२१ नोभेम्बर: देश–विदेशको इतिहासमा आजको दिन

20261120100955_1

नयाँ दिल्ली: ​१५ अगस्ट १९४७ मा स्वतन्त्रता प्राप्त गरेपछि स्वतन्त्र भारत सरकारले आजकै दिन आफ्नो पहिलो हुलाक टिकट जारी गरेको थियो, जसको मूल्य साढे तीन आना तोकिएको थियो। ‘जय हिन्द’ नामले जारी गरिएको यस हुलाक टिकटको ठीक बीचमा फर्फराइरहेको तिरङ्गा झन्डाको तस्बिर अङ्कित थियो भने बायाँतर्फ अङ्ग्रेजीमा यसको मूल्य अर्थात् साढे तीन आना लेखिएको थियो। तिरङ्गाको ठीक तल ‘इन्डिया’ लेखिएको थियो र तिरङ्गाको छेउमा ‘१५ अगस्ट १९४७’ अङ्कित थियो। हेर्दा यो नीलो रङको सानो कागजको टुक्रा मात्र लागे पनि वास्तवमा यो इतिहासका पानामा स्वतन्त्र भारतको पहिलो हस्ताक्षर थियो, जसले विश्वसामु भारतको स्वतन्त्रताको विजयगाथाको उद्घोष गरिरहेको थियो।
​देश–विदेशको इतिहासमा आजको मितिमा दर्ता गरिएका अन्य प्रमुख घटनाहरूको क्रमबद्ध विवरण यस प्रकार छ:
​१८७७: अमेरिकी आविष्कारक थोमस अल्भा एडिसनले ध्वनि रेकर्ड गर्ने र पुनः बजाउने पहिलो यन्त्र ‘फोनोग्राफ’ विश्वसामु प्रस्तुत गर्नुभयो। एडिसनको सुरुवाती फोनोग्राफमा टिनको पाता (टिन फोइल) बेरिएको सिलिन्डर र स्टाइलस (सुई) जडान गरिएको थियो, जसले ध्वनि तरङ्गहरूलाई खाडलका रूपमा दर्ता गर्थ्यो। न्यु जर्सीको मेनलो पार्कस्थित प्रयोगशालामा गरिएका परीक्षणका क्रममा “मेरी हार्ड अ लिटिल ल्याम्ब” को रेकर्डिङ र प्लेब्याकले सबैलाई चकित पारेको थियो। यस आविष्कारले अडियो रेकर्डिङ र सङ्गीत उद्योगको जग बसाल्यो, जसबाट पछि ग्रामोफोन र आधुनिक रेकर्ड प्लेयरहरू विकसित भए।
​१९०६: चीनको चिङ राजवंशले देशमा अफिमको उत्पादन, व्यापार र सेवन अन्त्य गर्न कडा नियमहरू लागू गर्‍यो। दशकौँदेखि चलेको अफिमको लत र पश्चिमी राष्ट्रहरूसँग भएका विनाशकारी युद्धपछि यो कदम चालिएको थियो।
​१९१६: टाइटानिकको जुम्ल्याहा/सहोदर पानीजहाज ‘एचएमएचएस ब्रिटानिक’ ग्रिसको केआ टापु नजिक एजियन सागरमा जर्मन समुद्री बारुदी सुरुङसँग ठोक्किएर डुब्यो। प्रथम विश्वयुद्धका क्रममा यसले अस्पताल जहाजका रूपमा सेवा दिइरहेको थियो। यो विशाल जहाज ५५ मिनेटमै पानीमा डुबे पनि सवार १,०६६ जनामध्ये १,०३६ जनालाई सुरक्षित रूपमा उद्धार गरिएको थियो। ह्वाइट स्टार लाइनका ‘ओलम्पिक–क्लास’ का तीन विशाल जहाज (ओलम्पिक, टाइटानिक र ब्रिटानिक) मध्ये ब्रिटानिक सबैभन्दा नयाँ र ठूलो थियो। सन् १९१२ मा टाइटानिक डुबेपछि यसको बनावटमा सुरक्षाका कैयौँ महत्त्वपूर्ण परिवर्तन गरिएका थिए।
​१९४७: स्वतन्त्र भारतको पहिलो हुलाक टिकट जारी गरियो, जसमा फर्फराइरहेको तिरङ्गासँगै “जय हिन्द” को नारा र “१५ अगस्ट १९४७” अङ्कित थियो। यसको मूल्य साढे तीन आना (३½ आना) राखिएको थियो।
