‘रेलवे तपाईंको सम्पत्ति हो’, तर यसको मतलब यो होइन कि तपाईं रेलको मालिक बन्नुभयो वा पूरै रेल तपाईंको भयो र तपाईं जे चाहनुहुन्छ गर्न सक्नुहुन्छ। यो ‘सम्पत्ति’सँग तिनीहरूले गर्न सक्छन्। भारतीय रेलवे र यसका सम्पत्तिहरू भारत सरकारको स्वामित्वमा छन्। भारत सरकार यसको मालिक हो, तर देशमा एक व्यक्ति यस्तो पनि छ जो पूरै रेलको मालिक बनेको छ। यो केहि वर्ष पहिले थियो, जब एक व्यक्ति पूरै रेलवे रेलको मालिक बन्यो। यो ठगी वा नक्कली होइन तर कानुनी छाप लगाएर भएको हो। उनी भारतमा एक मात्र व्यक्ति थिए जसको सम्पत्ति ट्रेन थियो। यदि तपाइँ सोच्दै हुनुहुन्छ कि त्यो व्यक्ति देशको सबैभन्दा धनी उद्योगपति मुकेश अम्बानी वा अदानी समूहका मालिक गौतम अडानी वा कुनै ठूला उद्योगपति हुनुहुन्छ भने, तपाइँ गल्ती गर्दै हुनुहुन्छ। कुनै शीर्ष अधिकारी वा ठूला व्यापारी होइन तर एउटा सानो किसान पूरै रेलको मालिक बने। देशका अर्बपति र करोडपतिसँग करोडौंको आफ्नै निजी जेट, जहाज, कार छन्, तर कसैको पनि आफ्नै निजी यात्रु रेल छैन।

यहाँ चर्चा गरिएको व्यक्तिको नाम सम्पुरन सिंह हो। पञ्जाबको लुधियानाको कटाना गाउँमा बस्ने एक साधारण किसान पूरै रेलको मालिक बनेका थिए। कुरा सन् २०१७ को हो। जब एक दिन उनी अचानक दिल्ली-अमृतसर स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस, दिल्लीबाट अमृतसर जाने रेलको मालिक बने। वास्तवमा सन् २००७ मा लुधियाना–चण्डिगढ रेलवे लाइन निर्माणका लागि रेलवेले किसानको जग्गा किनेको थियो। त्यतिबेला रेल लाइनको बीचमा पूर्ण सिंहको जग्गा पनि आयो। रेलवेले उनीहरुको जग्गा २५ लाख प्रति एकरमा अधिग्रहण गरेको थियो। सबै ठिकै थियो, तर केही दिनपछि कुरा अड्कियो जब सम्पूरन सिंहलाई थाहा भयो कि रेलवेले नजिकैको गाउँमा प्रति एकर ७१ लाख रुपियाँमा त्यति नै ठूलो जग्गा अधिग्रहण गरेको छ।

रेलवेको यो दोहोरो मापदण्डको विरुद्धमा पूर्ण सिंह अदालत पुगेका थिए। सुनुवाइपछि अदालतले रेलवेलाई क्षतिपूर्ति रकम २५ लाखबाट बढाएर ५० लाख पुर्‍याउन आदेश दियो, जसलाई पछि बढाएर १.४७ करोड पुर्‍याइयो। अदालतले उत्तरी रेलवेलाई सन् २०१५ सम्ममा पूर्ण सिंहलाई यो भुक्तानी गर्न आदेश दिएको छ। तर रेलवेले ४२ लाख मात्रै तिरेको थियो, जबकि १.०५ करोड रुपियाँ तिर्न असफल भयो। अदालतको आदेश पछि, रेलवेले क्षतिपूर्ति रकम तिर्न असफल भयो, जस पछि वर्ष २०१७ मा, जिल्ला र सत्र न्यायाधीश जसपाल वर्माले लुधियाना स्टेशनमा रेल संलग्न गर्न आदेश दिए। यससँगै स्टेशन मास्टरको कार्यालय पनि जफत गर्न आदेश दिइएको छ। अदालतको आदेशपछि किसानहरू पूर्ण सिंह स्टेशन पुगे र त्यहाँ उपस्थित अमृतसर स्वर्ण शताब्दी एक्सप्रेस रेललाई जोडेर उक्त रेलको मालिक बने। यसरी सम्पूरन सिंह भारतमा रेलको मालिक एक मात्र व्यक्ति बने। तर, केही समयमै सेक्शन इन्जिनियरले अदालतका अधिकारीमार्फत रेललाई रिहा गराए। रिपोर्टका अनुसार यो मुद्दा अझै अदालतमा विचाराधीन छ।