजावतलाई ठप्प पारेको छ। ट्रम्पले अमेरिकी सेनाको जलसेना नाकाबन्दीले इरानलाई शिथिल बनाएको बताए पनि तेहरानले समुद्री नाकाबन्दीलाई अझ कडा बनाउँदै लगेको छ।
​ट्रम्पको यो अभिव्यक्ति सार्वजनिक भएलगत्तै इरानले त्यसको कडा शब्दमा प्रतिवाद गरेको छ। इरानका उपविदेशमन्त्री काजेम गरीबाबाडीले सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रतिक्रिया दिँदै कुनै पनि ट्वीट, सैन्य धम्की, विमानवाहक युद्धपोत वा चुनावी भाषणका भरमा होर्मुज जलडमरूमध्यमाथि कब्जा जमाउन नसकिने स्पष्ट पारेका छन्। उनले यो रणनीतिक जलमार्ग इतिहासदेखि नै इरानको रहेको, वर्तमानमा पनि इरानकै नियन्त्रणमा रहेको र भविष्यमा पनि इरानकै रहने दाबी गर्दै अमेरिकाले आफ्नो रणनीतिक पराजय स्वीकार नगरेसम्म नाकाबन्दी र नियन्त्रण जारी रहने चेतावनी दिएका छन्।
​विश्वभर आपूर्ति हुने कूल कच्चा तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को करिब बीस प्रतिशत भाग यही साँघुरो जलमार्ग भएर ओहोरदोहोर गर्ने भएकाले जारी यो संकटका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्य अत्यधिक बढेको छ। अमेरिकी नागरिकहरूले बढेको इन्धनको मूल्य व्यहोर्नुपरेको विषयमा टिप्पणी गर्दै ट्रम्पले इरानको आणविक क्षमता समाप्त पार्नका लागि यो थोरै मूल्य चुकाउनु स्वाभाविक भएको दाबी गरेका छन्। यद्यपि, दुवै पक्षबीच कूटनीतिक वार्ताहरू ठप्प भइरहँदा र जलमार्गको नाकाबन्दी लम्बिरहँदा यो विवादले विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी र ठूलो सैन्य मुठभेडको खतरालाई झनै बढाएको छ।