ग्लास्गो: राष्ट्रमण्डल खेलहरू २०२६ भारतीय जूडोको निम्ति माईलखुट्टी साबित भयो। जिस खेलमा भारतले १९९०-देखि २०२२-सम्म एउटा स्वर्ण पदक पनि जितेको थिएन, त्यही खेलमा एकै दिनमा २ वटा स्वर्ण पदक हासिल भयो। पहिला महिलाहरूकी ४८ किग्रा वर्गमा अस्मिता दे-ले इतिहास रच्दै भारतलाई जूडोमा पहिलो राष्ट्रमण्डल स्वर्ण पदक दिलाइन्। त्यसको केही मिनटपछि २३ वर्षीय हरेष सिंहले पुरुषहरूका ६० किग्रा वर्गमा अष्ट्रेलियाका शीर्ष वरीयता खेलाड़ी जोशुआ काट्जलाई पराजित गरी स्वर्ण पदक जिते। यसको साथै उनी राष्ट्रमण्डल खेलहरूको पुरुष जूडोमा स्वर्ण पदक जित्ने पहिलो भारतीय बने। यति मात्र नभए यामिनी मौर्यले महिलाहरूकी ५७ किग्रा वर्गमा रजत पदक जितेर यस ऐतिहासिक दिनलाई अझ यादगार बनाइन्। यसरी भारतले पहिलोपल्ट कुनै एउटा राष्ट्रमण्डल खेलहरूमा जूडोमा २ वटा स्वर्ण र एउटा रजत पदक जित्ने चमत्कार गऱ्यो। उल्लेखनीय छ, जूडो जापानमा विकसित एउटा ओलम्पिक मार्शल आर्ट हो, जसको शुुरुवात १८८२-मा जिगोरो कानोले गरेका थिए। यसलाई ताकतभन्दा अधिक तक्निक, सन्तुलन र सही समयमा आक्रमण गर्ने खेल मानिन्छ। यो खेल तातामी (एक प्रकारको गद्दा भएको म्याट)-मा खेलिन्छ। यस खेलमा हिस्सा लिने खेलाड़ीहरूले विशेष पोशाक जुडोगी लगाउँछन् अनि एकार्काको पोशाकलाई पक्रिएर खेलको शुरुवात गर्छन्। यस खेलमा खेलाड़ीको लक्ष्य प्रतिद्वन्द्वीलाई नियन्त्रित गर्दै उत्तानो पारेर म्याटमा पछार्ने हुन्छ। त्यसपछि प्रतिद्वन्द्वीलाई म्याटमा थिचेर राख्नु या हार स्वीकार्न लगाउनु पर्छ। नियमित खेल ४ मिनटको हुन्छ। नियमित समयको खेलमा विजेता तय नभएर गोल्डन स्कोर शुरु हुन्छ। यसमा पहिला स्कोर हासिल गर्ने खेलाड़ीलाई विजेता घोषित गरिन्छ।
महिलाहरूकी ४८ किग्रा वर्गमा अस्मिताले पूरा प्रतियोगितामा आक्रामक खेल देखाइन्। फाइनलमा उनको भिड़न्त क्यानाडाकी हैदी कुआचसँग भयो। खेल चरम रोमाञ्चक भयो अनि निर्धारित समयसम्म दुवै एथलीट बराबरीमा थिइन्। त्यसपछि गोल्डन स्कोर (पहिला स्कोर गर्ने खेलाड़ी नै विजेता)-मा अस्मिताले कौशल देखाउँदै जीत हासिल गर्नको साथै स्वर्ण पदक जितिन्। यसरी २३ वर्षीय हर्ष सिंहले पूरा प्रतियोगितामा संयम र आक्रामक रणनीतिको असाधारण मिश्रण देखाए। फाइनलमा उनको भिड़न्त अष्ट्रेलियाका जोशुआ काट्जसँग भयो, जसमा भारतीय खेलाड़ीले १०-०-ले जीत हासिल गरे। भारतले राष्ट्रमण्डल खेलहरूमा पहिलोपल्ट १९९०-मा जूडोमा हिस्सा लिएको थियो। त्यसपछि २०२२-सम्म भारतीय खेलाड़ीहरूले जूडोमा जम्मा ११ वटा पदक (५ वटा रजत र ६ वटा काँस्य) जितेका थिए तर स्वर्ण पदकको सपना अधुरो थियो। अन्तमा गएर ग्लास्गो २०२६-मा त्यो सपना पनि पूरा भयो।