नयाँ दिल्ली: देशको सबैभन्दा ठूलो सार्वजनिक क्षेत्रको ऋणदाता भारतीय स्टेट बैंक (एसबीआई) ले ‘चक्र’—एक्सेलेन्स सेन्टर (सेंटर अफ एक्सेलेन्स–सीओई) सुरु गर्ने घोषणा गरेको छ। यो केन्द्र भारतको आर्थिक वृद्धिका लागि महत्वपूर्ण उदीयमान क्षेत्रमा वित्तपोषण उपलब्ध गराउन सहयोगी हुनेछ। ‘विकसित भारत २०४७’ को लक्ष्यप्रति बैंकको रणनीतिक प्रतिबद्धतालाई अझ सुदृढ बनाउँदै, यो केन्द्र नयाँ पुस्ताका प्रविधि–आधारित र दिगोपनामा केन्द्रित उदीयमान क्षेत्रहरूका लागि वित्तपोषण सक्षम बनाउने ज्ञान–आधारित मञ्चका रूपमा काम गर्नेछ।
एसबीआई जिम्मेवार रूपमा पुँजी प्रवाह सुनिश्चित गर्दै, जोखिम मूल्यांकन क्षमतालाई सुदृढ बनाउँदै तथा नयाँ पुस्ताका व्यावसायिक मोडेल र नीतिगत प्राथमिकतासँग मेल खाने नवप्रवर्तनशील वित्तपोषण संरचना विकास गरेर यी विशाल पुँजी–आधारित क्षेत्रहरूलाई सक्षम बनाउन चाहन्छ।
यस केन्द्रको उद्घाटन वित्तीय सेवा विभागका सचिव श्री एम. नागराजूले एसबीआईका अध्यक्ष श्री चेला श्रीनिवासुलु सेट्टीको उपस्थितिमा गर्नुभयो। उद्घाटन कार्यक्रममा एसबीआईका प्रबन्ध निर्देशकसहित अन्य सार्वजनिक क्षेत्रका बैंकहरू, विश्वव्यापी बैंकहरू, ठूला कर्पोरेट समूहहरू, वित्तीय संस्थाहरू, उद्योग संघ–संस्थाका प्रतिनिधि तथा सम्बन्धित पारिस्थितिकी तन्त्रका अन्य प्रमुख सरोकारवालाहरू पनि उपस्थित थिए।
केन्द्रीय वित्तीय सेवा विभागका सचिव श्री एम. नागराजूले भन्नुभयो, “चक्र एक्सेलेन्स सेन्टर भारतीय स्टेट बैंकको अत्यन्त प्रशंसनीय पहल हो। ज्ञान आदान–प्रदान, परियोजना मूल्यांकन, क्षमता निर्माण तथा प्रमाण–आधारित नीतिगत संवादका लागि एक समन्वित केन्द्र निर्माण गर्ने दृष्टिकोणले ‘विकसित भारत २०४७’ तर्फ भारतको प्रगतिलाई अर्थपूर्ण गति प्रदान गर्नेछ।”
यो केन्द्र आठ उदीयमान क्षेत्रमा केन्द्रित हुनेछ—नवीकरणीय ऊर्जा, एडभान्स्ड सेल केमिस्ट्री तथा ब्याट्री भण्डारण, इलेक्ट्रिक सवारी साधन, ग्रीन हाइड्रोजन, सेमिकन्डक्टर, डी–कार्बोनाइजेशन, स्मार्ट पूर्वाधार र डाटा सेन्टर पूर्वाधार। यी क्षेत्रहरू भारतको आर्थिक भविष्यका प्रमुख आधारका रूपमा उदीयमान छन्। अनुमान गरिएको छ कि सन् २०३० सम्म यी आठ उदीयमान क्षेत्रमा १०० लाख करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुँजी लगानी हुनेछ, जसलाई साकार पार्न यो केन्द्रले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
एसबीआईका अध्यक्ष श्री चेला श्रीनिवासुलु सेट्टीले यस अवसरमा भन्नुभयो, “आउँदा दशकहरूमा भारतको वृद्धि नवप्रवर्तन, दिगोपन र उन्नत उत्पादनमा आधारित हुनेछ। ‘एसबीआई चक्र’ मार्फत हामी उदीयमान क्षेत्रहरूलाई अझ राम्रोसँग बुझ्ने, क्षेत्र–विशेष आवश्यकताअनुसार वित्तपोषण समाधान तयार गर्ने र पारिस्थितिकी तन्त्रसँग साझेदारी गर्दै देशको विकास यात्रामा अर्थपूर्ण योगदान दिने परियोजनाहरूलाई सक्षम बनाउन हाम्रो संस्थागत क्षमता बढाइरहेका छौं। यो एक्सेलेन्स सेन्टरले नयाँ पुस्ताका प्रविधि र जलवायु वित्तपोषणमा एसबीआईको नेतृत्वलाई अझ बलियो बनाउनेछ र विश्वव्यापी मूल्य शृंखलामा भारतको संलग्नता बढाउँदै ‘विकसित भारत २०४७’ तर्फ अघि बढ्न सहयोग गर्नेछ।”
‘चक्र’ ले श्वेतपत्र (ह्वाइट पेपर), क्षेत्रगत प्रतिवेदन, ज्ञान श्रृंखला, उद्योगसँग संवाद तथा नीतिगत छलफलमार्फत ठोस प्रस्तावहरू प्रस्तुत गर्नेछ, जसले ग्राहक, लगानीकर्ता र नीतिनिर्मातालाई सूचित निर्णय लिन सहयोग पुर्‍याउनेछ। यो केन्द्रले विकास–सम्बन्धी वित्तपोषण संस्थाहरू, बहुपक्षीय एजेन्सीहरू, बैंकहरू, एनबीएफसीहरू, उद्योग संघ–संस्थाहरू, कर्पोरेट, स्टार्ट–अप, शैक्षिक समुदाय तथा थिंक–ट्याङ्कहरूसँग नियमित र संरचित सहकार्यलाई सहज बनाउनेछ।
एसबीआई ‘चक्र’ मार्फत क्षमता निर्माण, नवप्रवर्तन–केन्द्रित उद्यमहरूको समर्थन तथा भारतको दिगो र प्रविधि–आधारित भविष्यलाई अघि बढाउने क्षेत्रहरूमा पुँजी प्रवाहलाई अझ प्रभावकारी बनाउन चाहन्छ। यो पहल स्टेट बैंक एकेडेमीमा यसअघि एमएसएमईका लागि स्थापना गरिएको बैंकको एक्सेलेन्स सेन्टरको निरन्तरताकै एक कदम हो।