​१९५६: थाइल्यान्ड सरकारले प्रस्ताव पारित गर्दै देशमा ‘राष्ट्रिय शिक्षक दिवस’ (थाई भाषामा ‘वान क्रू’) मनाउने आधिकारिक स्वीकृति दियो। यसपछि थाइल्यान्डमा पहिलो शिक्षक दिवस १६ जनवरी १९५७ मा मनाइयो। १६ जनवरी १९४५ मा थाइल्यान्डमा ‘शिक्षक ऐन’ लागू भएकाले यो मिति रोजिएको थियो। यस दिन त्यहाँका अधिकांश विद्यालयमा बिदा हुन्छ।
​१९६२: भारत–चीन युद्धका क्रममा चीनले एकतर्फी युद्धविरामको घोषणा गर्‍यो। यो युद्ध २० अक्टोबर १९६२ मा सुरु भई करिब चार हप्तासम्म चलेको थियो।
​१९६३: केरलको थुम्बाबाट पहिलो साउन्डिङ रकेट प्रक्षेपणसँगै भारतको अन्तरिक्ष कार्यक्रमको सुरुवात भयो। तिरुवनन्तपुरम नजिक रहेको थुम्बा भूमध्यरेखीय रकेट प्रक्षेपण केन्द्रबाट यो प्रक्षेपण गरिएको थियो। यो अमेरिकामा निर्मित दुई चरणको ‘नाइक–अपाचे’ साउन्डिङ रकेट थियो, जसलाई माथिल्लो वायुमण्डल र आयनमण्डलको वैज्ञानिक अध्ययनका लागि प्रयोग गरिएको थियो। सीमित स्रोतसाधनबीच सुरु भएको यो यात्राबाटै पछि इसरो (ISRO) र आधुनिक भारतीय अन्तरिक्ष अभियानहरूको बलियो आधार तयार भयो।
​१९७१: भारत–पाकिस्तान युद्धको औपचारिक सुरुवात हुनु ठीक अघि लडिएको ‘गरिबपुरको लडाइँ’ मा भारतको विजय अत्यन्त निर्णायक र ऐतिहासिक रह्यो, जसले बङ्गलादेशको मुक्तिको बाटो खोल्यो। ३ डिसेम्बर १९७१ मा युद्धको औपचारिक घोषणा हुनु १२ दिनअघि भारतीय सेना र मुक्ति बाहिनीका जवानहरूले तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तान (हाल बङ्गलादेश) को यो रणनीतिक गाउँ कब्जा गरी पाकिस्तानी सेनाको मनोबल र शक्ति तोडेका थिए।
​१९८६: मध्य अफ्रिकी गणतन्त्रले जनमत सङ्ग्रहमार्फत नयाँ संविधान अनुमोदन गर्‍यो। संविधान लागू भएसँगै देशमा ‘तेस्रो गणतन्त्र’ स्थापना भयो। करिब ८७.६% मतदान भएको उक्त जनमत सङ्ग्रहमा ९२.२२% मतदाताले नयाँ संविधानको पक्षमा मतदान गरेका थिए।
​२००१: संयुक्त राष्ट्रसङ्घले तालिबान शासनको पतनपछि अफगानिस्तानमा अन्तरिम प्रशासन गठन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउने प्रस्ताव राख्यो। यसैको परिणामस्वरूप २७ नोभेम्बरदेखि ५ डिसेम्बर २००१ सम्म जर्मनीको बोन सहरमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मध्यस्थतामा सम्मेलन भयो। त्यहाँ हस्ताक्षरित ‘बोन सम्झौता’ अन्तर्गत अफगानिस्तानको पुनर्निर्माण र शासनको कानुनी खाका तय गरियो।
​२००२: पाकिस्तानको नेसनल एसेम्बलीले पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायदे आजम) का नेता मिर जफरुल्लाह खान जमालीलाई देशको प्रधानमन्त्री निर्वाचित गर्‍यो। सन् १९९९ मा जनरल परवेज मुसर्रफको सैन्य कू (सत्तापलट) को तीन वर्षपछि जमाली पाकिस्तानका पहिलो निर्वाचित नागरिक प्रधानमन्त्री बन्नुभएको थियो।
