मुम्बई: मुम्बईको आजाद मैदानमा ‘कक्रोच जनता पार्टी’ (सीजेपी) ले आयोजना गरेको ‘तिरंगा फहराऔँ’ विरोध प्रदर्शनमा अपेक्षाभन्दा निकै कम मानिस सहभागी भएका छन्। प्रदर्शनका लागि पुलिसबाट अनुमति प्राप्त भए पनि कार्यक्रममा ५० जनाभन्दा कम मानिस उपस्थित भएको जनाइएको छ। साँझ पाँच बजेपछि भने मैदान लगभग खाली भएको थियो।
प्रदर्शनमा सीजेपीका प्रमुख नेताहरूको अनुपस्थिती, संगठनभित्रको समन्वय अभाव र कार्यक्रमबारे पर्याप्त सूचना प्रवाह नभएको विषयले सहभागीहरूबीच प्रश्न उठाएको छ। केही प्रदर्शनकारीले सम्भावित प्रहरी धरपकडको डरले पनि मानिसहरू कार्यक्रममा सहभागी हुन नआएको बताएका छन्।
मुम्बई संयोजक नै प्रदर्शनस्थलमा अनुपस्थित~
पुलिसबाट प्राप्त अनुमतिअनुसार सीजेपीको तिरंगा र्‍याली बिहान १० बजेदेखि साँझ पाँच बजेसम्म सञ्चालन गर्ने योजना थियो। तर, सुरुका चार घण्टासम्म ‘भवन सिंह जन अधिकार यात्रा’, ‘अखिल भारतीय विद्यार्थी महासंघ’ (एआईएसएफ) लगायतका संगठनका स्वयंसेवक र सीजेपीका केही कार्यकर्ता मात्र उपस्थित थिए।
दिउँसो करिब तीन बजेपछि प्रदर्शनकारीहरू आउन थाले पनि उनीहरूको संख्या त्यहाँ रहेका स्वयंसेवकहरूको भन्दा कम थियो। अझ उल्लेखनीय कुरा, सीजेपीका मुम्बई संयोजक प्रणव अहिरेसमेत प्रदर्शनस्थलमा उपस्थित थिएनन्।
साँझ पाँच बजेपछि सहभागीहरू फर्किएसँगै मैदान सुनसान बनेको थियो।
सूचना अभाव र नेतृत्वको अनुपस्थितिमाथि प्रश्न~
प्रदर्शनमा सहभागीहरूले संगठनका प्रमुख नेताहरूको अनुपस्थिति र कार्यक्रमबारे पर्याप्त जानकारी नदिइएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार विरोध प्रदर्शनको घोषणा ढिलो गरी गरिएको थियो। त्यसमा उठाइने मुद्दा र आगामी रणनीतिबारे पनि स्पष्ट जानकारी दिइएको थिएन।
प्रदर्शनकारीहरूले कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन संगठनले स्पष्ट योजना, जिम्मेवारी बाँडफाँट र व्यवस्थित प्रचारप्रसार गर्नुपर्ने बताएका छन्।
कतिपय सहभागीले सीजेपीका आधिकारिक सामाजिक सञ्जाल खातामार्फत समेत प्रदर्शनबारे पर्याप्त सूचना सार्वजनिक नगरिएको आरोप लगाए। यसले इच्छुक व्यक्तिहरूलाई कार्यक्रममा सहभागी हुन कठिन भएको उनीहरूको भनाइ छ।
पुलिस धरपकडको डरले सहभागी कम भएको दाबी~
मुम्बई निवासी आयुष नागरेचाले मानिसहरू प्रहरी कारबाहीको डरले प्रदर्शनमा सहभागी हुन हिचकिचाएको हुन सक्ने बताए। उनका अनुसार दिल्लीमा प्रदर्शनकारीहरूमाथि भएको भनिएको धरपकड र व्यवहारका कारण अन्य स्थानका मानिसहरूमा पनि त्रास उत्पन्न भएको हुन सक्छ।
यद्यपि, सहभागी संख्या कम भए पनि उपस्थित व्यक्तिहरूले आफ्नो अडान कायम राखेका थिए। नागरेचाले लोकतन्त्र विभिन्न चुनौतीका बीच पनि टिकिरहने विश्वास व्यक्त गरे।
रइस्सा र प्रमोदिता नामका विद्यार्थीहरूले दिल्लीमा अधिकारीहरूबाट हिरासतमा लिइएका आफ्ना साथीहरूको समर्थनमा आफूहरू प्रदर्शनमा आएको बताए। उनीहरूले प्रदर्शनकारीहरूमाथि भएको भनिएको दुर्व्यवहारप्रति विरोध जनाउँदै ऐक्यबद्धता प्रकट गरेका थिए।
पाँच सय प्रहरी परिचालन~
