नयाँ दिल्ली: इतिहासको क्यालेन्डरमा अप्रिल १८ को मिति विश्वभरका महत्त्वपूर्ण घटनाक्रमका लागि स्मरणीय मानिन्छ। यो दिन एकातिर भारतको प्रथम स्वतन्त्रता संग्रामका महानायक तात्या टोपेको बलिदानसँग जोडिएको छ भने अर्कोतिर आधुनिक भौतिक विज्ञानका पिता अल्बर्ट आइन्स्टाइनको अवसानसँग पनि सम्बन्धित छ।​सन् १८५९ अप्रिल १८ मा सन् १८५७ को विद्रोहका प्रमुख रणनीतिज्ञ तात्या टोपेलाई ब्रिटिस शासकले फाँसी दिएका थिए। उनको वास्तविक नाम रामचन्द्र रघुनाथ टोपे थियो। उनले आफ्नो सशक्त छापामार युद्ध रणनीतिबाट अङ्ग्रेज फौजलाई पटक–पटक चुनौती दिँदै भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमा निर्णायक भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनको देशभक्ति र अदम्य साहस आज पनि इतिहासमा प्रेरणाको स्रोतका रूपमा जीवित छ।​यही दिन सन् १९५५ मा महान् वैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्स्टाइनको ७६ वर्षको उमेरमा निधन भएको थियो। आधुनिक भौतिकशास्त्रलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने आइन्स्टाइनका सिद्धान्तहरूले ब्रह्माण्डलाई हेर्ने र बुझ्ने मानव दृष्टिकोणमै क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएका थिए।​विविध ऐतिहासिक मोडहरूइतिहासका अन्य पाना पल्टाउँदा अप्रिल १८ मा थुप्रै रोचक र महत्त्वपूर्ण घटनाहरू भएका देखिन्छन्। सन् १९०२ मा अपराधीहरूको पहिचानका लागि डेनमार्कले विश्वमै पहिलो पटक ‘फिंगरप्रिन्ट’ (औँठा छाप) प्रविधिको सुरुवात गरेको थियो। सन् १९१७ मा महात्मा गान्धीले बिहारको चम्पारणबाट आफ्नो सत्याग्रह आन्दोलनको शङ्खघोष गरेका थिए भने सन् १९५० मा विनोबा भावेले भूदान आन्दोलनको सुरुवात गरेका थिए । सन् १९९१ मा केरललाई भारतकै पहिलो पूर्ण साक्षर राज्य घोषणा गरिएको थियो।​अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा सन् १९४८ मा नेदरल्याण्ड्सको द हेगमा ‘इन्टरनेशनल कोर्ट अफ जस्टिस’ को स्थापना भएको थियो भने सन् १९८० मा जिम्बाब्वेले बेलायतबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको थियो। खेलकुदको क्षेत्रमा सन् १९९४ मा वेस्टइन्डिजका ब्याट्सम्यान ब्रायन लाराले टेस्ट क्रिकेटको एकै इनिङ्समा ३७५ रन बनाएर विश्व कीर्तिमान कायम गरेका थिए।​समसामयिक सन्दर्भ र विश्व सम्पदा दिवसआजको दिनलाई विश्वभर ‘विश्व सम्पदा दिवस’ (World Heritage Day) का रूपमा पनि मनाइन्छ। सांस्कृतिक स्थलहरू र ऐतिहासिक सम्पदाहरूको संरक्षणका बारेमा जनचेतना जगाउने उद्देश्यले युनेस्कोको आह्वानमा यो दिवस मनाउन थालिएको हो।​हालका वर्षहरूमा यसै मितिको आसपास भएका घटनाक्रमहरूले विश्व राजनीतिलाई प्रभावित गरिरहेका छन्।सन् २०२२ मा रुस–युक्रेन युद्धका क्रममा रुसी सेनाले पूर्वी युक्रेनको क्रेमिन्ना शहरमा कब्जा जमाएको थियो।सन् २०२४ मा भारतको लोकसभा निर्वाचनको पहिलो चरणको प्रचारप्रसार यसै दिन थामिएको थियो।सन् २०२५ को अप्रिल १८ मा धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्वका साथै युनेस्कोले ‘भगवद् गीता’ र ‘नाट्यशास्त्र’ को पाण्डुलिपिलाई आफ्नो ‘मेमोरी अफ द वर्ल्ड रजिस्टर’ मा समावेश गरेको सुखद समाचार आएको थियो।​यसरी अप्रिल १८ ले एकातिर वीरता र बलिदानको स्मरण गराउँछ भने अर्कोतिर ज्ञान, विज्ञान र सांस्कृतिक गौरवको संरक्षण गर्न समेत अभिप्रेरित गर्दछ।