​२००२: चेक गणराज्यको राजधानी प्रागमा आयोजित नेटो शिखर सम्मेलनका क्रममा सात युरोपेली देश—बुल्गेरिया, इस्टोनिया, लाटभिया, लिथुआनिया, रोमानिया, स्लोभाकिया र स्लोभेनिया—लाई सङ्गठनमा आबद्ध हुन औपचारिक निमन्त्रणा दिइयो। निमन्त्रणा र आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि २९ मार्च २००४ मा यी सातै देश आधिकारिक रूपमा नेटोका पूर्ण सदस्य बने। यो नेटोको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो विस्तार थियो, जसले सदस्य सङ्ख्या १९ बाट बढाएर २६ पुर्‍यायो। तीमध्ये अधिकांश देश पहिले सोभियत गुट (वारसा सन्धि) मा आबद्ध थिए।
​२००५: श्रीलङ्काका तत्कालीन नवनिर्वाचित राष्ट्रपति महिन्दा राजापाक्षेले रत्नसिरी विक्रमनायकेलाई देशको नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्नुभयो। कोलम्बोस्थित ‘टेम्पल ट्रिज’ मा राष्ट्रपति राजापाक्षेसामु विक्रमनायकेले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिनुभयो। श्रीलङ्काको प्रधानमन्त्रीका रूपमा यो उहाँको दोस्रो कार्यकाल थियो; यसअघि उहाँ अगस्ट २००० देखि डिसेम्बर २००१ सम्म पनि प्रधानमन्त्री रहनुभएको थियो।
​२००६: तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंह र चिनियाँ राष्ट्रपति हु जिन्ताओबीच नयाँ दिल्लीमा भएको वार्तापछि नागरिक आणविक ऊर्जामा सहकार्य बढाउने सहमति भयो। चिनियाँ राष्ट्रपति हु जिन्ताओको चारदिने भारत भ्रमण (२०–२३ नोभेम्बर २००६) का क्रममा जारी संयुक्त वक्तव्यको यो एक हिस्सा थियो। एक दशकमा चिनियाँ राष्ट्रपतिको यो पहिलो भारत भ्रमण थियो। दुवै देशले पहिलो पटक “नवप्रवर्तक र दूरदर्शी दृष्टिकोण” मार्फत अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक आणविक सहकार्य अघि बढाउने सहमति जनाए।
​२००७: पेप्सिकोकी तत्कालीन अध्यक्ष तथा सीईओ इन्दिरा नुईलाई ‘युएस–इन्डिया बिजनेस काउन्सिल’ को सञ्चालक समितिमा मनोनयन गरियो। इन्दिरा नुई सन् २००६ देखि २०१८ सम्म पेप्सिकोकी सीईओ र २००७ देखि २०१९ सम्म अध्यक्ष रहनुभयो। यस नियुक्तिले भारत र अमेरिकाबीचको व्यापारिक सम्बन्ध सुदृढ गर्न सघाउ पुर्‍यायो। सन् २००७ मै उहाँलाई भारत सरकारले ‘पद्म भूषण’ बाट पनि सम्मान गरेको थियो।
​२००८: तत्कालीन प्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहले विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीका बीच पनि भारतले करिब ८% आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्न सक्ने क्षमता र सम्भावना रहेको बताउनुभयो।
​२००९: उत्तर–पूर्वी चीनको हेलोङजियाङ प्रान्तको हेगाङ सहरस्थित सरकारी ‘सिनसिङ’ कोइला खानीमा बिहान करिब २:३० बजे ग्यास जम्मा भई भीषण विस्फोट भयो। दुर्घटना हुँदा खानीभित्र ५२८ मजदुर कार्यरत थिए। विस्फोटमा १०८ मजदुरको ज्यान गयो र २९ जना गम्भीर घाइते भए।
​२०१०: भारतको बिहार राज्यको औरङ्गाबाद जिल्लामा शङ्कास्पद माओवादी (नक्सली) विद्रोहीले राखेको बम विस्फोटमा ७ जनाको मृत्यु भयो।
​२०११: इजिप्टको कायरोस्थित ताहरिर स्क्वायरमा सैन्य शासनविरुद्ध प्रदर्शन गरिरहेका सर्वसाधारण र सुरक्षाकर्मीबीच भएको भीषण झडपमा कम्तीमा ११ जनाको मृत्यु भयो। यही हिंसा र दबाबबीच प्रधानमन्त्री एसाम शराफको मन्त्रिपरिषद्ले राजीनामा बुझायो।