विरोध प्रदर्शनका क्रममा शान्ति सुरक्षा कायम राख्न आजाद मैदान र छत्रपति शिवाजी महाराज मेट्रो स्टेसन आसपास पाँच सय प्रहरी परिचालन गरिएको थियो।
प्रदर्शनमा सहभागी अधिवक्ता आनन्दिनी फर्नान्डिसले सीजेपीले कार्यक्रमबारे आधिकारिक सूचना नदिएकाले आफू एक्लै आएको बताइन्। उनका अनुसार संगठनको आधिकारिक इन्स्टाग्राम खातामा समेत अनुमति प्राप्त प्रदर्शनबारे जानकारी प्रकाशित गरिएको थिएन।
उनले संगठनभित्र समन्वयको कमीका कारण मानिसहरू कार्यक्रमस्थलसम्म पुग्न नसकेको बताउँदै विरोध गर्ने नागरिकको अधिकार सुरक्षित राख्न पनि प्रदर्शन आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरिन्।
विद्यार्थी प्रमोदिताले पनि संगठनका सदस्यहरूबीच पर्याप्त समन्वय नभएको बताइन्। उनका अनुसार कार्यक्रमबारे जानकारी नपाएका कतिपय सहभागीलाई आजाद मैदानसम्म पुग्ने बाटोसमेत स्पष्ट थिएन। उनले प्रदर्शनलाई अझ व्यवस्थित बनाउनुपर्नेमा जोड दिइन्।
प्रमुख निर्वाचन आयुक्तको राजीनामा माग~
कार्यक्रममा साम्या कोरे, आमिर काजी तथा सामाजिक अभियन्ता अञ्जली दमानियालगायतले छोटो सम्बोधन गरेका थिए।
उनीहरूले भारतका प्रमुख निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा माग गर्दै दिल्लीमा प्रदर्शनकारीहरूमाथि भएको भनिएको प्रहरी ज्यादतीप्रति जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताएका थिए।
पुलिसका अनुसार मुम्बईको आजाद मैदानमा भएको प्रदर्शन शान्तिपूर्ण रह्यो। पर्याप्त सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएकाले शान्ति सुरक्षासम्बन्धी कुनै समस्या उत्पन्न नभएको प्रहरीको भनाइ छ।
सीजेपीको नेतृत्वमा वामपन्थी विद्यार्थी संगठनहरूले आयोजना गरेको उक्त विरोध कार्यक्रम साँझ पाँच बजे राष्ट्रिय गान गाएर समापन गरिएको थियो।
विश्लेषण: अनुमति मात्र पर्याप्त हुँदैन, संगठनात्मक तयारी पनि आवश्यक~
मुम्बईको आजाद मैदानमा कम संख्यामा प्रदर्शनकारी उपस्थित हुनुका पछाडि कार्यक्रमको कमजोर प्रचारप्रसार, नेतृत्वको अनुपस्थिति, संगठनभित्रको समन्वय अभाव र सम्भावित प्रहरी कारबाहीप्रतिको त्रासजस्ता कारण रहेको सहभागीहरूले बताएका छन्।
यस घटनाले कुनै पनि विरोध कार्यक्रम सफलतापूर्वक सञ्चालन गर्न प्रशासनिक अनुमति प्राप्त गर्नु मात्र पर्याप्त नहुने देखाउँछ। कार्यक्रमको उद्देश्य स्पष्ट पार्नु, समयमै सूचना सार्वजनिक गर्नु, जिम्मेवारी बाँडफाँट गर्नु र सहभागीहरूलाई आवश्यक जानकारी उपलब्ध गराउनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
यद्यपि, कम सहभागितालाई कुनै एउटा कारणसँग मात्र जोडेर निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। कार्यक्रममा सहभागी हुन नआएका मानिसहरूको धारणा र संगठनको आधिकारिक प्रतिक्रिया उपलब्ध नभएसम्म यसको वास्तविक कारणबारे पूर्ण निष्कर्ष निकाल्न कठिन हुन्छ।
समग्रमा, मुम्बईको प्रदर्शनले राजनीतिक तथा नागरिक अभियानमा संगठनात्मक तयारी, प्रभावकारी सञ्चार र सहभागीहरूको सुरक्षासम्बन्धी विश्वासको महत्त्वलाई उजागर गरेको छ।*