​२०१२: यमनको राजधानी सानामा वायुसेनाको एन्टोनोभ सैन्य परिवहन विमान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा सवार सबै १० जनाको मृत्यु भयो।
​२०१२: २६/११ मुम्बई आतङ्कवादी हमलाका दोषी अजमल कसाबलाई पुनेको यरवडा जेलमा फाँसी दिइयो।
​२०१३: लाटभियाको राजधानी रिगाको जोलिटुडे क्षेत्रमा रहेको म्याक्सिमा सुपरमार्केटको छत भत्किँदा ३ उद्धारकर्मीसहित ५४ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१३: उत्तर–पूर्वी इराकको सादिया सहरको व्यस्त तरकारी बजारमा भएको आत्मघाती ट्रक बम विस्फोटमा कम्तीमा ३१ जनाको ज्यान गयो र दर्जनौँ घाइते भए।
​२०१३: उत्तर–पश्चिमी पाकिस्तानको हाङ्गु जिल्लामा एक मदरसामा भएको अमेरिकी ड्रोन आक्रमणमा हक्कानी नेटवर्क र तालिबानका कमान्डरहरूसहित ६ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१४: रोमानियाको सिबियु काउन्टीमा सैन्य हेलिकप्टर दुर्घटनाग्रस्त हुँदा ८ सैनिकको मृत्यु भयो र २ जना गम्भीर घाइते भए।
​२०१४: जिम्बाब्वेको क्वेक्वे सहरमा रङ्गशालाबाहिर प्रहरीले भीडमाथि अश्रुग्यास प्रहार गर्दा भागदौड मच्चिँदा कम्तीमा ११ जनाको मृत्यु भयो र ४० जना घाइते भए।
​२०१४: शारदा चिटफन्ड घोटाला प्रकरणमा भारतको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीबीआई) ले तृणमूल कङ्ग्रेसका राज्यसभा सांसद सृञ्जय बोसलाई पक्राउ गर्‍यो।
​२०१५: म्यानमारको काचिन राज्यस्थित हपाकान्तको जेड (हरिताश्म) खानीनजिक थुपारिएको फोहोर र माटोको ६० मिटर अग्लो थुप्रो खस्यो। भीषण पहिरोमा सुतिरहेका खनिकका ७० भन्दा बढी झुपडी पुरिँदा कम्तीमा ११३ देखि ११६ जनाको मृत्यु भयो र करिब १०० जना बेपत्ता भए।
​२०१५: चीनको हेलोङजियाङ प्रान्तको जिक्सी सहरस्थित सरकारी स्वामित्वको कोइला खानीमा भीषण आगलागी हुँदा भित्र काम गरिरहेका २१ मजदुरको मृत्यु भयो।
​२०१५: न्युजिल्यान्डको फक्स ग्लेसियरमा खराब मौसमका क्रममा पर्यटकीय हेलिकप्टर हिमनदीमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा पाइलटसहित सबै ७ जनाको मृत्यु भयो।
​२०१५: भारतको आन्ध्र प्रदेशको चित्तूर जिल्लामा कुप्पम जाँदै गरेको सरकारी आरटीसी बस र एसयूभी एकआपसमा ठोक्किँदा एसयूभीमा सवार एकै परिवारका ५ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भयो भने बसका ४ यात्रु घाइते भए।
​२०१६: अमेरिकाको टेनेसी राज्यको चट्टानुगामा तीव्र गतिका कारण अनियन्त्रित भएको स्कुल बस रूखमा ठोक्किँदा ६ जना बालबालिकाको दुःखद मृत्यु भयो र दर्जनौँ घाइते भए।
​२०१६: काबुलको बाकिर–उल–ओलुम सिया मस्जिदमा भएको भीषण आत्मघाती बम विस्फोटमा कम्तीमा ३२ जनाको मृत्यु भयो र ८० भन्दा बढी घाइते भए। आतङ्कवादी सङ्गठन आईएसआईएसले आक्रमणको जिम्मेवारी लियो।
​२०१७: उत्तर–पूर्वी नाइजेरियाको अदामावा राज्यको मुबी सहरस्थित मस्जिदमा बिहानको नमाजका क्रममा एक किशोर आत्मघाती आक्रमणकारीले आफैँलाई विस्फोट गराउँदा कम्तीमा ५० जनाको मृत्यु भयो र दर्जनौँ गम्भीर घाइते भए।
​२०१७: इन्डोनेसियाको बाली टापुमा रहेको माउन्ट अगुङ ज्वालामुखी करिब ५० वर्षपछि पहिलो पटक विस्फोट भयो। खरानीको बाक्लो मुस्लो आकाशमा फैलिँदा हवाई उडान नराम्ररी प्रभावित भयो र हजारौँ बासिन्दा सुरक्षित स्थानतर्फ विस्थापित भए।
​२०१८: उत्तरी क्यालिफोर्नियाको भीषण ‘क्याम्प फायर’ डढेलोमा ८५ जनाको मृत्यु पुष्टि भयो, र सोही दिन भारी वर्षा भएपछि आगो करिब ८५% नियन्त्रणमा आयो।
​२०१८: न्युयोर्कको चर्चित ब्रुकलिन ब्रिजमा तीन सवारीसाधन एकआपसमा ठोक्किएर भीषण आगलागी हुँदा १ जनाको मृत्यु भयो र ५ जना गम्भीर घाइते भए।
​२०१८: अन्तर्राष्ट्रिय संस्था ‘सेभ द चिल्ड्रेन’ ले प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै यमनको गृहयुद्ध र भोकमरीका कारण करिब ८५,००० साना बालबालिकाको ज्यान गइसकेको उल्लेख गर्‍यो।
​२०१९: अमेरिकाको ओक्लाहोमास्थित भ्यान्स एयर फोर्स बेसमा अमेरिकी वायुसेनाका दुई सुपरसोनिक ट्रेनर जेट ‘टी–३८सी ट्यालन’ नियमित तालिम उडानका क्रममा आकाशमै ठोक्किएर दुर्घटनाग्रस्त भए। दुर्घटनामा प्रशिक्षक पाइलट लेफ्टिनेन्ट कर्नेल जोन ‘म्याट’ किन्केड र प्रशिक्षार्थी पाइलट सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट ट्राभिस विल्कीको मृत्यु भयो; अर्को विमानका दुई पाइलट भने सुरक्षित रहे।
​२०२०: अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा व्यस्त समयमा करिब २३ वटा रकेट प्रहार हुँदा कम्तीमा ८ जनाको मृत्यु भयो र ३१ जना घाइते भए। इस्लामिक स्टेटले जिम्मेवारी लियो भने तालिबानले संलग्नता अस्वीकार गर्‍यो।
​२०२०: लेबनानको बाबदा जिल्लाको एक कारागारबाट ६९ कैदी भागे। बिहानै कोठाका ढोका फुटाई जेल गार्डमाथि आक्रमण र केहीलाई कोठामै थुनेर उनीहरू भागेका थिए। भाग्ने क्रममा ६ कैदीले खोसेको ट्याक्सी प्रहरीले पछ्याउने क्रममा रूखमा ठोक्किँदा ५ कैदीको मृत्यु भयो र १ जना घाइते भए। लगत्तै सुरक्षाकर्मीले १५ जनालाई पुनः पक्राउ गरे र ४ जनाले आत्मसमर्पण गरे।
​२०२०: भारतको मध्य प्रदेशको ग्वालियरस्थित जयारोग्य अस्पताल परिसरको कोभिड–१९ सुपर स्पेसियालिटी अस्पतालको आईसीयूमा सर्ट सर्किट भई आगलागी हुँदा भेन्टिलेटरमा रहेका तीन गम्भीर बिरामीको मृत्यु भयो।
​२०२०: भारतमा कोरोना सङ्क्रमण बढिरहेका बेला गुजरात सरकारले अहमदाबाद, सुरत, वडोदरा र राजकोटमा रात्रिकालीन तथा सप्ताहन्त कर्फ्यु लागू गर्‍यो, जबकि विश्वभर कोभिडबाट ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या १३ लाख ६० हजार नाघ्यो।
​२०२१: कम्पालामा सम्पन्न युगान्डा प्यारा ब्याडमिन्टन इन्टरनेसनल प्रतियोगितामा भारतका सुकान्त कदमले स्वर्ण पदक जिते र प्रमोद भगतले तीन रजत पदक हात पारे।
​२०२१: अमेरिकाको विस्कन्सिनस्थित वाउकेसा सहरमा तीव्र गतिको एसयूभी प्रहरी ब्यारिकेड तोड्दै क्रिसमस परेडको भीडमा पस्दा एक बालकसहित ६ जनाको मृत्यु भयो र ६२ भन्दा बढी गम्भीर घाइते भए।
​२०२१: बङ्गालको खाडीमा बनेको न्यून चापीय प्रणालीका कारण दक्षिण भारतका आन्ध्र प्रदेश, कर्नाटक, तमिलनाडु र केरलमा मुसलधारे वर्षा र भीषण बाढी जारी रह्यो।
​२०२१: भारतमा कोरोनाका सक्रिय सङ्क्रमित घट्ने क्रम जारी रहे पनि अघिल्लो २४ घण्टामा महामारीका कारण ३१३ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२२: इन्डोनेसियाको पश्चिम जाभा प्रान्तको सियानजुर क्षेत्रमा ५.६ म्याग्निच्युडको विनाशकारी उथले भूकम्प गयो। विपद्मा ६०२ जनाको मृत्यु भयो र ६७,५०० भन्दा बढी घर क्षतिग्रस्त वा भत्किए।
​२०२२: चीनको हेनान प्रान्तको आन्याङ सहरको वेनफेङ जिल्लास्थित औद्योगिक कारखाना (कपडा तथा रसायन इकाई) मा भीषण आगलागी हुँदा ३८ जनाको मृत्यु भयो।
​२०२२: काबुलमा भएको बम विस्फोटमा २ जनाको मृत्यु भयो। उता दक्षिण सुडानको सेन्ट्रल इक्वेटोरिया क्षेत्रको जुबा–निमुले राजमार्गस्थित नेसितु चेकपोस्टनजिक भएको आक्रमणमा ३ जनाको ज्यान गयो र २२ जना घाइते भए।
​२०२२: भारतको पन्जाबको बठिन्डा जिल्लामा सालासरबाट फर्कँदै गरेको ‘दीप’ कम्पनीको निजी बस मोटरसाइकलसँग ठोक्किई बसमा आगलागी हुँदा मोटरसाइकलमा सवार दुवै जनाको घटनास्थलमै जलेर मृत्यु भयो।
​२०२२: टर्कीको सीमावर्ती सहर कारकामिसमा भएको रकेट आक्रमणमा एक बालकसहित ३ जनाको मृत्यु भयो र धेरै जना घाइते भए।
​२०२३: उत्तर कोरियाले सोहे उपग्रह प्रक्षेपण केन्द्रबाट ‘चोल्लिमा–१’ रकेटमार्फत सैन्य जासूसी उपग्रह ‘मल्लीग्योङ–१’ प्रक्षेपण गर्‍यो। सन् २०२३ मा यो उत्तर कोरियाको तेस्रो प्रयास थियो; यसअघि मे र अगस्टका प्रयास असफल भएका थिए। किम जोङ उनले यसलाई आत्मरक्षाको अधिकारका रूपमा प्रस्तुत गर्नुभयो।
​२०२३: भारतको मेघालयको उमरोईस्थित संयुक्त तालिम स्थलमा भारत–अमेरिका संयुक्त विशेष बल अभ्यास ‘वज्र प्रहार २०२३’ (१४औँ संस्करण) सुरु भयो। भारतीय सेनाको टोलीको नेतृत्व पूर्वी कमान्डका विशेष बलकर्मीले र अमेरिकी टोलीको प्रतिनिधित्व अमेरिकी विशेष बलको पहिलो समूहले गरेका थिए। संयुक्त मिसन योजना, रणनीति आदानप्रदान र अन्तर–सञ्चालन क्षमता अभिवृद्धि गर्नु यसको उद्देश्य थियो।
​२०२३: भारतको प्रवर्तन निदेशालय (ईडी) ले नेसनल हेराल्ड सम्पत्ति शुद्धीकरण प्रकरणमा एसोसिएटेड जर्नल्स लिमिटेड (₹६६१.६९ करोड) र यङ इन्डियन (₹९०.२१ करोड) को गरी करिब ₹७५१.९० करोड बराबरको सम्पत्ति अस्थायी रूपमा रोक्का गर्‍यो।
​२०२४: भारतको झारखण्डको हजारीबाग जिल्लाको गोरहर थाना क्षेत्रमा कोलकाताबाट पटना जाँदै गरेको यात्रुवाहक बस अनियन्त्रित भई सडकछेउको खाल्डोमा पल्टिँदा कम्तीमा ७ यात्रुको मृत्यु भयो र एक दर्जनभन्दा बढी घाइते भए।
​२०२४: उत्तर–पश्चिमी पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वा प्रान्तको कुर्रम जिल्लामा हतियारधारीले सिया समुदायका यात्रु बोकेका सवारीसाधनको लस्करमा अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा महिला तथा बालबालिकासहित ४० भन्दा बढीको मृत्यु भयो र दर्जनौँ घाइते भए। पाराचिनारबाट प्रान्तीय राजधानी पेसावरतर्फ जाँदै गरेका गाडीमाथि तल्लो कुर्रम क्षेत्रमा आक्रमण भएको थियो।
​२०२५: दुबई एयर सोका क्रममा अल–मकतूम अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा हवाई प्रदर्शनका बेला भारतीय वायुसेनाको ‘तेजस’ लडाकु विमान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा पाइलट विङ कमान्डर नमांश स्यालको मृत्यु भयो।
​२०२५: बङ्गलादेशको नरसिङ्दी (ढाकाबाट करिब २५ किलोमिटर टाढा) नजिक ५.७ म्याग्निच्युडको भूकम्प जाँदा १० जनाको मृत्यु भयो र १०० देखि २०० भन्दा बढी घाइते भए।
​२१ नोभेम्बरमा जन्मिएका प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू~
​१६९४: भोल्टेयर — अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको पक्षधरताका लागि चिनिएका महान फ्रान्सेली लेखक, इतिहासकार तथा दार्शनिक।
​१८७२: केसरी सिंह बारहट — प्रसिद्ध राजस्थानी कवि तथा स्वतन्त्रता सेनानी।
​१८९८: रेने माग्रिट — प्रसिद्ध बेल्जियन अतियथार्थवादी चित्रकार।
​१८९९: हरे कृष्ण मेहताब — भारतीय राष्ट्रिय कङ्ग्रेसका प्रमुख नेता, आधुनिक ओडिसाका निर्मातामध्ये एक तथा पहिलो मुख्यमन्त्री।
​१९०३: आइजेक बासेभिस सिङ्गर — सन् १९७८ मा साहित्यतर्फ नोबेल पुरस्कार पाएका पोलिस–अमेरिकी लेखक।
​१९०८: नरेशचन्द्र सिंह — मध्य प्रदेशका पूर्व छैटौँ मुख्यमन्त्री।
​१९१४: उज्ज्वला मजुमदार — भारतका प्रसिद्ध महिला क्रान्तिकारीमध्ये एक।
​१९१६: नायक यदुनाथ सिंह — परमवीर चक्रबाट सम्मानित भारतीय सैनिक।
​१९२०: स्टेन मुसियल — महान अमेरिकी बेसबॉल खेलाडी।
​१९२६: प्रेम नाथ — भारतीय चलचित्रका दिग्गज अभिनेता।
​१९३१: ज्ञानरञ्जन — हिन्दीका प्रमुख तथा यशस्वी कथाकार।
​१९३८: हेलेन — हिन्दी चलचित्रमा नृत्यका लागि चिनिएकी भारतीय अभिनेत्री तथा नर्तकी।
​१९४१: आनन्दीबेन पटेल — गुजरातकी पूर्व मुख्यमन्त्री तथा उत्तर प्रदेशकी राज्यपाल रहिसकेकी भारतीय राजनीतिज्ञ।
​१९४५: गोल्डी हन — ओस्कार विजेता अमेरिकी अभिनेत्री तथा चलचित्र निर्माता।
​१९६५: ब्योर्क — आइसल्यान्डिक गायिका, गीतकार तथा अभिनेत्री।
​१९६९: केन ग्रिफी जुनियर — पूर्व अमेरिकी बेसबॉल खेलाडी तथा हल अफ फेमर।
​१९७१: माइकल स्ट्राहन — पूर्व अमेरिकी फुटबल खेलाडी तथा टेलिभिजन प्रस्तोता।
​१९८३: निक्की बेला (जन्म नाम: स्टेफनी निकोल गार्सिया–कोलेस) — अमेरिकी व्यावसायिक रेसलर तथा ब्री बेलाकी जुम्ल्याहा बहिनी।
​१९८३: ब्रियाना मोनिका ड्यानियलसन (जन्म नाम: गार्सिया–कोलेस) — अमेरिकी व्यावसायिक रेसलर तथा डब्लुडब्लुई डिभाज च्याम्पियन; रिङमा ‘ब्री बेला’ नामले परिचित।
​१९८५: कार्ली रे जेप्सेन — “कल मी मेबी” गीतबाट विश्वव्यापी ख्याति कमाएकी क्यानेडाली पप गायिका।
​१९८७: ईशा करवडे — भारतीय चेस खेलाडी (इन्टरनेसनल मास्टर तथा वुमन ग्रान्डमास्टर)।
​१९८७: नेहा शर्मा — मुख्यतया हिन्दी र तेलुगु चलचित्रमा अभिनय गर्ने भारतीय अभिनेत्री तथा मोडल।
​२१ नोभेम्बरमा भएका प्रमुख निधनहरू
​१५१७: सिकन्दर शाह लोदी (सिकन्दर लोदी द्वितीय) — बहलोल लोदीका पुत्र, दिल्लीका सुल्तान तथा आगरा सहरका संस्थापक।
​१६९५: हेनरी परसेल — इङ्गल्यान्डका महान सङ्गीतकार तथा अर्गन वादक।
​१८४४: इभान क्रिलोभ — रुसका प्रसिद्ध दन्त्यकथा लेखक तथा कवि।
​१८९९: ग्यारेट होबार्ट — संयुक्त राज्य अमेरिकाका २४औँ उपराष्ट्रपति।
​१९०८: सत्येन्द्रनाथ बोस — अलिपुर बम काण्डमा संलग्नताको आरोपमा फाँसी दिइएका भारतका प्रसिद्ध क्रान्तिकारी तथा स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९१६: फ्रान्ज जोसेफ प्रथम — अस्ट्रियाका सम्राट तथा हङ्गेरीका राजा।
​१९२१: अविनाशलिङ्गम चेट्टियार — भारतीय अधिवक्ता, गान्धीवादी नेता, राजनीतिज्ञ तथा स्वतन्त्रता सेनानी।
​१९२१: गुरमीत बावा — सास नरोकी लामो समय गाउने कला (हेक) का लागि प्रसिद्ध भारतीय पन्जाबी लोकगायिका।
​१९७०: चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन (सी. भी. रामन) — ‘रमन प्रभाव’ को खोज गरेका नोबेल पुरस्कार विजेता महान भारतीय भौतिकशास्त्री।
​१९९२: कायसोने फोम्विहाने — लाओसका पहिलो प्रधानमन्त्री तथा राष्ट्रपति।
​१९९३: बिल बिक्सबी — “द इन्क्रेडिबल हल्क” टिभी शृङ्खलाबाट चर्चित अमेरिकी अभिनेता तथा निर्देशक।
​१९९६: अब्दुस सलाम — पाकिस्तानका पहिलो नोबेल पुरस्कार विजेता (भौतिकशास्त्र) तथा सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्री।
​२०००: एमिल जाटोपेक — कैयौँ ओलम्पिक स्वर्ण पदक जितेका चेक गणराज्यका महान लामो दूरीका धावक।
​२००९: कल्याण मल लोढा — हिन्दीका साहित्यकार, आलोचक, शिक्षाविद् तथा जोधपुर विश्वविद्यालयका पूर्व उपकुलपति।
​२०११: ऐनी म्याकक्याफ्रे — प्रसिद्ध अमेरिकी विज्ञान कथा तथा फ्यान्टेसी लेखिका।
​२०२०: लीना आचार्य — “हिचकी” चलचित्र तथा विभिन्न टिभी शृङ्खलामा अभिनय गरेकी भारतीय टेलिभिजन तथा चलचित्र अभिनेत्री।
​२१ नोभेम्बरका महत्त्वपूर्ण अवसर तथा उत्सवहरू~
​विश्व टेलिभिजन दिवस/विश्व दूरदर्शन दिवस: सूचना, शिक्षा र मनोरञ्जनमा टेलिभिजनको भूमिकालाई उजागर गर्न सन् १९९६ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले स्थापना गरेको दिवस।
​विश्व हेलो दिवस: शान्ति र संवादलाई प्रवर्द्धन गर्न मनाइने दिवस।

About Author

Advertisement